فهرست مطالب

مطالعات میان فرهنگی - پیاپی 37 (زمستان 1397)
  • پیاپی 37 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حجت کاظمی، غلامرضا بصیرنیا* صفحات 9-35
    با پیروزی انقلاب اسلامی، نظامی حاکم شد که داعیه دار تربیت انسان و اسلامی سازی کلیه شئون و عرصه های اجتماعی جامعه بوده است. در همین راستا؛ سیاست های متعددی هم در حوزه های مختلف جامعه، تدوین و اجرا شده است. اما به رغم همه تلاش ها، شواهد حاکی از عدم حصول موفقیت مورد انتظار در تحقق اهداف فرهنگی جمهوری اسلامی و بازتولید آن می باشد. مقاله حاضر به دنبال بررسی علل و چرایی شکل گیری چالش در فرایند بازتولید فرهنگی جمهوری اسلامی ایران طی سه دهه گذشته است و در این راستا، با استفاده از روش کیفی و مطالعات اسنادی و کتابخانه ای؛ تلاش خود را بر تکثریابی ساخت درونی نظام سیاسی و چالش های برآمده از آن برای تدوین، تفسیر و اجرای یک سیاست فرهنگی منسجم و کارآمد متمرکز نموده است. بررسی ها نشان می دهد به رغم وجود الگوی فرهنگی نسبتا واضح و مشخص؛ سیاست فرهنگی کشور، همواره با نوعی دوگانگی، عدم انسجام، گسست های مداوم و تعارض درونی در مقام تدوین، تفسیر و اجرای سیاست فرهنگی روبه رو بوده است. سیطره چنین وضعیتی بر سیاست فرهنگی، جز با قرار دادن روند حاکم بر بستر ساخت سیاسی، بلوک بندی ها و تعارضات درونی و تنازعات گفتمانی جاری در آن قابل درک نخواهد بود.
    کلیدواژگان: جمهوری اسلامی، الگوی فرهنگی، بازتولید فرهنگی، تکثر و تعارض درونی ساخت سیاسی، بلوک های قدرت
  • طاها عشایری*، اکبر ذوالفقاری، فاطمه نامیان، الهام حسین زاده صفحات 37-67
    هویت ملی، امری جمعی، کلی و بالاترین سطح هویت که در چارچوب یک سرزمین معنا می یابد و بیانگر تعلق اجتماعی، احساس مشترک و باورهای کلی یک اجتماع با مولفه های زبانی، جغرافیایی، تاریخی، فرهنگی، نمادها، آداب و رسوم، هنجارهای مشترک است. هویت در ایران از عصر مشروطه به بعد یک مسئله اجتماعی مطرح شده و در آثار تاریخی و ادبیات روشنفکران و متفکران انعکاس یافته است. این پژوهش با هدف بررسی جامعه شناختی هویت ملی ایرانیان در پی آن است که مکانیسم علی اثرگذار بر هویت ملی ایرانیان چیست؟ و این هویت چگونه تکوین یافته است؟ پژوهش برای پاسخ به این پرسش، کلیه مطالعات تجربی (پیمایشی) صورت گرفته بین 1379 تا 1397 را با رویکرد cm2 بررسی و تحلیل نموده است. جامعه آماری آن 26 سند پژوهشی و حجم نمونه 19 مطالعه بوده است. نتایج پژوهش حاکی از این است که 65 درصد مرد،35 درصد زن، 59 درصد متاهل، 41 درصد مجرد، 65 درصد دارای تحصیلات دانشگاهی و 36 درصد دیپلم و پایین تر، به لحاظ قومیت، 31 درصد فارس، 28 درصد ترک، 10 درصد بختیاری و 9 درصد کرد، مذهب 59 درصد پاسخگویان شیعه، 25 درصد سنی و 16 درصد سایر مذاهب است. هویت ملی 35 درصد سطح بالا، 32 درصد سطح متوسط و 33 درصد سطح پایین است. اندازه اثر کوهن نشان می دهد که عوامل سرمایه اجتماعی، ارزشی و هنجاری، هویتی، مصرف رسانه ای و نگرشی در شکل گیری هویت ملی ایرانیان اثرگذار بوده است.
    کلیدواژگان: هویت ملی، تاریخ، فرهنگ، جغرافیا، سرزمین، ایران
  • مهدی جلالی* صفحات 69-98

    ایران کشوری با تنوع قومی است که اقوام مختلف در طول تاریخ، روابط متنوعی با یکدیگر داشته اند. انسجام ملی، پیش زمینه ای برای توسعه کشور محسوب می شود. شهرهای چند قومیتی بسیاری در کشور وجود دارند، که اگر در این مناطق تضاد قومیتی وجود داشته باشد، امنیت کشور به خطر افتاده و انسجام ملی متزلزل می شود. شهرستان میاندوآب، یکی از مناطق دو قومیتی است که ترک آذری زبانان و کردزبانان را در خود جای داده است. اینکه ترک آذری زبانان و کردزبانان، بر کدام نوع هویت بیشتر تاکید می کردند، بر شناخت مسئله می افزود. در تحقیق حاضر، سوال اصلی تحقیق بدین شکل مطرح شد: آیا پیوندهای ضعیف بین دو قوم، سبب افزایش انسجام ملی می شود؟ با توجه به پیشینه تحقیق و نظریات موجود، فرضیه بدین گونه طرح شد: بین پیوندهای ضعیف میان دو گروه قومی و هویت ملی/ قومی رابطه معناداری وجود دارد. روش تحقیق این پژوهش، پیمایشی با استفاده از نمونه گیری تصادفی بود. یافته های تحقیق نشان داد که با افزایش پیوندهای ضعیف میان دو قوم، هویت ملی نیز افزایش پیدا می کند. به عبارتی هر چقدر افراد یک قوم، ارتباط بیشتری با قوم دیگر برقرار کنند، میزان هویت ملی آنها نیز افزایش پیدا می کند. همچنین به هراندازه ارتباط افراد یک قوم با افراد قوم دیگر کاهش پیدا کند، میزان هویت قومی آنها نیز افزایش پیدا خواهد کرد. نتیجه تحقیق چنین بود که یکی از مهم ترین عوامل تقویت هویت ملی، میزان ارتباط (مخصوصا روابط ضعیف) بین اقوام است و با افزایش ارتباط بین اقوام، هویت ملی و در پی آن انسجام ملی نیز تقویت می شود.

    کلیدواژگان: هویت قومی، هویت ملی، ترک آذری زبان، کردزبان، شهرستان میاندوآب
  • نجمه ملکیان بروجنی، نوذر شفیعی*، محمدرضا دهشیری صفحات 91-118

    بحران در جهان اسلام عوامل و اشکال زیادی دارد و بسیاری ریشه آن را از دریچه فرقه گرایی مورد تحلیل قرار می دهند؛ به نحوی که فرقه گرایی را چه به صورت فعال و یا غیرفعال، شاخص ترین بحران در دنیای اسلام قلمداد می کنند. هدف اصلی این مقاله بررسی منشا فعال شدن فرقه گرایی در دنیای اسلام در سطح کلان است. این پژوهش با طرح این سوال که چه عواملی باعث فعال شدن فرقه گرایی و ظهور و بروز آن در شکل درگیری های فرقه ای در جهان اسلام شده به گونه ای که آن را به یک بحران مسلط در این پهنه تبدیل کرده است؟ به ارزیابی این فرضیه می پردازد که نظم سیاسی بین المللی اقتضا می کند فرقه گرایی به عنوان یک بحران مزمن (غیرفعال) در دنیای اسلام در راستای اهداف نظم سیاسی بین المللی فعال شود. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش تحلیلی- تبیینی است. ابزار گردآوری اطلاعات، فیش برداری و پرسشنامه و روش تجزیه وتحلیل اطلاعات کمی و کیفی و بر اساس چارچوب نظری جنگ تمدن های هانتینگتون و طیف لیکرت استخراج شده است. یافته نظری پژوهش آن است که پدیده های داخلی، منطقه ای و بین المللی قابل دست کاری و مدیریت هستند و یافته کاربردی هم به این موضوع برمی گردد که جهان اسلام باید با تقسیم و توزیع قدرت سیاسی متناسب با بافت اجتماعی کشورها که نزدیک ترین راه حل به نظر می رسد در جهت رفع این عارضه اقدام کند.

    کلیدواژگان: فرقه گرایی، جنگ تمدن ها، جنگ فرقه ای، جهان اسلام
  • رحمان جلالی جواران، سنجر سلاجقه*، علیرضا منظری توکلی، ایوب شیخی صفحات 119-158

    در حال حاضر فضای مجازی به جزء لاینفک زندگی بشریت تبدیل شده است. هدایت، راهبری، کنترل و مراقبت در این دریای عظیم به راحتی امکان پذیر نیست و ورود تام و تمام در این حوزه از عهده هیچ دولتی بر نخواهد آمد، مگر آن که نیروی عظیم مردمی در این حوزه ورود کنند و دولت بسترساز و تسهیل گر ورود مردم در این امر باشد. اولین و اساسی ترین گام جهت ورود نیروهای مردمی به حوزه فضای مجازی اعتبار سنجی می باشد، لذا الگویی بومی برای سنجش سازمان های مردم نهاد فرهنگی در حوزه فضای مجازی در راستای تعیین سیاست های اصلی و افزایش مشارکت های اجتماعی در نظام جمهوری اسلامی ایران بسیار ضروری است. ازینرو پژوهش حاضر به دنبال تعیین شاخص های اساسی اعتبار سنجی مجموعه های مردمی فعال در حوزه فضای مجازی است و در این مقاله سعی شده است با بهره گیری از نظرات خبرگان فرهنگی و استخراج نکات راهبردی از بیانات مقام معظم رهبری (مدظله العالی) و با استفاده از روش «تحلیل مضمون» شاخص ها احصاء گردند. در این پژوهش برای طراحی مدل اعتبارسنجی، هشت مصاحبه نیمه ساختار یافته با مسئولین بنیاد فرهنگی خاتم الاوصیاء(عج)و نخبگان این عرصه صورت گرفته است و با توجه به روش تحلیل مضمون، این داده ها کدگذاری شده است.

    کلیدواژگان: فضای مجازی، موسسات مردم نهاد، اعتبارسنجی، جبهه فرهنگی مردمی
  • نینا باطبی، سروش فتحی* صفحات 159-179

    فاجعه زیست محیطی نه تنها آرامش و امنیت جوامع انسانی، بلکه اصل بقا و هستی را نیز تهدید می کند. از همین رو می توان گفت که برای تعدیل فجایع زیست محیطی، باید اصلاح و تغییر رفتار شهروندان در مواجهه با محیط زیست اطرافشان است. که در این بین مولفه های اجتماعی و فرهنگی در این خصوص اهمیت و ضرورت انکارناپذیری دارند. از همین روی هدف اصلی پژوهش حاضر شناخت تاثیر عناصر و مولفه های فرهنگی بر رفتارهای زیست محیطی شهروندان است. روش تحقیق پیمایش و ابزار گردآوری داده ها و اطلاعات لازم پرسشنامه محقق ساخته است که از بین شهروندان شهر آمل به عنوان جامعه آماری، تعداد 384 نفر به عنوان نمونه آماری با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. یافته های تحقیق نشان داد که رابطه معنی داری بین عملکرد نهادهای دولتی، مشارکت فرهنگی و عنصر فرهنگی و رفتار زیست محیطی شهروندان شهر آمل وجود دارد و در مقابل رابطه معنی داری بین وجود تشکل های غیر دولتی و رفتار زیست محیطی شهروندان مورد تایید قرار نگرفت. نتیجه کلی تحقیق حاکی از تاثیر عملکرد نهادهای دولتی در رفتارهای زیست محیطی شهروندان در نحوه مواجهه درست و مناسب آنان دارد که در این بین عناصر و مولفه های فرهنگی(آگاهی فرهنگی و مشارکت فرهنگی) نقش پر رنگ و تعیین کننده ای در رفتارهای زیست محیطی شهروندان شهر آمل دارد.

    کلیدواژگان: عناصر فرهنگی، محیط زیست، رفتار زیست محیطی، شهر آمل
|
  • Hojat Kazwmi, Gholamreza Basirniya * Pages 9-35
    After the victory of Islamic revolution; a system was enacted that claimed to educate human beings and Islamize all social affairs and all fields of society. Aimed at realizing these goals; various policies were made and came into force. Despite many efforts; now it is obvious that the intended cultural objectives of Islamic republic of Iran have not been expectedly realized. This paper intends to investigate why there has been a challenge to the cultural reproduction process in the Islamic republic of Iran during the past three decades. The researchers have used a qualitative method and documentary studies and focused on the pluralization of internal structure of political system and its challenges to formulate, interpret, and administrate a consistent and efficient cultural policy. The studies indicate although there has been a relatively certain cultural pattern; cultural policies of Islamic republic of Iran in the last three decades were trapped both in compiling and administration levels and engaged in a disintegration and continuous ruptures and internal contradictions. Domination of this kind of conditions in the cultural policies will not be understood unless by putting the current trend of compiling and administration of cultural policies in the ground of political structure, internal contradiction and discourse disputes.
    Keywords: Islamic Republic, Cultural Pattern, Cultural Reproduction, Internal Plurality, Contradiction of Political Structure, Power Blocks
  • Taha Ashayeru *, Akbar Zolfaghari, Fatemeh Namiyan, Elham Hosseninza Pages 37-67
    National identity is a collective reality and it is the highest level of identity that finds meaning within a land. National identity reflects the social belonging, common sense, and general beliefs of a community with linguistic, geographical, historical, cultural, symbols, customs, and common norms. Identity in Iran has been a social issue since the constitutional era and has been reflected in the historical works and literature of intellectuals and thinkers. The purpose of this research is to investigate the sociological causes of Iranian national identity? And how has this identity evolved? To answer this question, the research has analyzed and analyzed all empirical studies between 1379 to 1397 cm2. The statistical population consisted of 26 research papers and sample size of 19 studies. The results showed that 65% men, 35% women, 59% married, 41% single, 65% college educated and 36% diploma and lower, ethnicity, 31% Fars, 28% Turk, 10% Bakhtiari and 9% of Kurds, 59% of Shia respondents, 25% Sunnis and 16% other religions. National identity is 35% high, 32% medium and 33% low. The magnitude of Cohen's work shows that social capital, value and normative factors, identity, media consumption, and attitudes have influenced the formation of Iranian national identity.
    Keywords: National Identity, history, Culture, Geography
  • Mahdi Jalali * Pages 69-98

    Iran is a country with an ethnic diversity that these people have had diverse relationships with each other throughout the history. National solidarity is seen as a prerequisite for the development of the country. The city of Miandoab is one of the areas with two ethnic groups where the Azeri Turkic and Kurdish people live in the region together. Knowing that the Azeri Turkic and Kurdish people emphasize on which type of their identity can increase the understanding of the issue. In the present research, the main question of the research was suggested as follows: Will the weak ties between two people increase the national solidarity? Given the background of the research and available theories, the hypothesis was made as follows: There is a significant relationship between the weak ties between the two ethnic groups and the national / ethnic identity. The research methodology was a surveying one using randomized sampling method. The research findings revealed that the national identity increases with the increased weak ties between the two ethnic groups. Also, as the level of communication of a nation’s people with the people of another nation decreases, their ethnic identity rate will increase as a result. The result of the study indicated that one of the most important factors in strengthening national identity is the extent of communication and relationship between the people of ethnic groups. With the increased relationships between ethnic groups, the national identity, and consequently, the national solidarity will also be strengthened.

    Keywords: Ethnic identity, National Identity, Azeri Turkic, Kurdish, City of Miandoab
  • Najmeh Malekian Borujeni, Nozar Shafie *, Mohammad Reza Dehshiri Pages 91-118

    The crisis in the Islamic world has several aspects and would be analyzed as the origin of the sectarianism. Somehow, the sectarianism either active or inactive was considered to be the most significant crisis in the Muslim world. The main purpose of this study is to investigate the origin of the activation of sectarianism at the strategic level. Thus, the international political order requires the activation of the sectarianism in order to achieve their goals. This research is applied and analytical-explanatory type. The note-taking and questionnaire method used for collecting the information and quantitative and qualitative used to analyze this information and is based on the theoretical framework of the clash of civilizations and the Likert scale. The theoretical findings of this research are that domestic, regional, and international phenomena can be manipulated and managed, and applied results also suggest that the Islamic world should be divided and distributed according to the political power of countries depending on the social structure of countries, which seems to be the explicit solution, In order to eliminate this complication.

    Keywords: Sectarianism, Clash of Civilizations, Sectarian War, Islamic World
  • Rahman Jalali Javaran, SANJAR Salajagheh *, Alireza Manzari Tavakoli, Ayoub Sheikhi Pages 119-158

    Cyberspace is now an integral part of human life. Navigation, guidance, control and care in this vast sea can not be easily feasible. The complete entrance in this area can not be done by any government, unless there is a massive popular force in this area, and the government will establish and facilitate the arrival of the people in this regard. In this article, we try to use the comments of cultural experts and extract strategic points from the statements of the Islamic revolution Leader and use the method of "Thematic Analysis" to identify the basic indicators of validation of popular collections active in the field of cyberspace. The most important result and findings of this article is the presentation of a framework that serves as an operational road map that can be evaluated by non-governmental organizations according to designed indicators. Therefore, a local model for evaluating cultural organizations in the field of cyberspace in order to determine the main policies in the field of cyberspace and increase social participation in the Islamic Republic of Iran is very necessary. This model, while taking advantage of the new patterns of policy evaluation, keeps us from harming commonly used evaluation models.

    Keywords: Cultural Elements, Environment, Environmental Behavior, Amol
  • Nina Batebi, Soroush Fathi * Pages 159-179

    Environmental catastrophe not only threatens the peace and security of human societies but also threatens the principle of survival and being. Therefore, it can be said that to moderate environmental Catastrophes, it is possible to modify and change the behavior of citizens in the context of the environment around them, while social and cultural components in this regard are important and indisputable. Therefore, the main goal of the present study is to identify the impact of cultural elements and components on environmental behaviors of citizens. The research method is survey and data gathering tool is a researcher-made questionnaire. Among the citizens of Amol, 384 people are selected as the statistical sample by a random sampling method. The research findings show that there is a significant relationship between the performance of governmental institutions, cultural participation and cultural element and environmental behavior of the citizens of Amol , and there is no significant relationship between the existence of non-governmental organizations and the environmental behavior of citizens. The overall conclusion of the research indicates that the performance of public institutions in the environmental behaviors of citizens is in the way of their proper exposure. Among these, cultural elements and components (cultural awareness and cultural participation) play a crucial role in the environmental behaviors of citizens of Amol

    Keywords: Cultural Elements, Environment, Environmental Behavior, Amol