فهرست مطالب

  • پیاپی 2 (تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/06/30
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمد محجل*، محمد ضارب، علی اکبر بهاری فر صفحات 1-13
    چکیده گرانیت سروجهان با وسعت حدود 15 کیلومتر مربع در برونزدی عدسی شکل در راستای شمال باختر-جنوب خاور با سن پرکامبرین در درون سازند کهر نفوذ کرده است. این گرانیت درکوهستان سلطانیه در جنوب خاور زنجان قرار داردو تاثیر حرارت آن دگرگونی همبری در نهشته های سازند کهر بوجود آورده است.این توده در جنوب باختر فرادیواره گسل معکوس سلطانیه با روند شمال باختر-جنوب خاور برونزد یافته است. فابریک دگرریختی موجود در این توده، تغییرشکل در شرایط شکل پذیردر یک پهنه برشی را نشان می دهد. اندازه گیریبرگوارگی و خطوارگیمیلونیتیدر توده گرانیتیسروجهان روشن ساخت کهخطوارگی کششی با میل کم تا متوسطعمود بر جهت امتداد برگوارگیمیلونیتی با شیب کم تا متوسطقرار گرفته است. این فابریک هماهنگی آشکاری با ساختار گنبدی در گرانیت نشان می دهد که این آرایش ساختاری در الگوهای هسته دگرگون(core complex) معرفی شده اند. گسل سلطانیه با شیب متوسط و سازوکار معکوس، گرانیت سروجهان را به سطح رسانده و با نهشته های سازند کرج با سن ائوسن موجود در فرودیواره،همبر ساخته است. وجود پهنه گسلیگسترده و دگرسانی پیشرفته گرانیت در این پهنه گسلی، نقش این گسل را در ارتباط با دگرسانی، برخاستگی و به سطح رسیدن گرانیت سروجهان نشان می دهد. بررسی ساختاریدر نهشته های سازند کهر، فابریک سنگ های دگرگون در همبری گرانیت و ارتباط هندسی و جنبشی آنها با فابریک شکل پذیر خود توده گرانیتیسروجهان مشخص می کندکه گرانیت در شرایط شکل پذیر در عمق مناسب در پوسته، در پهنه برشی نفوذ یافته و میلونیتی شده است.این موضوع سازوکار کششی گسل سلطانیه را در زمان نفوذ گرانیت سروجهان تقویت می نماید. سازوکار معکوس با مولفه امتدادی راستبر گسل سلطانیه حرکت نهایی گسل را پس از نهشته شدن سازند کرجدر اثر تکتونیک برخوردی ومعکوس شدگی (inversion)نشان می دهد که سبببالا آمدن وبه سطح رسیدن گرانیت شده است.
    کلیدواژگان: گرانیت سروجهان، میلونیت، گسل سلطانیه، زنجان
  • محمدرضا مهدور*، میثم فارسی مدان، زهرا کمالی صفحات 14-35
    کمربند چین خوردگی-روراندگی زاگرس به طول 2000 کیلومتر با میادین هیدروکربوری بسیار عظیم خود پربارترین کمربند چین خوردگی-راندگی جهان می باشد. میدان نفتی مارون یکی از بزرگترین میادین نفتی جنوب غرب ایران محسوب می شود که در شمال شرق شهر اهواز و از لحاظ زمین شناسی در قسمت شرقی حوضه فروافتاده دزفول شمالی قرار گرفته است. سازند آسماری مهم ترین سنگ مخزن میدان مارون می باشد. تنش برجا در یک میدان هیدروکربوری از چند زیرمجموعه اساسی جهت مطالعه و بررسی تشکیل شده است که شامل حالت تنش، مقدار و جهت مولفه های تنش نسبت بهم می باشد. یکی از نمود مطالعه تنش برجا در میادین هیدروکربوری، استفاده از نتایج آن در علم نوین ژئومکانیک مخازن می باشد که در حل مشکلاتی همچون ناپایداری دیواره چاه به هنگام حفاری، انتخاب مسیر ایمن حفاری، آسیب لوله های جداری، روش های مختلف افزایش تولید و... دارای نقشی اساسی است. در این پژوهش به بررسی عملکرد شکستگی ها و مشخص نمودن یکی از بخش های مطالعه تنش برجا، یعنی جهت تنش های تکتونیکی (افقی) در سازند مخزنی آسماری میدان نفتی مارون پرداخته شد. برای تعیین و آنالیز جهت تنش برجا، استفاده از نمودارهای تصویرگر بهترین و کامل ترین روش بوده و لذا نتایج تفسیر نمودارهای تصویرگر 19 حلقه چاه مورد بررسی قرار گرفت. همچنین بدلیل اهمیت تنش افقی حداقل در اکثر زمینه های کاربردی ژئومکانیک مخازن سعی بر تمرکز بیشتر بر این مولفه تنش برجا شد و روشن است که جهت تنش افقی حداکثر عمود بر تنش افقی حداقل می باشد. در نهایت مشخص شد بدلیل پیچیدگی ساختمانی میدان مارون و تمرکز تنش در دماغه ها جهت تنش برجا دچار جابجایی های شده اما در سایر نقاط جهت تنش افقی حداقل دارای روند NW-SE تعیین گردید.براساس نقشه های امتداد شکستگی و لایه بندی در نواحی واقع در یال جنوبی میدان در محل چاه های 181، 341، 322 و چاه 278 در دماغه شرقی امتداد شکستگی های غالب جهت E130N ، جزء دسته شکستگی های طولی کششی مشخص شدند در صورتی که در شمال و شمال شرق و مرکز هر دو دسته شکستگی های مرتبط با چین خوردگی و خمش دیده شد.
    کلیدواژگان: شکستگی های طبیعی، جهت تنش برجا، ژئومکانیک مخازن، ناپایداری دیواره چاه، نمودارهای تصویرگر، میدان نفتی مارون
  • مهدی یوسفی*، محمد مهدی خطیب، ابراهیم غلامی صفحات 36-51
    چکیده سیستم گسلی شکرآب واقع در شمال شهر بیرجند، دارای پرتگاه های متناوب گسلی هم روند باگسل اصلی می باشد. با ترسیم مقاطعی عرضی بصورت عمود بر امتداد گسل و بررسی مکانیزمپرتگاه ها، مشاهده گردید که هر چه ازسمت شمال به سمت جنوب حرکت کنیم گسلش در واحد های جوانتر رخ می دهد. در4 مقطع عرضی ترسیم شده بر روی گسل، با حرکت از سمت شمال به جنوب، افزایش شیب در سطوح پرتگاه هارا شاهد هستیم. این موارد به همراه وجود رشته قنوات جدیدتر در جنوب گسل شکرآب و همچنین حرکات چپگرد و پلکانی در آبراهه ها و وجود آثار گسلش پنهان در نهشته های کواترنری که در دشت جنوبی کوه شکرآب واقع شده اند،بیانگر رشد ومهاجرت عرضی پرتگاه ها گسلی در سیستم شکرآب از سمت شمال به سمت جنوب(از کوهستان به طرف دشت) می باشد. هم چنین مقاطع بررسی شده (1تا4) حاکی از آن است که فاصله بین پرتگاه های گسلی شکرآب در شیل و مارن ها کمتر از ماسه سنگ، سنگ های آهکی و بلورین می باشد. بر طبق محاسبات فواصل بین پرتگاه ها از روی مقاطع عرضی در این پهنه گسلی، می توان گفت بطور میانگین در فعالیت لرزه ای آتی، پرتگاه های جدید حدود 27 متر نسبت به پرتگاه ماقبل مهاجرت دارند.
    کلیدواژگان: تکتونیک فعال، گسل شکرآب، پرتگاه گسل، مهاجرت گسل، شرق ایران
  • عماد رجحانی*، ساسان باقری صفحات 51-63
    چکیده در مجاورت شمالی گوه تکنار، جنوب پهنه سبزوار و در راستای رشته کوه موسوم به کوه سرخ، بلوک هایی کنگلومرایی منتسب به اولیگوسن با ابعاد کیلومتری، بر روی سنگ هایی با جنس و سن تقریبا مشابه پراکنده شده اند. بر روی ورقه زمین شناسی کدکن ارتباط واحد های سنگی مذکور به صورت دگرشیب ترسیم شده است.پیمایش های صحرایی و مطالعات تصاویر ماهواره ای ما را برآن داشت تا نگاه متفاوتی نسبت به ارتباط واحدهای سنگی فوق داشته باشیم. مرز گسله واضح در گستره وسیعی به شکل یک پهنه جدایشی بین دو واحد سنگی اولیگوسنیاد شده، چین های خوابیده تا برگشته عمدتا به سمت شمال شرق، گسل های رانده دو سویه به سمت شمال شرق و جنوب غرب، خطواره های برشی نافذ در بلوک های کنگلومرایی و وجود پنجره فرسایشی در جنوب غرب شهر کدکن، همگی شواهدی بر حضور یک سامانه سفره رانده عظیم در امتداد رشته کوه سرخ می باشند. در حقیقت این سفره رانده شامل یک چین غول آسای خوابیده به سمت شمال تا شمال شرق بوده که یال جنوب غربی آن بواسطه یک زون جدایشی کیلومترها بر روییال شمال شرقی خود رانده شده است. بر این اساس بلوک های عظیم کنگلومرایی سرگردان  احتمالا بقایای بخش های سخت یال نابرجای جنوب غربی می باشند که در اینجا ما آن ها را مجموعه کلیپ کدکن می نامیم. حضور چنین سامانه سفره رانده ای مبین نوعی کوتاه شدگی قابل ملاحظه در راستایی عمود بر امتداد رشته کوه سرخ در زمان پس از اولیگوسن می باشد. این نیز به نوبه خود می تواند بازگوکننده توزیع خاص کرنش در محدوده گسل سنگرد باشد.
    کلیدواژگان: کوه سرخ، سفره رانده، کلیپ، گسل سنگرد، کاشمر
  • لیلی ایزدی کیان*، نسرین پیری صفحات 64-76
    چکیده ساخت های اولیه در توده های گرانیتی می توانند الگوی جریان ماگما را قبل از سرد شدن کامل آن ثبت کنند. از طریق مطالعه ساخت های اولیه می توان تا حدودی به نحوه ی تکامل ماگما و وقایعی که حین صعود و جایگیری آن رخ می دهد، پی برد. هدف از این پژوهش معرفی روشی برای تعیین الگوی جریان ماگما با استفاده از ساختارهای ماگمایی است. یکی از ساخت های اولیه مفید ، جهت یابی ترجیحی کانی های شکل دار فلدسپار پتاسیم در گرانیت ها است. با استفاده از جهت یابی ترجیحی پتاسیم فلدسپار می توان بیضی واتنش را در سه رخنمون از یک منطقه توسط نرم افزارSPO  تعیین کرد و سپس آنها را توسط نرم افزارEllipsoid  تلفیق کرده و بیضوی واتنش را بدست آورد. بااین روش در سه منطقه مختلف از بخش جنوبی توده الوند شکل بیضی واتنش بدست آمده است. با توجه به شکل بیضوی واتنش نوع جریان ماگما در بخش جنوبی توده الوند از نوع غیریکنواخت واگرا تعیین گردید. در این نوع جریان ماگما از منطقه باریک به منطقه وسیعی وارد می شود و سرعت آن کاهش می یابد. این نوع الگوی جریان در توده هایی که جایگزینی آنها تحت تاثیر نیروهای تکتونیکی منطقه است تشکیل می شود.
    کلیدواژگان: جهت یابی ترجیحی، الگوی جریان، گرانیت، الوند، همدان
  • مریم غلامزاده*، بهنام رحیمی، فرزین قائمی، ریحانه احمدی روحانی صفحات 77-92
    چکیده در این تحقیق با استفاده از روش های سنجشازدور و پردازش داده های ماهواره ای، سیستم های شکستگی منطقه اخلمد رسم و در مرحله بعد الگوی فراکتالی آنها مورد بررسی قرارگرفت. در اینجا با توجه به مورفولوژی مرتبط با گسلش از چند تکنیک مختلف برای بارزسازی گسل ها و شکستگی های موجود در منطقه استفاده شده است. جهت مطالعه محدوده مورد نظر از داده های SPOT5، ETM+Landsat و Aster استفاده گردید. جهت داشتن توان تفکیک مکانی بالاتر، باند Panchromatic، با تصاویر ETM+Landsat تلفیق گردید. سپس این داده ها با هدف بارزسازی خط واره های تکتونیکی،قطع شدگی های ناگهانی لیتولوژی و جابجایی ناشی از گسلشبا استفاده از نرم افزارهای ER Mapper ، ENVI وArc GISمورد پردازش قرارگرفت. همچنین از روشSunshading برای شناسایی ناهمواری های ناشی از گسل ها برروی داده های DEM منطقه مورد استفاده قرارگرفت. در نهایت با استفاده از تصاویر حاصل از تکنیک های مذکور نقشه شکستگی های ساختاری منطقه ترسیم شد. در مرحله بعد، الگوی فراکتالی حاکم بر شکستگی های ساختاری منطقه به روش مربع شمار انجام شد؛ که برای این منظور منطقه مطالعاتی را به 94 محدوده مجزا تقسیم و هر محدوده را بطور جداگانه تحلیل نمودیم. براساس نتایج بدست آمده مقدار بعد فراکتال در سه راستای N-S ، NNW-SSE و E-W بیشتر است؛ چرا که مقدار D در این راستاها افزایش می یابد تابه6/1می رسد. به عبارت دیگر در طول تحول ساختاری منطقه این جهات بیشتر متکامل شده اند. با توجه به قطعی بودن این سه جهت، فعالیت مجدد منطقه در امتداد این سه روند صورت خواهد پذیرفت.
    کلیدواژگان: شکستگی ساختاری، سنجش از دور، بینالود، ژوراسیک، فراکتال
|
  • Mohammad Mohajjel *, Mohammad Zareb, Ali Akbar Baharifar Pages 1-13
    Abstract NW-SE trending Sarvejahan granite with Precambrian age in about 15 Km2 areas has intruded in Precambrian Kahar Formation with an obvious contact aureole in the Soltanyeh Mountains in SE Zanjan. The Sarvejahan granite has exposed at the hanging wall, SW side of the moderately dipping Soltanyeh reverse fault. Deformation fabrics in granite demonstrate a ductile mylonitization indicating deformation in a ductile shear zone at appropriate deep situation in the crust. Structural study of mylonitic fabrics in granite indicates a shallowly to moderately plunging stretching lineation and moderately to shallowly-dipping foliation in a dome geometry. The Soltanieh reverse fault has transported and elevated the granite over the Karaj Formation with Eocene age. Considerable wide fault zone containing advance alterations indicate the role of Soltanyeh fault during alteration and exposition of the Sarvejahan granite at surface. Structure and fabric study in the Kahar Formation and metamorphic rocks in contact aureole in addition to ductile fabrics of the Sarvejahan granite indicate that the Soltanyeh fault has played main role after Eocene during collision event and exposition processes.
    Keywords: Sarvejahan granite, mylonitic foliation, Soltanieh fault, Zanjan
  • Mohammadreza Mahdevar *, Meysam Farsimadan, Zahra Kamali Pages 14-35
    Zagros Fold-Trust belt with 2000 km length and it’s hydrocarbon reservoirs is the richest fold-trust belt in the world. Marun Oilfield is one of the biggest reservoir in south-west of Iran and north-east of Ahwaz city also in north Dezful embayment. Asmari Formation is the most important reservoir in Marun oilfield. Nowadays, knowledge about state, magnitude and in-situ stress direction in different studies of Oil and gas reservoir like geology, drilling and petroleum engineering is cleared. Study of in-situ stress in hydrocarbon reservoirs is divided to some part like state of stress, magnitude and the direction of stress tensors from each other. One of the advantages of stress study in hydrocarbon reservoir is usage these results in reservoir geomechanics that could solves some problems like wellbore instability during drilling, choosing safe trajectory, casing failure, different methods of reservoir stimulation, have an important role. This research was paid to review and determination of in-situ stress direction in Asmari reservoir formation in Marun Oilfield. For Analysis of in-situ stress direction, the result of image logs is the best way to use and so 19 wells became candidate. Also on this research, because of the importance on most of reservoir geomechanics applications, minimum horizontal stress direction was in focus. Finally, because of structural complexity and stress concentration in the ends of Marun structure, it determined that in-situ stress direction was changed but in other places has the strike of NW-SE. If both the north and north-east and centre fractures are associated with folding and bending seen, based on maps along fracture zones located on the southern limb of the layer at wells No. 181, 341, 322 and 278 in the eastern cape of along the dominant fracture orientation E130N, except those marked the longitudinal tensile fractures.
    Keywords: Natural Fractures, In-situ stress direction, Reservoir Geomechanics, Wellbore Instability, Image Logs, Marun Oilfield
  • Mahdi Yousefi *, Mohamad Mahdi Khatib, Ebrahim Gholami Pages 36-51
    Abstract Shekarab Fault system is located at north of Birjand city include fault scarps parallel to the main fault. For investigate the directionofmigration, fourcross-sections perpendicular to the fault has done. In all thesesections, by moving from north to south, the older lithological units are trusted over younger ones. Unitswith lowresistanceincludingshaleandmarl are locatedinthe southern part, andunits with high resistancesuch aslimestoneand sandstone are locatedin the north side of Shekarab fault. In various sections, by moving from north to south, an increase in the slope of the fault scarp is noticed. This cases and presence of new Qanat inside south of fault and sinstral movement in stream and cutting and tilting in Quaternary sediments indicate the growthand lateral migration in Shekarab faultscarps is from northto south. In four sections, espaces bettwin scarps in shale and marl are less than  sandstone and crystalline limestone. In analyzing sections, the estimation distance -27 meters- from the last scarp can be introduced as the later activity candidate.
    Keywords: Active tectonic, Shekarab fault, Fault Escarp, Fault migration, East of Iran
  • Emad Rojhani *, Sasan Bagheri Pages 51-63
    Abstract Adjacent to the northern margin of the Taknar wedge, south of the Sabzevar zone, and along to the Kuh Sorkh Mountain, there are huge conglomeratic blocks have been attributed to Oligocene. These blocks were dispersed onto the sedimentary beds with almost same age and material. Based on the Kadkan geological quadrangle map, a pronouncedunconformity was considered between these litho-stratigraphical units. The extensive field excursions as well as satellite image studies led us to have a different idea regarding the relationship between the two mentioned units.  The evidences such as a clear and extensive detachment zone between the units, several overturned to recumbent folds with vergences toward northeast, a number of northeast and southwest dip-slip thrusts, a pervasive shear lineament, and a tectonic window in the southwest of Kadkan, however, totally represent a huge thrust-nappe system along the Kuh Sorkh Mountain.  Indeed, the thrust-nappe system described here is composed of a huge north- to northeast-verging recumbent fold, which its southwestern limb moved probably a few hundred meters upon the northeastern limb. Accordingly, the huge dispersed conglomeratic blocks are the remnants of the resistant part of the southwestern allochthonous fold’s limb.We call these remnants as the Kadkan klippe assemblage.The existence of such a thrust-nappe system could represent a considerable shortening perpendicular to the Kuh Sorkh strike after the Oligocene time.  This reality could also document the notable distribution of strain around the Sangerd fault.
    Keywords: Kuh Sorkh, thrust nappe, Klippe, Sangerd fault, Kashmar
  • Leili Izadikian *, NASRIN PIRI Pages 64-76
    The primarystructuresofgranitic body canrecording flow patternbefore completely coolling. Through theconstruction study of primery structurecan be realized partly howevolutionmagmaduringascent andthe events thatoccur  durring emplacment it. This study  introduce the way for determine of magma flow from primary structure.one ofthe useful primarystructuresingraniteispreferredorientation ofthe uhedral minerals of  potassium feldspar.With using the  Preferredorientationof K-feldspar thestrainellipsein threeexposuresdetermined from asoftwareSPO  and Then integrated them with softwareEllipsoid  and obtained Strainellipsoid. However,inthree different areasofthesouthern partofthe Alvandbatholite strainellipsoid shapeis obtained.due tothe Strain ellipsoid shapeofthemagma flow patternin the southof Alvand is non-uniformdivergent flow.In this typeofflowpattern ,magma intruded fromanarrow pipeintoa wide area, and its ascent slowly. Thistype offlow patternis made upinthe igneous body that have syntectonic emplacement
    Keywords: Shape preferred orientation, Flow pattern, Granite, Alvand, Hamedan
  • MAREAM Gholamzadeh *, BEHNAM Rahimi, FARZEN GHAEMI, REHANE, Ahmadi Rohani Pages 77-92
    Abstract In this study, fracture systems of Akhlamad area was drawn using remote sensing methods and satellite data processing. Then their fractal pattern examined. Based on the regional fault related morphologies, different techniques were utilized to detect fault lines and fractures. To study the region, data of SPOT5, LandsatETM+ and ASTER were used. The resulting image of Landsat ETM+ merged with Panchromatic band for increasing the spatial resolution. Then the data were analyzed for detection of tectonic lineaments, lithological interruption and displacements due to faulting in ER-Mapper, ENVI and ArcGIS softwares. Also, Sunshading method was used on the DEM for detecting roughness caused by faults. Finally, the structural map of region was constructed using the fractures detected by the above mentioned techniques. Then, the fractal pattern of the structural fracture zone have done by Box-counting algorithm. For this purpose, the study area is divided into 94 separate areas and each area was analyzed separately. Based on the results, the fractal dimension is more in the direction NS, NNW-SSE and EW. Because the D value increases in these directions that has reached to 1.6. In other words, the directions have been developed further during the structural transformation. Given the certainty of these three direction, reactivation this area undertaken along these three.
    Keywords: Structural fractures, remote sensing, Binalud, Jurassic, Fractal