فهرست مطالب

زراعت دیم ایران - سال هشتم شماره 1 (بهار و تابستان 1398)
  • سال هشتم شماره 1 (بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/14
  • تعداد عناوین: 6
|
  • روناک مصطفوی، جلال جلیلیان* صفحات 1-19
    به منظور بررسی تاثیر دفعات آبیاری و کودهای شیمیایی و آلی بر خصوصیات فیزیولوژیک، عملکرد و کیفیت بالنگوی شهری، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در سال زراعی 96-1395 انجام شد. تیمارهای مورد مطالعه شامل دفعات آبیاری در سه سطح (دو بارآبیاری، یکبار آبیاری و بدون آبیاری) به عنوان کرت اصلی و تیمار کود شیمیایی شامل (کودهای اوره و سوپرفسفات تریپل) و زیستی-آلی شامل کودهای نیتروکسین، فسفات بارور2 و بیوسولفور به عنوان کرت فرعی بودند. بیشترین مقدار کلروفیل a (96/4 میلی گرم در گرم وزن تر)، کلروفیل b (45/1 میلی گرم در گرم وزن تر)، کلروفیل کل (40/6 میلی گرم در گرم وزن تر)، عملکرد دانه (33/608 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک (29/1922 کیلوگرم در هکتار)، ماده خشک قابل هضم (46/55 درصد) و فیبر خام (66/43 درصد)، در شرایط دو بار آبیاری و بالاترین میزان پروتئین خام (95/9 درصد)، کربوهیدرات های محلول در آب (68/21 درصد) و درصد خاکستر (58/6) در شرایط بدون آبیاری حاصل شد. تیمار کود شیمیایی با افزایش رنگیزه های فتوسنتزی، پرولین و وزن هزار دانه منجر به افزایش 31 و 24 درصدی عملکرد دانه و بیولوژیک بالنگوی شهری در مقایسه با تیمار کودی زیستی-آلی گردید. همچنین بالاترین میزان پروتئین خام (66/9 درصد)، کربوهیدرات های محلول در آب (20 درصد) و خاکستر (25/6 درصد) در تیمار کود شیمیایی حاصل شد. بنابراین به منظور حصول حداکثر عملکرد کمی و کیفی در بالنگوی شهری، دوبار آبیاری تکمیلی و کاربرد کود شیمیایی نیتروژن و فسفر قابل توصیه می باشد.
    کلیدواژگان: بدون آبیاری، بیوسولفور، پروتئین، رنگیزه های فتوسنتزی، نیتروکسین
  • دیبا شیخی سنندجی، علیرضا پیرزاد* صفحات 21-42

    ب به منظور بررسی تاثیر محلول پاشی دو عنصر روی و سیلسیم بر برخی صفات کمی و کیفی بالنگوی شهری (توده محلی ارومیه)، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده بر پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 96-1395 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه ارومیه انجام شد. دو محیط دیم و آبیاری تکمیلی به عنوان عامل اصلی و محلول پاشی عناصر روی، سیلیسیم و عدم مصرف محلول (شاهد) به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. اثر اصلی تیمارهای محیط، محلول پاشی و برهم کنش آنها برای اکثر صفات مورد بررسی معنی دار شد. بیشترین مقادیر کلروفیل، کارتنوئید، پتاسیم و روی برای هر دو محیط در محلول پاشی روی به دست آمدند. بیشترین میزان کربوهیدرات محلول، فسفر، سیلیسیم برای هر دو محیط در محلول پاشی سیلیسیم مشاهده شد. محتوی آب برگ برای محلول پاشی عناصر روی و سیلیسیم در هر دو شرایط تنش از لحاظ آماری معنی دار نبود. بیشترین درصد موسیلاژ به محلول پاشی سیلیسیم و شرایط دیم تعلق داشت. بیشترین میزان روغن دانه  در محلول پاشی روی تحت شرایط دیم حاصل شد. مقادیرعملکرد دانه توده بالنگوی شهری در هر دو شرایط دیم و آبیاری برای محلول پاشی روی (به ترتیب 3/613 و 3/688 کیلوگرم در هکتار) و سیلیسیم (به ترتیب 3/657 و 7/668 کیلوگرم در هکتار) برتر از  عدم محلول پاشی بود.

    کلیدواژگان: بالنگوی شهری، خصوصیات فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی، موسیلاژ، روغن دانه
  • نادر اشرفی، حسین شهبازی*، حسین مصطفایی، محمد ضعیفی زاده صفحات 43-58
    به منظور بررسی تحمل خشکی در لاین های پیشرفته عدس از طریق صفات مورفو فیزیولوژی، 10 لاین عدس در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در دو محیط بدون تنش و تنش خشکی در سال 96-1395 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی اردبیل مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که اختلاف بین ژنوتیپ ها از نظر تمام صفات به جز محتوی نسبی آب برگ و فعالیت آنزیم کاتالاز (در شرایط بدون تنش) معنی دار بود. در شرایط بدون تنش لاین ILL-10088 با 1905 کیلوگرم در هکتار و تحت تنش خشکی، لاین های ILL-10088، ILL-10053 و بیله سوار (ILL-6037)به ترتیب با 1244، 1153 و 1107 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را داشتند. با توجه با شاخص STI، لاین های IL-10088،  بیله سوار، ILL-10017 و ILL-468  متحمل ترین ژنوتیپ ها بودند. درشرایط تنش خشکی، عملکرد دانه با فعالیت کاتالاز، محتوی نسبی آب برگ و پایداری غشای سلولی همبستگی مثبت و در شرایط بدون تنش، با محتوی نسبی آب برگ، پایداری غشای سلولی، تعداد غلاف پر در بوته و وزن هزار دانه، ارتباط مثبت نشان داد. در تجزیه رگرسیون به روش گام به گام، در شرایط تنش خشکی، فقط محتوی نسبی آب برگ و در شرایط بدون تنش پایداری غشای سلولی و محتوی نسبی آب برگ در مدل باقی ماندند. با استفاده از تجزیه خوشه ای، ژنوتیپ های متحمل از ژنوتیپ های حساس تفکیک شدند. با توجه به وجود تنوع ژنتیکی، سهولت اندازه گیری و همبستگی قوی با عملکرد دانه عدس، صفات محتوی نسبی آب برگ و پایداری غشای سلولی به عنوان ابزار غیر مستقیم برای گزینش تحمل خشکی در عدس شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: آنزیم های آنتی اکسیدان، پایداری غشای سلولی، خشکی و محتوی نسبی آب برگ
  • رضا محمدی*، رضا حق پرست، مهدی گراوندی، فرشید محمودی، خداداد یارکرمی، بهزاد شهسواری صفحات 59-76
    در این پژوهش به منظور نمایش ظرفیت زراعی و پتانسیل لاین های جدید و ارقام داخلی و خارجی معرفی شده در مزارع زارعین به بهره برداران و شناسایی سازگارترین ژنوتیپ ها در شرایط کشت بدون شخم، تعداد 26 لاین و رقم داخلی و خارجی گندم دوروم انتخابی از برنامه اصلاحی گندم دوروم موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور به همراه دو رقم شاهد محلی گندم در پایگاه نوآوری پروژه امنیت غذایی ایران-ایکاردا در شرایط بی خاکورزی در منطقه نیمه گرمسیری سرپل ذهاب در استان کرمانشاه در سال زراعی 97-1396 مورد ارزیابی قرار گرفتند. در طول اجرای آزمایش عملکرد دانه و خصوصیات مختلف آگرو-فیزیولوژیک ارقام و لاین ها مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین برای صفات مورد بررسی نشان داد که اختلاف معنی داری بین ژنوتیپ های مورد بررسی از لحاظ عملکرد دانه و ویژگی های آگرو-فیزیولوژیک وجود دارد. میانگین عملکرد ژنوتیپ های مورد بررسی از 327 کیلوگرم در هکتار (ژنوتیپ شماره G23) تا 926 کیلوگرم در هکتار (ژنوتیپ شماره G16) متغیر بود و ژنوتیپ های برتر دارای افزایش عملکرد بین 6 تا 51% نسبت به شاهد آزمایش بودند. در مجموع بر اساس درصد برتری عملکرد دانه لاینهای مورد بررسی نسبت به شاهد و سایر خصوصیات آگرو-فیزیولوژیک و امتیاز زراعی، 6 ژنوتیپ گندم دوروم شامل ژنوتیپ های G24، G21، G7،  G18، G16 و G25 برتر از شاهد منطقه بودند. از خصوصیات بارز این ژنوتیپ های برتر در شرایط دیم عملکرد دانه و وزن هزار دانه بیشتر، زودگلدهی، میزان سبزینگی و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) بیشتر و دمای کانوپی خنک تر بود.
    کلیدواژگان: گندم دوروم، کشاورزی حفاظتی، صفات آگرو-فیزیولوژیک، شرایط دیم
  • ایمان احمدی، عبدالمهدی بخشنده*، سید عطاله سیادت، محمدحسین قرینه، خلیل عالمی سعید صفحات 77-93
    به منظور بررسی رقابت گندم با خردل وحشی(Sinapis arvensis L.) و یولاف زمستانه(Avena ludoviciana Duriu) در سطوح مختلف نیتروژن و علف کش، آزمایش مزرعه ای به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان انجام شد. کود نیتروژن شامل پنج سطح (0، 45، 90، 180 و 330 کیلوگرم نیتروژن در هکتار) به عنوان کرت اصلی و دز علف کش اتللو او دی (مزوسولفورون متیل+ یدوسولفورون متیل سدیم+ دیفلوفنیکان + مفن پایر دی اتیل) در شش سطح (0، 20، 40، 60، 80 و 100 درصد دز توصیه شده علفکش) به عنوان کرت فرعی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که زیست توده علف های هرز و گندم در پاسخ به دزعلف کش از مدل های دز پاسخ و سیگموئیدی پیروی کردند که در واکنش به افزایش مصرف کود نیتروژن توسعه یافتند. بر اساس پیش بینی مدل ترکیبی، زیست توده علف های هرز با کاربرد نیمی از دز توصیه شده علف کش اتللو او دی در شرایط مصرف 0، 45، 90، 180، 230 و 330 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به ترتیب در حدود 69/105، 71/182، 61/212، 13/128، 70/60 و60/10 گرم در متر مربع پیش بینی شد. همچنین، دستیابی به زیست توده گندم در حدود 750 گرم در متر مربع با کاربرد 265 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار به همراه 80/0 لیتر در هکتار علف کش و یا کاربرد 330 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار با 72/0 لیتر در هکتار علف کش مقدور بود.
    کلیدواژگان: توان رقابتی، زیست توده علف های هرز، علف کش دو منظوره، نیتروژن
  • خشنود علیزاده* صفحات 95-113

    انتخاب گونه و رقم مناسب برای تولید علوفه به همراه بسته زراعی مربوطه از مهمترین اقدامات در رابطه با توسعه گیاهان علوفه ای در شرایط دیم است. در مجموع تحقیقات گیاهان علوفه ای در شرایط دیم طی 15 سال اخیر (1382-97)، مواد ژنتیکی قابل دسترس از توده های بومی و بین المللی شامل پانزده گونه از یونجه یکساله، شش گونه ماشک، سه گونه خلر و دو گونه نخود علوفه ای در ایستگاه های تحقیقاتی همکار با موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور مورد ارزیابی قرار گرفته و لاین های مناسب با تاکید بر کشت پاییزه در اقلیم های مختلف شناسایی شده است که پس از ارزیابی سازگاری آن ها و مقایسه با شاهد های محلی و اجرای پایلوت در اقالیم مختلف کشور، آزادسازی یا در دست معرفی هستند. ماشک رقم مراغه با متوسط عملکرد علوفه خشک 2.5 تن در هکتار، جهت کشت پاییزه در اقلیم معتدل و گرم کشور معرفی شده است. ارقام ماشک گل سفید و لامعی از گونه پانونیکا و گلشن از گونه ویلوزا مناسب کشت پاییزه در دیمزارهای سردسیر و معتدل با متوسط عملکرد علوفه خشک در حدود 3 تن در هکتار هستند و رقم طلوع از ماشک ساتیوا با متوسط عملکرد علوفه خشک 3 تن در هکتار برای مناطق گرمسیر معرفی شده است. با وجود برتری ماشک ها در تحمل سرما و کشت پاییزه در دیم زارهای سردسیر، معلوم شده است که تحمل خشکی در خلر بیشتر از ماشک است و ارقام امیدبخش از خلر برای شرایط دیم در دست معرفی هستند. علاوه بر شناسایی ارقام مناسب علوفه دیم در جهت افزایش کمیت تولید، سیستم های کشت مخلوط لگوم-غلات و لگوم-لگوم نیز در شرایط دیم شناسایی شده است که متوسط تولید علوفه خشک بیش از 6 تن در هکتار با استفاده از ماشک مراغه با جو و حداقل افزایش 20% علوفه خشک در مخلوط ماشک گل سفید با مراغه حاصل شده است. در خصوص یونجه یکساله، علیرغم شناسایی منابع متحمل به سرما در برخی گونه ها نظیر ریجیدولا، عملکرد قابل توجهی از توده های بومی یونجه یکساله در شرایط دیم سرد و معتدل بدست نیامده است.

    کلیدواژگان: کلزا، گلرنگ، علوفه دیم، لگوم یکساله
|
  • Runak Mostafavi, Jalal Jalilian * Pages 1-19
    In order to investigate the effects of irrigation frequency and fertilizer treatments on physiological characteristics, yield and forage quality of Dragon's head (Lallemantia iberica) a split plot experiment based on RCBD with three replications was studied in Bukan at 2018. The treatments included irrigation frequencies at three levels (twice irrigation, once irrigation, and non-irrigation) was as main plots and chemical fertilizer (Urea and triple super phosphate fertilizers) and bio-organic fertilizers (nitroxin, Phosphat barvar-2 and biosulfur) was as sub plots. The results showed that the maximum of chlorophyll-a (4.96 mg/g fresh weight), chlorophyll-b (1.45 mg/g fresh weight), total chlorophyll (6.40 mg/g fresh weight), grain yield (608.33 kg ha-1), biological yield (1922.29 kg ha-1), digestible dry matter (55.46%) and crude fiber (43.66%) were obtained under twice irrigated condition and plants under non-irrigation condition had the highest crude protein (9.95%), water soluble carbohydrates (21.66%), and ash (58.6%). Chemical fertilizer application with increasing the photosynthetic pigments, proline and 1000-grain weight led to increases 31 and 23.82 percent of grain yield and biological yield, compared to biofertilizer-organic treatment. The highest amount of crude protein (9.66%), water-soluble carbohydrates (20%) and ash (6.25%) were obtained in the chemical fertilizer treatment. Therefore, in order to reach the maximum quantitative and qualitative yield in the Dragon's head, application of twice supplementary irrigation and nitrogen and phosphorus fertilizers are recommended.
    Keywords: Non-irrigation, Biosulfur, protein, photosynthetic pigments, Nitroxine
  • Diba Sheykhi Sanandaji, Alireza Pirzad * Pages 21-42

    In order to investigate the effect of zinc and silicon spraying on some of the quantitative and qualitative traits of Lallemantia iberica (Urmia Landrace), a split plot experiment based on randomized complete block design with three replications was conducted at Research Farm of Urmia University in 2016-2017. The two rainfed and supplementary irrigation systems were considered as the main plots, and the spraying of zinc, silicon and untreated control as the sub-plots. The main effects of environment, spraying and their interaction were significant on the most of the studied traits. The highest amounts of chlorophyll, carotenoids, potassium and zinc were obtained from zinc application. The highest amount of soluble carbohydrates, phosphorus, and silicon was observed in silicon spraying. There were no significant differences, in term of leaf relative water content, between Zn or Si treatments in both stress conditions. The highest percentage of seed mucilage belonged to Si spraying of rainfed plants. The highest seed oil content were occurred at Zn spraying (23.7%), and however obtained from rainfed (23.9%) plants. The amounts of grain yield of Lallemantia iberica (Urmia Landrace) either in rainfed conditions or supplemental irrigation was for zinc application (613.3 and 688.3 kg ha-1, respectively) and silicon spraying (657.3 and 668.7 kg ha-1, respectively) more than untreated control plants

    Keywords: Lallemantia iberica, physiological characteristics, biochemical, mucilage, seed oil
  • Nader Ashrafi, Hossein Shahbazi *, Hossein Mostafaee, Mohammad Zaeeifizadeh Pages 43-58
    To evaluate the drought tolerance of lentil by morpho-physiological traits, 10 lentil lines were planted in randomized complete design with 3 replications under non-stress and drought stress conditions in agricultural station of Islamic Azad University, Ardabil, Iran in 2016. Grain yield, plant height, number of pods and 1000 kernels weight, leaf relative water content, activity of superoxide dismutase and catalase enzymes and cell membrane stability were measured. Results showed that differences among genotypes were significant in all of traits except for relative water content and CAT activity (under non-stress). Under drought, ILL-10088, ILL-10053 and Bilesavar, with 1244, 1153 and 1107 kg/ha and under non stress condition, ILL-10088, with 1905 kg/ha had the highest yield. Considering the yield of cultivars in two environments, ILL-10088, BileSavar, ILL-10017 and ILL-468 were the most tolerant cultivars. Results showed that under drought, grain yield had significant correlations with catalase activity, relative water content and cell membrane stability. Under non-stress condition, yield had significant correlations with relative water content, cell membrane stability, 1000 kernels weight and number of fertile pods. In regression analysis, using stepwise method, under stress, relative content remained in model. However, under non-stress condition, relative water content and cell membrane stability remained in model. Principle component analysis could separate susceptible cultivars from tolerant cultivars better than cluster analysis. Regarding to the presence of genetic diversity, ease of use and strong relations with yield, relative water content and cell membrane stability were proposed as indirect criteria for selection of drought tolerance in lentil.
    Keywords: Antioxidant enzymes, drought, Cell membrane stability, relative water content
  • Reza Mohammadi *, Reza Haghparast, Mehdi Geravandi, Farshid Mahmoudi, Khodadad Yarkarami, Behzad Shahsavari Pages 59-76
    In this study, in order to display the crop capacity and production potential of durum wheat breeding lines and internal and external cultivars to farmers and identifying the best adapted genotypes under no-tillage condition, 26 durum genotypes selected from durum wheat breeding program of Dryland Agricultural Research Institute (DARI) along with two local bread wheat as checks at inovation platform of Iran-ICARDA food security project in warm region of Sarpol-e Zahab, Kermanshah, Iran in farmers' fields under conservaton agriculture (no-tillage) during 2017-18 cropping season. During the experiment the genotypes were evaluated for grain yield and agro-physiological charactristics. The results of ANOVA and mean comparison for the studied traits in inovation platform indicated significant dfferences among genotypes for grain yield and agro-physiological characteristics. Mean yields among genotypes varied from 327 kg/ha (corresponding for G23) to 926 kg/ha (corresponding for G16) and superior genotypes had increasing yileds between 6 to 51% than the local check. In general, according to the yield productivity, agro-physiological charactristics and agronomic scores, six durum wheat genotypes (G24, G21, G7, G18, G16 and G25) were superior to the local check. These well performing genotypes, were charactrized for high grain yield and 1000-kernel weight, early heading, high SPAD-reading and NDVI (normal difference vegetative index) and cooler canopy under rainfed condition.
    Keywords: Durum wheat, Conservation agriculture, agro-physiological characteristics, Rainfed condition
  • Iman Ahmadi, Abdolmahdi Bakhshandeh *, Syedata Siadat, Hossain Gharineh, Khalel Alamisaeid Pages 77-93
    In order to evaluate competition of wheat with wild mustard (Sinapis arvensis L.) and wild oat (Avena ludoviciana Durieu) to nitrogen and herbicide, a field experiment was conducted as split plots in a randomized complete block design with four replications at Agricultural Sciences and Natural Resources University of Khuzestan. Nitrogen fertilizer included in five levels of 0, 45, 90, 180 and 330 kg ha-1 of urea was considered as main plots and herbicide dose of Othello OD (mesosulfuron methyl + iodosulfuron methyl sodium + diflufenican + mefenpyr-diethyl) in six levels of (0, 20, 40, 60, 80 and 100 % the recommended dose (1.6 L ha-1 the recommended dose)) was considered as sub plots. The results showed that weed and wheat biomass response to herbicide doses were followed by response and sigmoid dosage models, which with increasing of nitrogen fertilizer application, those models were developed. Based on the prediction of the combined model, weed boimass with half of the recommend dose of Othello OD herbicide, and by applying 0, 45 ,90,180 ,230 and 330 kg ha-1 of nitrogen was estimated 105/69, 182/71, 212/61, 128/13, 60/70 and 10/60 g m-2, respectively. Also, 750 g m-2 of wheat biomass, was recorded by 265 kg ha-1 of nitrogen fertilizer with 0/80 L ha-1 herbicide dose, and/or by applying of 330 kg ha-1 of nitrogen fertilizer and 0/72 L ha-1 herbicide dose.
    Keywords: Competitive ability, Weed Biomass, dual purpose herbicide, nitrogen
  • Khoshnood Alizadeh * Pages 95-113

    Selection of suitable species of forage crops along with cultivation package is a critical decision For developing of forage crops in the rainfed conditions. Overall researches on forage crop at dryland condition during last 15 years (2003-2018), accessions of indigenous and exotic germplasm of three grass pea species, two field pea, six vetch species and 15 annual medics have been evaluated at research stations of Dryland Agricultural Research and suitable species along with superior genotypes for different agro-ecological zones have been identified. Maragheh vetch with 2.5 t/ha mean dry biomass, was released for moderate and warm areas of Iran. Golsefid and Lamei form Hungarian vetch and Golshan from winter vetch with 3 t/ha dray biomass yield are suitable for fall planting at cold and moderate dryland areas and also Toloa was released with 2.8 t/h dry biomass yield for warm draland areas. Despite the superiority vetchs at cold and fall planting, it was evident that tolerance to drought condition in grasspea was more than vetch and some good promising lines for grasspea are under releasing. In addition to suitable forage cultivars for increasing yields, different mix culture systems like legume-cereal and also legume-legume was evaluated under dryland conditions, which increased the dry biomass yield up to 6 t/ha with maraghe vetch + barely and at least 20% more dry fodder yield at legume-legume mix culture. Iranian annual medics showed poor performance in rainfed conditions in spite of cold tolerance presence in some species.

    Keywords: Annual medics, Lathyrus sp, Rainfed, Vicia sp