فهرست مطالب

راهبرد فرهنگ - پیاپی 45 (بهار 1398)
  • پیاپی 45 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدرضا طالبان* صفحات 7-27

    پیمایش های اجتماعی همواره یکی از مهم ترین ابزار های پژوهشی جامعه شناسان برای گردآوری اطلاعات از جمعیت های وسیع بوده است. مشکل اصلی در پیمایش ها «پاسخ درست گرفتن» از جمعیت پاسخگویان است که ممکن است در شرایطی قرار بگیرند که پاسخ درست یا حقیقی خویش را کتمان نموده و در عوض، پاسخی ارائه دهند که از حیث عرفی، پاسخ موجه و مقبول محسوب می شود. این نوع پاسخ، در روش شناسی تحقیقات پیمایشی به عنوان مهم ترین نوع خطای پاسخگویان محسوب گردیده و به نام «تورش مطلوبیت اجتماعی» مشهور شده است. در این مقاله، نتایج تورش مطلوبیت اجتماعی در تحقیقات پیمایشی بررسی شده و منابع و سازوکارهای تولیدکننده آن تشریح شده است. همچنین، دیدگاهی نظری برای تبیین این تورش مورد تحلیل قرار گرفته است. سپس، به مسئله موضوعات یا سوالات حساس در پیمایش ها پرداخته شده که یکی از مهم ترین منابع تورش مطلوبیت اجتماعی است. در همین راستا، به یکی از تکنیک های مهم برای حذف یا کاهش تورش مطلوبیت اجتماعی در هنگامی که با موضوعات حساس سروکار داریم، اشاره شده که طرح پرسش ها به صورت غیرمستقیم و معطوف به «دگران عام» است. انتظار نظری رویکرد معطوف به تورش مطلوبیت اجتماعی آن است که پاسخگویان، به طور متوسط، خودشان را مثبت تر از دگران عام ارزیابی خواهند نمود.وارسی تجربی انتظار نظری مذکور با 12 گویه مربوط به مقیاس «رعایت ارزش های اخلاقی» در یک پیمایش ملی با نمونه 4620 نفری از پاسخگویان صورت پذیرفت که تمامی یافته ها به طرز فوق العاده ای با انتظار نظری یادشده، همخوانی داشت.

    کلیدواژگان: پیمایش های اجتماعی، تورش مطلوبیت اجتماعی، مدیریت آشکارسازی، موضوعات حساس
  • ناصر شیربگی*، سمیه نعمتی، رسول ساعدی صفحات 29-60
    مطالعه حاضر مفهوم پژوهشگری را از دیدگاه استادان رشته های مختلف موردبررسی قرارداد. به این منظور یک رویکرد ترکیبی متوالی اتخاذ گردید. بخش اول پژوهش با اهداف اکتشافی، روش پدیدارنگاری و مصاحبه با 30 نفر از اعضای هیئت علمی که در رشته های علمی مختلف تدریس و پژوهش می کردند انجام شد. به دنبال آن، به منظور تعمیم نتایج، پژوهش با استفاده از روش توصیفی پیمایشی با نمونه ای120 نفره از اعضای هیئت علمی ادامه یافت. ابزار مورد استفاده مصاحبه نیمه ساختار یافته و پرسشنامه محقق ساخته بر اساس نتایج بخش کیفی بود. نتایج بخش کیفی گویای آن بود که پنج الگوی متفاوت از تجربه پژوهشگری استادان دانشگاهی می توان احصا نمودکه عبارت اند از: تحقیق به مثابه مسئولیت حرفه ای، کار هنری، سفر به ناشناخته ها، جورچین و داوری. پژوهشگران همچنین توانستند از داده های بخش کمی نیز پنج عامل را به شرح ذیل استخراج نمایند که تقریبا با مفاهیم بخش کیفی معادل بودند: کشف حقیقت، گردآوری اطلاعات، حل مسئله، بازکاوی و برداشت نادرست از تحقیق. الگوها و عامل های احصاءشده از مفهوم پژوهشگری در تحقیق حاضر شیوه ای برای درک مشکلات یا عدم تکمیل دروس و دوره های پژوهشی به دلیل عدم تناسب مفاهیم استاد و دانشجو فراهم می کند. ازآنجا که هر الگو، گونه مختلفی از جهت گیری را در ارتباط با فرآورده های پژوهشی در بر دارد، چارچوب تحقیق حاضر ابزاری مفید در مباحث مربوط به بررسی عملکرد پژوهشی اعضای هیئت علمی فراهم می کند. اشارات کاربردی مطرح شده در پژوهش حاضر مبنایی را برای درک برخی پدیده های مرتبط با پژوهش در نظام آموزش عالی ارائه می کند که تاکنون به صورت کامل درک نشده است.
    کلیدواژگان: پژوهش، کاوشگری، تحقیق، استادان، رویکرد ترکیبی
  • علیرضا حدادی* صفحات 61-95
    علم بومی و نسبت آن با علم دینی در چند دهه اخیر در کانون توجه اندیشمندان مسلمان بوده است. بنابر برخی خوانش ها از علم بومی، دست یابی عقل به علم، کاملا بومی و تاریخی است. این رویکرد معمولا در زمره نسبی گرایی و تکثرگرایی معرفتی قرار گرفته و استفاده از آن در مباحث علم دینی، با مبانی معرفت شناختی اسلامی در تعارض دانسته می شود.اما باید توجه داشت برخلاف تلقی رایج و عرفی که نسبی گرایی را مفهومی عام درنظر گرفته و ریشه آن را در شکاکیت سوفسطائیان می داند که مابعدتجددگرایان آن را در ساحت های گوناگون بازتولید کرده اند، نسبی گرایی یک کل واحد نبوده و دارای انواع گوناگونی است.دکتر حسین کچویان یکی از اندیشمندان حوزه روش شناسی علم انسانی اسلامی است، که با تبیین ماهیت بالضروره تاریخی انسان، عقل و علوم انسانی را متکثر می داند. این توجه به بومی بودن ذاتی علوم انسانی، سبب اتهام نسبی گرایی مردود از طرف برخی جریان های بدیل علم دینی گردیده است. نگارنده در این مقاله کوشیده اند تا با دقت در ابعاد مسئله و تفکیک میان آنچه مشهور به نسبی گرایی است، با نسبی گرایی مردود و نسبی گرایی معقول و با تبیین دیدگاه های اجتماعی این متفکر مسلمان، خوانشی از دیدگاه وی را ارائه دهند که نظر ایشان در مورد علم بومی گرفتار ایرادات معرفت شناختی انواع نسبی گرایی مردود نشود.
    کلیدواژگان: معرفت شناسی، نسبی گرایی، علم بومی، تکثرگرایی تاریخی و فرهنگی، حسین کچویان
  • اکبر علیوردی نیا*، ناهید ریسمانچی صفحات 97-130

    رایانه ها اشکال مختلفی از جرایم را به وجود می آورند که یکی از مصادیق آن مزاحمت های سایبری است. در مقابل مزاحمت های سایبری نوع دیگری از مزاحمت به نام مزاحمت سنتی قرار دارد. افرادی که در معرض مزاحمت به عنوان یک منبع فشار قرار می گیرند رفتار های انحرافی مانند خودکشی، خودآزاری به عنوان پاسخی به فشار، از خود نشان می دهند. هدف تحقیق حاضر بررسی بزهدیدگی (سایبری و سنتی) به عنوان منبع فشار بر روی انحراف است. چهارچوب نظری تحقیق حاضر، نظریه فشار عمومی رابرت اگنیو می باشد. از دیدگاه اگنیو، یکی از منابع فشار، وجود محرک منفی است و بزهدیدگی (سایبری و سنتی) به عنوان یکی از محرک های منفی، مورد بررسی قرار گرفته است. روش تحقیق پیمایشی و ابزار گردآوری داده ها نیز پرسشنامه است. جمعیت تحقیق را کلیه دانشجویان مشغول به تحصیل در دانشگاه مازندران در سال تحصیلی 1395-1396تشکیل داده اند، که در مجموع 400 نفر از آنها به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب انتخاب شدند. نتایج تحقیق نشان می دهد که بزهدیدگی (سایبری و سنتی) بر روی رفتار انحرافی بیرونی دانشجویان پسر تاثیر بیشتری دارد ولی بزهدیدگی (سایبری و سنتی) بیشتر بر رفتار انحرافی درونی دانشجویان دختر موثر است. همچنین از بین دو نوع بزهدیدگی سایبری و سنتی، تاثیر بزهدیدگی سایبری بر روی رفتار انحرافی دانشجویان بیش از تاثیر بزهدیدگی سنتی می باشد و حالات عاطفی منفی در دانشجویان تابعی مثبت از بزهدیدگی سایبری و سنتی است

    کلیدواژگان: بزهدیدگی سایبری، بزهدیدگی سنتی، نظریه فشار عمومی، انحراف
  • مهدی شاملی حاجی آبادی، مهرداد مدهوشی*، حسنعلی آقاجانی صفحات 131-152
    صنایع خلاق و فرهنگی یکی از سریع ترین بخش های رشدکننده در سطح جهانی است. پیش بینی می شود که این بخش در سال های آینده نقش بیشتری را در اقتصاد دنیا بازی کند. رشد روزافزون این صنایع، علاوه بر نتایج اقتصادی، تاثیرات و پیامدهایی را به دنبال خواهند داشت که به مراتب از نتایج اقتصادی در سطح بنگاه مهم تر است. تغییر هویت، تغییر سبک زندگی، رویکرد جامعه به استقلال ملی و مواردی از این قبیل، از جمله اثرات صنایع خلاق می تواند باشد. بنابراین، نظام حاکمیتی باید با ایجاد سازوکاری به پایش پیامد ها و اثرات صنایع خلاق بپردازد.این پژوهش با استفاده از روش نظریه داده بنیاد و مصاحبه با خبرگان و به کار بردن چارچوب استانداردشده سازمان همکاری ها و توسعه اقتصادی به ارائه نظام پایش اثرات صنایع خلاق متناسب با نظام ارزشی ایران پرداخته است. سه مقوله اصلی شامل پایش اثرات سیاسی صنایع خلاق، اثرات توسعه ملی صنایع خلاق و اثرات هویتی صنایع خلاق و پانزده مفهوم محوری ذیل این سه مقوله، شناسایی شدند. در انتها نیز با استفاده از روش دلفی فازی، اعتبارسنجی یافته های پژوهش، انجام گرفت.
    کلیدواژگان: صنایع خلاق، نظام اثرات، نظام پایش، نظریه داده بنیاد
  • واکاوی سازوکار های توسعه بین المللی سازی نظام آموزش عالی کشور؛ پژوهشی ترکیبی
    حامد زمانی منش*، علیرضا عصاره، غلامعلی احمدی صفحات 153-185

    امروزه به واسطه جهانی شدن، رقابت پذیری بین المللی، گسترش فناوری اطلاعات و... بین المللی سازی آموزش عالی به جایگاه راهبردی در فعالیت های دانشگاه ها رسیده و با تاسی از این شرایط، کشور های مختلف به توسعه این پدیده می پردازند تا بتوانند جایگاه، شهرت و منزلت علمی بیشتری در بین مردمان سایر ملل به دست آورند. با توجه به این شرایط پژوهش حاضر با هدف واکاوی سازوکار های توسعه بین المللی سازی نظام آموزش عالی کشور با استفاده از روش پژوهش ترکیبی اکتشافی انجام شده است. مشارکت کنندگان در بخش کیفی خبرگان دانشگاهی بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و شبکه ای انتخاب شدند و جامعه آماری در بخش کمی اعضای هیئت علمی دانشگاه های دولتی شهر تهران بودند و نمونه ای با حجم 301 نفر انتخاب و برای نمونه گیری از روش خوشه ای چندمرحله ای استفاده شده است. عمده ترین یافته ها در بخش کیفی حکایت از آن داشت که همکاری های علمی بین المللی، فعالیت های فوق برنامه بین المللی، راهبرد های سازمانی، راهبرد های حمایتی، توسعه منابع انسانی، بین المللی سازی برنامه های درسی، فرصت های بین المللی، نظارت و ارزیابی و شرایط زمینه ای، سازوکار های شناسایی شده برای توسعه بین المللی سازی نظام آموزش عالی کشور است و در بخش کمی همه متغیر های شناسایی شده دارای بار عاملی بالاتر از 0/7 بودند و این نشانگر آن بود که سازوکار های شناسایی شده از اعتبار لازم برای توسعه بین المللی سازی نظام آموزش عالی کشور برخوردار است.

    کلیدواژگان: بین المللی سازی، آموزش عالی، پژوهشی ترکیبی
  • طراحی مدلی برای مقایسه تطبیقی سیاست های فرهنگی ایران و استرالیا
    فرشاد رحمتی زنجان طلب*، سید رضا صالحی امیری، علی اکبر رضایی، افسانه زمانی مقدم صفحات 187-223
    سیاست فرهنگی مقوله ای است دارای اهمیت راهبردی و شامل اصول مکتوب و غیرمکتوبی است که برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار فرهنگی تدوین می شود. این پژوهش، با هدف مقایسه تطبیقی سیاست های فرهنگی ایران و استرالیا انجام شده است. روش پژوهش توصیفی و مقایسه ای تحلیلی می باشد که در مرحله اول 6 مولفه و 24 شاخص سیاست فرهنگی از ادبیات و مبانی نظری استخراج و پس از مصاحبه با 5 نفر از اعضای «پانل دلفی» خبرگان فرهنگی ایرانی، روایی و پایایی مولفه ها و شاخص های فرهنگی تایید و سپس مدل مفهومی براساس الگوی فرایندی کرافت و فورلانگ طراحی شده و اعتبارسنجی آن از روش لاوشه مورد تایید قرار گرفته است. در مرحله دوم تشابه و تفاوت سیاست های فرهنگی ایران و استرالیا با تعیین درجه عضویت نهایی هر یک از مولفه ها و شاخص های سیاست فرهنگی در مجموعه های فازی، با نظرسنجی از 5 خبره فرهنگی کشور ایران و 5 خبره فرهنگی کشور استرالیا با استفاده از نرم افزار متلب انجام شده است. آزمون یافته ها نشان می دهد که بین شاخص های «اولویت گذاری مسائل فرهنگی»، «پذیرش سیاست فرهنگی» و «قانونی نمودن سیاست فرهنگی در مجلس و یا نهاد سیاست گذاری فرهنگی» تشابه ولی در سایر مولفه ها و شاخص های سیاست فرهنگی بین دو کشور تفاوت وجود دارد. می توان نتیجه گرفت با توجه به بالاتر بودن درجات عضویت نهایی کشور استرالیا، میزان اهمیت دادن نسبی این کشور به فرایند های دستورگذاری، شکل گیری، تصویب، اجرا، ارزیابی و بازخورد سیاست فرهنگی از ایران بیشتر و دیدگاه حاکم بر سیاست های فرهنگی در استرالیا دیدگاهی گروهی و در ایران دیدگاهی سیاسی و نهادی است.
    کلیدواژگان: مولفه ها و شاخص های سیاست فرهنگی، روش لاوشه، درجه عضویت نهایی، تکنیک دلفی فازی، دیدگاه گروهی، دیدگاه سیاسی و نهادی
|
  • Naser Shirbagi *, Somayeh Nemati, Rasoul Saaedi Pages 29-60
    .The present study seeks to investigate the concept of scholarship from the viewpoint of faculty members in different disciplines. To this end, a consequential mixed approach was applied. The first part of the study was conducted with exploratory purposes, a phenomenological method and interview with 30 faculty members who taught and conducted research in different fields of science. Subsequently, in order to generalize the results, the research was continued using a descriptive survey method with a sample of 120 faculty members. Data gathering tools were semi-structured interview and a researcher-made questionnaire based on the results of the qualitative section. The results of the qualitative section demonstrated that the experience of faculty members could be categorized into five patterns: research as professional responsibility, artwork, journey to unknowns, puzzle and judgment. The researchers also managed to extract five patterns from quantitative data, which were almost equivalent to qualitative concepts: discovery of reality, information gathering, problem solving, re-exploration and misconception of research. The findings of the quantitative section also indicated that the type of faculty and consequently, the specialized field of faculty members cannot make a significant difference in the average of most of the main factors of faculty members’ perception of the concept of research. Patterns and factors taken from the concept of scholarship provide a way to understand problems or failures in the lack of course and research completion due to the incompatibility of the concepts and perceptions of professors and student.
    Keywords: Research, Exploration, Faculty Members, Mixed Method research
  • Alireza Haddadi * Pages 61-95
    native science and its relation to religious science in recent decades has been the focus of Muslim scholars. According to some readings of native science, the pursuit of wisdom to science, all indigenous and historic.This approach usually taken as relativism and pluralism knowledge and in conflict with the principles of Islamic epistemology. Contrary to popular perception, relativism is not a unified whole and have varieties. Kachooyan is one of the scholars of Islamic methodology of human knowledge, which explain the historical nature of human and assert pluralism in humanities. This is reason to the accusation of radical relativism from some alternative streams in religious knowledge. The authors have tried to carefully distinguish between What is known as relativism, wise relativism and not acceptable relativism, and by explaining the views of the community of this Muslim thinker, to show that his ideas about native science, has no epistemological objections of fails types of relativism.
    Keywords: Epistemology, relativism, native science, historical, cultural pluralism, Hussein Kachooyan
  • Mahdi Shameli Hajiabadi, Mehrdad Madhoshi *, Hasanali Aqajani Pages 131-152
    Creative and cultural industries are among the most rapidly growing sectors at global level. It is expected that this sector will play a greater role in the world economy. Increasing growth of these industries, will bring about impacts and outcomes other than economic consequences, which will be of more importance at firm level. Change of the society's identity, lifestyle, and approach to national independence, etc. can be among the impacts of creative industries. Therefore, the government should monitor the impacts and outcomes of creative industries through establishing a particular mechanism. The present research has presented a monitoring system of "creative industries impacts" which matches the Iran’s value system by using a grounded theory method and interviews with experts, and applying the standardized framework of OECD. Through this, three major categories including monitoring of the political impacts of creative industries, impacts on national development and impacts on identity, and also fifteen central concepts were identified under these categories. Finally, validation of the research findings was carried out by utilizing a Fuzzy Delphi method
    Keywords: Creative industries, impact system, monitoring system, Grounded theory
  • Designing a desirable cultural policy making model in Iran based on the comparative cultural policies of Iran and Australia
    Farshad Rahmati Zanjan Talab *, Reza Salehiamiri, Aliakbar Rezaei, Afsaneh Zamanimoghaddam Pages 187-223
    Cultural politics is a category of strategic importance and includes written and non-textual principles that are developed to achieve cultural goals. The purpose of this study is to compare the Iranian and Australian cultural policies to identify the similarities and differences between these policies and to achieve sustainable cultural goals in Iran.This research is a descriptive and comparative-analytical and conducted in two stages. In the first phase, 6 components and 24 indicators of cultural policy were identified and being approved by 3 Iranian members of the Delphi Panel. The conceptual model is designed on the Kraft & Furlong process pattern and its validation has been approved by Lawashe method.In the second stage, the similarities and differences between Iranian and Australian cultural policies by determining final membership degree of each of the components and indicators of cultural policy in Fuzzy sets, were surveyed by 5 Iranian and 5 Australian cultural experts using the Delphi technique. The findings show that there are similarities between Indicators of Cultural Prioritization, Adoption and the legalization of cultural policy in the parliament or cultural policy institution in Iran and Australia, but there are differences among components and indicators of cultural policy. It can be concluded according to the higher final membership degrees of Australia, the relative importance of cultural policy processes: Agenda setting, Formulation, Adoption, Implementation, Evaluation and Feedback in Australia is more than in Iran. The cultural policy model in Australia is a Group and in Iran is a Policy and Institutional Model.
    Keywords: “Cultural Policy Components, Indicators”, “Lawshe method”, “Final membership degree”