فهرست مطالب

تاریخ - پیاپی 53 (تابستان 1398)
  • پیاپی 53 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مجتبی جعفری*، جلیل نائبیان صفحات 7-32

    رضاشاه پهلوی در ایران و مصطفی کمال آتاتورک در ترکیه تقریبا در یک دوره‌ی زمانی مشابه بعد از به قدرت رسیدن اقدامات مدرنیزاسیون خود را به انجام رساندند. مشابهت‌ها و تفاوت‌های جامعه‌ی هر دو کشور و نوع مقابله و پذیرش تجدد در آن‌ها سرنوشتی متفاوت در بحث فرآیند مدرنیزاسیون منجر شده است. این دو رهبر سیاسی به جهت اقتداگرایی و آمرانگی در نحوه ی اعمال نظریات‌شان در انجام بی‌قید و شرط الگوی مدرن‌سازی خود که صرفا تلاشی برای سوق دادن همگان به سمت غرب بود به گونه‌ای به همگون‌سازی و متحد‌الشکل نمودن مردم پرداختند. هم رضاشاه پهلوی و هم مصطفی کمال آتاتورک قصد داشتند تا در فرآیندی دستوری و از بالا مردم را به سوی مدرنیزاسیون سوق دهند. مقایسه و مطالعه‌ی تطبیقی اقدامات رضاشاه و آتاتورک وجود شباهت‌های بسیاری را آشکار می‌کند اما با توجه به این وجوه مشابه از نظر رویکرد نظری و اثرپذیری نسبی ایران از ترکیه، ما شاهد تفاوت‌های بیشتری در شدت و گوناگونی این اقدامات هستیم. در این نوشتار به دنبال پاسخ به سوال اصلی: چرا با وجود شباهت‌های بسیار، مدرنیزاسیون در دوران رضاشاه پهلوی سرنوشت متفاوتی نسبت به مدرنیزاسیون در دوران مصطفی کمال آتاتورک پیدا کرد؟ می‌باشیم. با در نظر گرفتن سوال اصلی، فرضیه اصلی عبارت است تفاوت کارکرد نهاد دین در رابطه با حکومت در کنار عوامل دیگر، سبب‌ساز عدم کامیابی مدرنیزاسیون در دوران رضاشاه پهلوی در مقایسه با مدرنیزاسیون در دوران مصطفی کمال آتاتورک بوده است. در این مقاله از روش « تطبیقی-تاریخی» بهره می‌گیریم.

    کلیدواژگان: فرآیند مدرنیزاسیون، رضاشاه پهلوی، مصطفی کمال آتاتورک
  • فروغ رحیم پور *، علی رحیمی صادق صفحات 33-57

    حضور کرمانیان در حکومت تیموریان سبب شد تا نقش آنان در تشکیلات حکومت سلطان ابو سعید تیموری(873-855ق) و سلطان حسین بایقرا(911-875ق)نمود بیشتری پیدا کند.بسترهای مناسب و انگیزه های سیاسی و فرهنگی وزیران کرمانی در هرات جایگاه مناسبی برای ایشان به ارمغان آورد. اما این پژوهش ضمن بررسی جایگاه وزارت در دوره تیموریان،در پی یافتن پاسخ این سوال است که: چه زمینه هایی سبب رشد وزیران کرمانی در دربار تیموری شد؟ وچه نقشی در ساختار دیوان سالاری تیموریان داشته اند؟یافته های پژوهش نشانگر این است که وزیران کرمانی به وسیله پدرانشان به امور دیوانی آشنا و با توجه به استعداد و لیاقت و پشتکاری که از خود نشان دادند به وزارت راه پیدا کردند و تبحر وعلاقه وزیران به امور فرهنگی ،هنری ،آموزشی و نقش ایشان در این زمینه باعث ایجاد شکوفایی فرهنگ و هنر در جامعه تیموری شد. رویکرد مقاله تاکید برتبیین تحلیلی با اتکا به شواهد توصیفی بر گرفته از منابع اصلی و تحقیقی ،وبر پایه روش کتابخانه ای است.

    کلیدواژگان: تیموریان، وزارت، افضل الدین محمد کرمانی، خواجه برهان الدین عبدالحمید کرمانی، عبدالله مروارید
  • مهدیه پاکروان *، غلامحسین زرگری نژاد صفحات 58-82

    برخی برآن‌اند که چون پیامبر(ص) در مدینه مستقر شد و حامیانی در کنار خود یافت، فرصت را مناسب دید که از مکیان انتقام بگیرد و بدین ترتیب حمله به کاروان‌های تجاری قریش آغاز شد. این نوشتار با محور قرار دادن دو مولفه یعنی انتقام ورزی در سیره نبوی و بررسی شاخصه‎هایی در بافت و سنن جامعه عرب به تحلیل انتقادی این هدف می‌پردازد. مبادرت به جنگ برای انتقام نیازمند بسترها و تدارکات اولیه است حال آنکه شرایط دشوار مسلمانان در ماه‌های اولیه بعد از هجرت، خود نیازمند تمهیداتی برای رسیدن به حداقل‌های یک جامعه پایدار بود، نه چنان که بتوانند راهی میدان رزم شوند. علاوه بر این سیره نبوی گویای چشم‌پوشی از انتقام در هنگام قدرت است. حمله به کاروان ها براساس مولفه دوم نیز با چالش‌ مواجه است. عرب برای تعاملات تجاری خود دارای قوانینی مانند پیمان‌های ایلاف بود که سبب رونق تجارت و امنیت بخشی می‌شد. پیامبر(ص) به عنوان یک مصلح اجتماعی نه تنها چنین قوانین مدنی و مطلوبی را زایل نکرد بلکه با تکیه بر بنیان‌های نیک اجتماعی به تغیر و ترمیم پرداخت. این تحقیق نشان می‌دهد که هدف بیان شده شاکله استواری ندارد و با زیرساخت ها، داده‌ها و تحلیل‌های تاریخی ناسازگار است.

    کلیدواژگان: غارت، کاروان های تجاری، انتقام، قریش، پیامبر (ص)
  • اکرم صالحی هیکویی، حسین آبادیان *، نعمت احمدی نسب صفحات 83-99

    مقاله حاضر بر این اساس استوار است که مشروطه ایران ریشه در فرهنگ و آداب و رسوم خاصی خاصی داشت که مبتنی بر بینش مذهبی بود، بنابراین عمده ترین مباحث این دوره را مجادلات کلامی و فقهی تشکل میدادند. نظامهای مشروطه اروپائی پس از سده ها بحث و بررسی مفصل درباره مفهوم حقوق و ضرورت قانونگذاری نوین بر اساس آن حقوق شکل گرفتند، مشروطه ایران هم مبتنی بر تعریفی از حقوق بود که تحت تاثیر فرهنگ مسلط، در هیئتی مذهبی ظاهر میشد. دیدگاه اصلی مقاله حاضر این است که به دلیل تفاوتهای فرهنگی، بین مشروطه ایران و سایر نقاط عالم تفاوت وجود داشت، تلاش شده است این دیدگاه بر اساس روش توصیفی تحلیلی ارائه گردد. همچنین این مقاله تلاش دارد تا نشان دهد دهد مبانی نظامهای مشروطه در سراسر عالم لزوما یکسان نیست، بنابراین طبیعی است که تفاوتها و تمایزهائی بین آنها وجود داشته باشد. برای نشان دادن این تمایز، تا حدودی درباره آراء روسو بحث و بررسی به عمل آمده است.

    کلیدواژگان: ایران، حقوق، قانون، مشروطه، شریعت
  • امیربهرام عرب احمدی * صفحات 100-120

    در این مقاله مناسبات فرهنگی تمدنی دو کشور تاریخی ایران و اتیوپی از آغاز اسلام تا دوره معاصر(با تمرکز بر چند سده اخیر) و بر اساس منابع موجود مورد بررسی قرار گرفته است . سئوال اصلی این مقاله " چه عواملی کنشگران اصلی در فرآیند تعامل فرهنگی اجتماعی دو کشور بشمار می روند؟" و فرضیه اصلی نیز " تاثیر و تاثر متقابل فرهنگی دو ملت ایران و اتیوپی بر یکدیگر " است. چارچوب مقاله بر نظریه " تبادل فرهنگی بین اقوام مختلف " دکتر لهسایی زاده استوار گشته و نتایج اجتماعی فرهنگی حاصل از آن متغیرهای مستقل پژوهش قلمداد می شوند. هدف مقاله نیز ارائه اطلاعاتی بکر و دست اول در مورد روابط فرهنگی دو کشور و طرح دیدگاهی نو در مورد مناسبات دو کشور طی چند سده اخیر است . روش تحقیق این مقاله توصیفی تحلیلی ، میدانی است و نویسنده تلاش کرده است با بهره گیری حداکثری از منابع موجود ؛ اطلاعات بکر و دست اولی در خصوص روابط فرهنگی تمدنی دو کشور که منجر به دانش افزائی در این زمینه می شود را ارائه نماید . هدف مقاله نیز واکاوی و ارائه اطلاعاتی بکر و دست اول در مورد روابط فرهنگی دو کشور ، ارائه پاسخی مستدل و علمی به سئوال اصلی و ارائه دیدگاهی نو و بدیع در مورد مناسبات دو کشور طی چند سده گذشته است .

    کلیدواژگان: اتیوپی، ایران، تعامل فرهنگی، امهریک، واژه های فارسی
  • کریم فرجی قرابقلو *، منیره کاظمی راشد، علی سالاری شادی، منیژه صدری صفحات 121-139

    محققان متعددی درباره اوضاع دینی عصر مغول تحقیق کرده اند؛ هر کدام به زعم خود گاهی با استناد وبعضا با پیشداوری و بر اساس گرایش ها ونگرش هایی به آن پرداخته اند. با این حال برای فهم ماهیت دین وسیاست دینی دوره مغول با توجه به شرایط و مقتضیات ناشی از آن که در نتیجه حمله و تشکیل حاکمیت مغول ایجاد شد، بررسی دیدگاه ها و نظرات محققان مختلف ضرورت دارد تا رویکردهای این تحقیقات نسبت به این موضوع وچرایی وچگونگی چنین پردازش هایی روشن گردد. از طرفی بی شک بررسی مقایسه ای وتطبیقی آرای این محققان وسنجش آن با اسناد ومدارک دست اول و شواهد تاریخی می تواند در این شناخت و رویکرد اهمیت زیادی داشته باشد. لذا پژوهش حاضر در تحلیلی ضمن مقایسه و ارزیابی دیدگاه های اشپولر به عنوان یکی از محققان غربی در حوزه تاریخ مغول با نظریات و نگرش تاریخی محققان روس درباره وضعیت دین در دوران مغول، به دنبال پاسخ به این سوال اصلی خواهد بود که کدام یک از دیدگاه تحلیلی موجود در مورد اوضاع دینی عصر مغول با واقعیت همخوانی دارد؟ روش تحقیق در این پژوهش بر پایه مقایسه ایی خواهد بود.

    کلیدواژگان: تاریخ مغول، دین، اشپولر، محققان روس، ایلخانان
  • ناصر جدیدی *، احمد کامرانی فر، سید علیرضا نوریان نجف آبادی صفحات 140-168

    موضوع زمین، مالکیت، نظام زمین‌داری و سیاست حکومت در این باره و تعامل جامعه و حکومت در این زمینه در تاریخ ایران اغلب از جمله عوامل تاثیرگذار بر تغییر و تحولات اقتصادی و اجتماعی و سیاسی بوده است. دوران صفوی با توجه به استمرار طولانی‌مدت حکومت، از این نظر دربردارنده‌ی نکات و تجارب فراوانی است. این پژوهش در پی تبیین این مسئله است که در عصر صفوی به‌ویژه از دوره‌ی شاه‌عباس اول در مناطق روستایی و کشاورزی ایران چه الگویی از نظام زمین‌داری مورد استفاده قرار گرفته و این موضوع چه تاثیری بر زندگی روستاییان و از سوی دیگر بر تعامل این بخش از جامعه و حکومت داشته است؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌‌دهد که با توجه به چارچوبی که حکومت صفوی برای مالکیت زمین‌ها و برداشت محصول در نظر گرفته بود، در مجموع و در برابر مالیات‌ها و تکالیفی که متوجه کشاورزان بود، منافع کمتری عاید آن‌ها می‌‌شد. چنین شرایطی در بلندمدت به شکل‌گیری و گسترش شکاف بین کشاورزان، به‌عنوان بخش مهمی از جامعه و حکومت منجر شد. این پژوهش به روش تاریخی، توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده و از آنجا که موضوع زمین‌داری همچنان به‌عنوان یکی از مسائل مهم جامعه‌ی ایران مطرح است، می‌تواند با تبیین یک تجربه‌ی تاریخی، نکاتی کاربردی عرضه کند.

    کلیدواژگان: صفویان، کشاورزان، مالکیت، روستا، شاه عباس اول
|
  • Mojtaba Jafari*, Jalil Nayebian Pages 7-32

    Reza Shah Pahlavi in Iran and Mustafa Kemal Ataturk in Turkey, after almost the same period of time, came to power, they implemented their modernization actions. The similarities and differences between the societies of both countries and the type of coping and acceptance of modernity have led to a different fate in the discussion of the process of modernization. These two political leaders in an attempt to move the people towards the West in a manner that unifies and assimilation the people for the purpose of applying their ideas to the unconditional fulfillment of their modernization pattern. Both Reza Shah and Ataturk intended to move people to modernization in the process of command and from above. The comparison and comparative study of Reza Shah and Ataturk's actions reveals many similarities, but given these similarities in terms of the theoretical approach and the relative effectiveness of Iran from Turkey, we are seeing more differences in the intensity and variety of these actions. In this paper, we seek to answer the main question: Why, despite the similarity of the theoretical approach, modernization during the reza Shah era found a different fate than modernization during the era of Ataturk? Considering the main question, the main hypothesis is the difference in the functioning of the institution of religion in relation to the government along with other factors, which led to the failure of modernization in the period of the Reza Shah Pahlavi compared with the modernization during the period of Mustafa Kemal Ataturk.

    Keywords: Modernization process, Reza Shah Pahlavi, Mustafa Kamal Aataturk
  • forugh rahimpoor*, ali rahimisadegh Pages 33-57

    The presence of Kermanian in the Timurd rule has increased their role in the the formation of the rule of sultan Abu Saeid Timo rey(855-873 AD) and sultan Hussein Bitarura(875-911AD). Suitable grounds and political and cultural motives of the Kermani ministers in Heart brought them a good place.But this research while investigating the position of the Ministry seeks to answer the question: “What areas led to the growth of Kermani ministers in the Timurid court?” And hat role have they played in the structure of the Timurid bureaucracy? The research findings indicate that the kermani ministers through their fathers were familiar with the affairs of the Divani and in the light of their talents desirability and perseverance Ministers in their cultural artistic and educational affairs and their role in this field brought about the development of culture and art in timurid community. The papers approach emphasizes analytic explanation based on descriptive evidence from the main sources of research and on the library methodology.

    Keywords: Timurian, Ministry, Afzal al-Din Mohammad Kermani, Khajeh Borhanaddin Abdul Hamid Kermani, Abdullah Moorvarid
  • mahdiyeh pakravan*, Gholamhossein Zargarinejad Pages 58-82

    Some of Islamic scholars believe that Since the Holy Prophet settled in Medina and found supporters and found himself in a position of power; therefore, he had the opportunity to take revenge on Makiyan because of their persecution. Thus, he started to raid on trading caravans of Quraysh and marauding them. The main goal of this paper to is not to critique the news of the reports that originated from this belief, but to focus on the two dimensions of retaliation in the prophetic world and the characteristics of the context and traditions of the Arab community in the critical analysis of this goal. It should be seen what are the grounds for revenge against the enemy and whether these platforms were available during the first months after the emigration? In addition, what challenges did they face in the cultural context of the Arab community? This research shows that the stated goal of the particle is not reasonable and is incompatible with historical data and analysis.

    Keywords: Maraud, Trading caravans, Take revenge, Quraysh, Prophet
  • Akram Salehi Hikouyi, Hossein Abadian*, Nemat Ahmadi Nasab Pages 83-99

    This study based on the fact that the Iranian constitution had its roots in a particular culture, custom and rituals regarding the religious insights. So the major topics of this period were theological and jurisprudential debates. European Constitutional systems after centuries of in-depth discussion of the concept of rights and the necessity of modern legislation were formed, the Iranian constitution was also based on a definition of rights that appeared in a religious body which was influenced by dominant culture. The main view of this paper is that due to cultural differences, there was a difference between the Iranian constitution and other versions of constitutionalism around the world. It also attempts to show that the foundations of constitutional systems throughout the world are not necessarily the same, so it is natural that there are differences and distinctions between them. To illustrate this distinction, there has been some discussion of Rousseau's views.

    Keywords: Iran, Right, Law, Constitution, Sharia
  • Amirbahram Arabahmadi* Pages 100-120

    In this article, the cultural and civilization relations between the two historical countries of Iran and Ethiopia from the beginning of Islam to the contemporary period (focusing on several recent centuries) and on the basis of existing sources have been examined. The main question of this article is "What factors are the main actors in the process of cultural interaction between the two countries?" And the main hypothesis is "the cultural and cultural impact of the two nations of Iran and Ethiopia on each other." The framework of the paper is based on the theory of "cultural exchange between different ethnic groups" by Dr. Lordsai Zade, and the socio-cultural results derived from these independent research variables are considered. The aim of the article is to provide pristine and first-hand information on the cultural relations of the two countries and to present a new perspective on the relations between the two countries over the last few centuries. The research methodology of this article is descriptive-analytical, Field, and the author has tried to provide the maximum of available resources; to provide the first-hand information on the cultural relations of the two countries, which leads to increasing knowledge in this field. The aim of the paper is to provide first-hand information on the cultural relations of the two countries, to provide a substantive and scientific response to the main question, and to present a new and innovative view on the relations between the two countries over the past few centuries.

    Keywords: Ethiopia, Iran, Cultural Exchanges, Amharic, Persian Words
  • karaim faraji*, Monirh kazemirashed, Ali salarishadi, manijeh sadri Pages 121-139

    Several scholars have investigated the religious situation of the Mongol era. Each of them, in their own opinion, sometimes cited, and some by prejudice and according to their particular tendencies, have paid attention to it. However, in order to understand the nature of religion and religious politics in the Mongol period, considering the conditions and requirements of the Mongol invasion, it is necessary to examine the views and opinions of different scholars, in order to determine the approaches of this research to this issue, and the reasons and how Such processes will be clear. On the other hand, the comparative and comparative evaluation of the opinions of these researchers and their assessment of "classical documents" and "historical evidence" can undoubtedly be important in this understanding and approach. Therefore, the present research analyzes the comparison and evaluation of the views of Spuler (as one of the Western scholars in the Mongol history) with the views and attitudes of the Russian scholars on the state of religion in the Mongol era, seeking to answer this main question. What is the analytical perspective on the Mongolian religious situation consistent with reality? The research method in this study will be based on comparative analysis

    Keywords: Mongolian history, religion, Spuler, Russian scholars, Ilkhanians
  • naser jadidi*, ahmad kamranifar, sayedalireza nooryan Pages 140-168

    The subject of land, ownership, the land ownership system and the government policy and community engagement with government in Iranian history have been among the influential factors on the economic, social, and political changes. Safavid era due to the long-term sustainability of the government includes many tips and experiences. This research seeks to explain the subject that in the Safavid era especially from the era of Shah Abbas the first, what model of the land system has been used in rural and Iranian agriculture? And does this affect the lives of villagers and on the other hand, how has it interacted with this part of society and government? The findings of this study indicate that, the Safavid regime’s framework for land ownership and harvest, in total, compared to taxes and duties dictated, had less benefits for farmers. Such conditions in the long run lead to the formation and expansion of the gap between farmers as the main part of the society and the government. This research has been conducted in a historical, descriptive analytic manner using library resources and since the issue of land management continues to be one of the most critical issues of Iranian society, this research by using historical experiences can present practical tips.

    Keywords: Safavid, Shah Abbas the first, Farmers, tax, village