فهرست مطالب

  • سال نوزدهم شماره 2 (پیاپی 60، تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/04/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمد هدایتی صفحات 3-35

    از زمان شکل گیری دولت های مدرن، بوروکراسی ها به ابزار اصلی دولت ها برای نیل به اهداف توسعه ای بدل شده اند. وجود یک بوروکراسی کارآمد، لازمه تحقق اهداف قلمداد شده است. با این حال در ادبیات جامعه شناسی، به ویژه پس از کلاسیک ها، بوروکراسی دولتی مورد غفلت واقع شده و نوعی خلاء و آشفتگی مفهومی درباره آن وجود دارد. این مقاله می کوشد تا ضمن بررسی انتقادی آرای تاثیرگذار درباره بوروکراسی دولتی[در دو سطح کلاسیک و مدرن] و بررسی تقلیل گرایی های آن ها، صورت بندی روشنی از آن ارائه کند و در نهایت مدلی مفهومی برای مطالعه تجربی آن به دست دهد. این مدل کیفیت بوروکراسی دولتی در هر کشور را وابسته به آرایش ساختاری و نهادی خاص آن کشور می داند؛ در واقع زمینه نهادی اصلی ترین عامل تعیین کننده کیفیت بوروکراسی است. در این منطق نهادی چند متغیر برجسته می شوند: آرایش قدرت و ویژگی های ساختار سیاسی، الگوی استحصال منابع و نظام روابط اقتصادی، نوع رابطه دولت و جامعه و در نهایت مسئله قدرت و عاملیت نخبگان. هر کدام از این متغیرها و ابعاد مختلف آن ها، با ارجاع به برخی موارد تجربی توضیح داده می شوند و دلالت های آن ها برای بوروکراسی های دولتی معرفی می شوند.

    کلیدواژگان: بوروکراسی، دولت، دموکراسی، قدرت، نهادگرایی
  • ستاره هاشمی*، بهرنگ صدیقی صفحات 37-66

    قاطع یافتگی توضیح می دهد که نظام های سلطه همچون نظام طبقاتی، جنسیتی، و ملیتی چگونه در هماهنگی با هم عمل و یکدیگر را بازتولید می کنند. در این مقاله بر تجربه ستم دیدگی زنان افغانستانی در رابطه با نهاد آموزش تمرکز می کنیم. مردم نگاری نهادی روش شناسی مناسبی برای مطالعه تجربه فرودستی است. این مردم نگاری تجربه مردم را در بستر روال های نهادی حاکم مطالعه می کند. این پژوهش با نظر به موقعیت زنان افغانستانی توصیفی از وظایف مادری آنان در قبال آموزش فرزندانشان به دست می دهد. این که زنان افغانستانی که به طور همه جانبه به حاشیه رانده شده اند، چگونه با این گونه وظایف مراقبتی مواجه می شوند از مهم ترین محورهای این پژوهش است. موانع زبانی و بی/کم سوادی در تجربه آنان ارتباطی تنگاتنگ با یکدیگر دارند. فنون اصلی گردآوری داده ها مشاهده و مصاحبه بوده است.

    کلیدواژگان: تقاطع، جنسیت، زنان افغانستانی، سلطه، ملیت
  • غلام رضا غفاری، نریمان یوسفی* صفحات 67-98

    مشارکت اقتصادی گسترده مقدمه توسعه و تعالی نظام اجتماعی است. در این ارتباط، کنش های اقتصادی زنان به عنوان نیمی از جمعیت، مهم است. مقاله حاضر با دست مایه قرار دادن نظریه های نابرابری های جنسیتی و با استفاده از داده های ثانویه ارائه شده در مجمع جهانی اقتصاد و سازمان بین المللی کار، به بررسی و تحلیل تاثیر فرصت های نابرابر جنسیتی بر مشارکت اقتصادی زنان می پردازد. برای آزمون فرضیات پژوهش از داده های 143 کشور از نقاط مختلف جهان در سال 2017 استفاده شده است. بر اساس نتایج، نرخ مشارکت اقتصادی زنان با شاخص فرصت های نابرابر جنسیتی رابطه ای متوسط، مثبت و کاملا معنی دار دارد (0.000 =SIG و  0.508= r). همچنین، تحلیل رگرسیون خطی نشان می دهد که ابعاد فرصت های نابرابر جنسیتی (اقتصادی، آموزشی و سیاسی) حدود 42 درصد تغییرات نرخ مشارکت اقتصادی زنان در کشورهای مورد مطالعه را تبیین می کند. در کل، فرصت های نابرابر جنسیتی یک محدود کننده در کنش اقتصادی زنان است.

    کلیدواژگان: مشارکت اقتصادی، زنان، فرصت های نابرابر، شکاف جنسیتی و نابرابری جنسیتی، فمنیسک
  • محمدرضا حسنی*، فاطمه محمدزاده، محمدعثمان حسین بر، عبدالرسول حسنی فر صفحات 99-127
    مقدمه

    تحقیق حاضر در پی بررسی قابلیت تبیینی نظریه حمایت اجتماعی و اجبار افتراقی در زمینه انحرافات اجتماعی است. 

    روش

    این پژوهش به صورت پیمایشی و با استفاده از توزیع پرسش نامه در بین دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان انجام یافته است. نمونه گیری با روش طبقه ای متناسب با حجم انجام گرفته و حجم نمونه 400 نفر بوده است. اعتبار گویه های تحقیق با روش اعتبار محتوا و سازه و پایایی تحقیق نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ ارزیابی شده است. 

    نتایج

    نتایج حاصل از رگرسیون نشان می دهد که متغیر اجبار تاثیر مثبت و معنی داری بر رفتار انحرافی دارد. اما این ادعا که متغیر حمایت اجتماعی رابطه بین اجبار و رفتار انحرافی را تعدیل می دهد، توسط داده ها تایید نمی شود. همچنین متغیر اجبار از طریق افزایش همالان بزهکار و تقویت ایده پردازی زورگویانه، بر رفتارهای انحرافی تاثیر دارد. 
    در حالی که متغیر اجبار از طریق افزایش خشم و کاهش خودکنترلی، موجب افزایش رفتارهای انحرافی نمی گردد.

    کلیدواژگان: اجبار، ایده پردازی زورگویانه، رفتار انحرافی
  • محمد امیر احمدزاده*، محمد نیازی صفحات 128-153

    مکتب شیخیه، اندیشه ای است که در سال های ابتدایی عصر قاجار ظهور می کند و بر دو ستون اخباریگری و تصوف استوارشده  است. این اندیشه اگرچه در ابتدا توسط شیخ احمد احسائی، به عنوان دریافتی باطنی و عرفانی از مذهب رسمی تشیع در کنار سایر مکاتب فقهی، کلامی و عرفانی و فلسفی تشیع مطرح می شود، اما به تدریج بر اثر شیوه اجتماعی طرح عقایدش به فرقه تبدیل می شود. هرچند غالبا تلاش شده است این تحول به مواضع کلامی و صحت وسقم آن ها در نسبت با متون دینی شیعه امامیه نسبت داده شود، در این مقاله سعی کرده ایم، تطور ایشان از مکتب به فرقه را از منظر نقش فرم های ساخت یابی اجتماعی موردمطالعه قرار داده و سازوکارهای آن را مورد واکاوی قرار دهیم. پرسش محوری در مطالعه حاضر این است که: چه سازوکار اجتماعی عقاید و سیره عملی شیخیه را مهیای تحول از مکتب به فرقه کرده است؟ به عبارت دیگر جایگاه دیالکتیک بین نظر و عمل در شکل گیری یک سازمان اجتماعی - دینی چگونه بوده است؟ به نتایج فوق رسیده ایم: شیخی ها از سه سازوکار عمده در صورت بندی عقایدشان برای نیل به شکل اجتماعی فرقه استفاده می کردند؛ نخست؛ آشنایی زدایی، دوم؛ ترسیم و ترکیب مجدد هندسه عقاید کهن، سوم؛ تمایز گذاری و مرزبندی مبتنی بر رهبری کاریزماتیک و فردگرایانه.

    کلیدواژگان: رهبری کاریزماتیک، ساخت اجتماعی، فرقه، فرقه شیخیه، مکتب شیخی
  • حسین میرزایی*، مجتبی میرزائی، توحید علی زاده صفحات 154-169

    انجمن های علمی به عنوان نهادی که می تواند در تقویت روابط موجود در اجتماع علمی تاثیر قابل توجهی داشته باشد حائز اهمیت است و از این جهت نیازمند مطالعات متعدد در مورد کارکردها، ساختار و شناسایی عوامل موثر بر ارتقاء کارکردهای آن و دست یابی به اهداف است. امری که تحقیق حاضر به نوبه خود در صدد انجام آن است. هدف تحقیق حاضر شناسایی عوامل تاثیر گذار بر تقویت مشارکت اجتماعی دانشجویان در فعالیت های دانشجویی انجمن های علمی است. امری که  بدون شک ادامه حیات انجمن های علمی در سطح دانشگاه ها به آن وابسته است و درصورت غفلت باعث تشریفاتی شدن و حتی حذف انجمن های علمی خواهد شد. در این پژوهش از روش پیمایشی استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق حاضر را تمامی دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه فردوسی (9977 نفر) در سال تحصیلی 96-97 تشکیل می دهند که از این تعداد 150 نفر با استفاده از نمونه گیری طبقه بندی تصادفی به عنوان حجم نمونه انتخاب شده است. نتایج توصیفی نشان از پایین بودن میزان مشارکت اجتماعی دانشجویان (40%) در فعالیت های انجمن های علمی است. اما تمام متغیرهای مستقل تحقیق (اعتماد اجتماعی، کارآمدی انجمن های علمی، مزایای عضویت در انجمن ها و ارتباط انجمن ها با گروه های آموزشی) برخلاف متغیر مشارکت از میانگین به نسبت مطلوبی (متوسط رو به بالا) در بین دانشجویان نمونه تحقیق برخوردار بوده اند. نتایج مربوط به تحلیل های استنباطی تحقیق نشان داد که بین متغیرهای مستقل تحقیق و مشارکت اجتماعی دانشجویان همبستگی معناداری وجود دارد. در کنار این یافته ها، نتایج مربوط به تحلیل مسیر تحقیق نیز نشان داد که از بین متغیرهای تحقیق، متغیر کارآمدی انجمن ها مجوز ورود به مدل تحلیل مسیر را پیدا نکرده است و متغیرهای دیگر نیز در حدود 20 % از تغییرات مربوط به مشارکت اجتماعی را تبیین نموده اند. نتیجه کلی تحقیق بیانگر اینست که مشارکت دانشجویان در انجمن های علمی تحت تاثیر منفعتی است که از این مشارکت دریافت می کنند. منفعتی آنی و قابل درک برای دانشجویان می تواند آن ها را متقاعد به شرکت در چنین نهادها و انجمن هایی کند. در کنار این امر اعتماد نیز افزایش مشارکت را تقویت می کند.

    کلیدواژگان: مشارکت اجتماعی، انجمن های علمی، اعتماد اجتماعی، عضویت در انجمن ها
|
  • Mohammad Hedayati Pages 3-35

    Since the formation of modern states, bureaucracies have become the main instruments of governments for achieving developmental goals. The existence of an efficient bureaucracy is considered necessary for realizing these goals.  However, in the literature of sociology, especially after the classics, the state bureaucracy has been neglected and it seems there is a kind of conceptual vacuum and confusion. This paper tries to give a critical discussion of the significant theories on the state bureaucracy and examine their reductionist attitudes, then give a clear formulation of this concept, and ultimately provide a conceptual model for its empirical study. Based on this model, the quality of the state bureaucracy in each country depends on its specific structural and institutional composition. The institutional context is the main determining factor of the quality of bureaucracy. Several variables, in the context of this institutional logic, are highlighted: the arrangement of power and the characteristics of political structure, the pattern of extraction of resources and the system of economic relations, the type of relationship between government and society, and ultimately the issue of the power and function/ agency of the elites. Each of these variables and their various dimensions is described regarding some empirical cases, and their implications for state bureaucracies are introduced.

    Keywords: Bureaucracy, State, power, democracy, institutionalism
  • Setareh Hashemi *, Behrang Sedighi Pages 37-66

    Intersectionality explains how systems of domination such as class, gender, and nation converge and reproduce each other. Institutional ethnography is a suitable methodology for analyzing the experience of subordination since it explores people's experience in the context of institutional practices. This research describes Afghan mothers work regarding children's schooling taking into account their social status. National domination system benefits from Afghan women’s illiteracy to confine them in a lingual prison. Thus, Afghan women are put under a lot of pressure in the face of maternal responsibilities, as defined by education institution in the interest of dominant gender, nation, and class. Interview and observation are the main data collection techniques used in this research.

    Keywords: Afghan Women, Gender, Nation, intersectionality, Domination
  • Gholamreza Ghafari, Nariman Yousefi * Pages 67-98

    Widespread labor force participation is a prerequisite for sustainable development and welfare in society and gender unequal opportunities are structural barriers for women s economic participation. Therefore, the economic actions of the female who constitute half of the population are of significant. This article, using gender inequality theories and secondary data of the World Economic Forum and International Labour Organization, studies the effect of gender unequal opportunities on the female labor force participation. To test the research hypotheses, data from 143 countries all over the world in 2017 was analyzed. The research findings showed that there was a significant positive association between the female labor force participation and gender unequal opportunity (r=0/508 and sig=0/000).Furthermore, linear regression analysis demonstrated that about 42% of women's economic participation rate is explained by economic, educational, and political dimensions of gender unequal opportunities.

    Keywords: Labour Force Participation, Female, Opportunity, Gender Inequality, feminist
  • M.R. Hasani *, F. Mohammadzadeh, M.O. Hossainbor, A.R. Hasanifar Pages 99-127
    Purpose

    The study investigates the explanatory power of Social Support Theory and differntal coercion in the field of social deciances.

    Method

    This research has been carried out through a survey using questionnaire distributed among the student of Sistan and Baluchestan University. 400 students have selected through proportionate stratified sampling method. To measure of deviant behavior, four dimensions were considered. Validity of research measured by content validity and construct validity and reliability of research evaluated using Cronbach's alpha coefficient.

    Conclusion

    The regression results show that coercion has positive significant relation to deviant behavior. But this claim that social support moderated relation of coercion deviant behavior not confirmed. Also, coercion by increasing of delinquent peer groups and coercive ideation strengthen effect on deviant behavior. Whereas coercion by increasing anger and decreasing self-control don’t make to increase of deviant behavior.

    Keywords: coercion, coercive ideation, Deviant Behavior
  • Mohammad Amir Ahmadzadeh *, Mohammad Niazi Pages 128-153

    Shaikhi's school emerged in the early years of the Qajar era and is based on two columns of news and Gnosticism. This school was initially introduced by Sheikh Ahmad Ehsaee, as an esoteric and gnostic perception of the official Shi'a religion, along with other jurisprudential, verbal, mystical and philosophical schools of Shi'ism. By the passage of time, this school transformed into a cult becase of Ehsaee's way of expressing his idea. However, it is said that this transformation was based on his interpretationof Shi'a text. In this article, we attempted to study this transformation from the social structuration form point of view. The main research question is, " What social mechanism made Sheikh's ideas and behaviors ?" In other words, how the relationship between an idea ad action can help a socio-religious organization form. The findings showed that Sheikh's followers use three major mechanisms in forming their thoughts: defamiliarization, recombination of old ideas, and differentiation regarding the charismatic and individualistic leadership.

    Keywords: Sheikh School, denomination, Shaikhi's cult, Social construction, charismatics
  • Hossain Mirzaei *, Mojtaba Mirzaei, Tohid Alizadeh Pages 154-169

    Scientific associations as an important institution play significant roles in society. Therefore, the study of their functions, structures, and identification of influential factors on strengthening their functions are of significant. The statistical population of this study is all undergraduate students of Ferdowsi University in the academic year of 2018-2019- totally 9977 students. 150 students were selected as the random sampling in this research. Finally, with the use of SPSS and the suitable tests, the data was analyzed. 
     Descriptive results showed that the level of students' social participation in scientific associations was low (40%). Furthermore, social trust, the efficiency of scientific associations, the benefits of association membership and the relationship of the associations with departments as the dependent variables were better. Plus, the inferential analysis demonstrated that there was a significant correlation between the dependent variables and the students' social participation. It is also important to note that the path analysis that the dependent variables, except for association efficiency, explained 20% of the changes in social participation.

    Keywords: Social Participation, academic associations, Social Trust, Ferdowsi University of Mashhad