فهرست مطالب

برنامه ریزی و بودجه - پیاپی 141 (تابستان 1397)
  • پیاپی 141 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • عاطفه حسینی، سید علی مدنی زاده، سید مهدی برک چیان* صفحات 3-30

    آیا تشابه الگوی تجارت خارجی در شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس (امارات، عربستان، قطر، بحرین، کویت، و عمان) که از نظر شرایط مکانی، جغرافیایی، و سیاسی با یکد یگر تشابه د ارند و تمام آن‏ها کشورهایی وابسته به درآمد نفتی هستند ، به همزمانی چرخه های تجاری و نزد یک شد ن دوره های رونق و رکود آنها منجر می‏ شود ؟ در این پژوهش، با بررسی ارتباط شباهت الگوی تجارت و همزمانی چرخه های تجاری شش کشور نفتی عضو شورای همکاری خلیج فارس، قصد د اریم تا این دو بخش از اد بیات اقتصادی را به‏ هم پیوند زنیم. یافته‏ های این پژوهش، با استفاده از داده های سالانه 2012-1980 و با فرض وجود وابستگی مقطعی و روش تخمین‏ های مختلف (اثرهای مشترک همبسته، اثر ثابت، حد اقل مربعات معمولی، و حد اقل مربعات تعمیم‏ یافته) نشان می د هند که عامل شباهت الگوی تجارت، تاثیر مثبت و معناد اری بر همزمانی چرخه های تجاری این کشورها با یکد یگر د ارد . د انستن میزان همزمانی چرخه های تجاری بین کشورها و پی برد ن به عوامل آن‏ می توانند در تصمیم گیری سیاستگذاران مورد استفاده قرار گیرند .

    کلیدواژگان: همزمانی چرخه های تجاری، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، الگوی تجارت، روش تخمین اثرهای مشترک همبسته، کشورهای نفتی
  • بابک فرهنگ * صفحات 31-46

    گندم یک کالای راهبرد ی محسوب می ‏شود و مکانیزم توزیع آن همواره یکی از مسایل مهم پیشاروی کشورها است. هزینه ‏های توزیع و انبار گندم و تفاوت مواد مغذی موجود در گندم های مختلف کشت‏ شد ه، باعث شده تا مسئله پیچید ه‏ای در مکانیزم عرضه گندم ظاهر شود . این مهم می ‏تواند علاوه بر کنترل هزینه ‏های توزیع، با استفاده از اختلاط گندم مناطق مختلف، سطح کیفیت گندم را متعاد ل کند . در این پژوهش، سعی می‏ شود با استفاده از یک مدل بهینه‏ سازی عد د صحیح مختلط، مسئله مورد نظر بیان شود . مسئله اشاره ‏شده از لحاظ پیچید گی، مسئله سخت محسوب می‏ شود و به همین د لیل، از الگوریتم ابتکاری جستجوی همسایگی بزرگ تطبیقی استفاده می‏ شود . تحلیل پاسخ‏ های مسئله که در اندازه کوچک با الگوریتم د قیق حل شده ‏اند ، بیانگر این است که همزمانی مسئله ترکیب و مسیریابی باعث می ‏شوند که نقطه بهینه کلی بهبود یابد . همچنین، برای بررسی کیفیت پاسخ‏ های الگوریتم ابتکاری ارائه‏ شد ه، پاسخ‏ های این الگوریتم با پاسخ‏ های الگوریتم د قیق مقایسه شده است و نتیجه آن، کارایی مناسب الگوریتم پیشنهاد ی ارائه ‏شده است.

    کلیدواژگان: مسئله ترکیبی مسیریابی- اختلاط، برنامه ریزی عد د صحیح مختلط، الگوریتم جستجوی همسایگی بزرگ تطبیقی، عرضه گندم، مکانیزم توزیع و ترکیب گندم، تعد یل مواد مغذی گندم
  • علی رضا امینی*، مصطفی محمدی، زهرا علی زاده صفحات 47-78

    یکی از راه های ارتقای رقابت پذیری بخش معد ن، ارتقای بهره وری کل عوامل در فعالیت های معد نی است. همچنین، شناسایی راهکارهای عملیاتی ارتقای بهره وری از اهمیت زیاد ی برخورد ار است. در پژوهش حاضر، ارزش ‏افزود ه با یک روش ابتکاری مبتنی بر شاخص مقداری د یویژیا به تفکیک هفت فعالیت معد نی در دوره 1394-1375 اندازه گیری شده است. نتایج اندازه گیری بهره وری کل عوامل به روش تقریب ترنکوئیست شاخص د یویژیا نشانگر آن است که شاخص بهره وری کل عوامل در فعالیت های معد نی در دوره مورد بررسی به‏ طور متوسط سالانه حدود 2/6 درصد افزایش یافته است و حدود 29/2 درصد از رشد ارزش افزود ه کل فعالیت های معد نی از راه رشد بهره وری کل عوامل، تامین شده است. بیش‏ترین سهم رشد بهره وری کل عوامل در تامین رشد ارزش افزود ه مربوط به فعالیت استخراج ذغال سنگ با 33/6درصد بود ه است و رشد تولید فعالیت استخراج مواد شیمیایی معد نی فقط از راه استفاده بیش‏تر از منابع حاصل شده است. در ادامه، نقش سرمایه انسانی و تحقیق‏ و توسعه در ارتقای بهره وری کل عوامل با استفاده از داده های تابلویی به روش گشتاورهای تعمیم یافته شناسایی شده است. نتایج حاصل از برآورد الگو به روش پانل د یتا نشانگر آن است که متغیرهای درصد شاغلان دارای آموزش عالی به عنوان نمایند ه ای از سرمایه انسانی، سرمایه تحقیق‏ و توسعه و مقیاس فعالیت معاد ن تاثیر مثبت و معناد ار بر بهره وری کل عوامل د ارند . در بین متغیرهای اشاره‏ شد ه، سرمایه تحقیق‏ و توسعه و سرمایه انسانی تاثیر به مراتب کم‏تری بر بهره وری داشته اند .

    کلیدواژگان: بهره وری کل عوامل، سرمایه انسانی، سرمایه تحقیق و توسعه، شاخص د یویژیا، فعالیت های معد نی، ارزش افزود ه
  • شهریار زروکی*، مانی موتمنی، اکرم مقدسی صفحات 79-104

    د ر پژوهش حاضر تلاش می‏ شود که اثر رونق و رکود اقتصادی بر آلایند گی محیط زیست در ایران با رهیافت نامتقارن بررسی شود . به همین منظور، از رهیافت خود توضیحی با وقفه های توزیعی غیرخطی و داده های سالانه 1396-1350، برای تبیین و تشریح نامتقارنی استفاده می‏ شود ، و بر مبنای آن، یک الگوی پایه (کل اقتصاد) و سه الگوی بخشی (بخش های خانگی، تجاری، و عمومی؛ صنعت؛ و حمل ونقل) برآورد می‏ شوند . نتایج نشان می‎د هد که رونق و رکود اقتصادی اثر مستقیمی بر انتشار گاز د ی اکسید کربن در کوتاه مد ت و بلند مد ت د ارند . از یک ‏سو، هنگامی که تولید ناخالص د اخلی (رونق اقتصاد) از راه گسترش فعالیت های بخش های خانگی، تجاری، و عمومی؛ صنعت؛ و حمل و نقل، و استفاده بیش‏تر از منابع افزایش می ‏یابد ، انتشار آلایند گی نیز بالا می رود . از سوی د یگر، با ورود به دوران رکود اقتصادی که با کاهش فعالیت های بخش هایی مانند صنعت (به عنوان یکی از مهم‏ترین بخش های اقتصادی در میزان مصرف انرژی در ایران) همراه است؛ انتشار آلایند گی کاهش می یابد . همچنین، در این بازه، نامتقارنی اثرگذاری تولید بر انتشار آلایند ه زیست محیطی تایید شد ؛ به نحوی که، در بلند مد ت، کل اقتصاد و در بخش های سه گانه مورد بررسی، کشش انتشار آلایند ه نسبت به تولید ، در دوران رونق اقتصادی بزرگ‏تر از واحد ، و در دوران رکود اقتصادی کوچک‏تر از واحد است. همچنین، در راستای نتایج به‏ د ست‏ آمده، پیشنهاد های اجرایی ارائه می‎شود .

    کلیدواژگان: رونق و رکود اقتصادی، محیط زیست، د ی اکسید کربن، بخش های اقتصادی، ایران
  • علی فرح بخش، حمید شهرستانی، فرهاد غفاری، کامبیز هژبر * صفحات 105-120

    د ر این پژوهش، تاثیر توالی و سرعت اصلاحات بر رشد اقتصادی با مدل پانل د یتا به روش حد اقل مربعات عمومی توسعه‏ یافته بررسی می ‏شود . با استفاده از شاخص های اصلاحات اقتصادی ارائه ‏شده از سوی بانک اروپایی بازسازی و توسعه در هشت بخش، برای 29 کشور سوسیالیستی سابق، پس از فروپاشی د یوار برلین در دوره سال های 2012-1998، نتایج این مدل نشان می د هند که در بررسی توالی سیاست ها، آزاد سازی قیمت ها، و خصوصی سازی بنگاه های کوچک (نه بنگاه های بزرگ) کلید ی ترین بخش اصلاحات اقتصادی برای د ستیابی به رشد اقتصادی هستند . در بخش تحلیل تاثیر سرعت اجرای سیاست ها نیز نشان داده می‏ شود که عجله در سیاست آزاد سازی قیمت ها و خصوصی سازی به کند شد ن روند رشد اقتصادی منجر می شوند . این در حالی است که افزایش سرعت در اصلاح سیاست های ارزی و تجاری و همچنین، تجد ید ساختار بنگاه ها افزایش رشد اقتصادی را به همراه خواهد داشت.[1] EBRD[2] EGLS

    کلیدواژگان: رشد اقتصادی، توالی سیاست ها، سرعت اجرای اصلاحات، کشورهای د رحال گذار، سیاستگذاری اقتصادی
  • عزیز رشیدی، ابراهیم عباسی*، مصطفی جعفری، نبی الله محمدی صفحات 121-146

    این پژوهش به ارائه یک مدل ریاضی بودجه ریزی بر مبنای عملکرد در سازمان تامین اجتماعی می پردازد که بخش های مستقل و مشابه در سراسر کشور د ارد . جامعه آماری این پژوهش بخش بیمه ای سازمان تامین اجتماعی است. 38 شاخص عملکرد ی برای اداره ‏های کل استان‏ ها و شعب تحت پوشش آن‏ها پس از بررسی های کتابخانه ای و اقتباس از شاخص های عملکرد ی کمیته فرعی معاونت بیمه ‏ای سازمان تعیین شد ند . سپس اطلاعات مستخرج از سالنامه آماری معاونت اقتصادی و برنامه ریزی سازمان که در خصوص شاخص ها به‏ دست آمد ند ، با روش آنتروپی شانون وزن ‏د هی شد ند . مدل یاد شده بر اساس داده های واقعی سال 1396 و بر مبنای میزان برخورد اری استان ها و توازن منطقه ای صورت بندی گردید . نتایج به‏ د ست‏ آمده از بکارگیری مدل پیشنهاد ی و مقایسه آن با روش فعلی سازمان نشان می‏ دهد که روش فعلی سازمان در تخصیص بودجه بهینه نیست.

    کلیدواژگان: بودجه ریزی، شاخص های عملکرد ی، سازمان تامین اجتماعی، آنتروپی شانون، تخصیص
|
  • Atefeh Hosseini, Seyed Mahdi Barackchian*, Seyed Ali Madanizadeh Pages 3-30

    Do similarities in trade patterns of GCC countries (UAE, KSA, Qatar, Bahrain, Kuwait, and Oman), which are geographically and politically alike and also enjoy oil income, affect the synchronization of their business cycles and make them have similar booms and busts? In this paper, we attempt to connect these two features and explore this question. Using various estimation methods (Common Correlated Effect Estimation, OLS, and GSL) and the data for these 6 countries from 1980-2012, we show that the trade patterns of the countries have a significant and positive effect on the synchronization of their business cycles. Knowing such Business Cycle Synchronization among countries and exploring its effective factors can be helpful for policymakers in making decisions.

    Keywords: Business Cycle Synchronization, GCC Countries, Trade Pattern, Common Correlated Effects Estimation, Oil-Producing Countries
  • Babak Farhang * Pages 31-46

    Wheat is a strategic commodity, and so its distribution system is always one of the major issues facing countries. The cost of wheat distribution and storage and the differences in the nutrient content of different wheats, have caused complicated problems in the wheat supply chain. In addition to controlling distribution costs, it could enhance the quality of wheat through blending different kinds of wheat  in several areas. This research attempts to describe this problem by using a complex integer optimization model. This problem, in terms of complexity, is considered as a NP-hard problem, and for this reason, an Adaptive Large Neighborhood Search is proposed to solve it. The analysis of the solutions shows that the synchronization of the blending and routing problems will improve the overall optimal point. Also, to evaluate the quality of the proposed algorithm's solutions, the algorithm's results are compared with the exact algorithm's answers; the results indicate the proper performance of the proposed algorithm.

    Keywords: Blending-routing Problem, Mixed Integer Programming, Adaptive Large Neighborhood Search, Wheat Supply, Wheat Blending, zdistribution System, Wheat Nutrients Balancing
  • Alireza Amini*, Mostafa Mohammadi, Zahra Alizadeh Pages 47-78

    Promoting Total Factor Productivity (TFP) is one of the methods to improve the competitiveness in the mining sector. Even so, it is of great importance to find a practical solution for productivity improvement. In this study, value added was measured by an innovative method based on the Divisia quantity index for seven mineral activities for the period 1994-2016. The results of calculating TFP by Tornquist approximation of Divisia index show that the annual average of TFP growth was 2.6% over the period; Also, 29.2% of total value added growth stems from TFP growth. The highest share of TFP growth in increasing value added pertains to coal mining activity with 33.6%, and the growth of the production of mineral chemicals activity has been achieved only through increased usage of resources. Subsequently, the impact rate of human capital and R&D on TFP growth was measured by using the method of generalized method of moments (GMM) for panel data. The results of the estimation model by panel data method indicate that the graduated employees as representatives of human capital, R&D capital, and mining activity scale have a positive and significant effect on the TFP. However, R&D capital and human capital have minimum impact on TFP growth.

    Keywords: Total Factor Productivity, Human Capital, R, D Capital, Divisia Index, Mineral Activities, Value Added
  • Shahryar Zaroki*, Mani Motameni, Akram Moghadasi Pages 79-104

    In this research, we attempt to investigate the effect of economic boom and recession on environmental pollution in Iran through an asymmetric approach. To this end, an autoregressive approach with nonlinear distributive pause was used with the data for the period (1971-2017) to explain and describe the asymmetry; Accordingly, a basic model (for the entire economy) and three partial patterns (for household, commercial and public sector, industrial sector, as well as transportation sector) have been estimated. The results indicate that in the short run and the long run, the economic boom and recession have a directimpact on carbon dioxide emissions. That is to say, as GDPincreases (the economic boom), with the expansion of activities in all aforementioned economic sectors, increased usage of resources leads to the surge of pollution emissions. On the other hand, during the economic recession, which is accompanied by reduction in activities in sectors such as the industrial sector (as one of the most energy-consuming sectors in the economy of Iran), the emission of pollutants is reduced. In addition, the presence of asymmetry in the effects of the production on environmental pollutant emissions are also confirmed. As a result, in the long-run, both in the overall economy as well as in the three sectors examined, the elasticity of pollutant emissions to production, is larger than the one during the economic boom, whereas it is less than the one during the economic recession. Therefore, the results suggest that legislators and economic policymakers pay special attention to improving the price of energy carriers in order to make energy usage more efficient.

    Keywords: Economic Boom, Recession, Environment, Carbon Dioxide, Economic Sectors, Iran
  • Ali Farahbakhsh, Hamid Shahrestani, Farhad Ghafari, Kambiz Hazhbar * Pages 105-120

    Economic reforms require a comprehensive and detailed strategy to specify when and how policy reforms should be applied. Since economic reforms are comprised of different measures such as price liberalization, privatization, trade and foreign currency reform, restructuring of enterprises and etc., the sequence of these policies should be specified, and must be determined how fast each of these policies should be followed. Unfortunately, lack of statistical evidence has hindered a strong evidence-based analysis. In this research, the indicators of economic reforms, provided by the European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) in 8 sectors and 29 transition economies over 24 years, have been analyzed through a panel data model with EGLS method. As for the sequence of policies, it is determined that the price liberalization and the small enterprises’ privatization (rather than large ones) are the most important parts of the economic reforms to achieve economic growth. However, as for the speed of adjustments, the results indicate that speeding up price liberalization and privatization lead to slow economic growth, whereas accelerating the reforms in trade and foreign exchange policies, and also stepping up the restructuring of firms, promote economic growth.

    Keywords: Economic Growth, Policy Sequence, Speed of Adjustments, Transition Economies, Economic Policymaking
  • Aziz Rashidi, Ebrahim Abbasi*, Mostafa Jafari, Nabiollah Mohammadi Pages 121-146

    This research aims to provide a performance-based budgeting model in the social security organization which has independent and similar departments across the country. The statistical population of this research is the Social Security Organization Insurance's department. Following the library reviews and adapted from the performance indicators of the subcommittee of the insurance company's deputy, 38 functional indicators have been identified for the departments of the provinces and their respective branches. Then, the associated information regarding these indicators, extracted from the Statistical Yearbook of Economic and Organizational Planning, have been weighted by using Shannon's entropy method. Hence, based on real data of 2017 and on the basis of the province's degree of availability and regional equilibrium, the model is formulated. The results of applying the proposed model and comparing it with the current organization show that the organization's current method in budget allocation is not optimal.

    Keywords: Budgeting, Performance Indicators, Social Security Organization, Shannon Entropy, Allocation