فهرست مطالب

رهیافت - پیاپی 73 (بهار 1398)
  • پیاپی 73 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/02/01
  • تعداد عناوین: 9
|
  • امین پژوهش جهرمی* صفحات 1-12

    علاقه به مفهوم «نوآوری باز» در دهه اخیر افزایش چشم‌گیری پیداکرده، اما ادبیات گسترده این موضوع از تنوع بیشتری برخوردار است از آن‌رو که نوآوری باز، مفهومی « فازی» است و مرزهای دقیقی با نوآوری بسته ندارد. به ‌بیان‌دیگر هر فرایند نوآوری می‌تواند هم تا حدودی «باز» تلقی شده و هم تا حدودی « بسته»؛ بنابراین نوآوری یک طیف است و نه یک مرزبندی دقیق. یکی از راه‌های تالیف برداشت‌ها از نوآوری باز، کاربرد آرایه‌شناسی است. هدف این تحقیق نیز آرایه‌شناسی نوآوری باز با استفاده از ادبیات موضوعی است. این تحقیق از نظر هدف، مروری، از نظر نوع، کیفی و با توجه نحوه گردآوری‌ داده‌ها، کتابخانه‌ای و مبتنی بر مطالعه منابع اطلاعاتی برخط است. مقاله ضمن مروری مختصر بر مفهوم‌شناسی نوآوری باز و مدیریت دانش، تلاش می‌کند با بهره‌گیری از آخرین دستاوردهای ادبیات موضوعی در حوزه آرایه بندی نوآوری باز، به گرد‌آوری این متون دست یابد. آرایه‌شناسی‌های ارائه‌ شده افزون بر کمک به درک اصطلاحات این حوزه، در قالب طرح‌واره‌ها و با امکان مقایسه شباهت‌ها و تفاوت‌ها می‌تواند به‌عنوان ابزار تصمیم گیری استفاده شود.

    کلیدواژگان: آرایه شناسی، مدیریت دانش، نوآوری باز
  • رضا محمدی، فاخته اسحاقی* صفحات 13-24

    امروزه ارزیابی و اعتبارسنجی کیفیت از ضرورت‌های نظام‌های آموزش عالی در سراسر جهان است و کشورهای مختلف در پی آن هستند که با به‌کارگیری روش‌های ارزیابی، به‌طور مستمر به بهبود کیفیت نظام آموزش عالی خود بپردازند. در این راستا در ایران نیز پس از توسعه کمی آموزش عالی در جهت پاسخ به تقاضای اجتماعی، چالش کیفیت آن مطرح ‌شده و به دنبال آن در اسناد بالادستی مورد توجه قرارگرفته و طی یک دهه گذشته اقداماتی در جهت ارزیابی کیفیت انجام‌شده است. اهمیت این موضوع تا حدی است که در سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری در حوزه علم و فناوری نیز به‌ صراحت به تقویت نظام‌های ارزیابی و اعتبارسنجی اشاره‌ شده است. بر این اساس این مقاله قصد دارد تا با گذشت بیش از یک دهه از تجربه نظام ارزیابی و اعتبارسنجی کیفیت در آموزش عالی کشور به بررسی و تحلیل اقدامات انجام ‌شده در این حوزه پرداخته و ضمن شناسایی چالش‌ها، راهکارهایی را در جهت ساماندهی و تقویت آن ارائه کند.

    کلیدواژگان: ارزیابی کیفیت، اعتبارسنجی، نظام آموزش عالی
  • وحید احسانی* صفحات 25-38

    هدف پژوهش حاضر شناخت فضای مشترک حاکم بر نظام های رتبه بندی دانشگاه ها و ارائه تصویری قابل‌قبول از شاخص های به‌کاررفته در آن‌هاست. شاخص های به کارگرفته شده در نظام های رتبه بندی دانشگاه ها و وزن شاخص ها با مراجعه به تارنمای رسمی آن‌ها استخراج و وزن نسبی نظام های رتبه بندی مختلف نیز از طریق نظرسنجی از صاحب‌نظران به دست آمد. اهمیت هر شاخص از حاصل‌ضرب وزن شاخص در وزن نظام رتبه‌بندی مربوطه محاسبه شد. شاخص ها به کمک کلید واژه هایی دسته بندی شدند. میزان تعیین کنندگی شاخص های هر دسته بر اساس سهم اهمیت شاخص های آن دسته از جمع کل اهمیت تمامی شاخص ها برآورد شد. بیشترین تعیین کنندگی شاخص ها مربوط به شاخص های ناظر بر پژوهش و در میان آن‌ها نیز به شاخص های گروه «برون داد-استناد» مربوط می شود. همچنین، تاثیرگذاری شاخص های ناظر بر کیفیت استنادی بروندادها بیش از سه برابر شاخص های ناظر بر کمیت بروندادها است. استفاده آگاهانه، هدفمند و هوشمندانه از نظام های رتبه بندی دانشگاه ها می تواند برای ذینفعان مختلف آموزش عالی (سیاست گذاران، دانشگاه ها و دانشجویان) فوایدی به همراه داشته باشد. در مقابل، تلاش برای هم راستا کردن فعالیت‌های دانشگاهی با تاثیرگذارترین شاخص های مربوطه احتمالا به ‌غفلت بیش‌ از پیش از رسالت های اصلی دانشگاه (به‌ویژه آموزش) و تشدید روند رشد کاریکاتوری و ناپایدار بروندادهای بی کیفیت منجر خواهد شد.

    کلیدواژگان: ارزیابی آموزش عالی، سیاستگذاری علم و فناوری، نظامهای رتبه بندی دانشگاه ها
  • بهنام قاسم زاده*، فریبرز فرهادی لنگرودی، میثم خزایی کوه پر صفحات 39-52

    یکی از مهم ترین و غامض ترین سوالات در زمینه تعلیم و تربیت پیش از دبستان، چگونگی تهیه برنامه درسی موثر در این مقطع است که با توجه به ظهور عصر اقتصاد دانایی محور و تغییر و تحولات برق‌آسا، شرایط پاسخ گویی به آن بیش ‌از پیش دشوار شده است. پژوهش حاضر برای مطالعه ضرورت دیدگاه «مطالعات برنامه درسی راهبردی[1]» و الگوی «برنامه درسی چند بعدی[2]» و چیستی آن در برنامه درسی پیش از دبستان صورت گرفته است. رویکرد پژوهش، کیفی و روش آن، توصیفی-تحلیلی[3] بوده است که اطلاعات و داده های مورد نیاز با مراجعه به اسناد و مدارک کتابخانه ای موجود در زمینه موضوع به دست آمد. یافته ها بیانگر آن بود که ضرورت دیدگاه راهبردی بنا بر عواملی همچون ظهور عصر اقتصاد دانایی محور، توسعه فناوری ارتباطات و اطلاعات، دگرگونی مفهوم سواد، پارادایم پیچیدگی، لزوم بومی‌سازی برنامه درسی، وجود سبک های شناختی و یادگیری متفاوت و نو مفهوم گرایی و ضرورت الگوی چند بعد نگری با عواملی همچون لزوم مرتبط کردن برنامه درسی باتجربه‌ی زیسته ی کودک، تزریق ویژگی چابکی و توان پاسخ گویی برنامه درسی به مسائل روز و همچنین لزوم یادگیری مادام العمر، در برنامه درسی پیش از دبستان قابل دفاع است. در نهایت نیز، پژوهش حاضر با بررسی مبانی فلسفی و روان‌شناختی این الگو به ارائه تعریفی جامع از آن می پردازد. این پژوهش نشان می دهد که مطالعات برنامه درسی راهبردی رویکردی کل‌نگر است و الگوی برنامه ریزی چندبعدی مبتنی بر آن، برنامه مطلوب کاربردی برای اجرا در برنامه درسی پیش‌دبستان است.

    کلیدواژگان: اقتصاد دانایی محور، برنامهریزی چندبعدی، توصیفی تحلیلی، عصر جدید، مطالعات برنامه درسی راهبردی
  • زینب خداوردی ازغندی، مهدی کلاهی* صفحات 55-66

    با توجه به افزایش تولید پسماند و دل‏نگرانی‏های حاصل از خسارات اکولوژیکی ناشی از آن ها، سیاست‏گذاری مدیریت پسماند از اهمیت فوق‏العاده‏ای برخوردار شده است. پسماند محصول جانبی فعالیت‏های انسانی و شامل انواع پسماندهای خانگی، پزشکی، کشاورزی، صنعتی، تجاری، ویژه و خطرناک است. در مدیریت جامع پسماند، جمع‏آوری و روش‏های پردازش و دفع پسماند در تعامل با یکدیگر به نحوی مدیریت می‏گردند که اهداف سه‏گانه محیط‏زیستی، اجتماعی و اقتصادی مطلوب منطقه به دست آید. این مقاله با بررسی چندین رویکرد‏ مدیریت پسماند، بر سیاست‏های مدیریت پسماند و استراتژی‏هایی همچون قیمت‏گذاری نرخ متغیر خدمات‏دهی پسماند، آموزش و انگیزه‏های اقتصادی تاکید می‏کند. در ادامه، کاستی‏های سیاست‏گذاری و نیز چالش‏های قانون مدیریت پسماند بررسی می‏شود و مدیریت پسماند در نظام حقوقی چند کشور مورد واکاوی قرار می‏گیرد. با توجه به اسناد بالادستی محیط‏زیستی همچون اصل پنجاهم قانون اساسی و برنامه‏های توسعه پنج‌ساله کشور، بیان می‏گردد که قانون مدیریت پسماند در ایران در مسیر رشد خود بوده و تکامل آن در گرو بررسی بیشتر حقوقدانان، متخصصان و حمایت تمام نهادهاست. درنتیجه، ضروری است تا در کنار سیستم قانونی و سیاست‏گذاری، سیستم‏های مدیریتی، اقتصادی، محیط‏زیستی، فرهنگی و اجتماعی پسماند نیز تقویت گردند.

    کلیدواژگان: آموزش، سیاست های مدیریت پسماند، قوانین محیط زیستی، مدیریت جامع پسماند
  • علیرضا کارگر*، مصطفی تقوی صفحات 69-84

    استفاده از مفهوم کارکرد در علم و فناوری بسیار متداول است. این نکته نیاز به تامل فلسفی در چیستی این مفهوم را برانگیخته و نظریات متعددی را در توصیف آن پدید آورده است. بیشتر این نظریات استفاده از مفهوم کارکرد در علوم طبیعی و به‌ویژه زیست‌شناسی را مد نظر قرار داده‌اند و به نظریه‌سازی برای مفهوم کارکرد در فضای فناوری بی‌توجه یا کم‌توجه بوده‌اند. نقطه کانونی توجه این مقاله نظریه کارکرد مبتنی بر طرح کاربرد (به‌اختصار ICE) است که در مرتبه اول برای فضای فناوری ارائه ‌شده است. در ابتدای مقاله مرور مختصری بر تکوین نظریه‌های کارکرد انجام‌ شده است. سپس مشکلات معمول بعضی از این نظریه‌ها در فضای فناوری ذکر گردیده و در نتیجه انگیزه‌های ایجاد یک نظریه کارکرد متناسب با حوزه فناوری تشریح شده است؛ اما خاستگاه و تکیه‌گاه نظریه ICE، نظریه‌ای درباره مصرف و طراحی مصنوعات تکنیکی است که شرح مختصری از آن در این مقاله و متناسب با نیاز بحث، آورده می‌شود. روش اصلی در ارزیابی نظریات کارکرد در مقاله حاضر، مقایسه با بعضی شهودی است که در مورد مصنوعات تکنیکی و به‌طورکلی فناوری وجود دارد. در ادامه، معیارهای چهارگانه (چهار شهود) معرفی‌ شده‌اند که به‌وسیله آن‌ها نظریات کارکردی، ارزیابی می‌شوند. سه نظریه کلی در مورد کارکرد مصنوعات تکنیکی نیز معرفی می‌شود. نشان داده می‌شود که هرکدام از این نظریات در برآورده کردن حداقل یکی از این معیارها ناتوان هستند. در پایان پس از ارائه یک صورت‌بندی از نظریه ICE نشان داده می‌شود که این نظریه با شهودی معرفی‌شده سازگار است و نسبت به سه نظریه دیگر از مزیت نسبی برخوردار است.

    کلیدواژگان: فلسفه فناوری، طراحی، طرح کاربرد، کارکرد، مصنوع تکنیکی
  • ساناز پوروشسب*، سمیه کریمیزاده اردکانی صفحات 85-98

    پژوهش حاضر باهدف تحلیل کتاب‌سنجی و علم‌سنجی فصلنامه رهیافت بین سال‌های 1397- 1377 انجام ‌شده است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی با رویکرد کتاب‌سنجی و علم‌سنجی است. جامعه آماری مورد بررسی تمام مقالات منتشرشده از سال 1377-1397 و رد شده از بهار سال 1394 تا زمستان 1397 است.
    یافته‌ها نشان می‏دهد که نرخ پذیرش کلی در فصلنامه رهیافت حدود 38 درصد بوده است که وضعیت پذیرش نسبتا خوبی را نشان می‌دهد. باوجود رتبه علمی- ترویجی این فصلنامه، تعدادی از مقالات مروری نیستند. گرایش نویسندگان در زمینه علم و فناوری، تحلیل کارکردها، بیان مدل‌ها و تحلیل‌های علمی- دیدگاهی بوده است و بیشتر مقالات رد شده نیز در زمینه‌های مدیریتی و علم اطلاعات و دانش شناسی بوده‌اند. دانشگاه تهران و مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور بیشترین تعداد مقاله های پذیرفته‌ شده را به خود اختصاص داده‌اند. تنوع بین‌رشته‌ای در بین اعضای هیئت تحریریه با 8 رشته مختلف موضوعی در سطح مناسبی است. وضعیت چاپ الکترونیکی فصلنامه نسبتا خوب است ولی انتشار چاپی آن را می‌توان ضعیف دانست. نویسندگان مقطع دکتری (58/63) و دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد (جمعا 62/29) بیشترین تعداد مقاله را تولید کرده‌اند. حدود 43 درصد از منابع فارسی، 44 درصد انگلیسی و 13 درصد باقی‌مانده زبان‌های عربی، آلمانی و غیره بوده است. از نظر نوع منابع نیز، مقاله بیشترین منبع مورد استفاده نویسندگان است.

    کلیدواژگان: تحلیل علم سنجی، تحلیل کتاب سنجی، فصلنامه رهیافت، نشریه
  • صفحه 99
|
  • Amin Pazhouhesh Jahromi* Pages 1-12

    The interest in the concept of "open innovation" has increased dramatically in the last decade. However, the widespread literature on this subject is scattered. It is because open innovation is a "fuzzy" concept, and there are no exact boundaries with closed innovation. In other words, any innovation process can be considered to be "open" and partly "closed". Therefore, innovation is a spectrum and not a precise boundary. One of the ways to bring an understanding of open innovation is to use taxonomy. The purpose of this paper is a taxonomy of open source using a literature review. This research uses a qualitative review method. To collect the data, the study uses the library method of data collection (secondary studies, meta-synthesis) and is based on an online study of information sources. By briefly reviewing the concept of open innovation and knowledge management, the paper tries to bring these texts together using the new literature in the field of open innovation array. The presented taxonomy also helps to understand the terminology of this field, and comparing similarities and differences can be used as a decision tool.

    Keywords: taxonomy, Open innovation, Knowledge management
  • Reza Mohammadi, Fakhteh Eshaghi* Pages 13-24

    Nowadays, quality evaluation and accreditation are the necessity of higher education systems worldwide. Different countries are seeking to continuously improve the quality of their higher education system by applying evaluation methods. In this regard, in Iran, after the quantitative development of higher education in response to social demand, the concern regarding quality challenge has been raised, followed by considering it in the upstream documents. Besides, over the past decade, some quality measures have been undertaken. The importance of this issue is to the extent that the policies of the supreme leader in the field of science and technology have also explicitly referred to the strengthening of evaluation and accreditation systems. Accordingly, this article intends to review and analyze the actions taken in this field after more than a decade of experience in a quality assessment and accreditation system in the country. Then, it identifies challenges and provides solutions to improve and enhance it.

  • Vahid Ehsani* Pages 25-38

    The purpose of the study is to recognize the common atmosphere of university ranking systems and provide an acceptable picture of their indicators. The indicators and their weights were extracted via university ranking systems' official web sites. The relative weights of different ranking systems were also obtained through a survey of experts. The importance of each extracted indicator was calculated by multiplying the indicator weight by related ranking system weight. The indicators categorized into several groups using some researcher-made keywords. The level of effectiveness of each category of indicators estimated based on its indicators' importance share from the total sum of the importance of all indicators. Research indicators, and among them the "output-citation" group, had the most level of effectiveness. Moreover, in this group, the effectiveness of quality-related indicators was three times more than the effectiveness of quantity related ones. The deliberate, purposeful, and clever use of university ranking systems can have many benefits for higher education stakeholders (policymakers, universities, and students). In contrast, attempts to align academic activities with the most influential indicators are likely to lead to neglecting the core missions of universities (especially education) more than before and exacerbating the trend of caricature and unsustainable growth of inefficient outcomes.

    Keywords: Higher education appraisal, University Ranking Systems, Science, TechnologyPolicymaking
  • Behnam Qasimzadeh*, Fariborz Farhadi Langroudi, Meysam Khozai Kuhper Pages 39-52

    One of the most important and complicated questions in the field of early childhood education is how to develop an effective curriculum for this stage. Given the occurrence of the knowledgebased economy era, and the rapid rate of changes, answering such a question has become more challenging. The present research has been conducted to study the necessity of the Strategic Curriculum Studies (SCS) approach and the Multi-Dimensional Curriculum (MDC) model and what SCS & MDC is. The qualitative method of descriptive-analytical research was used to gather data and documents. The results revealed that due to the rapid development of Information and Communication Technology (ICT), the revolution of the concept of literacy, complexity paradigm, and adapting the educational content and materials to real-life experiences, there’s a need for a proactive indigenized curriculum focused on metacognitive and life-long learning, to which a strategic approach to curriculum studies is inevitable. Ultimately, the present research, examining the philosophical and psychological fundamentals of this model, sets out to present a comprehensive definition of MDC. This study shows that SCS is a holistic approach and the MDC model is a practically desirable plan of action for the preschool curriculum.

    Keywords: knowledge-based economy, Strategic Curriculum Studies, Multi-DimensionalCurriculum, descriptive-analytical, new era
  • Zeinab Khodaverdi Azghandi, Mahdi Kolahi* Pages 55-66

    Due to the increasing waste production and the concerns arising from their environmental damage, waste management policy-making is of the utmost importance. The waste is a side product of human activities and includes a variety of household, medical, agricultural, industrial, commercial, special, and hazardous waste. In Comprehensive Waste Management, collection, transport, process, treatment, and disposal of waste are managed to achieve the desired triple environmental, social, and economic objectives of the region. By examining several waste management approaches, this paper emphasizes on waste management policies and strategies such as different service pricing, training, and economic incentives. Besides, the study investigates the policy deficiencies and challenges of waste management law and analyzes legal systems of waste management in some countries. Considering the upstream environmental documents such as the Fifth Article of the constitution and the Five-Year Development Plans of the country, it is stated that the law of waste management in Iran is in the course of its development, and its evolution depends on the further examination of lawyers, and specialists and support of all institutions. As a result, in addition to legal and policy tools, it is necessary to strengthen management, economic, environmental, cultural, and social systems of waste.

    Keywords: Comprehensive Waste Management, Education, Environmental Law, StrategicPolicy
  • Alireza Kargar*, Mostafa Taqavi Pages 69-84

    Using function notation is very common in science and technology. The vast use of Function notation prompts philosophical analysis to investigate it and brings upon many theories that try to explain this concept. Most of these investigations consider Function notation usage in natural sciences, especially in biology, and they either neglect or disregard this concept in the Technological domain. The main consideration of this paper is Use-plan based function theory (or more commonly known as “ICE Theory”) which is built primarily for the Technical domain. In the beginning, the paper presents a short historical review of the development of function theories. Then, the usual problems of some of these theories in the technology realm are mentioned; and as a result, the motivations for developing a theory of function which is appropriate for the technology domain are described. Origin and foundation of The ICE theory is a theory about Using and Designing of technical artifacts, which is described briefly and suitable for needs of our argument in this article. The main method in this paper and for assessing function theories is, comparing these theories with the intuitions regarding artifacts in particular and technology in general. Then for evaluating function theories, four standards (or four intuitions) are introduced. Moreover, three general technical function theories are introduced. It is shown that each of these theories fails to meet at least one of these criteria. Finally, after presenting a formulation of the ICE theory, it is shown that this theory is consistent with the intuitions presented and has a comparative advantage over the other three theories.

    Keywords: Philosophy of technology, Function, Technical artifact, Design, Use plan
  • Sanaz Pouroshasb*, Somayeh Karimizadeh Ardakani Pages 85-98

    This study aims to provide a bibliometric and scientometrics analysis of the Rahyaft Journal between 2015-2018. It is a descriptive study with a bibliometrics and scientometrics approach. The population of the study is all published and rejected articles by the spring of 2015 to the winter of 2019. The findings show that the acceptance rate in the Rahyaft journal was about 38%, which shows a fairly good acceptation status. Large numbers of published articles are research papers. Authors' trends are in the field of science and technology, functional and modeling analysis, and scientific-point-of-views analysis. Moreover, most of the rejected articles are in the fields of management and knowledge and information science. The University of Tehran and National Research Institute for Science Policy have the largest number of accepted papers. An interdisciplinary variation among the editorial board with 8 different subject areas is appropriate. The online publishing status is not bad, but hardcopy publishing needs more attention. Authors with a Ph.D. degree (63.58%) and Ph.D. and master students (29.62) have produced the largest number of articles. Authors referenced about 43% of Persian sources, 44% of English, and 13% of the other languages like Arabic, French, German, etc. In terms of resource type, research papers have been the most used source.

    Keywords: Rahyaft, Bibliometric analysis, Scientometric analysis, Journal analysis