فهرست مطالب

بصیرت و تربیت اسلامی - پیاپی 49 (تابستان 1398)
  • پیاپی 49 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/31
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمد بازرگانی صفحات 9-35
    زمینه و هدف

    مقام معظم رهبری(مدظله العالی) فرمودند: «تولید گفتمان و تبدیل آن به گفتمان غالب، قدم اول تحقق یک خواسته است و بسیاری از مشکلات را برطرف و کارها را تسهیل می کند».گفتمان در اندیشه مقام معظم رهبریK جایگاه والایی دارد؛ تا به آنجا که ایشان شرط لازم تحقق نظریه ها و حتی آرمان های متعالی انقلاب را گفتمان سازی دانسته و به کرات بر ضرورت آن تاکید ورزیده اند. به بیان ایشان گفتمان شعاری پرمحتوا و حاکی از حقیقت قابل گسترش فکری است که جهت دهنده و برانگیزاننده است، گفتمان هر جامعه مثل هواست، همه تنفسش می کنند چه بدانند، چه ندانند، چه بخواهند، چه نخواهند. در نگاه ایشان اولین گام برای تحقق هر خواسته ، تبدیل آن به گفتمانی پذیرفته شده است و گفتمان سازی رافع مشکلات و تسهیل گر کارها است و وقتی چیزی به صورت گفتمان پذیرفته شده درآمد و خواست عمومی شد، طبعا تحقق پیدا می کند. رئیس محترم سازمان عقیدتی سیاسی ناجا فرمودند: «رسیدن پلیس به تراز انقلاب اسلامی باید در نیروی انتظامی به یک گفتمان و دغدغه تبدیل شود. ان شاءالله با آماده شدن بستر فکری و تبدیل شدن این موضوع پلیس در تراز انقلاب اسلامی به یک گفتمان عمومی، بتوانیم شاهد تحقق آن باشیم».

    روش تحقیق

    روش تحلیل گفتمانی که در این پژوهش به کاررفته است، روشی کثرت گرا است که با ایده گرفتن از مدل نورمن فرکلاف و تحلیل مضمون، دو گونه تحلیل کمی و کیفی و سه سطح توصیف و تفسیر و تبیین را موردتوجه قرار می دهد.

    یافته ها

    تبدیل گفتمان تولید شده به گفتمان غالب سازمان، به تعبیر مقام معظم رهبری Kبر عهده خواص سازمان است تا با تبلیغ و ایجاد فضای لازم و تبلور عملی آن، بسترهای تحول تعالی مدار سازمان را با ائتلافی توانمند برای حرکت جمعی در جهت تحقق مطالبات فرمانده معظم کل قوا فراهم آورند

    کلیدواژگان: مقام معظم رهبری(مدظله العالی)، انقلاب اسلامی، نیروی انتظامی
  • رضا دوستدار*، صفی الله ذوقی صفحات 37-66
    زمینه و هدف

    پژوهش حاضر درصدد است معنا، چیستی، چرایی و انواع نفوذ را در اندیشه‏ رهبر معظم انقلاب (دامت برکاته)  مورد پرسش و پژوهش قرار دهد و ابعاد مختلف موضوع را از منظر ایشان واکاوی نماید. این پژوهش به این پرسش، پاسخ می دهد که: نفوذ در اندیشه مقام معظم رهبری چه مفهومی دارد؟

    روش تحقیق

    روش تحقیق حاضر، کیفی و از نوع تحلیل مضمون (تحلیل تماتیک) به شیوه مضامین شبکه ای است. جامعه آماری در این تحقیق شامل تمامی سخنرانی هایی است که حضرت آیت الله خامنه ای از سال 1368 تا سال 1397 در مورد نفوذ ایراد نمودند. روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه‏ای با ابزار فیش‏برداری و مراجعه به منابع دست اول، یعنی سخنرانی‏های مقام معظم رهبری، مستند به سایت ایشان است. یافته ها، به شیوه تحلیل مضمون بیانات ایشان در سال های 1368 تا 1397 موردتحلیل قرار گرفته است.

    یافته ها و نتیجه گیری

    به طورکلی نفوذ شامل انواع مختلف نفوذ فرهنگی، نفوذ سیاسی، نفوذ امنیتی و نفوذ اقتصادی است و نفوذ دشمن به صورت همه جانبه است. در رابطه با شیوه های نفوذ دشمن، مهم ترین شیوه، رخنه در کشور است که این رخنه در دستگاه های دولتی و خصوصی، به صورت شخصی یا جمعی و در انواع مختلف نفوذ، وجود دارد. هدف نفوذ دشمن را می توان در کلی در مفهوم نابودی خلاصه کرد. همچنین انگیزه اصلی نفوذ دشمن را می توان سلطه و ادامه تجربه تاریخی استکبار و استثمار بیگانگان دانست. راهکارهای مقابله با نفوذ دشمن، از دیدگاه مقام معظم رهبری، افزایش آگاهی ، هوشیاری و شناخت نقشه نفوذ دشمن در ابعاد فرهنگی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی است.

    کلیدواژگان: نفوذ، بیانات رهبری، نفوذ فرهنگی، نفوذ سیاسی، نفوذ امنیتی، نفوذ اقتصادی
  • حیدر سهرابی، محمد عبدالرحیمی* صفحات 63-87
    زمینه و هدف

    تعالی معنوی از اساسی ترین مباحث مطرح شده در حوزه علوم اسلامی است و آیات و روایات متعددی در این مورد وجود دارد. این تحقیق، به دنبال آشکارسازی مبانی، ملاک ها و راهکارهای «تعالی معنوی» بر اساس آموزه های قرآنی، و تبیین چیستی و چگونگی رخداد آن است. در این راستا، با استفاده از مستندات نقلی، بر ذومراتب بودن سه آیه عظیم الهی: انسان، قرآن و جهان استدلال شده و نیز به تناظر آیات آفاقی و انفسی اشاره شده است و بر اساس مبانی مذکور، تعریفی از «تعالی معنوی» ارائه گردیده است.

    روش تحقیق

    مقاله حاضر به روش تحلیل محتوا و با رویکرد کیفی، آیات قرآن کریم را موردبررسی قرار داده است. به منظور احصای آموزه های قرآنی و روایی تعالی معنوی و تفسیر داده های تحقیق، از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. در بررسی ادبیات تحقیق، قرآن کریم، کتاب های تفسیری شیعه و اهل سنت، منابع روایی و مقاله های مرتبط، مطالعه شده است. نرم افزارهای قرآنی و حدیثی برای احصای مقوله ها و نرم افزار مکس کیو.دی. ای برای کدگذاری و تجزیه وتحلیل داده ها مورداستفاده قرار گرفته است. یافته ها و نتیجه گیری بر اساس یافته های این تحقیق، تعالی معنوی به معنای حرکت صعودی و ارتقای درجه وجودی و حرکت از سطح وجودی ضعیف تر به سوی «بودن» در سطح وجودی قوی تر است. تعالی معنوی، حرکتی وجودی و صیرورتی به سوی مبدا هستی (شدیدترین مرتبه وجود) در مراتب نفس انسان و مراتب عالم هستی است که البته با «رشد» و توسعه و بسط وجودی سالک همراه می شود و ملازم با «توبه» و عروج انسان به مراتب والای آیات انفسی و آفاقی و «بهشتی شدن» است. «علم و بصیرت»، «ایمان و تقوی» و «آراستگی به ویژگی های بهشتیان» ملاک های قرآنی برای تعالی معنوی هستند و «خودشناسی و خداشناسی»، «عبادت خدا»، «طهارت» و «جهاد و مجاهده» ازجمله راهکارهای «تعالی معنوی» هستند.

    کلیدواژگان: انسان، تعالی معنوی، حرکت وجودی، علم، آگاهی، طهارت
  • رمضان شعبانی سارویی صفحات 89-111
    زمینه و هدف

    انقلاب اسلامی حرکت شتابنده ای است به سمت تحقق دولت اسلامی در ایران و شکل گیری جامعه اسلامی و پدید آمدن تمدن اسلامی بر محوریت تمدن اسلامی- ایرانی در جهان اسلام است. یکی از مسائل اساسی در سال های اخیر، پاسخ به این پرسش است که رسالت نهادهای انقلابی در فرایند تحقق اهداف اسلامی و به طور خاص در تحقق دولت اسلامی در شرایط حاضر چیست؟ ناجا به عنوان یکی از دستگاه های انقلابی در نظام مقدس جمهوری اسلامی است که طبعا از یک نهاد انقلابی، توقعات انقلابی می‏رود. در نقشه راه کلان دولت مطلوب اسلامی، ایجاد تحول در کارگزاران و نهادهای نظام اسلامی و نیز باور به اینکه ساخت دولت اسلامی، هم ضرورت دارد و هم در شرایط فعلی امکان پذیر است، از الزامات اساسی دولت سازی به شمار می آید.

    روش تحقیق

    این تحقیق در پی آن است که با روش توصیفی تحلیلی و با شیوه اسنادی، به بررسی، توصیف و تبیین الزامات و فرایندهای تحولی ناجا در عرصه تحقق دولت اسلامی بر اساس آراء و اندیشه های مقام معظم رهبری بپردازد.

    یافته ها و نتیجه گیری

    ناجا با ماموریت امنیتی و انتظامی، به عنوان مظهر حاکمیت جمهوری اسلامی، نقش تعیین کننده ای در تحقق دولت اسلامی دارد. از مهم ترین فرایندهای تحولی ناجا در تحقق دولت اسلامی، تحول در سه حوزه سخت افزاری، نرم افزاری و مغزافزاری و تفکیک در سه بعد دانش، نگرش و توانش است.

    کلیدواژگان: دولت اسلامی، ناجا، سخت افزار، نرم افزار، مغزافزار
  • یوسف ترابی*، محمد جواد نصرالله زاده صفحات 113-149
    زمینه و هدف

    سازمان های مدیریتی، نقش مهمی در فرایند نیل به اهداف و آرمان های سازمان دارند. مطالعه این نقش ها و کارکردهای سازمان های مدیریتی، به گونه ای مطالعه جامعه شناختی سازمان تلقی می شود. سازمان عقیدتی سیاسی از سازمان های تابع نیروی انتظامی کشور است که مهم ترین کارویژه آن «کمک به تکوین سازمان پلیس و نیروی انتظامی اسلامی و در تراز جمهوری اسلامی ایران» است و نوشتار حاضر، پویشی علمی به منظور مطالعه نقش سازمان عقیدتی سیاسی در فرایند نهادینه سازی فرهنگ سیاسی مطلوب در نیروی انتظامی است.

    روش تحقیق

    این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از اسناد و منابع موجود متعلق به دیدگاه های رهبر انقلاب اسلامی (مدظله العالی) و با استفاده از رویکرد نهادگرایی انجام گرفنه است.

    یافته ها و نتیجه گیری

    یکی از کارکردهای مهم سازمان عقیدتی سیاسی، «فرهنگ سازی سیاسی» و توسعه و تعمیق فرهنگ سیاسی مبتنی بر هنجارها و ارزش های اسلامی در میان منابع انسانی و فرماندهان نیروی انتظامی است که بخشی مهم از حوزه بصیرت سیاسی سازمانی را شامل می شود. سازمان عقیدتی سیاسی ماموریت تکوین سازمان پلیس در تراز جمهوری اسلامی ایران را از طریق زیر انجام می دهد: 1-   آموزش و تربیت معرفت شناختی و اعتقادی فرماندهان و منابع انسانی پلیس؛ 2-   آموزش و تربیت اخلاقی و رفتاری فرماندهان و منابع انسانی پلیس؛ 3-   آموزش و تربیت سیاسی فرماندهان و منابع انسانی پلیس؛ 4-   فضاسازی معنوی و اخلاقی در درون ساختارهای مختلف نیروی انتظامی؛ 5-   پیشگیری از انحرافات و کژروی های فرماندهان و منابع انسانی پلیس؛ 6-   نهادینه سازی فرهنگ اسلامی به عنوان یک «کنش ارزشی» در فعالیت های فرماندهان و منابع انسانی پلیس.

    کلیدواژگان: نیروی انتظامی، سازمان عقیدتی سیاسی، فرهنگ سازی، فرهنگ سیاسی، بصیرت سیاسی، نهادگرایی
  • روح الله داوری*، محمدتقی دیاری بیدگلی صفحات 151-177
    زمینه و هدف

    یکی از موضوعاتی که در دین مبین اسلام اهمیت فروان دارد چگونگی رابطه دولت اسلامی با دیگر دولت ها و به عبارتی «سیاست خارجی» است. بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، رهبر کشور بالاترین نقش را در تصمیم گیری های کلان در زمینه سیاست خارجی نظام دارد. تحلیل بیانیه ها و سخنرانی های آیت الله خامنه ای، می تواند نشان دهد که تصمیم گیری ها و دیدگاه های ایشان، به چه میزان مبتنی بر مبانی قرآنی است. 

    روش تحقیق

    این مقاله با استفاده از روش «تحلیل محتوا» درصدد پاسخ گویی به این سوال اصلی است: مبانی قرآنی اصل عزت چیست و عزت در اندیشه آیت الله خامنه ای، چه جایگاهی دارد؟

    یافته ها و نتیجه گیری

    در این پژوهش پس از تحلیل اصل عزت به بازشناسی این اصل در قرآن پرداخته شده است؛ بدین معنا که مقولات و نتایج حاصل از بیانات آیت الله خامنه ای با مقولات و نتایج مفهوم موردنظر در قرآن کریم مقایسه و شباهت ها و تفاوت ها و میزان تناظر آن ها سنجیده و مشخص شده که بیانات رهبر انقلاب اسلامی به چه میزان بر اساس مبانی قرآنی بوده است. بر اساس یافته های این پژوهش، مقوله های «مفهوم عزت در سیاست خارجی»، «راه به دست آوردن عزت در سیاست خارجی»، «عزت و نرمش قهرمانانه» و «تقابل عزت و ذلت» افزون بر اینکه در تحلیل محتوای بیانات آیت الله خامنه ای استخراج شده، در آیات قرآن کریم نیز مورد توجه قرار گرفته است.

    کلیدواژگان: اصل عزت، تفسیر سیاسی، اندیشه قرآنی، آیت الله خامنه ای، روابط بین الملل