فهرست مطالب

آینده پژوهی ایران - سال چهارم شماره 1 (بهار و تابستان 1398)
  • سال چهارم شماره 1 (بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/17
  • تعداد عناوین: 11
|
  • محمد منتظری، حاکم قاسمی*، عین الله کشاورز ترک، محمدرضا صلح جو صفحات 1-27
    هدف

    اعتماد عمومی به دولت و روند آینده آن از مسائل مهمی است که عدم شناخت و توجه به عوامل موثر بر آن می تواند پیامدهای بسیار مخربی برای دولت ها داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر آینده اعتماد عمومی به دولت جمهوری اسلامی ایران و تحلیل شبکه روابط علت و معلولی میان این عوامل با در نظر گرفتن افق 1424 انجام گرفته است.

    روش

    در این پژوهش از تکنیک دیمتل فازی استفاده گردید. برای گردآوری داده ها از نظر خبرگان که از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شده بودند، استفاده شد. پس از شناسایی عوامل موثر بر آینده اعتماد عمومی به دولت از دل پیشینه موضوع، برای تحلیل وضعیت روابط علی میان این عوامل از فن دیمتل فازی بهره گیری شد.

    یافته ها

    نتایج نشان داد که از میان 16 عامل استخراج شده از ادبیات، عدالت اجتماعی بنیادی ترین عامل در سامانه عوامل موثر بر اعتماد عمومی به دولت ج. ا. ایران محسوب می شود و ایجاد تغییرات سازنده در آن می تواند به تحولات جدی تری در جهت بهبود آینده اعتماد عمومی به دولت منجر شود. همچنین دو عامل شایسته سالاری و شفافیت، اثرگذارترین عوامل در میان دیگر عوامل موثر بر آینده اعتماد عمومی به دولت بوده و در نقطه مقابل، اثرپذیرترین شاخص، کیفیت ارائه خدمات عمومی است.

    نتیجه گیری

    با توجه به نتایج تحقیق بایسته است که دولت در عمل بر استقرار عدالت اجتماعی همت گماشته، بر رعایت شایسته سالاری در به کارگیری و انتصاب افراد تاکید کرده و به اجرای قوانین مربوط به شفافیت در اداره امور عمومی اهتمام ویژه ای داشته باشد.

    کلیدواژگان: اعتماد عمومی به دولت، آینده اعتماد عمومی، دولت ج.ا. ایران، دیمتل فازی
  • سمیه فریدونی*، زهرا رشیدی صفحات 29-49
    زمینه

    کارویژه های دانشگاه ریشه در تحولات اجتماعی دارد اما درمیان این کارویژه ها توجه به ارتباط دانشگاه باجامعه نسبت به ارتباط دانشگاه و نهادهای اقتصادی به ویژه در عصر توده گرایی آموزش عالی، کمتر مورد توجه است. به نظرمی رسد ورود دانشگاه ها به بافت های متفاوت، دگرگونی هایی را در بعد فرهنگی فراهم آورده که نمی توان به آن ها بی توجه بود

    هدف

    این مطالعه با هدف واکاوی پیامدهای فرهنگی گسترش کمی درآموزش عالی ایران صورت پذیرفت.

    روش

    این پژوهش درپارادایم تفسیری بارویکردکیفی وروش نظریه پردازی داده بنیادانجام شد.دراین پژوهش 54 مشارکت کننده ازسه گروه اعضای هیات علمی،دانشجو و فعال اجتماعی از سه استان سیستان و بلوچستان، قم وگیلان حضورداشتند که به صورت هدفمندوبااستفاده از راهبردهای نمونه گزینی باحداکثرتنوع انتخاب شدند.برای جمع آوری داده هاازمصاحبه عمیق بدون ساختاروجهت تحلیل داده ها از کدگذاری سه مرحله ای استفاده شد.یافته ها: به باور مشارکت کنندگان «تغییر در سطح سرمایه ی فرهنگی از طریق افزایش سطح سواد، آگاهی و ایجاد نیازهای فرهنگی جدید»، «شکل دادن به فرهنگ شفافیت»، «پذیرش تنوع فرهنگی» و «تغییر بر تمایلات زاد و ولد» در کنار «ایجاد سرخودگی فرهنگی»، «بدبینی فرهنگی»، «تغییر نیازهای فرهنگی جامعه بدون ایجاد پاسخ برای آن» و «تغییر در سیک زندگی زنان و دختران» در دسته ی مهم ترین دگرگونی های فرهنگی در بافت های مورد مطالعه قرار می گیرند.

    نتیجه گیری

    توجه به پیامدهایی فرهنگی و ردپای آن در تحولاتی مانند تغییرات الگوی زندگی زنان، دگرگونی های هنجارهای اجتماعی، مطالبات فرهنگی جدید و نیازمندی جامعه ی هدف برای پاسخ، چالش های پیرامون سنت های گذشته و ارزش های وابسته به جهان جدید و عواملی از این دست در دسته ی منابع مهمی است که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار بگیرد.

    کلیدواژگان: گسترش کمی آموزش عالی، توسعه نامتوازن، پیامدهای فرهنگی، نظریه پردازی داده بنیاد
  • مرتضی قلیچ*، حجت الله میرزایی، طاها ربانی صفحات 51-69
    هدف

    آینده نگاری امروزه در طراحی سیاست گذاری های راهبردی در تمامی سطوح از جمله سیاست گذاری شهری، نقش بسزایی ایفا می کند.هدف اصلی مقاله حاضر تاکید بر اهمیت آینده نگاری به عنوان پارادایمی نوین در برنامه ریزی شهری است. به منظور برجسته سازی این هدف، علاوه بر اشاره بر دیدگاه های نظری و تحولات پارادایمیک، یافته های پژوهشی آینده نگاری کلان شهر تهران نیز به عنوان تاییدی بر اهمیت آینده نگاری آمده است.

    روش

    از حیث روش شناختی، به منظور شناخت کلان روندهای اثرگذار و پیش ران های اساسی، از مدل پویش محیطی برپایه پنل های تخصصی(با حضور 210 نفر)، تجارب آینده نگاری داخلیو شناخت کلان روندهای ملی بهره برداری شد. در مرحله بعدی، با استفاده از دلفی آنی و تحلیل اثرات متقاطع، پیش ران های کلیدی شناسایی شدند.

    یافته ها

    حضور اجتماعی و گسترده زنان، سالمندی و افزایش امید به زندگی، زندگی و اداره هوشمند، تنوع پذیری در سبک های زندگی و ناپایداری اقلیمی از کلان روندهای قطعی تهران در 15 سال آینده خواهد بود. اما در کنار کلان روندهای قطعی، سه پیش ران اثرگذار بر آینده تهران که منتج به پنج سناریو احتمالی خواهند بود عبارتند از: وضعیت روابط بین المللی ایران با سایر کشورها؛ وضعیت ثبات سیاسی و روابط بین بازیگران کلیدی داخلی؛ وضعیت توسعه یافتگی مناطق مختلف کشور و دستیابی به توازن منطقه ای.

    نتیجه گیری

    ترکیب حالت های مختلف پیش ران ها، سناریوها و تصاویر مختلفی از آینده احتمالی تهران را به دست می دهد. با بهره گیری از یافته های آینده نگاری، علاوه بر اتخاذ راهبرد کلان، با آمادگی بیشتر می توان برنامه ها و طرح های کوتاه مدت متناسب با راهبرد کلان طراحی و اجرا نمود.

    کلیدواژگان: آینده نگاری، آینده نگاری شهری، پیش ران ها، کلان روندهای قطعی، عدم قطعیت ها
  • محسن گرامی طیبی، روح الله بیات*، فرهاد درویشی سه تلانی، امیرناصر اخوان صفحات 71-99
    هدف

    چابهار به عنوان یکی از مهم ترین بندرهای اقیانوسی، توجه بسیاری از کشورها را در زمینه تجارت و کاهش هزینه برای صدور کالاها و خدمات خود به کشورهای غربی از لحاظ کم بودن هزینه، مسافت و... به خود جلب کرده است. هدف اصلی در این مقالهاین است که نشان دهد آینده نگاری راهبردی چگونه می تواند به کمک توسعه منطقه آزاد چابهار بیاید؟

    روش

    این پژوهش که از نوع ترکیبی کمی و کیفی است، در مرحله اول با استفاده از  منابع کتابخانه ای و نظرات خبرگان به جمع آوری اطلاعات پرداخته، و سپس از روش مدل سازی ساختاری تفسیری برای ترسیم مدل استفاده کرده است. همچنین از نقطه نظرات خبرگان درخصوص مدل و سنجش اعتبار آن نیز بهره مند شده است. 

    یافته ها

    نتایج به دست آمده نشان می دهد مدل مطلوب برای آینده نگاری مناطق آزاد و در این پژوهش منطقه آزاد چابهار از عوامل متعددی تشکیل شده است که با توجه به جغرافیای خاص این منطقه، توجه به مسائل ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک آن از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. همچنین استفاده از روش های آینده پژوهی، پویش محیطی و نیز روش تحلیل لایه‏ای علت ها با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیای جمعیتی این منطقه برای شناخت بهتر محیط از اهمیت بسزایی در فرایند آینده نگاری برخوردار است.

    نتیجه گیری

    طبق بررسی های انجام شده در مطالعه ادبیات، تاکنون مطالعه جامعی درخصوص آینده نگاری مناطق آزاد صورت نگرفته است، بنابراین مدل ارائه شده به عنوان نخستین مدل ارائه شده برای آینده نگاری مناطق آزاد، توانایی پاسخگویی به این بعد مهم از توسعه این مناطق را دارد.

    کلیدواژگان: مناطق آزاد، چابهار، آینده نگاری، مدل سازی ساختاری تفسیری
  • میثم خسروی*، طاهره میرعمادی صفحات 101-116
    هدف

    سهیل عنایت الله در بیان روش تحلیل لایه ای علی در آینده پژوهی وقتی لایه کمی را از لایه هایی چون علل اجتماعی، گفتمان و اسطوره جدا می کند، ناگزیر با این مسئله اساسی در روش شناسی علوم-اجتماعی مواجه بوده که «کنش های انسانی در متن اجتماع چگونه تبیین می شوند؟». هدف مقاله بررسی نسبت لایه های آینده در روش تحلیل لایه ای علی با مسئله موصوف است.

    روش

    در این مقاله نخست به اجمال اندیشه ها، خردمایه ها و مبانی معرفتی روش تحلیل لایه ای علی را بررسی نموده، سپس به واکاوی برخورد این روش با مسئله موصوف می پردازد و مشابهت های روش تحلیل عنایت الله با آراء باسکار، فون هایک و پوپر را در نحوه پاسخ به این مسئله اساسی نشان خواهد داد. یافته ها: بر مبنای تحلیل ارایه شده در این مقاله نشان خواهد داد اولا عنایت الله در طرح خود امکان کاربست ابزارهای ریاضیاتی در لایه های پس از لایه کمی را مجاز نمی دارد و روش وی به نوعی تاییدکننده دیدگاه-های غیرتجربی است، یعنی براساس روش شناسی عنایت الله و موضع او در قبال امکان صورت بندی کنش های اجتماعی انسانی؛ امکان کاربرد روش در لایه های دوم و بالاتر وجود ندارد. در گام بعد، پس از بررسی اندیشه سلسله مراتب در ریاضیات و فلسفه تحلیلی نیمه نخست قرن بیستم، این نقد و پرسش را مطرح خواهد کرد که مگر در فهم متداول، چند واقعیت وجود دارد که عنایت الله چنین بی پروا سخن از ترازهای واقعیت و آینده می گوید؟

    نتیجه گیری

    بر مبنای نظریه سلسله مراتب، عنایت الله با لایه بندی آینده؛ نوعی زیرنویس یا اندیس به آن نسبت می دهد که به دلیل رابطه برتری بین لایه های مختلف آینده با فهم عادی و متداول از آینده تفاوت دارد.

    کلیدواژگان: روش تحلیل لایه ای علی، لایه های آینده، تبیین کنشهای اجتماعی انسان، پساساختارگرایی، سلسله مراتب
  • محمد آرین منش*، احمد جوانشیری، محسن مدیرشانه چی صفحات 117-140
    هدف

    این پژوهش با هدف استفاده از روش های آینده پژوهی جهت استخراج شگفتی سازها و پیش ران های مناسبات ایران و امریکا در افق 1408 انجام شده است. هدف از استخراج شگفتی ‎سازها پیشگیری از غافل گیری در آینده است؛ چرا که شگفتی سازها رویدادهایی است که اگرچه از احتمال وقوع کمی برخوردارند، اما درصورت وقوع می توانند تاثیرات شگرفی بر جای گذارند. هدف از شناسایی پیش ران های مناسبات ایران و امریکا نیز دستیابی به عوامل کلیدی در این حوزه است که می توانند آینده های متنوعی را فراروی دو کشور قرار دهند.

    روش شناسی

    روش تحقیق توصیفی تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات در بخش نظری، کتابخانه ای و در بخش تحلیلی پرسش نامه ای و تحلیل داده ها با نرم افزارهای spss و Mic Mac انجام شده است.

    یافته ها

    براساس یافته های پژوهش، حمله نظامی به ایران، تحول در تعریف دو کشور از حقوق بشر، نقش ژئوکالچر ایران، نقش آینده ساختار رهبری در ایران، نقش گروه های فشار و تندرو در ایران و تاثیر نقش ایران در حل پرونده سوریه به عنوان شگفتی سازهای محتمل شناسایی شده اند.

    نتیجه گیری

    در حوزه پیش ران ها 20 پیش ران در هشت حوزه نقش نهادهای درون حکومتی، کشورهای مزاحم روابط، نقش رهبران دو کشور، آینده نظام بین الملل، اتاق های فکر، لابی ها و گروه های فشار، توانمندی هسته ای و برنامه موشکی ایران، نقش جغرافیا و سابقه تاریخی روابط دو کشور قرار گرفته اند.

    کلیدواژگان: ایران، امریکا، شگفتی سازها، پیشران ها، آینده پژوهی
  • محمدحسین سلیمانی سروستانی، غلامرضا جندقی، محمدرضا فتحی*، محمدحسن ملکی صفحات 141-169
    هدف

     با توجه به اینکه صنعت فرش دستباف افراد زیادی را به خود مشغول کرده است می تواند عاملی مهم در ایجاد اشتغال های دائمی و فصلی برای افراد جامعه باشد. چالش های صنعت فرش دستباف از جمله کیفیت پایین مواد اولیه، فناوری فرسوده، ضعف در طراحی و بازاریابی، خروج نیروی انسانی از این بخش و آموزش و فضای رقابتی بازار توجه به آینده را ضروری می نماید. این پژوهش با هدف شناسایی سناریوهای باورپذیر صنعت فرش دستباف انجام شده است.

    روش

    دراین پژوهش با استفاده ازرویکرد عدم قطعیت بحرانی و تکنیک دیمتل ابتدابه شناسایی عوامل کلیدی موثر بر صنعت فرش دستباف ایران پرداخته،سپس سناریوهای آتی پیش روی این صنعتتدوین خواهند شد. داده های اولیهت حقیق با استفاده ازمصاحبه با مدیران و خبرگان صنعت فرش دستباف که تعداد آنها 21 نفر بوده است و مرور ادبیات و پیشینه تحقیق جمع آوری گردید و در قالب پرسش نامه خبره سنجی و با استفاده از تکنیک دیمتل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

    یافته ها

    براساس نتایج رویکرد عدم قطعیت بحرانی، عوامل کلیدی نهایی عبارتند از: رونق و یا رکود اقتصادی در کشورهای مصرف کننده، سیاست های پولی و ارزی، شیوه حمایت های تسهیلاتی دولت، تحریم های خارجی، شیوه بازاریابی، استفاده از تکنولوژی پیشرفته در تولید مواد اولیه، رونق و یا رکود اقتصادی در کشور ایران، شیوه حمایت های صادراتی و شیوه سازمان دهی مراحل زنجیره تامین. براساس نتایج به دست آمده از تکنیک دیمتل، عامل کلیدی تحریم های خارجی بیشترین تاثیرگذاری و عامل کلیدی شیوه سازمان دهی مراحل زنجیره تامین بیشترین تاثیرپذیری را در بین عوامل کلیدی داشته اند.

    نتیجه گیری

    در نهایت براساس این دو عامل کلیدی، چهار سناریوی کرگدن، بازار شام، خواب خرگوشی و یوز ایرانی برای صنعت فرش دستباف ایران ارائه شده است. پژوهش حاضر مورد استفاده فعالان بخش خصوصی در این صنعت، بازیگران دولتی، سرمایه گذاران و سیاست گذاران و تصمیم گیران محلی خواهد بود.

    کلیدواژگان: آینده پژوهی، صنعت فرش دستباف، رویکرد عدم قطعیت بحرانی، دیمتل، سناریونگاری
  • محمد حسینی مقدم، حسن بشیری* صفحات 171-205
    هدف

    فراگیرشدن اصل رقابت پذیری در آموزش عالی در فضای ملی و بین المللی و ارزشیابی عملکرد دانشگاه ها برپایه توفیق آنها در دستیابی به بروندادها، به یکی از جریان های اصلی آموزش عالی کشور تبدیل شده است. تنگناهای مالی حاصل از تحریم ها و دشوار شدن فروش ذخایر نفت و گاز و درنتیجه کاهش درآمدهای ملی باعث شده دولت برای پشتیبانی از دانشگاه ها و تامین اعتبار مورد نیاز آنها نوعی ارزشیابی را مورد توجه قرار دهد. در چنین فضایی چگونگی دستیابی به تعالی، سرآمدی و مرجعیت در سطح ملی و بین المللی به یکی از مسائل اصلی سیاست گذاران در سطح تحلیل ملی و موسسات آموزش عالی در سطح تحلیل نهادی تبدیل شده است. هدف اصلی این مقاله پاسخ به این پرسش است که چگونه می توان به مرجعیت علمی دست پیدا کرد؟ برای پاسخ به این پرسش اصلی، خاستگاه مرجعیت علمی در ایران، تجارب ملی، بین المللی و نیز تجربه دانشگاه علوم پزشکی گیلان به عنوان موردپژوهی بررسی شده است.

    روش

      رویکرد به کار گرفته شده در این مقاله ناظر بر آینده پژوهی بوده و محور اصلی الهام گرفته شده از آن «یادگیری حین مشارکت و عمل» است؛ به عبارت روشن تر در تمامی فرایندهای مرتبط با احصای اولویت های مرجعیت علمی دانشگاه مشارکت تمامی ذی نفعان اصلی شامل: شورای راهبردی، مدیران، اعضای هیئت علمی، دانشجویان، دانش آموختگان و کارکنان غیرعلمی احصا شده است.از مطالعات اسنادی و تطبیقی برای بررسی درک مرجعیت علمی و بررسی پیشینه پژوهش استفاده گردید و روش های پانل خبرگان و ذهن انگیزی برای طراحی تصاویر آینده، شناسایی عوامل پیش برنده و بازدارنده، اولویت گذاری، راستی آزمایی مدل های مفهومی و اجرایی مرجعیت علمی استفاده شد و در بخشی از پژوهش از روش پرسش نامه برخط (نیمه دلفی) برای جمع آوری نظر ذی نفعان اصلی بهره گرفته شد. همچنین روش مدل سازی برای ارائه الگو مورد استفاده قرار گرفت.

    یافته ها

    دستاورد اصلی این مقاله تعیین حوزه های اولویت دار دستیابی به مرجعیت علمی در دانشگاه علوم پزشکی گیلان با مشارکت تمامی ذی نفعان این دانشگاه بوده است.

    نتیجه گیری

    مهمترین نتیجه به دست آمده در این مقاله آن است که تعیین اولویت های دستیابی به سرآمدی و مرجعیت علمی مستلزم مشارکت تمامی نقش آفرینان و شکل گیری خواست و اراده جمعی در دانشگاه و تبدیل کردن آن به گفتمانی در داخل و خارج از دانشگاه است تا روایی و پایایی لازم برای دستیابی به آینده مطلوب حاصل شود.

    کلیدواژگان: مرجعیت علمی، آینده نگاری، مشارکت پذیری، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، آموزش عالی
  • علی کمیجانی*، محمدرحیم عیوضی، مجید بزرگمهری، قدیر نظامی پور صفحات 207-235
    هدف

    در طول سه دهه گذشته، تحول عظیمی در شیوه اداره و راهبری جوامع به وقوع پیوسته است. در راستای این تحول، جوامع در جریان گذار به «حکمرانی مطلوب» قرار دارند. بااین وجود، شکل و قالب دقیق این پارادایم نوین اداره و راهبری هنوز از صراحت و وضوح کامل برخوردار نمی باشد و مولفه های عمده آن با گذشت زمان نمایانتر و شفاف تر می گردد. ازاین روی، آینده پژوهی حکمرانی مطلوب به منظور نگاشت و تصریح سیمای حکمرانی مطلوب در راستای احیای عاملیت و مسئولیت انسانی در شکل بخشی آینده مطلوب در دستور کار و محور مطالعاتی پژوهش حاضر قرار گرفت.

    روش

    درپژوهش حاضر با بهره گیری از روش فراترکیب-به عنوان رویکردی نوین در عرصه مطالعات کیفی- ابتدا اصول، ارکان و نشانگرهای حکمرانی مطلوب مورد احصاء و ارائه  و سپس، تصویر جامع حکمرانی مطلوب مورد نگاشت و بازنمایی قرار گرفت.

    یافته ها

    بازپژوهی حکمرانی مطلوب از نقطه نظر آینده پژوهی حکایت از همگرایی و هم تکاملی استلزاماتی حکمرانی مطلوب پیرامون پنج اصل ماهوی پاسخگویی، شفافیت، مشارکت، حاکمیت قانون و کارآمدی و پنج رکن نهادی جامعه مدنی، حکومت، قانونگذاری، اجرایی و قضایی دارد. افزون براین، تبلور عملیاتی حکمرانی مطلوب ناظر به برهم کنش اصول در عرصه ارکان نیز پیرامون نشانگرهای مسئولیت پذیری در قبال باشندگان و آیندگان، دسترسی به اطلاعات، نظام انتخاب و انتصاب شایسته گزین، نظام حقوقی عادلانه، رویه ها و استانداردهای صریح تصمیم گیری، و... متجلی می گردد.

    نتیجه گیری

    بازخوانی آینده پژوهانه حکمرانی مطلوب به عنوان یک نظریه  مدیریتی-سیاستی و الگوی پارادایمی از ظرفیت ویژه آن در اداره و راهبری جوامع مدرن و همچنین حفظ و ارتقای سطح آزادی، رفاه و بهروزی نسل های معاصر و آینده  دلالت دارد.

    کلیدواژگان: آینده پژوهی، آینده مطلوب، تصویرپردازی و شکل بخشی آینده، حکمرانی مطلوب
  • بهنام سرخیل* صفحات 237-261
    هدف

    اسلام به منزله نقطه کانونی و دال مرکزی جهت شناسایی و هویت بخشی جوامع و دول اسلامی محسوب می شود. با این همه، مولفه هویت دینی در نظام بین الملل معاصر و به ویژه سیاست خارجی دولت های اسلامی نتوانسته است به منزله یک پیش ران اصلی عمل نموده و نقش و جایگاه اصلی خود را برای شکل دهی مناسبات و تعاملات خارجی ایفا کند و در برخی مواقع تکیه بر آن موجب بروز اختلافات و حتی بحران ها و تضادهای شدید شده است.

    روش

    مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکردی آینده پژوهانه ضمن بررسی موانع نقش آفرینی و کارکرد اصیل هویت دینی در جوامع اسلامی، چالش های پیش روی همگرایی جهان اسلام را در عرصه روابط بین الملل نظیر وجود جریان های انحرافی و نیز افراط گرایی ملی مورد توجه قرار داده است و به این پرسش اصلی پاسخ دهد که چگونه مولفه دین می تواند در جایگاه واقعی خود و به منزله یک پیش ران اصلی برای طراحی هندسه تعاملاتی آینده جهان اسلام قرار گیرد؟
     

    یافته ها

    فرضیه اصلی آن است که برای نیل به همگرایی در آینده جهان اسلام ضروری است تا از طریق راهکارهایی همچون اجماع سازی مبتنی بر بازتعریف ادبیات مشترک دینی؛ آگاهی بخشی و برجسته سازی اشتراکات اسلامی می توان موضوع احیاء و بازسازی جایگاه هویت مشترک دینی را در اولویت راهبردی برای هم گرایی قرار داد.

    نتیجه گیری

    آموزش و هم افزایی علمی هم در سطوح خرد (مانند نزدیکی دانشجویان و نخبگان جهان اسلام) و نیز در سطح سیستمی (بهره گیری از ظرفیت های کنش گران، نهادها و سازمان های فعال در جهان اسلام) موجب تقویت هویت دینی و همگرایی جوامع اسلامی خواهد شد.

    کلیدواژگان: جهان اسلام، افراط گرایی دینی، هویت دینی، تمدن اسلامی
  • نادر زالی* صفحات 263-288
    هدف

    دانش برنامه ریزی منطقه ای علی رغم افت و خیزهای فراوان در مسیر تکامل نظری و کاربردی، در دهه اخیر برای ارتقاء توانایی و اثرگذاری بر جامعه، بنا بر ماهیت بین رشته ای این دانش، بر هم افزایی با سایر علوم تکیه کرده است. علوم اجتماعی، علوم مدیریتی، علوم سیاسی، علوم اقتصادی و اخیرا دانش آینده پژوهی از جمله علومی هستند که با برنامه ریزی منطقه ای ارتباط علمی دارند.

    روش

    روش تحقیق در این مقاله مبتنی بر روش دلفی متخصصین بوده و از هم اندیشی متخصصین به صورت پانل و دلفی برای ارزیابی تاثیرگذاری دانش آینده پژوهی بر الگوهای برنامه ریزی و سیاست گذاری در دانش برنامه ریزی و توسعه استفاده شده است. 

    یافته ها

    در سال های اخیر دانش آینده پژوهی توانسته از دو بعد رهیافتی و تکنیکال بر دانش برنامه ریزی منطقه ای اثر بگذارد و پیوند این دو حوزه، علاوه بر پیشرفت های نظری و کاربردی، باعث ظهور دانش میان رشته ای «آینده نگاری منطقه ای» شده است. این مقاله توانسته است تاثیر رهیافتی و تکنیکال آینده پژوهی بر برنامه ریزی منطقه ای را به تصویر کشد و با طرح موضوع و ارائه فرایندی 9 مرحله ای، زمینه هم اندیشی و هم افزایی بیشتر محققین و اندیشمندان هر دو حوزه را فراهم آورد.

    نتیجه گیری

    نتایج حاکی است با رویکرد آینده پژوهانه، فرایند برنامه ریزی منطقه ای در 9 مرحله متواتر و هم پیوسته قابل بازنگری بوده و می توان بازتعریفی آینده پژوهانه از این فرایند ارائه داد. این مراحل شامل شناسایی نیروهای کلیدی، آینده نگاری مختصات جهانی در مورد نیروهای کلیدی، سناریونویسی و استخراج راهبردهای پابرجا است.

    کلیدواژگان: آمایش سرزمین، آینده پژوهی، بازتعریف فرایند برنامه ریزی منطقه ای، آینده نگاری منطقه ای
|
  • Mohammad Montazeri, hakem ghasemi *, Einollah Keshavarz Tork, Mohammad Reza Solhju Pages 1-27
    Purpose

    Public trust in government and its future trend is one of the important issues for governments that lack of recognition and attention to its effective factors can have destructive consequences for the government over time. In this regard, the present study has tried to explore effective factors on future of public trust in government of Islamic Republic of Iran, and the analysis of their causal interrelationship network.

    Method

    In this research we used Fuzzy DEMATEL technique. In order to collect data we used the viewpoints of experts which selected by purposeful sampling. After identifying effective factors on future of public trust in government from the literature, Fuzzy DEMATEL technique was used to determine the status of causal relations among these factors.

    Findings

    The results of data analysis showed that among the extracted factors from literature, social justice is the most fundamental factor and making constructive changes in it, can lead to more serious changes in the future of public trust in government in Iran. Also, public managers and employees' competency and transparency in government are the most important factors in the future of public trust and at the opposite point is the quality of public service.

    Conclusion

    According these results, the government must emphasize on social justice and competency and merit in applying and appointing people and do its best efforts to implement laws related to transparency in public affairs administration.

    Keywords: public trust in government, Future of Public Trust, Government of I. R. Iran, Fuzzy DEMATEL
  • Somayeh Fereidouni *, Zahra Rashidi Pages 29-49
    Purpose

    All higher education function have been rooted from in social transformations. However paying attention to relationship between university and industrial and economical institution has been more important than relationship between university and society in different levels and cultural transformation especially during more than one decade that higher education has experienced significant expansion all over Iran. It seems that the introduction of universities into different contexts has brought about cultural changes that cannot be easily overcome.The purpose of this study was to reflection the cultural cconsequences of Higher Education Expansion in Iran

    Method

    This research was conducted in an interpretive paradigm with a qualitative approach and a data-theoretic approach. In this study, 54 participants from three groups of faculty members, students and social activists from three provinces of Sistan and Baluchestan, Qom and Guilan were selected by purposeful sampling strategies with maximum diversity. In-depth unstructured interviews were used for data collection and three-stage coding (open, axial, and selective) was used to analyze the data.

    Findings

    of the present study show that according to participants' views changing in cultural capital through 'improving education, awareness, as well as making new cultural needs', culture of transparency, accepting cultural diversity, changing on fertility trend, cultural defeating, cultural deconstruction, changing in cultural needs without answering as well as changing in female life style, is the most significant cultural transformation in the given context.

    Conclusion

    Considering the cultural consequences and their footprint on women's lifestyles transformation, changes in social norms, new cultural demands, and some new needs which are rooted in new world, challenges to past traditions and new world-related values and factors are some important sources that should be considered more than ever.

    Keywords: Higher Education Expansion, Unbalanced Development, Cultural Consequences, grounded theory
  • Hujjatullah Mirzaei, Taha Rabbani, morteza ghelich* Pages 51-69
    Purpose

    The aim of this paper is to emphasize the importance of the foresight as a new paradigm in urban planning. In order to highlight this goal, in addition to pointing out theoretical perspectives and paradigmatic developments, Tehran's foresight activity findings also confirm the importance of foresight.

    Method

    In order to identify the major impacts and essential drivers, methodologically, an environmental scanning model based on specialized panels (with a presence of 210 participants), internal foresight experiences, and a comprehensive understanding of national trends were used. In the next step, using the Delphi method and cross-effects analysis, key factors were identified.

    Findings

    The social and widespread presence of women, aging and increasing life expectancy, smart life and management, diversity in life styles and climate instability will be the definitive trends of Tehran over the next 15 years. However, along with the great macroeconomic trends, the three influential factors affecting the future of Tehran, which will result in five possible scenarios, are: the status of international relations of Iran with other countries; the status of political stability and relations between key domestic actors; the development situation in different regions of the country.

    Conclusion

    Combination of different modes of driving forces, different scenarios and images of Tehran possible future are extracted. Using the foresight findings, in addition to adopting a large-scale strategy, short-term plans and plans tailored to the macro strategy can be designed and implemented with greater readiness.

    Keywords: Foresight, Urban Foresight, Driving force, Megatrends, Uncertainties
  • Mohsen Gerami Tayebi, Rohullah Bayat *, Farhad Darvishi Setalani, Amirnaser Akhavan Pages 71-99
    Purpose

    As one of the most critical oceanic ports, Chabahar has attracted the attention of many countries in terms of trade and cost reduction for exporting their goods and services to Western countries in terms of low cost, distance and so on. Therefore, the primary purpose of this article is to show how strategic foresight can contribute to the development of the Chabahar Free Zone.

    Methods

    This is a qualitative and quantitative combination study. Firstly, using library resources and expert opinions for data collection, and finally, the interpretive structural modeling method is used to draw the model. Expert views on the model and its validity are also used.

    Findings

    The results show that the favorable model for the future of free zones and in this case Chabahar is composed of factors that pay special attention to geopolitical and geo-economic issues due to the specific geography of this region. The use of futures studies methods, especially environmental scanning, as well as the casual-layered analysis (CLA), depending on the climatic and geographic conditions of this region, is essential.
     

    Conclusion

    According to the literature review, no comprehensive study has been done so far on the foresight of free zones, so the proposed model as the first model for free zones foresight can respond to this vital aspect of these areas development.

    Keywords: Free zones, Chabahar, Foresight, Interpretive Structural Modeling
  • Meysam Khosravi *, tahere miremadi Pages 101-116
    Purpose

    In expression of Casual Layered Analysis, when Soheil Inayatullah separates four layers of future; he meets a foundational problem in social science that how human actions explained in social context? The paper works on this challenge.

    Methods

    In this paper, we first survey casual layered analysis briefly; then study the dialing of this method with a fundamental problem of social science with explaining of humanistic action in social context and shows the resemblance of Inaytullah methods with thoughts of Roy Bhaskar’s critical realism, Karl Popper’s falsifiability and Friedrich von Hayek’s ideas for the problem.

    Findings

    Our analyses and corresponds four layers to four types of future study leads to two critiques. First, Inayatullah denies the possible usage of mathematical tools for Litany layer and he somehow confirms the non-empirical views, second after surveying mathematical and philosophical idea of hierarchy in the first half of the twentieth century. this criticism and question come up in common understanding that how many facts are there that has been talked so reckless about levels of reality and future?

    Conclusion

    based on hierarchy theory, when Inayatullah separates the layers of future; he refers an index to each layer, which differs with ordinary and conventional understanding of the future.

    Keywords: Casual Layered Analysis Method, Layered of Future, Explanation of Social Action of Human, Post Structuralism, Hierarchies
  • Mohammad Aryanmanesh *, Ahmad Javanshiri, Mohsen Modirshanechi Pages 117-140
    purpose

    This study aimed at using Futures methods to identify the wild cards and driver forces of the Iran-US relations in 1408 horizon. The purpose to identify the wild cards is to prevent future surprise since wild cards are events with low probability of occurrence but high impacts. The purpose of identifying the Driver Forces of the Iran-US relations was identifying the key factors in this issue, which can cause diverse futures in the two countries.

    Method

    The methodology used in the present study was descriptive-analytical and data collection in theoretical part was through bibliographic sources and, in analytical part, through questionnaires. The data were analyzed by SPSS and Mic Mac.

    Findings

    According the findings of the present study, the military attack to Iran, the transformation in the two countries' definition of human rights, the role of Iran's geo-culture, the future role of the leadership structure in Iran, the role of pressure and extremist factions in Iran, and the impact of Iran's role in resolving the Syrian case were considered as probable wild cards.

    Conclusion

    Regarding the identified Driver Forces, they are categorized in eight topics: the role of intergovernmental bodies, countries disturbing the relations, the roles of leaders of the two countries, the future the international system, think tanks, lobbies and pressure groups, nuclear capability and Iran's missile program, the role of geography of the two countries, and the historical background of the two countries' relations.

    Keywords: Iran, America, Wild Cards, Driver Forces, Forecasting
  • Mohammad Hossein Soleymani Sarvestani, Gholamreza Jandaghi, Mohammad Reza Fathi *, Mohammad Hasan Maleki Pages 141-169
    Purpose

    As the handmade carpet industry has attracted many people, it can be an important factor in creating permanent and seasonal employment for the community. The challenges of the handmade carpet industry, such as poor quality of raw materials, worn-out technology, weak design and marketing, exit of labor from industry, training and competitive market space require attention to the future. This study aimed to identify the plausible scenarios of handmade carpet industry.

    Method

    In this study, using Global Business Network and Dematel technique, we first identify key factors affecting the Iranian handmade carpet industry, and then develop future scenarios for this industry. Initial data were collected through interviews with managers and experts in handmade carpet industry (21 persons) and literature review. These data were analyzed using expert questionnaire and Dematel technique.

    Findings

    According to the results of the GBN, the final key factors are: boom or recession in consumer countries, monetary and exchange rate policies, government support facilities, foreign sanctions, marketing, use of advanced technology in raw materials production, The boom or recession in Iran, export support method and the organizing approach of supply chain stages. According to the results of the Dematel technique, the key factor of foreign sanctions has been the most influential among the key factors. Also, the way of organizing the supply chain stages  has affected more than all.

    Conclusion

    Based on these two key factors, four scenarios of Rhino, Sham Market, Rabbit Sleep and Persian Cheetah are presented for the Iranian handmade carpet industry. The present study will be used by private sector actors, government actors, investors and policy makers and local decision makers.

    Keywords: Futures Study, Handmade Carpet Industry, Global Business Network, DEMATEL, Scenario Planning
  • Mohammad Hoseini Moghadam, Hassan Bashiri * Pages 171-205
    Purpose

    Competitive inclusiveness in higher education in the national and international space and the evaluation of the performance of universities based on their success in achieving output has become one of the mainstream of higher education in the country. The financial bottlenecks resulting from sanctions and the difficulty of selling oil and gas have led the government to consider a national and international benchmarking of universities and their financing, which could initiate the competitiveness process in universities and a reduction in dependency on revenues from the oil and rentier economy. In such a atmosphere, how to achieve scientific excellency at the national and international levels has become one of the main questions for policy makers. The Ministry of Health and Medical Education, in the form of "packages for the transformation of medical education" encourages medical universities to move from the status quo to the desired situation that has been anticipated in the packages of transformation. Acquiring scientific authority as one of the components of the packages is part of the mission of the medical universities of the country. Accordingly, the main Purposeof this paper is to answer the question of how scientific excellency can be achieved? The origin of scientific excellency in Iran, national and international experiences in the subject has been investigated to review the literature. We also designed a process and then a model to test the course. Guilan University of Medical Sciences was selected as a case study for the research.

    Method

    The approach used in this paper is from Future Studies with insisting on “Participatory Learning and Action” method. It means that different stakeholders include: the Strategic Council members, Managers, faculty members, students, alumni and non-academic staff has been concerned in different parts of the process. The main methods are documentary studies, comparative studies, expert’s panel, brainstorming, online questionnaire (semi-Delphi) and modeling. National and international experiences were examined with documentary and comparative studies. Online questionnaire method is used to participate different stakeholders. Also expert’s panel and brainstorming is used to draw futures images, drivers, priorities, and to verify conceptual model of scientific excellency.
     

    Findings

    The main achievement of this paper is priority-setting for achieving the scientific authority in Gilan medical University with the participation of all stakeholders.

    Conclusion

    the study concludes that prority- setting for achieving excellency and scientific authority require the participation of all stakeholders and shaping the collective will and transforming it to discourse towards the desired future.

    Keywords: Scientific Excellency, Futures Studies, Participatory Learning, Action, Guilan University of Medical Sciences, Higher Education
  • Ali Komijani *, Mohammadrahim Eivazi, Majid Bozorgmehri, Ghadir Nezamipoor Pages 207-235
    Purpose

    Over the last three decades, a quiet revolution has taken place in the way societies are to be ruled. In this line of change, the societies are in transition to good governance (GG). The exact profile of this new administration paradigm is still fuzzy, but with the passage of time, its essential characteristics become more clearly delineated. Therefore, the futuring of GG to map and clarify its comprehensive image in line with recovering the human agency and responsibility in shaping the desirable future was put on the agenda of the present study.

    Method

    Having applied meta-synthesis as a modern approach in qualitative research, the present study compiles the fundamental principles, pillars, and indicators of GG as well as maps and represents GG comprehensive image.

    Findings

    The investigation of GG from the viewpoint of futures studies indicates that the essentials of GG converge around five principles of accountability, transparency, participation, rule of law, and efficiency as well as five pillars of civil society, government, the legislature, executive, and judiciary. Furthermore, the GG indicators, resulting from operation of principles in the context of pillars, are realized through the responsiveness towards present as well as future generations, access to information, merit-based system for elections and appointments, just legal system, clarity of decision-making procedures and standards, etc.

    Conclusion

    The futuristic reading of GG as a managerial-political theory and paradigmatic pattern donates its specific capacity in steering of modern societies as well as maintaining and improving the freedom, welfare and well-being of present and future generations.

    Keywords: Futures Studies, Desirable Future, Future Imaging, Shaping, Good Governan
  • Behnam Sarkheil * Pages 237-261
    Purpose

    Islam is the focal point and central point for identifying and identifying Islamic societies and governments. However, the component of religious identity in the contemporary international system, and in particular the foreign policy of Islamic states, has failed to act as a major proponent and play a central role in shaping foreign relations and interactions And at times, relying on some Islamic thought has led to divisions and even severe crises and conflicts.

    Method

    The purpose of this article is to examine the role-creating barriers and the genuine function of religious identity in Islamic societies through the descriptive-analytical method, the challenges of promoting the convergence of the Islamic world in the field of international relations such as deviant currents and extremes. Consider nationalism and to answer the key question of how can the component of religion be in its true position as a major driver for the design of future interactive geometry of the Islamic world?

    Findings

    The basic premise is that in order to achieve future convergence in the Muslim world, it is necessary to revitalize and restore the status of a shared religious identity through solutions such as consensus-based redefinition of shared religious literature; It made it a strategic priority.

    Conclusion

    The study concludes that education and scientific synergy both at the micro level (such as the proximity of the elites of the Islamic world) and at the systemic level can enhance religious identity and convergence of Islamic societies.

    Keywords: Islamic world, Religious Identity, International System, Islamic civilization, Deviant Streams
  • nader zali* Pages 263-288
    Purpose

    Regional planning knowledge despite the many downsides in the path to theoretical and applied evolution, from last decade, relied on the interdisciplinary knowledge to synergy with other sciences to enhance its ability and impact. Social sciences, management sciences, political sciences, economics, and recent knowledge of futures studies are among the sciences that have a scientific connection with regional planning.

    Methods

    The research method in this article was based on the Delphi method of the experts. It has been used to evaluate the impact of futures studies knowledge on planning and development patterns.

    Findings

    In recent years, knowledge of futures studies has influenced on regional planning knowledge in two dimensions: approachal and technical and the link between these two domains, in addition to the theoretical and applied advances, has brought about the emergence of interdisciplinary knowledge of regional foresight. This paper tries to depict the future-oriented approach to the regional planning. By designing this topic, there is a need for greater synergy for scholars and thinkers in both fields.

    Conclusion

    results show that with a futures studies approach, the regional planning process can be reproduced and revisited  in nine successive and interlinked phases. These include identifying key forces, foresighting global coordinates for key forces, scenario writing, and extracting viable strategies.

    Keywords: Regional Foresight, Futures Studies, Redefinition of Regional Planning Process, Regional planning