فهرست مطالب

برنامه ریزی فضایی (جغرافیا) - سال نهم شماره 4 (پیاپی 35، زمستان 1398)
  • سال نهم شماره 4 (پیاپی 35، زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/10/01
  • تعداد عناوین: 5
|
  • امیرحمزه شهبازی* صفحات 1-16

    دلبستگی مکانی از شالوده های هویت فردی، سرمایه اجتماعی، مشارکت و آمادگی شهروندان برای فداکاری به منظور توسعه و ارتقای مکان و محله است؛ به این اعتبار، نبود یا ضعف دلبستگی مکانی، آسیب و چالشی آشکار تلقی می شود.هدف پژوهش حاضر، آزمون ارتباط میان عنصر قومیت شهروندان با شاخص دلبستگی مکانی آنها به محله اقامتشان است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ روش، توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری داده ها، پیمایشی است. ابزار گردآوری داده </strong>ها، پرسشنامه بسته پژوهشگرساخته است که با نمونه گیری تصادفی دومرحله ای و با حجم نمونه 380 واحد در 5 محدوده زاهدان انجام شد. مدل های تحلیل عبارت اند از: ANOVA، کای دو، T تک نمونه ای، T نمونه های مستقل، و برای آزمون تکمیلی، مدل های کندال تائو b، کندال تائو c، سامرز d و لامبدا به کار رفت. روایی ابزار با نظر استادان خبره و پایایی پژوهش با آلفای کرونباخ (85/0) تایید شد. یافته های پژوهش نشان می دهد شاخص دلبستگی مکانی شهروندان زاهدان به گونه معناداری کمتر از حد متوسط است. همچنین برخلاف فرضیه پژوهش، ارتباط معناداری میان عنصر قومیت شهروندان با شاخص دلبستگی مکانی آنها دیده نشد؛ این در حالی است که شاخص میزان دلبستگی مکانی شهروندان با شاخص مرغوبیت فضایی محله ارتباطی معنادار دارد. میزان دلبستگی مکانی شهروندان نیز به گونه ای معنا دار با شاخص میزان خدمات شهری محله مرتبط است؛ بنابراین پیشنهاد می شود به منظور ارتقای هویت فردی، سرمایه اجتماعی، مشارکت و آمادگی شهروندان برای توسعه محله ای، میزان دلبستگی مکانی آنها ارتقا یابد. برای ارتقای دلبستگی مکانی شهروندان، ارتقای خدمات شهری در سطح محله اجتناب ناپذیر است؛ زیرا برخلاف تصور عام همگنی ناشی از عنصر قومیت سبب دلبستگی مکانی نمی شود؛ بلکه مرغوبیت فضایی محله و سطح خدمات آن دلبستگی مکانی را ایجاد می کند و تعمیق می بخشد. نوآوری پژوهش در این است که تاکنون در ایران ارتباط شاخص دلبستگی مکانی با عنصر قومیت شهروندان بررسی و تبیین نشده است

    کلیدواژگان: چند قومی، دلبستگی مکانی، محله، زاهدان، قومیت
  • مسلم سواری*، محمد شوکتی آمقانی صفحات 17-42

    در مناطق خشک و نیمه خشک همچون ایران، خشکسالی خطرناک ترین سازه اقلیمی به شمار می آید. در نواحی روستایی از آنجا که معیشت بیشتر مردم کشاورزی و نهاده اصلی در فعالیت های کشاورزی نیز آب است، خشکسالی تاثیراتی دوچندان دارد؛ این پدیده به نابودی اقتصاد روستایی، مهاجرت های روستاییان و درنهایت تخریب کیفیت زندگی روستایی منجر می شود. هدف کلی این پژوهش، شناسایی راهکارهای سازگاری کشاورزان کوچک مقیاس در مقابله با خشکسالی در استان آذربایجان غربی است. جامعه آماری پژوهش شامل دو گروه است؛ گروه نخست، همه کشاورزان کوچک مقیاس استان آذربایجان غربی و گروه دوم، کارشناسان و متخصصان آگاه به مسائل خشکسالی و معیشت در جهاد کشاورزی استان آذربایجان غربی. حجم نمونه در بخش کشاورزان، 430 نفر از سرپرستان خانوارهای روستایی کوچک مقیاس با استفاده از جدول کرجسی و مورگان و روش نمونه گیری طبقه ای چندمرحله ای با انتساب متناسب برای مطالعه مشخص و در بخش کارشناسان و متخصصان، 23 نفر به صورت هدفمند تعیین شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها، روش های سلسله مراتبی فازی (FAHP)، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و نرم افزار SPSS به منظور انجام T تک نمونه ای و آزمون فریدمن به کار رفت. نتایج تحلیل سلسله مراتبی فازی حاصل از پرسش نامه کارشناسان نشان می دهد مهم ترین راهکارهای سازگاری به ترتیب شامل اقتصادی، ترویجی فنی، زراعی، زیرساختی و اجتماعی فرهنگی است؛ اما از دیدگاه کشاورزان، مهم ترین راهکارهای سازگاری به ترتیب شامل اقتصادی، ترویجی فنی، اجتماعی فرهنگی، زراعی و زیرساختی است. تاکنونبیشتر پژوهش ها درزمینه راهبردهای سازگاری انجام پذیرفته و پژوهشی درزمینه عوامل پیش برنده سازگاری در استان آذربایجان غربی انجام نشده است؛ بر این اساس بهره گیری از نظر کارشناسان و کشاورزان با مشخص کردن راهکارهای سازگاری در این پژوهش نوآوری محسوب می شود.

    کلیدواژگان: سازگاری، تاب آوری، معیشت پایدار، خشکسالی، کشاورزان، کوچک مقیاس
  • حسین نظم فر*، چنور محمدی صفحات 43-66

    رشد روزافزون و شتابنده گردشگری موجب شده است بسیاری از صاحب نظران قرن 20 را «قرن گردشگری» بنامند. این صنعت بر حوزه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مانند مبادلات خارجی، درآمدها، اشتغال، قیمت ها، توزیع درآمدها، مهاجرت، تقسیم کار، آداب و رسوم و هنرها موثر است. هدف پژوهش حاضر، تبیین وضعیت زیرساخت های گردشگری در منطقه اورامانات استان کرمانشاه است. پس از گرد آوری داده ها، منطقه اورامانات و دیگر شهرستان های استان کرمانشاه ازلحاظ 15 معیار با استفاده از روش آنتروپی وزن دهی شدند و از مدل هایSAR ، WASPAS و روش ترکیبی (ادغام نتایج مدل هایSAR ، WASPAS) برای رتبه بندی و بررسی وضعیت برخورداری منطقه اورامانات و دیگر شهرستان های استان کرمانشاه استفاده شد. نتایج نشان می دهد شهرستان قصر شیرین با ضریب 6105/0 در رتبه اول و نیمه برخوردار، پاوه با ضریب 4556/0، سنقر با 3831/0، گیلان غرب با 3728/0 و اسلام آباد غرب با 3517/0 در رتبه دوم تا پنجم و نیمه برخوردار و هرسین با ضریب 3218/0، کنگاور با 3107/0، جوانرود با 2978/0، دالاهو با 2953/0، کرمانشاه با 2829/0، صحنه با 2763/0، روانسر با 2589/0 و درنهایت دو شهرستان ثلاث باباجانی و سرپل ذهاب با 3251/0 و 3114/0 در رتبه ششم تا چهاردهم و محروم قرار دارند. فضای توسعه غالب بر شهرستان ها در روش ترکیبی، محروم است (29/64درصد) و 9 شهرستان در سطح محروم قرار دارند. نوآوری این پژوهش نسبت به سایر پژوهش ها، استفاده از مدل های جدید (SAR، WASPAS) و روش ترکیبی برای ادغام نتایج دو مدل (SAR، WASPAS) است.

    کلیدواژگان: زیرساخت های گردشگری، SAR، WASPAS، منطقه اورامانات
  • مهدی مودودی ارخودی*، یونس غلامی صفحات 67-82

    صنعت گردشگری، صنعتی رو به رشد و پردرآمد است که توجه بسیاری از برنامه ریزان را به خود معطوف کرده است. یکی از عوامل رشد و توسعه این صنعت، شناسایی نیاز گردشگران براساس انگیزه های آنان است؛ از این رو شناسایی انگیزه های گردشگران نقش مهمی در برنامه ریزی های توسعه گردشگری خواهد داشت. هدف پژوهش حاضر، شناسایی انگیزه گردشگران برای ارائه پیشنهادهای منطبق بر آن است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و جامعه آماری آن، گردشگران واردشده به منطقه گردشگری طرقبه است. حجم جامعه آماری با فرمول کوکران 200 نفر انتخاب شده و برای تجزیه و تحلیل داده ها، آزمون های T تک نمونه ای، فریدمن و خی دو به کار رفته است. نتایج نشان می دهد برای برنامه ریزی به منظور توسعه گردشگری و شناسایی انگیزه گردشگران از بین هفت شاخص بررسی شده، ماجراجویی (889/0) و استراحت (824/0) مهم تر هستند و شاخص های اجبار، سلامت، اجتماعی- فرهنگی و تعلق در رتبه های بعدی انگیزه گردشگران قرار دارند. درواقع شاخص های ضعیف تر ازنظر گردشگران اهمیت بیشتری در توسعه گردشگری دارند؛ بنابراین تاکید و برنامه ریزی برای افزایش رتبه شاخص های ضعیف تر نقش چشمگیری در افزایش تعداد گردشگر خواهد داشت؛ همچنین تاکید بر جنبه های اجتماعی مانند ایجاد و بهبود جاذبه هایی مانند صنایع دستی و تشویق جوامع محلی، نقش چشمگیری در جذب گردشگر بیشتر خواهد داشت. حلیل شاخص ها با استفاده از مدل ساختاری، نوآوری این مقاله محسوب می شود.

    کلیدواژگان: انگیزه های گردشگری، دسته بندی گردشگری، طرقبه
  • داوود مهدوی*، رقیه علیجانی علیجانوند، رضا مهاجر صفحات 83-108

    امروزه بحران های زیست محیطی به طرز نگران کننده ای زندگی انسان را تهدید کرده است؛ تا حدی که حیات انسان و سایر موجودات کره خاکی را به مخاطره انداخته است. نگاهی گذرا به وضعیت محیط زیست در دهه های اخیر نشان می دهد فعالیت ها و رفتارهای انسانی، موثرترین و مهم ترین علل تغییرات زیست محیطی است. در این بین موثرترین گام برای حفظ محیط زیست، ارزیابی رفتار و عملکرد مردم در رسیدن به اصول اولیه زندگی پایدار است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی سنجش رفتارهای زیست محیطی عشایر پیش و پس از ایجاد طرح مدیریت مشارکتی جنگل و مرتع (جایکا) در بخش بازفت استان چهارمحال و بختیاری است. این پژوهش از نوع کاربردی و از حیث روش شناسی، توصیفی- تحلیلی برمبنای شیوه پیمایش است. برای گردآوری اطلاعات لازم از بررسی های کتابخانه ای و مطالعات میدانی استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش دو گروه عشایر و مدیران محلی (دهیار و شورای اسلامی) ساکن در پنج روستای مطالعه شده است؛ شامل تبرک سفلی، گزستان، مازه رشته، دورک سفلی و طارم که طرح جایکا در آنها اجرا شده است. نمونه آماری براساس جمعیت خانوار عشایری ساکن در این 5 روستا و با استفاده از فرمول کوکران تعداد 210 خانوار انتخاب شد. پرسش نامه را نیز آنها تکمیل کردند و از گروه مسئولان تعداد 15 نفر به صورت تمام شماری انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها آزمون های آماری توصیفی و آزمون هایی همچون یومن-ویتنی، کروسکال- والیس و ویلکاکسون به کار رفت. یافته ها نشان داد رفتار زیست محیطی عشایر پس از اجرای طرح جایکا نسبت به قبل به طور مشخصی بهبود یافته است؛ به طوری که میانگین رفتارهای زیست محیطی عشایر در پیش از اجرای طرح جایکا، 9/1 و در پس از اجرای آن، 46/3 به دست آمد. همچنین نتایج نشان داد تفاوت معناداری در رفتارهای اجتماعی و فرهنگی زیست محیطی عشایر روستاهای مطالعه شده پیش و پس از اجرای طرح جایکا وجود دارد. در مقاله حاضر برای نخستین بار رفتارهای زیست محیطی عشایر پیش و پس از اجرای طرح جایکا (که برای نخستین بار در کشور اجرا شده) سنجیده و ارزیابی شده است.

    کلیدواژگان: رفتارهای زیست محیطی، عشایر، طرح جایکا، بخش بازفت
|
  • Amirhamzeh Shahbazi * Pages 1-16

    Problem statement: place attachment is an important factor in individual identity, social capital, participation and readiness of citizens to sacrifice for the development and improvement of their neighborhood and the city. Hence, the lack or weakness of place attachment is a known as an obvious challenge. The purpose of this study is to test the relationship between the element of ethnicity of citizens with attachment index to their neighborhood. Research method This study is applied in terms of purpose, descriptive-analytic in terms of method, and survey regarding data collection method. Data collection tool is a researcher-made questionnaire by two-stage random sampling method. the sample size was 380 units in 5 neighborhoods in Zahedan. The analysis models are: ANOVA, Chi-square, single-sample T, independent samples T. But, for Post hoc test, the Summers D, Kendall Tao B, Kendall Tao C, and Lambda models were also used. The validity was confirmed by professional experts and the reliability of the research was 0.85 with Cronbach's alpha. The findings of the research show that, first, the spatial attachment index of Zahedan citizens is significantly lower than the average. Secondly, there was no significant relationship between the element of ethnicity and their place attachment index. Meanwhile, the spatial quality index of the neighborhood has a significant relationship with place attachment. Also, the level of citizen's place attachment is significantly related to the index of urban services. Because, unlike common belief, the homogeneity of the ethnicity does not create a place attachment; instead, the quality of the neighborhood and the level of service create a place attachment. Research innovation is that so far in Iran, the connection between the index of place attachment to the element of ethnicity of citizens has not been explained.

    Keywords: multi-ethnic city, Place Attachment, Neighborhood, Zahedan, Ethnicity
  • moslem savari *, mohammad Shokati Amghani Pages 17-42
    Problem Statement

    In arid and semi-arid regions such as Iran, drought is considered as the most dangerous climatic structure. The drought in rural areas, which is the main source of livelihood for agriculture and the main input into agricultural activities, has a double effect, which leads to the destruction of the rural economy and the migration of villagers and ultimately to the degradation of rural quality of life.

    Goal

    The main purpose of this study was to identify adaptation strategies of small scale farmers in confronting droughts in west Azerbaijan province.

    Method

    The statistical population of the study consisted of two groups. The first group included all small scale farmers and the second group included experts aware of drought and livelihood issues in the agricultural Jihad of West Azerbaijan province. By using Krejcie and Morgan Table, 430 people were selected by stratified sampling with optimum allocation and in the experts and specialists section, 23 were targeted.  Data analysis was done by FAHP, GIS and SPSSwin19</sub> software.

    Results

    The results of fuzzy hierarchical analysis from the experts' questionnaire show that the most important adaptation strategies are economical, technical, agricultural, infrastructural and socio-cultural adaptations, but from the perspective of farmers, the most important adaptation strategies include economic, technical, technical , Social - cultural, crop and infrastructure.  

    Innovation

     Considering that most studies on adaptation strategies have been done and there has been no research on adaptive factors in west Azerbaijan province, this research employed experts and farmers to identify innovative approaches in this the field is considered

    Keywords: adaptation, resilience, sustainable livelihoods, Drought, small scale farmers
  • Hossein Nazmfar *, Chonour Mohammadi Pages 43-66
    Problem Statement


    Due to the high and quick growth of tourism, many experts call twentieth century as tourism century. This industry affects socials, cultural, and economical fields like foreign currency, incomes and revenues, costs and prices, distribution of income, emigration, division of labors, customs and arts.

     
    Objective

    The purpose of the present research is to explain the position of tourism infrastructures in Oramanat of Kermanshah province.
     

    Methods

     After collecting data and information, Oramanat and other cities of Kermanshah province were weighted by using entropy method in terms of 15 criteria. Also WASPAS and SAR models and the integrated method (integration of the results of WASPAS and SAR models) were used to rank and evaluate the status of the development of Oramanat and other provinces of Kermanshah.
     

    Results

    The results show that Ghasre Shirin province with coefficient of 0.6105 is placed in the first rank, and it is half-developed. The provinces of Paveh with the coefficient of 0.4556, Sanghez with coefficient of 0.3831, Gilan Gharb with coefficient of 0.3728 and west Islam Abad with coefficient of 0.3517 are, respectively, placed in the second to fifth ranks, and they are half-developed. The provinces of Herrin with coefficient of 0.3218, Kangavar with coefficient of 0.3107, Javanrood with coefficient of 0.2978, Dalahoo with coefficient of 0.2953, Kermanshah with coefficient of 0.2829, Sahneh with coefficient of 0.2763, and Ravansar with coefficient of 0.2589 are placed in the sixth to twentieth ranks, respectively. At last, two provinces of Salas Babajani with coefficient of 0.3251 and Sarpol Zahab with coefficient of 0.3114 are respectively placed in the 13th</sup> and 14th</sup> ranks, and they are deprived. In the integrated method, the dominant developmental space of provinces is half-developed. Nine provinces (62.29) are placed at the deprived level.

     Innovation

    Among the innovations of this research, compared with other studies, is the use of new models (SAR, WASPAS) and the integrated method to integrate the results of the two models SAR, WASPAS.

    Keywords: Tourism Infrastructures, WASPAS, SAR, Oramanat
  • mehdi Modoodi Arkhodi *, yones Gholami Pages 67-82

    The tourism industry is growing and profitable, which has attracted the attention of many planners. One of the factors of the growth and development of this industry is the identification of the needs of tourists based on their motives. Hence, identifying the motivations of tourists will play an important role in the planning of tourism development. This research seeks to identify the motivation of tourists for presenting suggestions based on this. The methodology of this research is based on descriptive and analytical method. The statistical population of this study is tourists entering the tourism zone of Torqabeh. The size of the population includes 200 individuals which have been selected by Cochran's formula. In data analysis phase, one-sample T-test, Friedman and Xi-two have been used. The results indicate that tourism planning and identifying the motivation of tourists among the seven indicators of adventure (0.889) and recreation (0.824) are more important for tourism development and planning; and the compulsory, health, belonging social, and cultural indicators are next in the rankings of tourists. In fact, poorer indicators are more important for tourists in tourism development. Therefore, the emphasis and planning to increase the rankings of weaker indicators will have a major role in increasing the number of tourists. Emphasizing social aspects such as creating and improving attractions such as handicrafts and encouraging local communities will play a major role in attracting tourists.

    Keywords: Tourism incentives, Tourism category, Torghabeh
  • Davood mahdavi*, Roghayeh Alijani Alijanvand, Reza Mohajer Pages 83-108
    Issue

     Today, environmental crises have threatened the lives of humankind in a worrying way, in so far as it threatens the lives of humans and other organisms on the planet. A quick look at the environmental situation in recent decades suggests that human activities and behaviors have been the most effective and important causes of environmental changes. Meanwhile, the most effective way to protect the environment is to evaluate people's behavior and performance, in reaching the foundations of sustainable life.

    Purpose:

    The purpose of this study was to analyze the assessment of nomads’ environmental behaviors before and after the implentation of the JICA project in the Bazoft sector.

    Methodology

    This is an applied research, with a descriptive-analytical method. Library information and field studies have been used to collect information. The statistical population of this research consisted nomad groups; also local administrators (of village managers, and Islamic Council members), residing in the five villages studied: Tabarok-e-Sofla, Gaazestan, Maazereshteh, Dorak-e-Sofla, and Tarom; where the JICA project was implemented. Based on the population of the nomadic households residented in these five villages, 210 households were selected and completed the questionnaire; while, a sample of 15 officials was selected in total. To analyze the data, Descriptive statistical tests, also tests such as U-man-Whitney, Kruskal-Wallis test, and Wilcoxon test were used.

    Results

    results showed that the environmental behavior of nomads, had improved (3.46) significantly after the implementation of the JICA plan, compared with the average of the nomadic environmental behaviors before the implementation of the JICA scheme (1.9). Results also showed that there was a significant difference in the social and cultural environmental-behaviors of the nomads of the villages, before and after the implementation of the JICA scheme.

    Innovation

     In the present article, nomads’ environmental behaviors, before and after the implementation of the JICA Plan, has been evaluated and evaluated for the first in the country.

    Keywords: environmental behaviors, Nomads, JICA plan, Bazoft sector