فهرست مطالب

مطالعات ادبیات کودک - سال دهم شماره 1 (پیاپی 19، بهار و تابستان 1398)
  • سال دهم شماره 1 (پیاپی 19، بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/05/22
  • تعداد عناوین: 8
|
  • علی حیدری*، سمیه حدادیان، قاسم صحرایی صفحات 1-22

    قصه ، از گسترده ترین زمینه ها در پژوهش های ادبی معاصر است که منبعی سرشار از باورها و اعتقاداتی به شمار می رود که تقریبا منسوخ گشته و در حال حاضر با اندیشه های دینی و اخلاقی هم خوانی ندارد. از بن مایه های اصلی در اغلب قصه ها، موضوع ازدواج شاهزاده خانم ها است. در برخی از این قصه ها با موضوع حیوان داماد مواجهیم. در تحریرهای جدید و امروزی برخی از این قصه ها، بنا به دلایل فراوان، این بن مایه کم رنگ گشته است. در این پژوهش به روش تحلیلی توصیفی پس از ذکر چند قصه ی حیوان داماد، به بررسی و تحلیل دلایل پیدایش و سیر دگردیسی این قصه ها پرداخته شده است. سپس خویش کاری های مشترک قصه های حیوان داماد در فرهنگ های مختلف بررسی شده و نشان داده شده است که موضوع حیوان داماد با وجود اشتراکات بنیادی در جهان، چگونه در برخی از فرهنگ ها دچار دگردیسی شده است.

    کلیدواژگان: پدر، حیوان، داماد، دختر، قهرمان
  • مرتضی خسرونژاد، لاله آتشی* صفحات 23-56

    دانشگاهی شدن ادبیات کودک در ایران، همچنان که در غرب، به توجه بیشتر به «روش تحقیق» و در نتیجه، پیشرفت های روش شناسیک چشمگیر در پژوهش های این حوزه انجامیده است؛ اما تکرار برخی خطاها و کاستی ها در پایان نامه های دانشجویان هشداردهنده است و بر ضرورت آسیب شناسی تحقیق در این قلمرو دلالت دارد. هدف ما در این پژوهش آشکارساختن این خطاها و کاستی ها و بحث درباره ی آن ها است. نمونه های بررسی شده در این تحقیق 25 پایان نامه در رشته ی کارشناسی ارشد ادبیات کودک است که در چهارمین جشنواره ی پایان نامه های برتر مرکز مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز شرکت کرده اند. در انجام تحقیق، نخست با مطالعه ی تمام نمونه های یادشده فهرستی از کاستی ها و خطاها را تنظیم و درصد حضور آن ها را محاسبه کردیم. سپس کوشیدیم این کاستی ها و خطاها را برجسته ساخته، درباره ی آن ها بیشتر گفت وگو کنیم. نمونه گیری در این پژوهش از نوع «دردست رس» و روش داده کاوی، تحلیل محتوای استقرایی میرینگ (2000) بوده است. 27 کاستی یا خطا در این مقاله فهرست شده است. درصدها نشان می دهند که پربسامدترین کاستی و خطا، پرهیز از به کاربردن ضمیر «من» هنگام اشاره به خود در مقام محقق، برنگشتن به پیشینه و مقایسه نکردن یافته های پژوهش با یافته های دیگران و به فراموشی سپردن ذوق و خلاقیت است. یافته های این پژوهش بیانگر این ضرورت است که دانشجویان این رشته باید مطالعات بیشتری در زمینه ی تحقیق در ادبیات کودک داشته باشند و با تحقیق های برتر در سطح ملی و جهانی بیشتر آشنا شوند. همچنین توجه بیشتر و دقیق تر استادان راهنما، استادان مشاور و نیز داوران این تحقیق ها به این خطاها و کاستی ها از ضرورت های گریزناپذیر برای ارتقای سطح کیفی تحقیق در ادبیات کودک دانشگاهی کشور است.

    کلیدواژگان: روش تحقیق در ادبیات کودک، دانشگاهی شدن ادبیات کودک، پایان نامه های کارشناسی ارشد، آسیب شناسی
  • زینب شیخ حسینی*، آرزو پوریزدان پناه کرمانی صفحات 57-78

    فانتزی گونه ای ادبی است که در قرن اخیر، در واکنش به خردگرایی به وجود آمده است و در آن حوادث، شخصیت ها و موقعیت ها خارج از باور ما ساخته می شوند. فانتزی ها به خوانندگان خود امکان قیاس بین دنیاهای متفاوت را می دهند. این ویژگی فانتزی با توجه به خصوصیات دوره ی نوجوانی سبب شده است که این ژانر، مورد اقبال نوجوانان قرارگیرد. در پژوهش حاضر، سعی شده با استفاده از شیوه تحلیل محتوا، به مقایسه ی فانتزی هری پاتر اثر جی. کی. رولینگ و سلحشوران پارله آن نوشته ی علی خواسته، براساس رویکرد اسطوره ای بپردازیم تا به این سوالات پاسخ دهیم که آیا مفاهیم و موقعیت های اسطوره ای و جادویی در این دو اثر به روایت داستان انسجام بخشیده است و می توان رمان سلحشوران پارله آن را نمونه ی موفق فانتزی ایرانی در مقابل هری پاتر شناخت؟ بررسی ها نشان می دهد روایت اسطوره ای در ارتباط با سایر اجزا، به این داستان ها انسجام بخشیده است سلحشوران پارله آن را می توان نمونه ی موفق فانتزی ایرانی دانست.

    کلیدواژگان: سلحشوران پارله آن، طرح، فانتزی، هری پاتر
  • سکینه عباسی*، معصومه میرابوطالبی صفحات 79-100

    کنسروغول نوشته ی مهدی رجبی، نوعی فانتزی است که در دو سطح واقعی و فراواقعی ساخته شده است. در دنیای واقعی رهایی نوجوان از سلطه ی آموزش مستقیم و نیز زندگی دور از انتظارات بزرگ ترها، در بستر نمایش کشمکش های بزرگ تجربه می شود. در بخش فراواقعی، آمد و شد وی به دنیای جادوگر، غول و رویا، حرکت فرد از خودآگاه به ناخودآگاه را تداعی می کند. این سفر به پیوند تضادهای درونی و بیرونی فرد انجامیده و حاصل آن وحدت تضادهاست که سبب دستیابی به پاداش «بلوغ» است. این پژوهش به شیوه تحلیلی توصیفی با تاکید بر چهارچوب نظری «فردیت» مدنظر یونگ و درآمیختن آن با «سفر قهرمان» کمپل، کوشیده به شناخت این فرایند مهم بپردازد. حاصل کار نشان می دهد که برعکس الگوهای فراواقع گرایانه کهن در سفرهای مثالی، در این سفر قهرمان با بحران های کودکی و نوجوانی واقعی در دنیاهای فراواقعی درگیر است و از رهگذر شناخت شرارت ها و تجربه نمودن ترس ها، با انتخاب خود از آن ها فاصله می گیرد و به دنیاهای واقعی می رسد. حاصل این گونه داستان ها، فردیت یافتن قهرمان از رهگذر تجارب واقعی است.

    کلیدواژگان: سفر قهرمان، رمان کنسرو غول، رمان کودک و نوجوان، فانتزی، کشمکش، کمپل، مهدی رجبی
  • راحله عبدالله زاده برزو*، محمد ریحانی صفحات 101-122

    این مقاله به نقد کهن الگویی سفر قهرمان در داستان ماهی سیاه کوچولو، اثر صمد بهرنگی می پردازد. کمپبل، برای کهن الگوی سفر قهرمان سه مرحله در نظر گرفته است: عزیمت، جدایی و بازگشت. او معتقد است که رشد کهن الگوها در روان فرد، مستلزم گذر از این مراحل است. پیرسن، از شارحان نظریه ی کمپبل، اعتقاد دارد که در طی این سه مرحله، دوازده کهن الگو در روان فرد فعال می شوند. در مرحله ی عزیمت، معصوم، یتیم، جنگجو و حامی، در مرحله ی تشرف، جوینده، ویرانگر، عاشق و آفریننده، و در مرحله ی بازگشت، حکمران، ساحر، فرزانه و لوده فعال می شوند. این داستان را می توان شرح فرآیند فردیت ماهی سیاه کوچولو، دانست. او در این روایت، قهرمانی است که با تاثیر پذیرفتن از سخنان حلزون پیر و با بیان نارضایتی خود از گردش های بی هدف و تکراری در جویبار، به امید رسیدن به دریا، پا در راه سفر می گذارد و در طول راه، زمینه ی رشد و تحقق کهن الگوها را در خود فراهم می کند تا سرانجام بتواند به دریا که نمادی از ناخودآگاه اوست برسد و با آنیما دیدار کند. پایان یافتن نمادین داستان، سبب شده است تا مرحله ی بازگشت قهرمان و در نتیجه کهن الگوی «ساحر» در حرکت قهرمان آشکار نشود.

    کلیدواژگان: واژگان کلیدی: نقد کهن الگویی، سفر قهرمان، ماهی سیاه کوچولو
  • علی عندلیب*، علی اصغر قهرمانی مقبل صفحات 123-148
    نقد کهن الگویی که برگرفته از آرای روان شناسانه ی کارل گوستاو یونگ است، در دوران معاصر از روش های مدرن نظریه ی نقد ادبی تطبیقی بر پایه ی نقد روان شناختی به شمار می رود که توجه بسیاری از منتقدان معاصر را به خود جلب کرده است. این گونه ی نقد ادبی در پی یافتن ارتباطی میان ذهن نویسنده و ساختار کهن الگویی است. کهن الگو، صورت نوعی موجود در حافظه ی ناخودآگاه بشری است که در ابعاد متعدد زندگی افراد در قالب افکار، اعمال و رفتار های گوناگون بروز می کند. کهن الگوی کودک به منزله ی یکی از انواع کهن الگو ها، خود، قابلیت تقسیم به انواع دیگری دارد و به بررسی جنبه های مختلف کودکی درون افراد می پردازد. نویسندگان در مقاله ی حاضر به بررسی این کهن الگو در داستان های دو تن از نویسندگان مشهور ادبیات عربی و فارسی یعنی کامل کیلانی و صمد بهرنگی می پردازند و تلاش می کنند تا جنبه های مختلف بازتاب کهن الگوی کودک را در آثار این دو بررسی نمایند و بدین نکته دست یابند که کهن الگوی کودک در بسیاری از داستان های آنان بروز یافته است. نتایج این تحقیق نشان می دهد بسیاری از جنبه های مختلف کهن الگوی کودک در قصه های دو نویسنده، نزدیکی و همسانی اندیشه ی آنان را بازمی نماید و داستان های آنان می تواند تجلی بخش روحیات و زندگی فردی و قومی آنان باشد. واژه های کلیدی: ادبیات کودک، صمد بهرنگی، کامل کیلانی، کهن الگو.
    کلیدواژگان: ادبیات کودک، صمد بهرنگی، کامل کیلانی، کهن الگو
  • مهبود فاضلی*، ریحانه نصر اصفهانی صفحات 149-172

    این مقاله به بررسی اصول و معیارهای بازنویسی در ادبیات کودک و نوجوان و چگونگی انطباق بازنویسی های صورت گرفته از شاهنامه فردوسی با این اصول و معیارها می پردازد. به این منظور کتاب ها و مقاله هایی در زمینه زبان آموزی و مراحل رشد زبانی کودک، روان شناسی تعلیم و تربیت، روان شناسی رشد، عناصر داستان و فنون داستان نویسی برای کودکان مطالعه و بررسی شد و بایدونبایدها، نیازها و علایق کودکان و نوجوانان در رده های سنی مختلف شناسایی گردید؛ بر اساس آن ها معیارهایی در سه بخش زبانی، محتوایی (تربیتی) و فنی (شیوه های داستان نویسی) مشخص و تعریف شد. سپس بازنویسی هایی که برپایه ی شاهنامه فردوسی برای کودکان و نوجوانان نوشته شده و به چاپ رسیده اند، انتخاب گردید. این داستان ها باتوجه به معیارهای به دست آمده، بررسی و میزان انطباق آن ها با معیارهای مدنظر ارزیابی و سنجیده شد. نتایج به دست آمده نشان می دهد بازنویسان در حوزه ی زبانی بدون درنظرگرفتن ویژگی ها و توانایی های زبانی مخاطبان خود در مراحل سنی مختلف، فقط به ساده کردن زبان متن اصلی توجه کرده اند. در حوزه محتوایی اغلب بازنویسان به ویژگی های ذهنی، عاطفی و اجتماعی مخاطبان خود توجه کرده اند اما ازنظر فنی در بازنویسی ها چندان خلاقیت و ابتکاری در مقایسه با متن اصلی دیده نمی شود و بازنویسان بیشتر داستان ها را با همان چارچوب متن اصلی و فقط با زبانی ساده بازنوشته اند. گفتنی است تاکنون پژوهشی با هدف مدنظر این مقاله صورت نگرفته است.

    کلیدواژگان: ادبیات کودک و نوجوان، بازنویسی، داستان نویسی، شاهنامه فردوسی، نقد
  • صدیقه سادات مقداری*، فهیمه تخم افشان صفحات 173-200

    چکیده فانتزی، تخیل درباره ی موضوعی در گذشته یا رویدادی در آینده است که اکنون واقعیت ندارد، اما متکی به دانش و تخیل فردی است، بنابراین از دنیای ایدئال سخن می گوید؛ ازاین رو، داستان های فانتزی نقشی اساسی در پرورش تخیل انسان بر عهده دارند. شخصیت ها، رخداد ها و کنش ها همگی رویاگونه و دارای قوانین خاص خود هستند. ادبیات فانتزی به معنای امروزی، در سده ی هجدهم، یعنی عصر خرد در اروپا پدید آمد؛ هرچند عناصر آن در اسطوره ها و افسانه های کهن وجود داشته است. در این پژوهش به بررسی آثاری در زمینه ی ادبیات فانتزی کودک در دو زبان فارسی و انگلیسی پرداخته ایم و آن ها را از منظر سبک شناسی زبانی بررسی کرده ایم. برای انجام این کار، پانزده داستان کوتاه از بیاتریکس پاتر (Beartrix Potter) را از زبان انگلیسی و پانزده داستان کوتاه از  مجموعه ی دوازده جلدی قصه های کوچک برای بچه های کوچک را از زبان فارسی انتخاب کرده ایم. این مجموعه داستان های کوتاه با همکاری جمعی از نویسندگان کودک نگاشته شده است؛ از جمله مژگان شیخی، شکوه قاسم نیا، حسین فتاحی، فروزنده نعمت اللهی و جعفر ابراهیمی. نتایج به دست آمده نشان می دهد که فانتزی به منزله ی شاخه ای از ادبیات، در زبان فارسی و انگلیسی تفاوت ها و شباهت های درخور توجهی دارد.

    کلیدواژگان: واژگان کلیدی: ادبیات فانتزی، تحلیل گفتمان تطبیقی، داستان، سبک نویسندگی، شخصیت پردازی
|
  • Ali Heydari *, Somaye Hadadyan, Ghasem Sahrai Pages 1-22

    Folktales are rich sources of beliefs long obsolete and no longer in line with religious and ethics of present times that are used extensively in literary studies. Marriage of princesses is one of the themes of such tales in which sometimes there are animal-grooms. In modern rewritings of some of these tales, such themes are not prominent due to many reasons. In this study citing several such tales, the reasons for the appearance  and transformation of these tales are analyzed followed by the  common virtues in these tales in different cultures. It is argued that though there are basic commonalities in different cultures, these tales have transformed in some cultures.

    Keywords: father, Animal, Groom, Daughter, Hero
  • Morteza Khosronejad, Laleh Atashi * Pages 23-56

    Much the same way as in western countries, the academization of Children's Literature in Iran has led to a greater attention being paid to method, resulting in outstanding methodological developments in Children's Literature Studies; however, repetitive shortcomings and drawbacks in student studies are alarming, necessitating a pathological study of theses in this field. We carried out this research to underscore such weak points and debate them. The samples include 25 MA theses in Children’s Literature submitted to the 4th biennial Festival of the Distinguished Theses held by Shiraz University Centre for Children's Literature Studies (SUCCLS), in 1396. We have studied all the samples and have offered an index of flaws and shortcomings and their percentages. Then we tried to highlight the flaws and argue about them further. We have used the availability sampling method and Mayring’s qualitative content analysis (2000) as our research technique. Twenty-seven shortcomings are listed in this article. According to the percentages, avoiding the use of first person pronoun when the researcher is referring to him/herself is the most frequently repeated problem. Second in frequency is that reference is not made to the literature review and no comparison is drawn between the findings of research and the body of available literature accumulated so far. The next problem very often traced is the fading away of creativity and literary taste in academic writing. According to the findings of this research, students need to have a broader study of research and should get familiar with the distinguished researches in the national and international domains. Furthermore, in order to promote the quality of academic children’s literature, it is inevitably necessary for the supervisors, advisors and referees to pay a greater and more exact attention to the flaws and drawbacks of such researches.

    Keywords: Research Methods in Children’s Literature, Pathology, Academization of Children’s Literature, MA theses
  • Zeinab Sheikh Hosseini* Pages 57-78

    Fantasy is a literary genre that has been created in the last century in response to rationalism, in which events, characters, and situations are made beyond our beliefs. Fantasies give their readers the possibility of analogy between different worlds. This aspect of fantasy has received warm response from young adults. In the present study, archetypal criticism is used to compare J. K. Rowling's Harry Potter and Ali Khaste's Fighters of Parle Aan in order to see whether the mythical and magical concepts in these works have strengthened the structure of the story and if Fighters of Parle Aan  can be considered a successful fantasy  in comparison with Harry Potter. It is argued  that the mythical narration with the help of other element of the plots has been helpful in the structure of these stories. Fighters of Parle Aan can be considered as a successful Iranian fantasy.

    Keywords: Fighters of Parle Aan, Plot, fantasy, Harry Potter
  • Sakine Abbasi* Pages 79-100

    Canned Giant written by Mehdi Rajabi is a fantasy on two levels of real and unreal. In the real world, the young adult experiences freedom from dominant direct education living a life away from grown up expectations while facing great challenges. In the unreal, he goes to the world of the magician and the giant and the dream signifying one's movement from consciousness to the unconscious. This voyage leads to joining of inner and outer conflicts and finally maturity. In this study, focusing on Jung's views on individuation as well as Campbell's hero's journey analyzes this novel. It is argued that in contrast to supernatural myths of voyage, the hero is entangled with real crises of childhood and adolescence in unreal worlds and by recognizing conflicts and fears, he separates himself to reach the real world. The ending of such stories leads to individuation of the hero through gaining real experiences.

    Keywords: Mahdi Rajabi, Hero&#039, s Journey, conflict, Canned Giant, children, YA literature, fantasy
  • Rahele Abdollahzade Borzo* Pages 101-122

    This article is an archetypal study of hero's journey in the story of Little Black Fish by Samad Behrangi. Campbell has considered three stages for the hero's Journey: Departure, separation and return. He believes that the development of archetypes requires passing through these stages. Pearson believes that twelve archetypes get active during these three stages. In the starting stage, archetypes of innocence, orphan, warrior and protector become active; in the second stage, seeker, destroyer, lover and creator and in return stage, the governor, wizard, wise and clown get active. This story can be considered as describing the individuation process of the little black fish. In this narrative, the little fish, influenced by an old snail hoping starts his journey to reach the sea that is a symbol of his unconscious to meet with anima. The symbolic end of the story has prevented the return stage; hence, the archetype of wizard is not manifested in the transformation of the hero.

    Keywords: Archetype, Journey, Hero, Little Black Fish, Samad Behrangi
  • Ali Asghar Ghahramani Moghbel Pages 123-148
    Abstract
    One approach to the critical theory of comparative literature based on psychological criticism is the archetypal criticism that comes from Carl Jung's psychological ideas. This kind of literary criticism seeks the relationship between the mind of the writer and archetypal structure. Archetype as a typical form in the human subconscious memory consists of different types. Archetype of the child can  have subdivisions based on  various aspects  of the child in a life time. In this paper the child archetype is analyzed in the stories of two famous writers of Arabic  and Persian literature in order to see the various aspects of the archetype of the child reflected in the works of Kamil Kaylani and Samad Behrangi. The results of this research show that many of the different aspects of the archetype of the child are presented in the stories of two authors, showing the proximity and consistency of their thoughts.
    Keywords: Archetype, children&#039, s literature, Kāmil Kylānī, Samad Behrangi
  • Mahbood Fazeli * Pages 149-172

    This paper is a study of principles and criteria of rewriting in children and young adult literature in Shahnameh's rewritings. To this end, some books and articles on language learning and stages of child's linguistic development, as well as psychology of education, developmental psychology, elements of fiction and story-writing for children were studied in order to gain information about needs and interests of children and young adults. Some criteria were identified and defined in three parts: linguistic, content (educational) and technical (story-writing methods). Then, the rewritings published based on Ferdowsi's Shahnameh for children and young adults were selected and analyzed based on the above- mentioned criteria. The obtained results show that in the linguistic area, writers have simply focused on simplifying the language of the original text without considering the language features and abilities of their readers at different age groups. In the content area, most of the writers have focused on the mental, emotional and social characteristics of their readers, but technically, there is less creativity in rewritings considering the original text. The writers have rewritten the stories based on the original text and just in simple language.

    Keywords: Children, Young Adult Literature, Rewriting, Story-writing, Ferdowsi's Shahnameh, Criticism
  • Sedighehsadat Meghdari * Pages 173-200

    Fantasy as a genre is regarded as imagination about a subject in the past or an event in the future that is not real now, but relies on individual's knowledge and imagination. Fantasy literature, as it stands today, arose in Europe in the eighteenth century, the age of Enlightenment, in Europe, although its elements exist in ancient myths and legends. In this research, we have studied the works in the field of children's fantasy literature in both Persian and English languages from the perspective of linguistic stylistics. To do this, we chose Beatrix Potter series in English and the collection of Small Stories for Small Children in Persian. The results show that fantasy as a branch of literature in Persian and English has significant differences and similarities.

    Keywords: Fantasy Literature, comparative Discourse Analysis, Story, Writing Style, Characterization