فهرست مطالب

مطالعات انقلاب اسلامی - پیاپی 56 (بهار 1398)
  • پیاپی 56 (بهار 1398)
  • 166 صفحه، بهای روی جلد: 370,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1398/03/07
  • تعداد عناوین: 10
|
  • حسن تلاشان*، مصطفی ملکوتیان، محمد سندگل صفحات 7-18

    بیداری اسلامی، ریشه در ارتباطات نوین غرب با جهان اسلام دارد؛ اما اینکه ایران به چه میزان از این پدیده اثرپذیرفته است، مبهم باقی مانده؛ چراکه که از سوی محققین، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. سوال تحقیق این است که ج.ا.ا برای ارتقاء جایگاه بین المللی خود، چه راهبردهایی را براساس فرصت ها و تهدیدها، قوت ها و ضعف های بیداری اسلامی می تواند اتخاذ نماید؟ هدف این تحقیق نیز شناخت رابطه بین بیداری اسلامی و جایگاه بین المللی ج.ا.ا و چگونگی ارتقاء آن بوده است. در این پژوهش، از روش توصیفی _تحلیلی استفاده شده و با استفاده از مدل تحقیقی «swot» این رابطه مورد بررسی قرار گرفته است. شرایط دلالت بر آن دارد که موقعیت ج.ا.ا در وضعیت موجود در نقطه تهاجمی معطوف به فرصت است و در آینده با ارتقاء آن در نقطه تهاجمی معطوف به قدرت قرار خواهد گرفت. نقطه ای که ایران را برخوردار از بدست آوردن ابتکار عمل وسیع در سطح منطقه می نماید.

    کلیدواژگان: بیداری اسلامی، جمهوری اسلامی، انقلاب اسلامی، swot
  • محمد حقی* صفحات 19-30

    جریان های تکفیری یکی از معضلات اصلی جهان اسلام محسوب شده و باعث ایجاد نا امنی، خشونت، نسل کشی و برادر کشی و... شده است. این جریان ها با برخورداری از ویژگی هایی نظیرظاهرگرایی، عقل ستیزی، وحدت گریزی، خشونت گرایی و بی توجهی به استکبار، چالش های زیادی علیه گفتمان انقلاب اسلامی به وجود آورده اند. نوشته حاضر در راستای پاسخ گویی به این پرسش است که چالش های فرهنگی جریان های تکفیری علیه گفتمان انقلاب اسلامی و راهکارهای مقابله با آن چیست؟ چالش های فرهنگی شامل مواردی همچون: شبهه افکنی در اعتقادات، از میان بردن بسترهای گفتگو، تخریب آثار تمدن اسلامی، تضعیف جایگاه فکری و ایدئولوژیکی انقلاب اسلامی و... می شود. جهت مقابله با این چالش ها، راهکارهایی ازجمله تبیین صحیح گفتمان انقلاب اسلامی، آگاهی بخشی نسبت به جریان های تکفیری، دیپلماسی فرهنگی، تقریب مذاهب اسلامی و تلاش برای تشکیل نهضت علمی ارائه می گردد. در راستای پاسخ گویی به سوال مقاله، "نظریه بحران" توماس اسپریگنز مورد استفاده قرار گرفته است.

    کلیدواژگان: جریان های تکفیری، گفتمان انقلاب اسلامی، چالش های فرهنگی
  • علی آقاجانی صفحات 31-46

    بررسی ابعاد و روند تاثیر مناقشات کلام سیاسی بر رقابت‌های سیاسی در دوره تثبیت نظام جمهوری اسلامی ایران (1368 1360)، محور مقاله است. برای این منظور با تصرفاتی در روش اسکینر جهت بررسی زمینه‌های ذهنی و عینی؛ و تقسیم‌بندی دیوید ساندرز در چهره‌های ثبات و بی‌ثباتی، در واکاوی تاثیر مناقشات بر رقابت‌های سیاسی بهره‌برداری شده است. ضمن بررسی مناقشات کلامی سیاسی اسلام و عدالت اجتماعی، اسلام و کارآمدی، مشروعیت حکومت و حاکمیت مردم در اسلام و آزادی در اسلام، به نظر می‌رسد که مناقشه اسلام و عدالت اجتماعی، اساسی‌ترین مناقشه تاثیرگذار بر این دوره است. در این دوره دستگاه فکری چپ مذهبی و راست مذهبی از دل اسلام‌گرایان حاکمیت بیرون آمدند. لیبرال‌های اسلامی نیز دستگاه فکری فعال در خارج از حاکمیت است. تاثیر مناقشات بر رقابت‌ها نیز به صورت مستقیم و غیرمستقیم و هر کدام به شکل حداکثری و حداقلی بوده است.

    کلیدواژگان: کلام سیاسی، رقابت سیاسی، جمهوری اسلامی، تاریخ معاصر
  • هادی ابراهیمی *، زینب تقوی صفحات 47-58

    علیرغم گذشت چند سال از بحران سوریه، از وضعیت پیچیده حاکم بر این کشور نه تنها کاسته نشده بلکه باعث تحلیل قدرت تاثیرگذاری این کشور در مناسبات منطقه ای شده با تشدید آن بر امنیت کشورهای منطقه ای هم پیمان خود تاثیر بسزایی گذاشته است. لذا در این مقاله تاثیر بحران سوریه بر امنیت ملی ایران بررسی شده است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و از منظر رئالیسم تدافعی این فرضیه را مورد بررسی قرار داده است: تداوم بحران در سوریه از طریق کاهش نفوذ ایران در منطقه، تضعیف محور مقاومت و تقویت جایگاه رقبای منطقه ای و بین المللی ایران از جمله عربستان، ترکیه، اسرائیل و امریکا ضریب امنیت ایران را کاهش می دهد. نتایج تحقیق نشان داد به علت برهم خوردن توازن تهدید علیه ایران در نتیجه تداوم بحران سوریه، این کشور می کوشد به موازنه سازی قدرت مبادرت ورزد. درنتیجه راهبرد امنیتی ایران برای برون رفت از بحران، حمایت همه جانبه از اسد است.

    کلیدواژگان: بحران سوریه، امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، نظریه رئالیسم تدافعی، موازنه تهدید
  • محمد سلماسی زاده*، عباس قدیمی، رضا دهقانی، بیژن پروان صفحات 59-72

    سازمان پرورش افکار در سال 1317 ه.ش به منظور تحقق بخش مهمی از اهداف ناتمام حکومت پهلوی اول وارد عرصه شد. این سازمان نماد بارز تغییر رویکردهای حکومت رضاشاه؛ به لحاظ تاکتیک ها و تکنیک های فرهنگی است. ناکامی رویکرد تجدد آمرانه و ظهور و بروز مقاومت ها و مخالفت ها در برابر اقدامات حکومت، سبب تقابل دولت و ملت و پیدایش تضاد در این عرصه شد. مقاله حاضر درصدد است به این مسئله پاسخ دهد که تاثیرات فردی و اجتماعی فعالیت های این سازمان به لحاظ سبک زندگی چه بوده است. نگارنده معتقد است سیاست فرهنگی جدید؛ در قالب سازمان پرورش افکار، اهداف کلان حکومت پهلوی اول؛ به منظور تغییر در سبک زندگی نسل جوان و ایجاد گسست اجتماعی در جامعه ایران را در آن مقطع تحقق بخشیده است.

    کلیدواژگان: پرورش افکار، رضاشاه، سبک زندگی، هویت، خاطرات
  • حسین ارجینی*، محمد علی زاده صفحات 73-86

    اتحاد جماهیر شوروی به عنوان رقیب آمریکا در استعمارگری جهان سوم در نظام دوقطبی، همواره به دنبال نفوذ در ایران بود. به دلیل همین خوی استعمارطلبی شوروی، حضرت امام بر اساس اصل نه شرقی و نه غربی، نسبت به فعالیت های شوروی حساسیت نشان می دادند. بر این اساس، مسئله تحقیق حاضر بررسی و تحلیل سیاست ها و مواضع امام خمینی در برابر اتحاد جماهیر شوروی است. یافته های تحقیق که با ابتنای بر روش توصیفی - تحلیلی به دست آمده است؛ حاکی از آن است که ایشان با توجه به اصل نه شرقی، نه غربی فرقی میان آمریکا و شوروی قائل نبودند. ولی به صورت مشروط، یعنی تعهد به عدم مداخله و رابطه بر اساس احترام متقابل منعی در برقراری روابط نداشتند.

    کلیدواژگان: امام خمینی، سیاست خارجی، اتحاد جماهیر شوروی، اصل نه شرقی نه غربی، انقلاب اسلامی
  • بهزاد قاسمی* صفحات 87-100

    در تحلیل زمینه ها و علل بروز انقلاب اسلامی ایران نظریه های مختلفی مطرح شده است. نظریه توسعه نامتوازن به عنوان یک تئوری شاخص بر نهادهای سیاسی و نقش آن در دگرگونی های اجتماعی و اقتصادی، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. مسئله تحقیق این است که آیا تئوری توسعه نامتوازن قابلیت تبیین انقلاب ایران را دارد یا خیر؟ مقاله حاضر با کاربست روش «تحلیل منطقی» بر اساس رهیافت هانتینگتون و مبتنی بر یافته های پژوهش، بیانگر آن است که تئوی مطرح شده موفقیت چندانی در انطباق پذیری انقلاب اسلامی ندارد. محدودیت های نظریه بررسی شده در مقاله، این تئوری را در انقلاب اسلامی ابطال پذیر کرده و تنها تبیین کننده بخشی از علل و عوامل به شمار می آید که عوامل ناسازگاری آن مورد بررسی واقع شده اند.

    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، توسعه نامتوازن، توسعه سیاسی، رهیافت فرهنگی
  • محمدعلی نعیمی، داود فیض * صفحات 101-114

    نظام جمهوری اسلامی، به دلیل ماهیت شیعی آن، بزرگترین مانع بر سر راه وهابیت محسوب می شود. از این رو دشمنی با ایران در کانون توجه و مبارزه وهابیان قرار گرفته است. امروزه شواهد مختلفی دلالت بر نفوذ اندیشه های وهابی به داخل کشور مخصوصا مناطق محروم وجود دارد. در این راستا شناسایی چگونگی نفوذ این فرقه و اتخاذ راهکارهای موثر جهت مقابله با آن ضرورت دارد. سوءاستفاده از فقر اقتصادی مناطق محروم، بهره برداری از ضعف اعتقادات دینی مناطق محروم، ایجاد مدارس برای ترویج عقاید وهابیت، اعزام کاروان های تبلیغی و تشکیل گروه های تروریستی ضدشیعی، از مهمترین شیوه های نفوذ وهابیت به شمار می رود. در مقابل، تبیین صحیح عقاید شیعه، مهیا نمودن مناظره های علمی با مفتی های وهابی، بهبود روابط مسئولین نظام با بزرگان اهل تسنن، مقابله به مثل و طرح تناقضات وهابیت، شناسایی نقاط ضعف وهابیت، محرومیت زدایی از مناطق مرزی، شناسایی و انهدام تشکیلات تبلیغی، ازجمله راهکارهای مقابله با نفوذ وهابیت به شمار می روند.

    کلیدواژگان: وهابیت، نفوذ، مناطق محروم، جمهوری اسلامی ایران
  • محمدجواد هراتی*، رضا محمدی صفحات 115-130

    پژوهشگران بر این باورند با گذشت چهار دهه از انقلاب اسلامی، نظریه برینتون که در تبیین انقلاب ها مورد توجه قرار گرفته، با این انقلاب تطبیق چندانی نداشته است. بنابراین پژوهش درباره میزان مطابقت این نظریه با دیگر انقلاب ها در جهان اسلام اهمیت دارد. سئوال مقاله حاضر این است که نظریه برینتون تا چه میزان با انقلاب های تونس و مصر تطابق دارد؟ نتایج بدست آمده از تطابق دو انقلاب با این نظریه، نشان می دهد در مرحله نشانه های مقدماتی انقلاب که عبارتند از: رشد اقتصاد، تنازعات طبقاتی، تغییر بیعت روشنفکران، ناکارایی ماشین حکومت، بی کفایتی طبقه حاکم پیشین، تا حدودی تبیین کننده وضعیت پیش از انقلاب در دو انقلاب تونس و مصر است، اما در مرحله دوم نظریه برینتون که شامل چارچوب نظری پس از انقلاب است و شامل دوره میانه روها، تندروها، عصر وحشت و در نهایت ترمیدور می گردد، در نتیجه انقلاب تونس و مصر همگونی چندانی با نظریه برینتون ندارد.

    کلیدواژگان: انقلاب تونس، انقلاب مصر، نظریه کرین برینتون، نشانه های انقلاب، دوره های انقلاب
  • سیدروح الله لطیفی* صفحات 131-142

    انتخاب نظام جمهوری اسلامی با مشارکت قریب به اتفاق مردم ایران در سال 1358 اتفاق افتاد و حجم بالای این مشارکت به گونه ای بود که امکان انکار آن وجود نداشت، با این حال، برخی درصددند با متهم نمودن مردم به مشارکت ناآگاهانه در رفراندم جمهوری اسلامی، به بهانه آشنا نبودن آنها با این نظام، ارزش این مشارکت را مخدوش نمایند، به همین دلیل، این مقاله درصدد است با بهره گیری از اسناد، منابع و شواهد موجود و به روش کتابخانه ای، به این سوال پاسخ دهد که آیا مردم در این رفراندم، نظام جمهوری اسلامی را آگاهانه انتخاب کرده اند یا ناآگاهانه؟ یافته های تحقیق حاکی از آن است که مردم پیش از مشارکت در رفراندم تعیین نظام، به گونه های مختلف نسبت به خطوط کلی نظام جمهوری اسلامی اطلاع یافته بودند. به همین دلیل مشارکت مردم در رفراندم نظام جمهوری اسلامی، مشارکتی آگاهانه بوده است.

    کلیدواژگان: رفراندم، جمهوری اسلامی، انقلاب اسلامی، ولایت فقیه، حکومت اسلامی
|
  • Hasan Talashan, Mostafa Malakootian, Mohammad Sandgol Pages 7-18

    Islamic awakening is rooted in modern Western communication with the Islamic world, but the extent to which Iran has been affected by this phenomenon remains unclear, as it has been little studied by researchers. The question to be asked is what strategies can the Islamic Republic of Iran adopt to enhance its international position based on the opportunities and threats, strengths and weaknesses of Islamic Awakening? The purpose of this study was to identify the relationship between Islamic Awakening and the international position of the Islamic Republic of Iran and the way to promote it. In this research, a descriptive-analytical method has been used and this relationship has been investigated using a “SWOT” research model. The findings imply that the position of the IRI in the present situation at the offensive point is toward opportunity and in the future it will be strengthened by the promotion of that position. The point is that Iran enjoys a broad initiative at the regional level.

    Keywords: Islamic Awakening, Islamic Republic, Islamic Revolution, SWOT
  • Mohammad Haqqi Pages 19-30

    Takfiri currents are one of the main problems in the Islamic world and have caused insecurity, violence, genocide and fratricide. These currents have posed many challenges to the discourse of the Islamic Revolution by having features such as superficiality, irrationalism, opposing unity, violence-based state, and disregarding Istikbar. The study has intended to survey the question: what may be taken as the cultural challenges of the Takfiri currents against the discourse of the Islamic Revolution and the strategies to deal with it? Cultural challenges include such cases as causing doubt in beliefs, destroying the context of dialogue, destroying the effects of Islamic civilization, weakening the intellectual and ideological position of the Islamic Revolution, and so on. To oppose these challenges, strategies are offered, including an accurate explanation of the discourse of the Islamic Revolution, awareness of Takfiri currents, cultural diplomacy, the approximation of Islamic religions, and efforts to form a scientific movement. To answer the paper's question, Thomas A. Spragens' "theory of crisis" has been used.

    Keywords: Takfiri Currents, Islamic Revolution Discourse, Cultural Challenges
  • Ali Aqajani Pages 31-46

    The paper examines the dimensions and trends of the impact of the disputes in the Field of political theology on political competitions during the era in which the Islamic Republic of Iran stabilized (1987-2005). For the purpose, Skinner's approach, with some alterations, for studying the subjective and objective contexts, and David Sanders' classification for figures of stability and instability have been used to explore the impact of disputes on political competition. While examining the disputes in political theology of Islam and social justice, Islam and efficiency, the legitimacy of government and sovereignty in Islam, and the freedom in Islam, it seems that the conflict between Islam and social justice is the most influential debate in this period. During this period, the system of thought in the religious left and right emerged from the Islamist rulers` mind. Islamic liberals are also active intellectuals outside the state. The impact of disputes on competition has also been direct and indirect, each being maximal and minimal.

    Keywords: Political Theology, Political Competition, Islamic Republic, Contemporary History
  • Hadi Ebrahimi Kiapey, Seyydeh Zeinab Naqavi Pages 47-58

    Despite many years since the Syrian crisis, not only has the complex situation ruling the country been reduced, but it has also led to an effectual power on regional relations and with its intensification played an important part in the security of its regional allies. The hypothesis of this study, using a descriptive-analytical approach and from the perspective of defensive realism, is that Iran's role in the Syrian crisis and Da`ish's defeat have maintained its strategic position and increased its regional influence in confronting Iranian opposition-based groups in the field. The region has maintained a center of resistance and a pattern of cooperation between Iran and Russia that has increased Iran's security and influence in the region. The results of the research indicate that Iran is trying to secure its national security first and then its national interests by influencing the region and utilizing its alliance with Russia.

    Keywords: Syria Crisis, National Security, Islamic Republic, Defensive Realism, Threat Balance
  • Mohammad Salmasizadeh*, Abbas Qadimi Qaidari, Reza Dehqani***, Bijan Parvan Pages 59-72

    In 1917, the Organization of Thoughts was established to the realize an important part of the unfinished goals of the first Pahlavi government. The organization is a clear symbol of the shift in attitudes of Reza Shah's government in terms of cultural tactics and techniques. Failure of the imperialist modernization approach and the emergence of resistance and opposition to the actions of the government have led to the confrontation of the state and the nation and the emergence of contradictions in this area. The present article seeks to show the individual and social impacts of this organization in the lifestyles of the people. The author believes that the new cultural policy as intended by the organization has achieved the grand goals of the first Pahlavi government in order to change the lifestyle of the younger generation and create social disconnect in Iranian society at that time. 

    Keywords: Breeding Thoughts, Reza Shah, Lifestyle, Identity, Memories
  • Hosein Arjini, Mohammad Alizadeh Pages 73-86

    The USSR, as America's rival in the third world colonialism in the bipolar system, always sought to infiltrate Iran. Due to this Soviet colonialist nature, Imam Khomeini, on the basis of the principle saying neither Eastern nor Western form of government, was sensitive to Soviet activities. Accordingly, the purpose of the present study is to analyze and examne Imam Khomeini's policies and positions against the Soviet Union. The findings of the research, based on a descriptive-analytical approach, suggest that he did not differentiate between the US and the Soviet Union in terms of either Eastern or Western principles. But on a conditional basis, that is, a commitment to non-interference and a relationship of mutual respect, there would be no impediment to their relationship.

    Keywords: Imam Khomeini, Foreign Policy, Soviet Union, Neither Eastern nor Western Principles, Islamic Revolution
  • Behzad Qasemi Pages 87-100

    In analyzing the context and causes of the Islamic Revolution in Iran, several theories have been put forward. The theory of equilibrium development as an indicator theory of political institutions and its role in social and economic changes has been the focus of researchers. The question of the study may be put forward as: Does the theory of unbalanced development can explain the Iranian revolution. The present paper, using the Huntington's approach of "logical analysis" based on the research findings, indicates that the proposed theory has little success in adapting to the Islamic Revolution. The limitations of the theory examined in the article make this theory null and void and only explain some of the causes and factors that have been examined for its incompatibility.

    Keywords: Islamic Revolution, Unbalanced Development, Political Development, Cultural Approach
  • Mohammadali Na`imi, Davood Feizafra Pages 101-114

    The Islamic Republic of Iran, because of its Shiite nature, is the biggest obstacle against Wahhabism. Therefore, hostility to Iran has been the focus of the Wahhabis' struggle. Today, there is ample evidence showing that Wahhabist ideas are infiltrated into the country, especially in its deprived areas. In this regard, it is necessary to identify how this sect can penetrate and adopt effective strategies to counter it. Abuse of the economic poverty, exploitation of weak religious beliefs, establishment of schools to promote Wahhabism, dispatching convoys and forming anti-Shiite terrorist groups in disadvantaged areas are among the most important cases of Wahhabi influences. On the contrary, correct explanation of Shiite beliefs, preparation of scientific debates with Wahhabi scholars, improvement of the relations of the governmental authorities with Sunnis great figures, contradicting Wahhabis as they are doing against Shiism, identifying Wahhabists` weaknesses, supporting those living at boundaries, identifying and dismantling Wahhabist advertising agencies may be known as the ways to deal with Wahhabism infiltration.

    Keywords: Wahhabism, Infiltration, Deprived Areas, Islamic Republic of Iran
  • Mohammad Javad Harati, Reza Mohammadi Pages 115-130

    Researchers believe that four decades after the Islamic Revolution, Brinton's theory, which has been brought into consideration in explaining revolutions, has not been much in line with this revolution. It is therefore important to research the extent to which this theory is consistent with other revolutions in the Muslim world. The question in this article is: to what extent does Brenton's theory fit with the Tunisian and Egyptian revolutions? The results of the two revolutions' concordance with this theory show that at the stage of the preliminary signs of the revolution are: economic growth, class struggles, change of intellectual allegiance, inefficiency of the machine of the Government, inadequacy of the former ruling class. These norms to some extent may be explained in the cases of the two mentioned revolutions. but in the second stage of Brinton's theory, which includes the post-revolutionary theoretical framework contains the periods of the moderates, extremists, the age of terror and ultimately the Thermidor, it may not be in agreement with them .

    Keywords: Tunisian Revolution, Egyptian Revolution, Crane Brinton`s Theory, Signs of Revolution, Periods of Revolution
  • Seyyed Roohollah Latifi Pages 131-142

    The election of the Islamic Republic system of government in 1979 happened with the overwhelming participation of the Iranian people and the high volume of such participation was so that never may be denied. In spite of the fact, some seek claim the high participation as being unconscious to decrease its value. The study, therefore, using present documents, sources and evidence in a library-based method, has intended to answer the question: Did the Iranian people agreed with such form of government consciously or unconsciously? The findings of the research indicate that people were informed of the general outlines of the Islamic Republic in various ways before participating in the referendum. For this reason, the participation of the people in the referendum of the Islamic Republic has been a conscious one.

    Keywords: Referendum, Islamic Republic, Islamic Revolution, Jurisprudence Province, Islamic State