فهرست مطالب

مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات - سال سی‌ام شماره 3 (پاییز 1398)
  • سال سی‌ام شماره 3 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/08/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • فاطمه زهرا عرب، سهیلا کرباسی* صفحات 8-23

    هدف این پژوهش، استفاده از ترکیب تکنیک های دسته بندی و خلاصه سازی و بررسی تاثیر افزایش تعداد اسناد می باشد که تاثیر پارامترهای خلاصه سازی TF وISF و چهار تکنیک دسته بندی بیزین، درخت تصمیم، قانون و بردار پشتیبان و سه معیار ارزیابی دقت، صحت و فراخوان بر روی 1000 سند متن اصلی و خلاصه محاسبه و تفاوت ها بررسی شدند. نتیجه ی این پژوهش حاکی از برتری اسناد 1000 تایی، روش خلاصه ساز ISF نسبت به TF، روش های دسته بندی بیزین و بردار پشتیان نسبت به روش قانون و درخت تصمیم، متن اصلی نسبت به متن خلاصه می باشد که بیشترین مقدار %96.67 از معیار صحت در دسته بندی SVM و اسناد 1000 تایی متن اصلی از تکنیک خلاصه ساز ISF حاصل شد.

    کلیدواژگان: دسته بندی متون فارسی، خلاصه ساز TF-ISF، الگوریتم های دسته بندی، معیارهای ارزیابی دسته بندی
  • پگاه تاجر، سیدمصطفی فخراحمد، عبدالرسول جوکار*، علی رضا خرمایی، هاجر ستوده صفحات 24-44
    هدف

    شناسایی، طبقه بندی، و تحلیل بافتارهای استنادی مقالات علم اطلاعات و انواع استنادها با رویکرد فراگفتار هایلند.

    روش شناسی

    این پژوهش در دو مرحله «شناسایی طبقه استناد» (Jurgens et al., 2016) و «تحلیل مبتنی بر فراگفتار کارکرد شناسایی شده» (Hyland, 2005) انجام شده است. 164 بافتار استنادی مقالات استناد کننده به 10 مقاله به زبان انگلیسی (مجموعا شامل 656 جمله استنادی صریح و ضمنی) بررسی شده است.

    یافته ها

    استنادها از نظر فراگفتار در 2 طبقه اصلی استناد های «تعاملی- هدایتی» و «تعاملی- مشارکتی» با 4 طبقه فرعی در سطح دوم، 14 طبقه فرعی تر در سطح سوم و 23 طبقه فرعی تر در سطح چهارم دسته بندی شد. استنادهای شناسایی شده بیشتر از نوع تعاملی- هدایتی بود و نه تعاملی- مشارکتی. طبقات درک شده نیز بیشتر توصیفی بودند و نه تحلیلی و نقدگونه.

    نتیجه گیری

    شباهت طبقه بندی استنادهای این مطالعه با طرح های موجود تا سطح سوم است و اغلب نیز با طبقات استنادهای تعاملی- هدایتی اشتراکاتی دارند. به نظر می رسد انواع استنادهای تعاملی- مشارکتی شناسایی شده بتواند در پالایش بافتارهای استنادی در سامانه های بازیابی اطلاعات متون علمی و در ارزیابی کیفی تاثیرگذاری پژوهش ها یاری رسان باشد.

    کلیدواژگان: طبقه بندی استناد، تحلیل فراگفتار، تحلیل بافتار استناد، علم اطلاعات، الگوی هایلند
  • صبا سعدین خرم، جواد عباس پور* صفحات 46-57
    هدف

    سامانه های پیشنهاددهنده مقاله های علمی در تلاش اند به جای الزام کاربر به اصلاح راهبرد جستجو و فرمول بندی واژگان پرسش، الگوریتم ها و رویکردهای مناسب را برای عرضه مرتبط ترین مدارک به کار گیرند. علاوه بر ربط، رتبه بندی مدارک بازیابی شده نیز می تواند رضایت کاربران را تضمین کند. این مقاله نتیجه تحلیل رتبه مقاله ها را در سامانه های پیشنهاددهنده پایگاه وب آوساینس و موتور جستجوی گوگل اسکالر از دیدگاه کاربران و سنجه (NDCG) Normalized Discounted Cumulative Gain گزارش می کند.

    روش شناسی

    از 120 دانشجوی داوطلب دکترای دانشگاه شیراز در رشته های علوم انسانی، علوم پایه، فنی-مهندسی، کشاورزی، و دام پزشکی (از هریک 30 نفر) خواسته شد 2400 مقاله (1200 مقاله پیشنهادی گوگل اسکالر و 1200 مقاله پایگاه وب آو ساینس) را به لحاظ ربط، رتبه بندی کنند. داده ها با پرسشنامه و نرم افزار پژوهشگرساخته گردآوری شد.

    یافته ها

    میان رتبه انتسابی کاربران و رتبه انتسابی پایگاه شباهت ضعیف بود. شباهت رتبه بندی مقالات در سامانه های هر دو پایگاه نیز ضعیف، اما معنادار بود.الگوریتم ها و شاخص های سامانه های پیشنهاددهنده هر دو پایگاه برای رتبه بندی چندان موفق نیست و نیاز به بازنگری دارد.

    نتیجه گیری

    الگوریتم ها و شاخص هایی که سامانه پیشنهاددهنده دو پایگاه برای رتبه بندی مقاله های مرتبط پیشنهادی درنظر گرفته اند، در تامین رضایت کاربران زیاد موفق نبوده است؛ بنابراین بازنگری در الگوریتم های رتبه بندی این دو پایگاه ضروری به نظر می رسد.

    کلیدواژگان: رتبه بندی مدارک، سامانه های پیشنهاددهنده مقالات، سنجه NDCG، بازیابی اطلاعات، پایگاه وب آوساینس، موتور جستجوی گوگل اسکالر
  • یعقوب نوروزی*، نیره جعفری فر صفحات 58-70
    هدف

    شناسایی پروتکل های مبادله اطلاعات در کتابخانه های دیجیتالی و تعیین شاخص های اثرگذار در انتخاب و بهره گیری از آنها.

    روش شناسی

    ابزار گردآوری داده ها ‎پرسشنامه ‎پژوهشگرساخته بود. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی بهره گرفته شد. جامعه پژوهش 36 کتابخانه دیجیتالی است.

    یافته ها

    پروتکل او.ای.آی. - پی.ام.اچ. با 80% استفاده، پرکاربردترین و او.ای.آی. - او.آر.ای. با 18% کمترین استفاده را داشت. کتابخانه های دانشگاهی، آموزشگاهی، و تخصصی بیشتر از پروتکل او.ای.آی. - پی.ام.اچ. استفاده می کنند. پروتکل Z39.50در کتابخانه های ملی و عمومی به کار رفته است. از اس.آر.یو./دبلیو. در کتابخانه های عمومی بیشتر استفاده می شود. بیشترین و کمترین استفاده از پروتکل ها به ترتیب در کتابخانه های تخصصی و آموزشگاهی است.

    نتیجه گیری

    تنها استفاده از پروتکلZ39.50 تحت تاثیر فعالیت کتابخانه های دیجیتالی است. وجود منابع آرشیوی و اشیای فرهنگی- موزه ای باعث شده است کتابخانه ها بیشتر از پروتکل او.ای.آی.-پی.ام.اچ. اطلاعات استفاده کنند. استفاده از پروتکل Z39.50 و اس.آر.یو./دبلیو. تحت تاثیر استفاده از مدل جستجوی هم زمان و استفاده از او.ای.آی. - پی.ام.اچ. تحت تاثیر استفاده از مدل برداشت اطلاعات است.

    کلیدواژگان: مبادله اطلاعات، کتابخانه دیجیتالی، پروتکل های کتابخانه ای، همکاری بین کتابخانه ای
  • وحید آقاکیشی زاده*، احمد شعبانی صفحات 72-80
    هدف

    شناسایی رابطه میان خلاقیت سازمانی کتابخانه ها و مهارت های اطلاعاتی و ارتباطی کتابداران.

    روش شناسی

    پیمایشی تحلیلی میان کتابداران کتابخانه های دانشگاهی آذربایجان شرقی انجام و داده ها با استفاده از دو پرسشنامه پژوهشگرساخته جمع آوری شد.

    یافته ها

    میانگین خلاقیت سازمانی 26/831 با انحراف استاندارد 1/83 و میانگین مهارت های اطلاعاتی و ارتباطی 61/021با انحراف استاندارد 2/6 محاسبه شد. تحلیل های آماری استنباطی (آزمون رگرسیون و پیرسون) در سطح معناداری کوچک تر از 05/0؛ رابطه میان خلاقیت سازمانی کتابخانه ها با مهارت های اطلاعاتی و ارتباطی کتابداران آذربایجان شرقی را با مقدار  R=0/615تائید کردند.

    نتیجه گیری

    نتایج نشان می دهند خلاقیت سازمانی کتابداران کتابخانه های دانشگاهی و مهارت های اطلاعاتی و ارتباطی آنان در سطح خوبی قرار دارد و میان خلاقیت سازمانی کتابخانه ها با مهارت های اطلاعاتی و ارتباطی کتابداران کتابخانه های دانشگاهی آذربایجان شرقی رابطه مستقیم، مثبت، و معناداری وجود دارد.

    کلیدواژگان: خلاقیت سازمانی، مهارت های اطلاعاتی، مهارت های ارتباطی
  • ندا عباسی *، مینا قاسمی صفحات 82-93
    هدف

    شناسایی قدرت بازیابی ابزار کاوش فازی و غیرفازی و میزان هم پوشانی بین آنها.

    روش شناسی

    این پژوهش با نمونه گیری طبقه ای تصادفی و هدفمند از میان همه ابزارهای کاوش فعال در وب انجام شده است. ابزار گردآوری داده ها سه سیاهه وارسی پژوهشگرساخته بوده است.

    یافته ها

    ابزارهای غیرفازی متاکراولر، بینگ، و امرالد به ترتیب، و ابزارهای فازی گوگل، یاهو، و اسک بیشترین دقت را داشتند. در میان هر شش ابزار، گوگل قوی ترین و امرالد ضعیف ترین عملکرد را داشت. در جستجوی کلیدواژه ای، بینگ و متاکراولر بیشترین و در جستجوی سوالی، یاهو و متاکراولر ببیشترین هم پوشانی را داشتند. در جستجوی عبارتی نیز بیشترین هم پوشانی بین یاهو و متاکراولر مشاهده شد. در سه جستجوی سوالی، عبارتی، و کلیدواژه ای همه نتایج امرالد منحصر به فرد بود.

    نتیجه گیری

    گوگل بهترین و امرالد ضعیف ترین عملکرد را داشتند. با اینکه متاکراولر یک ابرموتور کاوش محسوب می شود اما نسبت به گوگل که یک موتور کاوش عمومی است ضعیف تر بود. در کل، ابزارهای کاوش فازی عملکرد قوی تری داشتند. بیشترین هم پوشانی نیز در میان متاکراولر با یاهو و بینگ مشاهده شد.

    کلیدواژگان: بازیابی اطلاعات، دقت، هم پوشانی، ابزار کاوش غیرفازی، ابزار کاوش فازی
  • مریم آذرگون، احمد شعبانی*، مظفر چشمه، عاصفه عاصمی صفحات 94-116
    هدف

    عوامل موثر بر استفاده از پیشنهاد پرسش و ارائه مدل مربوط به تاثیر و تاثر آنها با رویکرد مدل سازی ساختاری تفسیری.

    روش شناسی

    پژوهش کاربردی حاضر به روش آمیخته (ترکیب کیفی و کمی) انجام شده است. در این پژوهش ابتدا عوامل موثر در استفاده از پیشنهاد پرسش از طریق بررسی و مطالعه متون به روش اسنادی شناسایی شدند، سپس عوامل شناسایی شده با روش مدل سازی ساختاری تفسیری، سطح بندی شدند. برای ارائه مدل و سطح بندی عوامل، پرسشنامه خودتعاملی عوامل موثر بر استفاده از پیشنهاد پرسش در اختیار 10 نفر از متخصصان حوزه پیشنهاد پرسش قرار گرفت تا میزان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری عوامل بر یکدیگر را تعیین کنند و مدل مربوط به آن را ارائه دهند.

    یافته ها

    با بررسی متون حوزه پیشنهاد پرسش، 13 عامل موثر در استفاده از پیشنهاد پرسش شناسایی شدند که عبارت اند از: ویژگی های جمعیت شناختی، تجربه جستجو، سطح تخصص و دانش حوزه، سطح دانش زبان شناسی، پرسش کاربر، ایجاد خلاقیت، روان شناختی و شناختی، منبع ایجاد پیشنهاد پرسش، عوامل بافتی، ویژگی های معنایی پیشنهاد پرسش، ویژگی های ساختاری پیشنهاد پرسش، ارتقای عملکرد کاربر، و سهولت و آسانی استفاده. در مدل ارائه شده، «منبع ایجاد پیشنهاد پرسش» تاثیرگذارترین عامل بر سایر عوامل و «ارتقای عملکرد کاربر» تاثیرپذیرین عامل تشخیص داده شدند.

    نتیجه گیری

    عوامل شناسایی شده پایه ای هستند. پژوهشگران می توانند هنگام بررسی عملکرد و وضعیت پیشنهاد پرسش ابزارهای جستجو از آن در ارائه الگوریتم های مربوط به پیشنهاد پرسش بهره برند. همچنین، با مشخص شدن عوامل کلیدی و ارتباط میان آنها در مدل ساختاری تفسیری، پژوهشگران و طراحان الگوریتم ها می توانند از آنها استفاده کنند.

    کلیدواژگان: پیشنهاد پرسش، فرمول بندی پرسش، ابزار جستجوی اطلاعات، مدل سازی ساختاری تفسیری (ISM)
|
  • S. Karbasi *, F.Z. Arab Pages 8-23

    The purpose of this study is to verify combination of some classification and summarization techniques and to examine evaluation metrics of classification. The proposed framework implemented in seven main stages. First, 1,000 documents collected from yjc.ir website. The selection of documents is based on the appropriate content and a minimum of 100 and a maximum of 350 words. These documents divided into three categories: document title, document summary and original text of the document. Summary text and the original text grouped into 250, 500 and 1000 documents in two stages, with a 100% growth in the number of documents. The pre-processing of text performed and the stop-words deleted from the sentences. Next, the TF-ISF summarizer techniques implemented. A variety of classification algorithms such as Decision trees, Support vector machine, Bayesian and Rule implemented by the RapidMiner software, which provided 120 Excel outputs from the results of the evaluation criteria (accuracy, precision, and recall). Finally, five comparisons between the results considered. The results of this study indicate that the superiority of 1,000 documents, the ISF summarizer method versus TF, Bayesian and SVM classification versus Rule and Decision tree classifications, the original text versus summary text with highest of 96.67% of accuracy in SVM classification, 1000 documents and ISF summarizer technique.

    Keywords: Classification of Persian texts, TF-ISF Summarizer, Classification algorithms, Classification metrics
  • P. Tajer, S. M. Fakhrahmad, A. Jowkar *, A. Khormaee, H. Sotudeh Pages 24-44
    Purpose

    Identifying, classifying, and analyzing citation contexts of information science articles based on Hyland's meta-discourse approach.

    Methodology

    This research was carried out in two phases: "citation class identification" (Jurgens et al., 2016) and "metadiscourse-based analysis of identified function" (Hyland, 2005). 164 citation contexts of 10 citing articles in English (including 656 explicit and implicit sentences) were analyzed.

    Findings

    Based on metadiscourse, citation functions were categorized in 2 classes named "Interactive citations" and "Interactional citations" included 4 sub-classes in the second level, 14 sub-classes in the third level and 23 sub-classes in the forth. Interactive functions were understood more than interactional ones. Moreover, the perceived classes were more descriptive than analytical.

    Conclusions

    The similarity between the taxonomy perceived in this study and existing citation classification schemes in the literature, is to the third level. In addition, most similarities are in the area of interactive functions. It seems that interactional citations identified in this study could be used to refine citation contexts in scientific information retrieval systems as well as in the process of qualitative evaluation of the impact of research.

    Keywords: Citation classification, Meta-discourse Analysis, Citation Context Analysis, Information Science, Hyland Model
  • S. Sadein, J. Abbaspour * Pages 46-57
    Purpose

    To compare the rankings of articles by Google Scholar and Web of Science recommender systems against users’ perspectives.

    Methodology

    120 PhD candidates of Shiraz University in the fields of humanities, sciences, engineering and agriculture, (30 from each field) voluntarily participated in the study. They were asked to introduce three articles had recently read for their thesis. One of the three which was indexed by both databases was chosen and named as the core article. For each core article 10 recommended articles recommended by each recommender system were retrieved (2,400 overall). Using imitating software exclusively designed for this study, participants were asked to rank the articles retrieved by the two recommender systems for their core articles. Normalized Discounted Cumulative Gain (NDCG) measure was employed for analysis.

    Findings

    There was a noticeable but weak relationship between the users’ assigned rankings and the rankings of Google Scholar and Web of Science databases. Correlation between the rankings of both databases with NDCG measure was also weak.

    Conclusion

    The algorithms used for ranking by both recommender systems hardly in matched that of the users. Therefore, ranking algorithms of both databases may need some revision.

    Keywords: Documents’ ranking, Research paper recommender systems, NDCG measure, Information retrieval, Google Scholar, Web of Science
  • Y. Norouzi *, N. Jafarifar Pages 58-70
    Purpose

    Seeks to identify information interoperability protocols in 36 leading digital libraries to identify appropriate indicators.

    Methodology

    Data gathering tool was a researcher-made questionnaire. Descriptive and inferential frequency, percentage, Lambda and Fisher's test were employed for analysis of data. Findings 29 (80%) libraries used OAI-ORE protocol, 6 (16%) university, school and special libraries used OAI-PMH protocol. Z39.50 more often used by national libraries. Public libraries used Z39.50 and SRU/W for better interoperability. Special libraries used protocols most and were more successful in Interoperability. School libraries rarely used any protocol.

    Conclusion

    The use of Z39.50 was influenced by the scope of library’s activity. Availability of archival resources and cultural objects (for example, museum objects) has led the libraries to use OAI-PMH for better interoperability. The use of Z39.50 and SRU/W was influenced by use of federated model in digital libraries. The use of OAI-PMH was influenced by the use of harvested model in digital libraries.

    Keywords: Digital library, Interoperability, Interoperability protocols
  • V. Aghakishizadeh *, A. Shabani Pages 72-80
    Purpose

    Examines the relationship between organizational creativity and information and communication skills of librarians in academic libraries.

    Methodology

    The present study was conducted through an analytical survey among librarians in the province of East Azarbaijan university libraries. Data was collected by a researcher designed questionnare.

    Findings

    The mean of organizational creativity was 26.831 with a standard deviation of 1.83 the mean of information and communication skills was 61.021 with a standard deviation of 2.60. Inferential statistical analysis (regression and Pearson test) at a meaningful level smaller than 0.05, confirmed the relationship between organizational creativity of libraries and information and communication skills with R = 0.615.

    Conclusion

    Organizational creativity of librarians in academic libraries and their information and communication skills ware in a good state. We found a direct, positive, and meaningful relationship between organizational creativity of libraries with information and communication skills.

    Keywords: Organizational creativity, Information skills, Communication skills
  • M. Ghassemi, N. Abbasi * Pages 82-93
    Purpose

    Compares the performance of fuzzy and non-fuzzy search engines and measures the overlap among them.

    Methodology

    Search engines included were selected by accidental classified and purposeful sampling. Data was gathered using three lists based on a subject headings list, carried out in three formats including search questions, phrases, and keywords search.

    Findings

    Meta Crawler, Bing, and Emerald showed the highest rate of precision among the non-fuzzy search engines respectively, while Google, Yahoo and ASK obtained the showed the highest level of precision among the fuzzy ones respectively. With regard to keyword searching, Bing and Meta Crawler showed the highest level of overlap, while Yahoo and Meta Crawler had the highest level of overlap in question searching. With regards to phrase searching, the most overlap was between Yahoo and Meta Crawler. Emerald results were had no overlap with the other five search engines in the three types of queries. This could be seen as its poor performance.

    Conclusion

    Overall performance of fuzzy search engines was better. Except for Emerald, other search engines showed considerable levels of overlap.

    Keywords: Information retrieval, Precision, Overlap, Non-fuzzy search engine, Fuzzy search engine
  • M. Azargoon, A. Shabani *, M. Cheshme Sohrabi, A. Asemi Pages 94-116
    Purpose

    To identify factors affecting the use of query suggestions in information search tools and proposing a model.

    Methodology

    The factors were identified through the review of the literature, based on which a self-interaction questionnaire was designed and circulated among 10 experts to determine relationships between the factors.

    Findings

    Among the 13 factors identified through the review of the literature, demographic characteristics, search experience, domain knowledge and expertise, linguistic features, user's query, creativity, psychological and cognitional, the source of creation of query suggestions, contextual factors, semantic features of query suggestions, and structural characteristics of the query suggestions could increase the ease of use and improve the userperformance. The model presented “the source of generation of the query suggestion" was identified as the most influential factor.

    Conclusion

    Findings of this study could use when examining the performance, as well as in the design of query suggestion systems.

    Keywords: Query suggestion, Query formulation, Information search tool, Interpretative Structural Modeling (ISM)