فهرست مطالب

  • پیاپی 6 (پاییز و زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/07/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مهدی رجبی*، حمید پارسانیا صفحات 7-33
    بررسی وضعیت اسلام در مواجهه با جهان مدرن و بازشناسی آسیب ها و ظرفیت های آن در این کارزار از موضوعاتی است که در دو قرن اخیر مورد توجه اندیشمندان مسلمان قرار گرفته است. ضیاء الدین سردار متفکر پاکستانی و مقیم انگلستان از جمله نویسندگانی است که به این موضوع پرداخته و کوشیده است خوانشی از اسلام ارائه دهد که در جهان معاصر کارآمد و معنا دار باشد. این مقاله مبتنی بر روش اسنادی به داده های لازم دست یافته است و با کاربرد رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر «روش شناسی بنیادین» به بازخوانی انتقادی خوانش سردار از اسلام و راه حل او یعنی تنظیم نسبت بعد ثابت و متغیر دین پرداخته است. نوشتار حاضر ضمن مرور زمینه های شکل گیری اندیشه سردار، دیدگاه او درباره نسبت بعد ثابت و متغیر را مطرح ساخته و در نهایت سردار را به جریان های هرمنوتیک مفسرمحور ملحق کرده است و فقدان نوآوری، نسبیت فهم، زمان پریشی، خوانش اسلام از منظر مدرن، ایراداتی است که بر اسلام شناسی او مطرح ساخته است.
    کلیدواژگان: ضیاء الدین سردار، هرمنوتیک، اسلام شناسی، ثابت و متغیر
  • سید رضا مهدی نژاد* صفحات 35-57
    نگرش انتقادی به تمدن غرب در اندیشه بسیاری از متفکران مسلمان بازتاب یافته و دیدگاه های گوناگونی در این باره مطرح شده است. تحقیق حاضر درصدد است با روشی تحلیلی- انتقادی به این پرسش پاسخ دهد که از دیدگاه ابوالحسن ندوی چرا و چگونه تمدن جدید غرب جهان را در بحران فرو برده است و راه برون رفت از این بحران چیست؟ حاصل این بررسی نشانگر آن است که ندوی تمدن غرب را تمدنی مادی و دین گریز می داند که با افراط در این دو ویژگی، نه تنها خود را در بحران قرار داده، بلکه جهان را در جاهلیتی نوین فروبرده است. از نظر وی، چنانکه در گذشته، اسلام، جهان را از جاهلیت نخستین رهایی بخشید؛ اکنون نیز برون رفت از بحران جاهلیت جدید، تنها با تغییر رهبری جهان و انتقال آن به دست اسلام و مسلمانان ممکن است. البته تحقق این رسالت، منوط به اعتقاد راسخ و اراده و تلاش جدی مسلمانان و وجود انسان کامل و احیاگری است که زمام این حرکت تاریخی را بر عهده گیرد. به رغم نقاط قوتی که دیدگاه ندوی دارد، نقدهایی نیز بدان وارد است، از جمله: تناقض در نوع نگرش به تمدن غرب و نوع مواجهه با آن، آرمانی و انتزاعی بودن برخی دیدگاه ها و دورشدن از مقام عینیت و واقعیت، تعصب و امید بیش از اندازه نسبت به اعراب در ایفای نقش تمدنی در آینده و عدم اهتمام لازم به حوزه عمل و سیاست.
    کلیدواژگان: ندوی، تمدن غرب، بحران، جاهلیت، اسلام، رهبری جهان
  • سید مرتضی عادلی* صفحات 59-80

    مفهوم جهانی سازی از مفاهیم تازه ای است که در دهه های اخیر وارد ادبیات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جهان شده و تعاریف متعددی از آن ارائه شده است که گاه به زاویه ای خاص از جهانی سازی عنایت داشته و گاه نگاهی جامع بدان صورت پذیرفته است. جهانی سازی به دنبال یکسان سازی مردم جهان در اموری چون اقتصاد، فرهنگ و سیاست است تا منافع ویژه خود را از خلال آن استیفا نماید. طیب تیزینی جهانی سازی را نظامی اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی می داند که می خواهد انسان ها و طبیعت را ببلعد و به کالایی مصرفی در بازار جهانی تبدیل کند. وی نقش این نظام را که هم سو با اهداف صهیونیسم می داند، در عصر ما بسیار پررنگ دانسته و بر مبنای اندیشه های مارکسیستی و اسلامی خود راه کارهایی چون لزوم مواجهه نقادانه با این پدیده، احیای هویت و فرهنگ عربی در پرتو نهضت روشنگرانه فکری عربی و بهره گیری از نخبگان به مثابه پشتیبان های فکری نهضت ارائه می نماید. نوشتار پیش رو که به شیوه ای توصیفی-تحلیلی دیدگاه تیزینی را مورد بررسی قرار داده است، انتقادهایی نظیر ناکارآمد بودن اندیشه های مارکسیستی در بستر جامعه اسلامی، آرمانی بودن نهضت روشنگرانه فکری عربی مورد نظر وی و نیز تاکید بیشتر این متفکر بر جهان عرب به جای جهان اسلام را بر دیدگاه او وارد می داند.

    کلیدواژگان: طیب تیزینی، جهانی سازی، جهانی شدن، امپریالیسم، صهیونیسم
  • یحیی بوذری نژاد*، حمید ریحانی، مینا جهان شاهی صفحات 81-103

    سنت و نوع تلقی از آن، در دو سده گذشته محور مناقشات فکری جهان اسلام بوده است. در این مقاله با تبیین بحران جهان اسلام در مواجهه با غرب، به دنبال معرفی رویکردهای مختلف و پاسخ آن ها به این بحران برآمده ایم. بر این اساس، رویکردهای مختلف را در نوع نگاهی که به سنت دارند در چهار جریان لیبرالی، مارکسیستی، احیاگرایانه و انتقادی طبقه بندی کرده ایم. در گام بعدی به مسئله اصلی این تحقیق که مقایسه دو متفکر از دو جریان فکری است پرداخته ایم. سید قطب از جمله متفکرانی است که داعیه احیاگری و بازگشت به سنت را دارد. در نگاه او سنت به مثابه کلیتی است که در صدر اسلام عامل شکوفایی تمدن اسلامی بوده است و در حال حاضر خروج از بحران جهان اسلام را در بازگشت به آن می داند. اما عابدالجابری از منظری متفاوت به سنت نگریسته است؛ وی سنت را مجموعه ای از نظام های معرفتی می داند که یک کل را تشکیل داده اند و مجموعه ای از عناصر عقلانی و غیرعقلانی در آن وجود دارد. بر این مبنا، او راه حل خروج از بحران را در گسست از عناصر غیرعقلانی سنت و احیای جنبه های عقلانی و اصیل آن می داند که بتواند با مدرنیته و عقلانیت مدرن نسبت مستقیم پیدا کند.

    کلیدواژگان: سنت، احیاگری اسلامی، رویکرد انتقادی، سیدقطب، عابدالجابری
  • انسیه عسگری، محسن رفعت* صفحات 105-129

    نظریه های متعددی درباره کیفیت اعجاز قرآن و مسائل مرتبط با آن از زمان نزول تا کنون مطرح شده است. محمد شحرور با تعریفی مدرن از اعجاز، آن را بر اساس عدم ترادف، به بخشی از آیات قرآن محدود کرده است. او که مطالعات خود را در دنیای مدرنیته متمرکز نموده، مصحف را به قرآن و کتاب تقسیم کرده؛ لذا اعتقاد خود را بر این پایه استوار ساخته است که مشابه کتاب را می توان آورد؛ از همین رو خداوند، مردم و از جمله پیامبر(ص) را از چنین کاری برحذر داشته است. همچنین او میان رسالت و نبوت تفاوت نهاده و طبق وجود تفاوت میان قرآن و کتاب، معتقد است آیات مربوط به رسالت و نبوت نیز در موضوع اعجاز، یکسان نیست و نباید ویژگی اعجاز را به همه آیات نازل شده بر پیامبر(ص) تعمیم داد. شحرور برخلاف پیشینیان، وجوه اعجاز را در ابعادی خاص منحصر دانسته که نیازمند دقت و تحلیل است. او مصادیق تحدی را نیز بیش از محتوا در ساخت لفظی و ادبی برجسته نموده است. این مقاله کوشیده است با رویکردی توصیفی تحلیلی دیدگاه وی را در بوته نقد قرار دهد و ضمن تفسیر اندیشه او تناقضات و اشکالات وارد بر آن را تحلیل و بررسی نماید.

    کلیدواژگان: شحرور، قرآن، وجوه اعجاز، مصادیق تحدی، دامنه تحذیر
  • سید میر صالح حسینی، سید محمدحسین حسینی*، ابراهیم وترا صفحات 131-153

    یکی از حرکت های مهم ضد استعماری قرن نوزدهم میلادی در برخی ازکشورهای اسلامی، جریان سید محمد بن علی السنوسی است. وی صوفی و مالکی مذهب است که براساس تصوف و عرفان، زوایای (خانقاه) متعددی در لیبی بنا کرد. سوال این است که جریان سنوسیه چیست و عوامل تاثیر گذار بر آن و نقاط قوت و ضعف آن چگونه است؟ توصیف جریان سنوسیه و تحلیل فکر و حرکت انقلابی شخصیت های برجسته آن، همانند سید مهدی، احمد شریف و... که در مبارزه با استعمار ایتالیا تلاش کرده اند، از اهداف دیگر این پژوهش است. یافته ها نشان می دهد که این جریان، از طریق زوایا به ترویج تعالیم دینی خصوصا عقیده اجتهاد، وحدت، تهذیب اخلاق، بیداری وجدان، ایستادگی در برابر ظلم و تلاش برای استقلال لیبی پرداخته و از محبوبیت خود در بین مردم و جهاد در برابر استعمار فرانسه و ایتالیا بهره برده است. بررسی شخصیت های انقلابی سنوسیه و بیان قوت و ضعف آنها، از نوآوری های این پژوهش است

    کلیدواژگان: سنوسیه، لیبی، اندیشه های انقلابی، محمد سنوسی
|
  • Mahdi Rajabi *, Hamid Parsania Pages 7-33
    The study of the status of Islam in the face of the modern world and the recognition of its damages and capacities in this campaign have been of interest to Muslim scholars over the last two centuries. Ziauddin, a mastermind of Pakistani resident of the United Kingdom, is one of the writers dedicated to this topic and tried to present a reader of Islam that is effective and meaningful in the contemporary world. This paper, based on the documentary method, obtained the necessary data and, using a descriptive-analytical approach based on "fundamental methodology", criticized the reader's readings of Islam and the solution pursued for this purpose, namely the adjustment of the fixed and variable dimension of religion, Paid. The present article, while reviewing the fields of the formation of Sardar's thought, raised his point of view about the fixed and variable dimensional dimension and eventually joined Sardar into inclusive hermeneutic flows. The lack of innovation, the relativity of understanding, timing, and the readings of Islam from a modern perspective are the blemishes of Islamology.
    Keywords: Ziauddin Sardar, Hermeneutics, Islamology, Fixed, Variable
  • Seyed Reza Mahdinejad * Pages 35-57
    The critical attitude toward Western civilization has been reflected in the thoughts of many contemporary Muslim thinkers, and various views have been raised. The present study seeks to answer, in an analytical-critical way, the question that why and how the new Western civilization has plunged the world into crisis and what is the way out of it in the attitude of the Abolhassan Nadvi. The result of this study indicates that Nadvi believes that the Western civilization is Escape from religion and it is materialist, and with extremes in these two characteristics, not only put themselves in crisis, but also has thrown the world into a new ignorance. From his point of view the salvation of the world from this ignorance, it is possible only bychanging the leadership of the world and transferring this leadership to Islam and Muslims; as in the past, this was Islam, which liberated the world from the first ignorance. Of course, the fulfillment of this mission depends on the firm conviction and determination of the Muslims and the existence of a perfect and revival human being to take over this historic move. In spite of the strengths that the Nadvi viewpoint has, there are also criticisms, including: the paradox of the attitude towards and confrontation with Western civilization, the idealism and abstraction of some views and the distancing from the reality of objectivity and reality; fanaticism and hope for the Arabs in the future civilization role and the lack of attention to action and politics
    Keywords: Nadvi, Western Civilization, Islam, The Leadership of the World
  • Sayyed Murtaza Adeli * Pages 59-80

    The concept of globalization is a new concept that has entered in recent decade into the latest political literature, social, cultural and economic development of the world and there are many definitions that sometimes pertains on the specific area of globalization and sometimes take a look at the genral as it is accepted. Globalization with standardization of people of the world are at issues such as the economy, culture and politics to gain their special interests through which advocated forTayyip Tizini whom he believes in the systematic globalization of economic, political, social and cultural wants to devour the human beings and nature and become a consumer commodity in the international market, the role of the military in line with the goals of Zionism in our time is too deep and based on Marxism thought and Islamic course of actions itself as the necessity of facing critically with this phenomena, reviving the identity of Arabic culture in the light of the openness movement, Arabic thoughts and having backup for the movement by the intellectual elites. The advanced written mythology of descriptive-analysis in which focus and study the view of Tizini, criticisms such an incompetent Marxist idea in the Islamic society, the idealist of the intellectual movement of Arabic enlightenment in intellectual incompatibility and his emphasis on the Arabic world instead of Islamic World and according to his advocacy of the multiplicity of different interpretations on his point of views.

    Keywords: Tayyib Tizini, Globalization, to globalize, imperialism, Zionism
  • Yahya Bouzarinejad *, Hamid Reyhani, Mina Jahanshahi Pages 81-103

    The tradition and kind of perception of it are the axis of intellectual disputes of the Islamic world in general and the Arab world in particular in the past two centuries. In this article, by explaining the crisis of the Islamic world in the face of the West, we sought to introduce different approaches and their response to this crisis. Accordingly, we classify different approaches based on different kind of view to tradition, in the four liberal, Marxist, and resilient and critical groups. In the next step, we are looking at the main issue of the research. The main issue of this paper is the comparison of two thinkers from two intellectual processes. Sayyid Qutb is one of the thinkers who have come up with a revival and a return to tradition. In his view, the tradition as a whole is at the forefront of Islam as the blessing of Islamic civilization, and the exit of the crisis of the Islamic world is now also a return to that tradition. Abed al-Jabri, however, looks from a different point of view to tradition and considers the tradition as the sets of epistemic systems that constitute the whole that is formed of a set that is contained of rational and logical elements. On this basis, he considers the solution of the crisis to break the irrational elements of tradition and revive the rational and original aspects that can be found in direct relation to modernity and modern rationality.

    Keywords: Tradition, Islamic Revival, Critical Approach, Sayyid Qutb, Mohammed Abed Al Jabri
  • Ensiyeh Asgari, Mohsin Ra’Fat* Pages 105-129

    There are many theories about the quality of the miracle of the Qur'an and related issues since its revelation. Muhammad Shahrour, with a modern definition of miracle and, of course, a reversion to the achievements of his predecessors, has limited it to a portion of the verses of the Qur'an based on theory of Non-synonymy. Shahrour who concentrated his studies in the modern world, by dividing Moshif into Qur'an and books, concluded that the same book can be brought, so God warned the people, even the Prophet, against doing so. He distinguishes between the mission and prophecy, as well as the difference between the Qur'an and the book, so believes that the verses related to the mission and the prophecies concerning the miracle are not the same and miraculous feature should not be attributed to all the verses revealed to the Prophet. Unlike its predecessors, he considers miracle funds in certain dimensions that require careful analysis. He has also emphasized about challenged cases more on rhetorical and literary construction than on content. This article attempts to critic his view, in a descriptive-analytical approach, while interpreting his thought in four categories, analyzing the contradictions and drawbacks to his perspective.

    Keywords: Shahrour, Qor'aniyoun, Miracle funds, Challenged cases, Domain of premonition
  • Seyed Mirsaleh Hosseini, Seyed Mohammad Hossein Hosseini *, Ebr Vate Pages 131-153

    One of the major anti-colonial movements of the nineteenth century in some Islamic countries is the flow of Sayyid Muhammad ibn Ali al-Senusi. He is a Sufi al-Maliki of religion and based on Sufism and mysticism, many angles in Libya have been raised. The main question in this article is, what is the flow of Sennusia and what are its influencing factors and its strengths and weaknesses? Descriptive method of the flow of Sennussia and the analysis of the revolutionary thought and movement of its prominent personalities, such as Seyyed Mehdi, Ahmad Sharif and others, who have tried to fight Italian colonialism, are other aims of this research. The findings are, through angles, promoted religious teachings, in particular the belief in ijtihad, unity, morality, awakening of conscience, resistance to oppression, and the struggle for Libyan independence  and they took advantage of their popularity among the people and the jihad against colonialism in France and Italy and for years opposed foreigners. One of the innovations of this research is to study the revolutionary personalities of Senousia and their strengths and weaknesses.

    Keywords: Senussia, Libya, Revolutionary Thoughts, Seyed Mohammad Senousi