فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 31 (پاییز 1398)
  • پیاپی 31 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/10
  • تعداد عناوین: 20
|
  • علی ستاری، محمود سلوکی*، نادعلی باقری، براتعلی فاخری، علیرضا نبی پور صفحات 1-10

    شمال ایران بخصوص مازندران بخش عمده ای از برنج مصرفی کشور ایران را تامین می کند. در طول مراحل رشد برنج، اجزای عملکرد تحت تاثیر شرایط محیطی قرار می گیرند و عملکرد نهایی یک رقم به ژنوتیپ و پاسخ آن به شرایط محیطی بستگی دارد. در این مطالعه، کشت11 لاین امید بخش برنج بهمراه ارقام والدینی (دیلمانی، سپیدرود، سنگ طارم و ندا) در سه منطقه از استان مازندران (دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، موسسه تحقیقات برنج آمل و ایستگاه تحقیقاتی چپرسر تنکابن) برای شناسایی ژنوتیپ های پایدار انجام گردید، بر اساس تجزیه امی، محیط، ژنوتیپ و اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط اثر معنی داری بر عملکرد داشته و سهم هر کدام به ترتیب 58/27، 32/30  و93/21 درصد از کل تغییرات را در برداشتند و اثر متقابل ژنوتیپ و محیط نیز به دو مولفه اصلی تفکیک گردید، سهم اولین مولفه اصلی 1/85 درصد از کل اثرمتقابل ژنوتیپ و محیط را بخود اختصاص داده و سهم دومین مولفه اصلی 9/14 درصد بود. بر اساس تجزیه بای پلات امی، رقم ندا و لاین 5 برای منطقه آمل، لاین 117برای ساری و رقم سپیدرود و لاین 48 برای تنکابن سازگاری خصوصی خوبی برای این مناطق داشتند و پایدارترین ژنوتیپ، لاین 117 با عملکردی متوسط حدود 6 تن در هکتار، که برای همه مناطق قابل توصیه می باشد.

    کلیدواژگان: برنج، اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط، امی، سازگاری و پایداری عملکرد
  • سارا خسروی، رضا عزیزی نژاد، امین باقی زاده*، محمود ملکی صفحات 11-27

    گندم نان از مهم ترین محصولات زراعی جهان بوده و غذای اصلی مردم را در مناطق خشک و نیمه خشک از جمله ایران تشکیل می دهد. این تحقیق به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و روابط بین صفات مورفولوژیکی و زراعی در شرایط نرمال و تنش خشکی در 35 ژنوتیپ گندم به صورت آزمایش اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. صفات مورفولوژیکی و زراعی شامل ارتفاع بوته، طول ریشک، طول سنبله، طول برگ، طول میانگره، تعداد گره، تعداد پنجه، تعداد برگ، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در بوته، عملکرد دانه، وزن سنبله، وزن صد دانه و عملکرد بیولوژیکی و صفات فنولوژیکی شامل تعداد روز تا جوانه زنی و تعداد روز تا خوشه دهی اندازه گیری شد. براساس نتایج تجزیه واریانس، همه ی صفات مورد بررسی ژنوتیپ های مختلف با یکدیگر تفاوت آماری معنا داری داشتند. ضرایب همبستگی بین صفات نشان داد که عملکرد دانه در حالت نرمال با صفات طول سنبله، وزن سنبله، تعداد گره، تعداد برگ، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در بوته همبستگی مثبت داشت. عملکرد دانه در حالت تنش با صفات وزن سنبله، تعدا گره، تعداد برگ، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در بوته همبستگی مثبت داشت. در تجزیه و تحلیل رگرسیونی در حالت نرمال چهار متغیر وزن صددانه، تعداد سنبله در بوته، تعداد دانه در سنبله، و طول ریشک و در حالت تنش شش متغیر تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در بوته، وزن سنبله، طول سنبله، وزن صددانه و طول برگ وارد مدل شدند. تجزیه علیت نشان داد که صفات وزن صددانه در حالت نرمال و وزن سنبله در حالت تنش بیشترین اهمیت را در عملکرد دانه داشتند. در تجزیه به مولفه های اصلی سه عامل اصلی 5/77 درصد از کل تنوع را در شرایط نرمال توجیه می کنند. گروه بندی جمعیت ها بر اساس 17 صفت مذکور در دو حالت نرمال و تنش خشکی متفاوت از یکدیگر بود. با توجه به نتایج حاصله ژنوتیپ D1 (با ژنوم AA) و رقم سبلان که در همه شرایط عملکرد بالای خود را حفظ کردند می توانند به عنوان متحمل ترین ها شناخته شوند.

    کلیدواژگان: تجزیه کلاستر، تنوع ژنتیکی، رگرسیون، گندم
  • کوثر طاهری بوکانی، رقیه نجف زاده* صفحات 28-41

    بومادران (Achillea) یک گیاه دارویی مهم با خواص و کاربردهای فراوان می باشد که در مناطق جغرافیایی مختلف ایران پراکنش دارد. در این پژوهش خصوصیات رشدی، درصد اسانس و بوم شناختی چهار گونه بومادران شامل بومادران مویین (A. setacea)، بومادران زرد و مزرعه روی (A. biebersteinii)، بومادران بیابانی (A. tenuifolia) و بومادران (A. wilhelmsii) ارزیابی شد. نمونه برداری از گیاهان در زمان گلدهی انجام گردید و 13 صفت مورفولوژیک گیاه به همراه خصوصیات اکولوژیک مناطق جمع آوری گونه ها بررسی شد. اسانس گیری از نمونه های خشک شده با دستگاه کلونجر به مدت چهار ساعت انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین گونه های مورد مطالعه از نظر صفات مورد بررسی تنوع وجود دارد. گونه بومادران مویین (A. setacea) از نظر ارتفاع بوته، دور ساقه اصلی، فاصله میانگره، طول و عرض برگ و گونه بومادران (A. wilhelmsii) از نظر داشتن ساقه فرعی، تعداد گل آذین در بوته، تعداد برگ نسبت به سایر گونه ها برتری داشتند. تجزیه خوشه ای گونه ها را در دو گروه مجزا قرار داد. همبستگی بین صفات نشان داد که بین برخی از صفات مورفولوژیک با هم و مورفولوژیک با خاک همبستگی معنی داری وجود دارد. بازده اسانس بین گونه ها از 52/0 تا 82/0 درصد می باشد. بر اساس این نتایج حاصل از این پژوهش، گونه های بومادران مویین (A. setacea) و بومادران (A. wilhelmsii) از لحاظ خصوصیات رشدی و عملکردی و گونه بومادران (A. wilhelmsii) از لحاظ دارا بودن بیشترین بازده اسانس برتر بودند. گیاهان معرفی شده این پژوهش می توانند در صنایع دارویی، غذایی و عطرسازی و معرفی برای برنامه های به نژادی مورد استفاده قرار گیرند.

    کلیدواژگان: درصداسانس، بومادران، صفات مورفولوژیک، تنوع اکولوژیک
  • حسن امیری اوغان*، حسین زینل زاده تبریزی، حمیدرضا فنایی، نرجس خاتون کازرانی، غلامرضا قدرتی، امیر خسرو دانایی، محمد باقر ولی پور صفحات 42-54

    ارزیابی سازگاری و پایداری تولید ارقام در شرایط مختلف محیطی در برنامه های اصلاحی گیاهان زراعی حایز اهمیت وی ه ای است. به منظور بررسی پایداری عملکرد دانه لاین های امیدبخش کلزای بهاره در مناطق گرم جنوب، 17 لاین امیدبخش بهاره کلزا به همراه رقم شاهد (RGS003) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به مدت دو سال طی سال های زراعی 92-1390 در مناطق دزفول، زابل، برازجان، بهبهان با استفاده از روش تجزیه گرافیکی GGE بای پلات مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج حاصل نشان داد که بیشترین میانگین عملکرد دانه در زابل و کمترین آن در برازجان بود. نمای چندضلعی بای پلات نشان داد که ژنوتیپG12 پایدارترین ژنوتیپ برای بهبهان و دزفول و ژنوتیپ G14 پایدارترین ژنوتیپ برای برازجان و زابل بود. براساس مختصات محیط متوسط، ژنوتیپ G12 پرمحصول ترین و پایدارترین ژنوتیپ در محیط متوسط مورد آزمایش بود. همچنین بر اساس بای پلات مقایسه کلیه ژنوتیپ ها با ژنوتیپ ایده آل، ژنوتیپG12 به عنوان ژنوتیپ پایدار و دارای عملکرد بالا در میان تمام ژنوتیپ ها و محیط ها مشخص شد. براساس نمایش میانگین عملکرد و شاخص پایداری شوکلا و نیز میانگین عملکرد نسبت به حداکثر و یا شاخص برتری، ژنوتیپ های G12، G14 و G18 نسبت به سایر ژنوتیپ ها در تمامی مناطق اقلیم گرم جنوب برتر و پایدار بوده و قابل توصیه هستند.

    کلیدواژگان: GGEبای پلات، ژنوتیپ ایده آل، سازگاری، شاخص پایداری شوکلا
  • علی اکبر اسدی*، مصطفی ولیزاده، سید ابوالقاسم محمدی، منوچهر خدارحمی صفحات 55-64

    شناسایی و انتخاب روش اصلاحی مناسب و استفاده از معیارهای گزینش صحیح و کاربردی جهت معرفی ارقام مقاوم به تنش کمبود آب بسیار اهمیت دارد. جهت بررسی نحوه توارث صفات فیزیولوژیکی و زراعی در گندم 50 لاین F3 به همراه والدین و نسل F1 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط نرمال و تنش کمبود آب انتهای فصل در دو سال متوالی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایش مشخص کرد که در بین و درون خانواده های F3 در تمامی صفات در دو محیط اختلاف معنی داری وجود دارد. بنابراین تنوع ژنتیکی زیادی برای این صفات وجود دارد . اثر ژن ها در دو محیط متفاوت رطوبتی تغییر قابل توجهی نداشت و جزء ژنتیکی تنوع در همه صفات در دو محیط بسیار بزر گ تر از بخش تنوع محیطی بود. در صفات وزن  صددانه، ارتفاع بوته، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله و قطر دانه در هر دو شرایط محیطی وراثت پذیری خصوصی میزان متوسطی را نشان می دهد که بیانگر نقش بیشتر واریانس افزایشی در کنترل این صفات است بنابر این می توان در بهبود این صفات گزینش را در نسل های اولیه اعمال نمود. عملکرد دانه تک بوته در هر دو شرایط محیطی وراثت پذیری عمومی بالا ولی وراثت پذیری خصوصی پایینی نشان داد که نشان می دهد وراثت این صفت ژنتیکی بوده ولی تحت کنترل اثرات افزایشی قرار نداشته و اثرات غالبیت در کنترل آن نقش دارند و گزینش در نسل های انتهایی می تواند در بهبود آن موثر باشد.

    کلیدواژگان: امید ریاضی، بین و درون خانواده هایF3، تجزیه واریانس نسل ها، تنش، وراثت پذیری
  • امیر رضا صادقی بختوری*، بهمن قهرمانی بکتاش، بهمن بهمن پاسبان اسلام، وحید سرابی، سعید حضرتی صفحات 65-77

    خشکی یکی از مهم ترین تنش های غیرزیستی در سراسر جهان است که رشد، نمو و عملکرد نهایی گیاهان زراعی را تحت تاثیر قرار می دهد. با توجه به اینکه گیاه کلزا نقش اصلی در تامین روغن دارد، از این رو شناخت ارقام متحمل به تنش یک ضرورت در آن است. به منظور ارزیابی تحمل ژنوتیپ های مختلف کلزا در شرایط تنش کم آبی، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل تنش خشکی در سه سطح: بدون تنش، قطع آبیاری در مرحله گلدهی و قطع آبیاری در مرحله خورجین دهی به عنوان عامل اصلی و 14 ژنوتیپ مختلف کلزای پاییزه به عنوان عامل فرعی بودند. نتایج نشان داد که تنوع مطلوبی در بین ژنوتیپ ها براساس صفات مختلف مورد مطالعه در سطوح مختلف تنش کمبود آب وجود دارد. تنش کمبود آب موجب کاهش همه صفات مورد بررسی به جز صفت شاخص برداشت شد. تجزیه خوشه ای ژنوتیپ های مختلف کلزا براساس روش UPGMA در سطوح مختلف بدون تنش، تنش از مرحله گلدهی و تنش از مرحله خورجین دهی، ژنوتیپ ها را به ترتیب در 3، 4 و 4 گروه مجزا تفکیک نمود. در تجزیه به مولفه های اصلی تعداد دو عامل در همه سطوح تنش مورد بررسی بدست آمد که دارای مقدار ویژه بالاتر از یک بودند. صفات طول خورجین، مساحت خورجین، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، میزان رشد مطلق بوته، عملکرد دانه و شاخص برداشت در همه سطوح تنش بالاترین میزان بار عامل در جهت مثبت را به خود اختصاص دادند. در شرایط تنش از مرحله گلدهی عملکرد دانه با همه صفات به جز صفات ارتفاع گیاه و تعداد خورجین واقعی به پتانسیل همبستگی مثبت و معنی دار در سطح 1 درصد داشت. نتایج آزمایشات حاکی از آن است که در شرایط بدون تنش، ژنوتیپ های L155 (3947 کیلوگرم در هکتار)،  L14(3952 کیلوگرم در هکتار)، HL2012 (4159 کیلوگرم در هکتار) و WPN6 (3929 کیلوگرم در هکتار) عملکرد های قابل قبولی داشتند ولی در شرایط کمبود آب در مرحله گلدهی ژنوتیپ های WPN6 (2156 کیلوگرم در هکتار)، L155 (2158 کیلوگرم در هکتار)،  SW102(1983 کیلوگرم در هکتار)،  L14(2174 کیلوگرم در هکتار) و HL3721 (2136 کیلوگرم در هکتار) و در شرایط تنش از مرحله خورجین دهی ژنوتیپ HL2012  (3259 کیلوگرم در هکتار) در مقایسه با سایر ژنوتیپ ها با کسب عملکرد دانه به مراتب بالاتر از پایداری عملکرد نسبتا بیشتری برخوردار بودند.

    کلیدواژگان: تجزیه خوشه ای، تنش کمبودآب، تجزیه به مولفه های اصلی، کلزا، همبستگی
  • بهرام مسعودی*، مهرزاد احمدی صفحات 78-91

    موفقیت در یک برنامه به نژادی و برنامه های انتخاب بستگی به دو عامل وجود تنوع ژنتیکی و انتخاب موثر ژنوتیپ های مطلوب دارد، لذا مطالعه تنوع ژنتیکی برای صفات و استفاده از این تنوع جهت بهبود ژنتیکی صفات دارای اهمیت می باشد. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی عملکرد و اجزای آن و برخی از صفات مورفولوژیک و فنولوژیک و شناخت عوامل مهم تاثیرگذار بر عملکرد، 91 ژنوتیپ جدید وارداتی کنجد به همراه سه رقم شاهد (ناز تک شاخه، اولتان و یلووایت) در یک طرح آگمنت و شش بلوک در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج در سال 1395 مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که ژنوتیپ های مورد بررسی که از نواحی مختلف جغرافیایی جمع آوری شده بود برای اکثر صفات تنوع مطلوبی دارد. صفات تعداد کپسول در شاخه فرعی، عملکرد دانه تک بوته، تعداد شاخه فرعی و تعداد کل کپسول در تک بوته دارای بیشترین ضریب تنوع فنوتیپی بود. نتایج تجزیه به عامل ها نشان داد که شش عامل مشترک مجموعا 77/82 درصد از تغییرات داده ها را توجیه می کنند. این عامل ها با توجه به نوع صفات، تحت عناوین خصوصیات عملکرد و اجزای آن، خصوصیات کپسول، خصوصیات فنولوژیکی، خصوصیات مغز بذر یا کیفیت، عامل ارتفاع و عامل قدرت جوانه زنی نام گذاری شد. براساس تجزیه خوشه ای برای کلیه صفات مورد ارزیابی پنج گروه تشخیص داده شد. نتایج تجزیه خوشه ای نشان داد که دسته بندی ژنوتیپ ها باتوزیع جغرافیایی ژنوتیپ ها ارتباطی نداشته و اکثر ژنوتیپ ها براساس تفاوت های مورفولوژیکی گروه بندی شدند. صحت گروه بندی حاصل از تجزیه خوشه ای توسط تابع تشخیص کانونی به روش خطی فیشر 7/95 درصدتایید شد. چهار تابع حدودا 100 درصد از واریانس بین ژنوتیپ ها را تبیین کرد. به طور کلی می توان نتیجه گیری نمود که نمونه های جدید وارداتی کنجد دارای تنوع خوبی برای اکثر صفات می باشند که می توان از این تنوع در برنامه های اصلاحی استفاده نمود. اجمالا ژنوتیپ های Margo، Bukbak، Black chil sung،Q21115 (shattering selection) و Jungkyung پتانسیل خوبی برای افزایش عملکرد دانه داشته و از آنها می توان در برنامه های آتی اصلاحی استفاده نمود.

    کلیدواژگان: کنجد، تنوع، تجزیه به عامل ها، تجزیه خوشه ای، تجزیه تابع تشخیص
  • شکوفه دست نشان، محمدرضا بی همتا*، علیرضا عباسی، منیژه سبکدست صفحات 92-104

    از آنجائی که خشکی به عنوان یکی ازمهم ترین عوامل محدود کننده رشد و تولید گیاهان زراعی شناخته شده است. شناسایی ژنوتیپ های متحمل به تنش خشکی امری ضروری می باشد. براین اساس پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تحمل ژنوتیپ های لوبیا و تاثیر سطوح مختلف تنش خشکی بر برخی از صفات فیزیولوژیک و کلروفیل فلورسانس آن ها به سطوح مختلف تنش خشکی صورت پذیرفت. این پژوهش با کشت بذور لوبیا در آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و اعمال تنش خشکی در سطوح (100%، 75%، 50% و 25% ظرفیت زراعی) در گلخانه پژوهشی دانشگاه تهران انجام شد. با توجه به نتایج به دست آمده اعمال تنش شدید سبب کاهش محتوای آب نسبی برگ گردید ولی به محتوای نشت الکترولیت و دمای برگ نمونه ها افزوده شد. از طرفی میزان سبزینگی برگ، Fm، Fv، Fv/Fm با اعمال تنش ملایم نسبت به شاهد (%75 ظرفیت زراعی) افزایش یافت ولی با اعمال تنش های شدید کاهش چشمگیر این صفات مشاهده شد. همچنین میزان F0 در تنش های شدید افزایش یافت. در این میان بیشترین میزان سبزینگی برگ، Fv/Fm، Fm و Fv و همچنین کمترین میزان دمای برگ و محتوای نشت الکترولیت در تمامی سطوح تنش به ترتیب به ژنوتیپ های COS-16 و D81083 مربوط بود. بر این اساس ژنوتیپ های COS-16 و D81083 به ترتیب به عنوان ژنوتیپ های متحمل و نیمه متحمل به تنش خشکی شناخته شدند. همچنین، نتایج نشان داد که تنش خشکی تاثرات سوئی بر ژنوتیپ های لوبیا اعمال نموده ولی میزان این خسارات با توجه به تفاوت ژنوتیپ ها متفاوت می باشد.

    کلیدواژگان: محتوای نسبی آب برگ، نشت الکترولیت ها، سبزینگی برگ، دمای برگ
  • راویه حیدری، نادعلی باقری*، نادعلی باباییان جلودار، حمید نجفی زرینی صفحات 105-114

    در تحقیق حاضر به منظور بررسی صفات مهم تغذیه ای مثل فعالیت آنتی اکسیدانی، محتوای فنل، کارتنوئید، کربوهیدرات محلول و نامحلول و میزان آهن و روی، 35 ژنوتیپ مختلف برنج از ژنوتیپ های بومی و خارجی انتخاب و در قالب طرح کاملا تصادفی در 3 تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه خوشه ای، ژنوتیپ های مورد مطالعه را در سه گروه قرار داد که صحت گروه ‏بندی ژنوتیپ ها با تجزیه تابع تشخیص 3/94 درصد بدست آمد. در این گروه بندی با توجه به میانگین هر گروه و درصد انحراف از میانگین کل، گروه ‏های مطلوب و نامطلوب شناسایی و کمترین شباهت بین گروه‎های دو و سه مشاهده شد که نشان از اختلاف بین این دو گروه داشت، که گروه سوم با ژنوتیپ های فجر، غریب، اوندا و IR64724-67-2-1-2-2R مطلوب ترین و گروه دوم با ژنوتیپ‏ هایی مثل آمل 2، دانش، صدری، موسی‏ طارم و سپیدرود، نامطلوب از نظر ارزش تغذیه ای در این تحقیق شناخته شدند. لذا می ‏توان پیشنهاد نمود که بتوان برای انتخاب والدین در برنامه ‏های اصلاحی و دورگ ‏گیری از این دو گروه استفاده نمود. نتایج تجزیه عاملی به روش مولفه ‏های اصلی، چهار عامل اصلی و مستقل که 605/76 درصد واریانس را توجیه می کردند، را مشخص نمود. عامل اول با دارابودن 542/27 درصد از واریانس کل به عامل کربوهیدرات و روی و عامل دوم، سوم و چهارم هم با اختصاص 169/18، 148/16 و 745/14 درصد به ترتیب به عنوان عامل فنلی، عامل فعالیت آنتی اکسیدانی و عامل آهن نام گذاری شدند.

    کلیدواژگان: برنج، تجزیه عاملی، تجزیه تابع تشخیص، روابط ژنتیکی، صفات تغذیه ای
  • حمیدرضا قربانی*، حبیب الله سمیع زاده لاهیجی، بابک ربیعی، مهرزاد الله قلی پور صفحات 115-123

    به منظور تعیین ارتباط بین عملکرد دانه و اجزاء آن و شناسایی صفات دارای بیشترین اثر بر عملکرد، بیست جمعیت F1 به همراه والد (پنج لاین و چهار تستر) در سال 1387 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات برنج کشور کشت شد. تجزیه واریانس داده ها نشان داد که ژنوتیپ های مورد مطالعه از نظر صفات بررسی شده دارای اختلاف معنی داری بودند. بررسی ضرایب همبستگی نشان داد که صفات تعداد دانه پر در خوشه (68/0) و درصد باروری خوشه (68/0) همبستگی مثبت و معنی داری با عملکرد دانه داشتند. تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که صفات تعداد دانه پر در خوشه، تعداد روز تا خوشه دهی کامل، درصد باروری خوشه و تعداد دانه در خوشه، مجموعا 5/87 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. نتایج تجزیه علیت نشان داد که تعداد روز تا خوشه دهی کامل (83/0) بیشترین اثر مستقیم فنوتیپی و تعداد دانه در خوشه (703/0) نیز بیشترین اثر مستقیم ژنتیکی را بر عملکرد دانه داشتند. پیشنهاد می شود برای گزینش ژنتیکی ژنوتیپ های با عملکرد دانه بیشتر، گزینش های غیرمستقیم ابتدا برای تعداد دانه در خوشه و سپس برای تعداد روز تا خوشه دهی کامل و تعداد دانه پر در خوشه انجام گیرد. همچنین با توجه به وجود خصوصیات مناسب در لاین IR76687-22-1-3-2-5 یعنی تعداد بالای دانه در خوشه، تعداد بالای دانه پر در خوشه، درصد باروری بالا، تعداد روز تا خوشه دهی کامل و همچنین عملکرد بالا نسبت به دیگر ارقام و تلاقی ها، آزمایشات عملکرد و سازگاری در سال ها و مکان های مختلف روی این لاین توصیه می شود.

    کلیدواژگان: اجزای عملکرد، رگرسیون گام به گام، ضرایب علیت، گزینش، همبستگی
  • مهدی محب الدینی*، رعنا میرزاده قصابه، مهدی بهنامیان، اسماعیل چمنی، رقیه فتحی صفحات 124-133

    آویشن دنایی با نام علمی Thymus daenensis Clake یکی از گیاهان دارویی مهمی می باشد که به تیره نعناییان (Lamiaceae) تعلق دارد. برگ و سرشاخه های گلدار این گیاه دارای تعدادی ترکیبات مهم مثل تیمول، کارواکرول، بتاپتین و پاراسیمین می باشد. تحقیق حاضر به منظور تعیین مناسب ترین غلظت تنظیم کننده های رشد گیاهی (اکسین ها و سایتوکینین ها) برای تولید گیاهچه های درون شیشه ای با استفاده از ریزنمونه ی جوانه ی انتهایی و هیپوکوتیل انجام گرفت. بذور گیاه آویشن دنایی بعد از ضد عفونی جهت جوانه زنی در محیط کشت MS کشت شدند. ریزنمونه ها در محیط کشت حاوی تنظیم کننده های رشد گیاهی BAP و Kin جهت بررسی ریزازدیادی کشت گردیدند. ریزنمونه ی هیپوکوتیل نیز در محیط کشت حاوی تنظیم کننده های رشد گیاهی BAP و NAA به صورت ترکیب هورمونی جهت القای کالوس و باززایی ساقه کشت شد. در آزمایشات بررسی ریزازدیادی، مقایسه میانگین داده ها نشان داد که بیشترین تعداد ساقه، تعداد برگ، تعداد جوانه و وزن تر در تیمار Kin با غلظت 5/2 میلی گرم در لیتر حاصل شد و در آزمایشات بررسی باززایی آویشن دنایی، بیشترین درصد باززایی و بیشترین تعداد نوساقه در محیط کشت MS حاوی 5/1 میلی گرم در لیتر BAP به همراه 6/0 میلی گرم در لیتر NAA در ریزنمونه ی هیپوکتیل مشاهده گردید. به طور کلی Kin بیشترین کارایی را در ریزازدیادی و ترکیب BAP و NAA بیشترین تاثیر را در باززایی آویشن داشتند.

    کلیدواژگان: القای کالوس، باززایی شاخه، ریزنمونه، درون شیشه ای، محیط کشت
  • سیدحمیدرضا هاشمی پطرودی*، قربانعلی نعمت زاده، سمیرا محمدی، مارکوس کولمن صفحات 134-143

    پروتئین های شوک حرارتی 90 کیلو دالتونی (HSP90)، یک چاپرون مولکولی وابسته به ATP می باشند که توالی آن ها از درجه حفاظت شدگی بسیار بالایی در باکتری ها تا یوکاریوت ها برخوردار می باشند. در گیاهان، پروتئین های HSP90، برای کنترل رشد و نمو طبیعی گیاه و همچنین پاسخ دفاعی در برابر محرک های زیست محیطی مورد نیاز می باشند. گرچه مطالعات متعددی در مورد نقش فیزیولوژیکی HSP90ها در گیاهان وجود دارد، با این حال شناخت ما از مکانیسم های دفاعی پروتئین های HSP90 در پاسخ به تنش، نقش آن ها به عنوان چاپرون های مولکولی و برهم کنش های مولکولی آن ها با دیگر پروتئین ها و کوچاپرون ها محدود می باشد. بنابراین، در مطالعه حاضر، با آنالیز جامعی از خانواده ژنی HSP90 در گیاه هالوفیت Aeluropus littoralis، 4 ژن HSP90 در این گیاه شناسایی و با استفاده از آنالیز پیش بینی جایگاه سلولی مشخص شد که این ژن ها در بخش های مختلف سلولی فعال می باشند. با استفاده از ابزارهای بیوانفورماتیکی مختلفی، 45 ژن HSP90 نیز در سایر گونه های آرابیدوپسیس، برنج، ذرت، سویا وBrachypodium distachyon شناسایی گردید. 49 ژن HSP90 مورد بررسی، از نظر فیلوژنتیکی در سه گروه اصلی تقسیم بندی شدند. آنالیز ساختارهای ژنی و ترکیب موتیف ها نشان داد که این ژن ها در هر گروه تقریبا از حفاظت شدگی بالایی برخوردارند، که بیانگر این است که اعضای هر گروه ممکن است دارای کارکردهای یکسانی باشند. بر اساس داده های RNA-seq، ژن AlHSP90.4 فعال در سیتوپلاسم با سطح بیان 3/1، ببیشترین بیان را در بافت ریشه تحت شرایط تنش شوری و بازیابی به نمایش گذاشت. حداقل سطح بیان، نیز در ژن AlHSP90.3 واقع در شبکه آندوپلاسمی، در پاسخ به تنش شوری و در شرایط بازیابی در بافت برگی مشاهده گردید. یافته های این بررسی، ضمن ارائه خصوصیات عملکردی ژن های AlHSP90، اطلاعات پایه ای را برای تحقیقات آتی در مورد کارکرد بیولوژیکی این ژن ها مهیا می سازد.

    کلیدواژگان: آلوروپوس لیتورالیس، آنالیز بیان، آنالیز فیلوژنتیکی، پروتئین شوک حرارتی، HSP90
  • پیام پزشکپور*، ابراهیم روحی صفحات 144-152

    نخود به عنوان سومین حبوبات مهم جهان نه تنها منبع مهمی برای تغذیه محسوب می گردد بلکه با افزودن نیتروژن باعث افزایش حاصلخیزی خاک می شود. این مطالعه باهدف بررسی تنوع ژنتیکی از طریق تخمین ضریب تغییرات فنوتیپی و ژنوتیپی، وراثت پذیری و پیشرفت ژنتیکی مورد انتظار صفات کمی در نخود انجام شد تعداد 27 ژنوتیپ ها در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 2 تکرار در پایگاه نوآوری شهرستان کامیاران کاشته شدند. نتایج تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که 4 مولفه اول تقریبا 3/78 % تنوع ژنوتیپ ها را برای صفات بررسی شده توجیه کردند. در این تحقیق بالاترین میزان وراثت پذیری به ترتیب برای صفات وزن صد دانه  (88%)، تعداد روز تا گلدهی  (83%)، ارتفاع بوته (79%)، تعداد روز تا غلاف دهی  (66%)، تعداد روز تا رسیدگی  (61%) و تعداد دانه در غلاف  (55%) محاسبه شد. بالاترین مقدار واریانس ژنوتیپی و فنوتیپی برای عملکرد دانه به دست آمد از سویی بیشترین مقدار پیشرفت ژنتیکی نیز برای این صفت مشاهده شد لذا عملکرد دانه می تواند مهم ترین معیار برای انتخاب لاین های والدینی در برنامه های اصلاحی محسوب گردد. در تجزیه کلاستر با روش  ward ژنوتیپ ها در 3 گروه قرار گرفتند و بالاترین فاصله ژنتیکی بین کلاستر1و 3 مشاهده شد لذا می توان از ژنوتیپ های این دو کلاستر برای دورگ گیری درجهت تولید واریته های اصلاح شده استفاده کرد.

    کلیدواژگان: تجزیه به مولفه های اصلی، تجزیه کلاستر، تنوع ژنتیکی، نخود، وراثت پذیری
  • سعید عمرانی*، علی عمرانی، مهوش افشاری، علی صارمی راد، سیاوش برده جی، پیمان فروزش صفحات 153-163

    تعداد 25 ژنوتیپ گلرنگ به همراه یک رقم شاهد (کوسه) با هدف بررسی تاثیر محیط های مختلف بر عملکرد دانه ژنوتیپ ها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سه مکان (تهران، بیرجند و اصفهان) طی سه سال زراعی (96-1394) مورد کشت و ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مدل امی نشان داد که اثرات اصلی ژنوتیپ و محیط و نیز اثر برهمکنش ژنوتیپ با محیط بسیار معنی دار است. چهار مولفه اصلی اول در مجموع حدود 83 درصد از مجموع مربعات برهمکنش را توجیه نمودند و سهم هر مولفه به ترتیب حدود 40، 19، 13 و 9 درصد بود. بای پلات اولین مولفه اصلی و میانگین عملکرد دانه برای ژنوتیپ ها و محیط ها مشخص نمود که ژنوتیپ های Hartman و LRV-55-295 با دارا بودن میانگین عملکرد بالاتر از میانگین کل، به عنوان ارقام دارای پایداری عملکرد دانه مطلوب شناسایی شدند. بای پلات مربوط به دو مولفه اصلی اول اثر برهمکنش مشخص نمود که ژنوتیپ های کوسه، Hartman و PI-250537 از سازگاری عمومی بالایی برخوردار هستند. بر اساس نتایج تجزیه گرافیکی GGE بای پلات دو مولفه اصلی مدل رگرسیون مکانی، 96 درصد از تغییرات داده های مربوط به عملکرد دانه را تبیین نمودند. بای پلات روابط میان محیط ها موید وجود عکس العمل تقریبا یکسان بین ژنوتیپ ها در مکان های اصفهان و تهران بود اما ژنوتیپ ها در مکان بیرجند واکنش متفاوت تری نسبت به این دو محیط بروز دادند. طبق بای پلات چندضلعی ژنوتیپ A2 در بیرجند و ژنوتیپ Hartman در اصفهان و تهران از سازگاری خصوصی و پایداری عملکرد بالاتری برخوردار بودند. ژنوتیپ Hartman و مکان اصفهان ایده آل ترین ژنوتیپ و محیط در مقایسه با سایر ژنوتیپ ها و محیط ها بودند.

    کلیدواژگان: AMMI، GGE biplot، ابر محیط، تجزیه پایداری، گلرنگ
  • سکینه پسرکلو، حسن سلطانلو*، سیده ساناز رمضانپور، علی اصغر نصرالله نژاد قمی، مهدی کلاته عربی، شعبان کیا صفحات 164-173

    بیماری لکه قهوه ای جو با عامل قارچی Cochliobolus sativus از مهم ترین بیماری های جو است که سبب کاهش شدید عملکرد می شود. برای بررسی مکانیسم توارث مقاومت به بیماری، تلاقی دای آلل یکطرفه بین هفت ژنوتیپ جو انجام شد. والدین و F1 حاصل از تلاقی ها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار کشت شدند. با بروز اولین علائم بیماری صفت شدت بیماری یادداشت برداری و سپس 1AUDPC محاسبه گردید. مولفه های 2(D) و 3(H) نشان دادند هر دو اثر افزایشی و غالبیت در کنترل صفات موثرند. آلل های غالب منجر به کاهش صفت شدت بیماری و سبب افزایش مقاومت به بیماری لکه قهوه ای شد. ژنوتیپ های 110/67، 352/283 و صحرا اثرات GCA منفی دارند و می توان از این ژنوتیپ ها به عنوان والدین امیدبخش در برنامه های به نژادی جهت افزایش مقاومت به این بیماری بهره برد.

    کلیدواژگان: لکه قهوه ای، دای آلل، اثرات افزایشی، اثرات غالبیت
  • امین باقی زاده*، مهدیه آرام کسمایی، قاسم محمدی نژاد، بابک ناخدا صفحات 174-184

    مطالعه واکنش های بیوشیمیایی ارقام مختلف گندم به تنش شوری می تواند منجر به شناسایی سازوکارهای موثر در تحمل شوری گردد. جهت شناسایی الگوی توزیع یونی درگندم، همچنین بررسی تاثیر تنش شوری بر عملکرد دانه و بررسی تاثیرپذیری عملکرد از  توزیع یونی در شرایط تنش شوری، مطالعه حاضر صورت گرفت. تحقیق مذکور به صورت یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با دو سطح شوری و شش رقم گندم متحمل و حساس در دو تکرار در مزرعه پژوهشی دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال زراعی 91-1390  انجام شد. غلظت یون های سدیم (Na+)، پتاسیم (K+)، منیزیم (Mg2+) و نسبت Na+/K+ در بافت های مختلف گیاه شامل پهنک برگ پرچم، خوشه و ریشه و همچنین عملکرد دانه هر بوته اندازه گیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان دهنده معنی دار بودن برهمکنش شوری و رقم برای اکثر صفات مورد ارزیابی بود. غلظت یون سدیم از ریشه به سمت اندام هوایی بطور معنی داری کاهش یافت. با افزایش شوری، غلظت یون K+ در ریشه همه ارقام بطور معنی داری کاهش یافت. غلظت منیزیم نیز در برگ، خوشه و ریشه در اثر تیمار شوری نسبت به تیمار نرمال کاهش یافت. در بین ارقام از نظر نسبت K+/Na+ در کل بافت های گیاه اختلاف معنی داری مشاهده شد. رقم مغان 3 با بیشترین مقدار این نسبت در خوشه و ریشه و رقم آرتا  با بیشترین مقدار در پهنک برگ، از لحاظ آماری در یک گروه و سایر ارقام در گروه دیگر قرار گرفتند. طبق نتایج حاصل از تجزیه همبستگی ساده فنوتیپی، میزان یون سدیم در بافت های برگ، خوشه و ریشه بیشترین همبستگی منفی و معنی دار را با عملکرد دانه در بوته نشان داد.  با توجه به کاهش عملکرد دانه گندم در شرایط تنش شوری، تنظیم توزیع یونی از راه های مختلف از جمله انتخاب ارقام مقاوم و متحمل نسبت به تغییرات یونی می تواند در کاهش خسارات ناشی از تنش شوری موثر باشد.

    کلیدواژگان: تنش شوری، غلظت یونی، عملکرد دانه، تحمل شوری
  • فریبا مرسلی آقاجری، رضا درویش زاده*، حمید حاتمی ملکی، اسماعیل قلی نژاد، عبدالقادر کلانتر صفحات 185-195

    از مهم ترین مشکلات مناطق خشک و نیمه خشک، وجود تنش های غیرزنده محیطی نظیر تنش خشکی و شوری می باشد که بر رشد و نمو گیاهان تاثیر منفی دارند. تنش شوری علاوه بر سمیت آن برای گیاه، باعث ایجاد تنش اسمزی نیز می شود. در این پژوهش، به منظور گزینش لاین های متحمل به شوری در ژرم پلاسم آفتابگردان روغنی و با استفاده از برخی صفات فیزیولوژیک، آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در فضای آزاد و در گلدان انجام گرفت. نتایج نشان دهنده اثر معنی دار تنش شوری بر عملکرد دانه، محتوای نسبی آب برگ، غلظت عناصر Na+، K+ و نسبت پتاسیم به سدیم در گیاه آفتابگردان می باشد. اثر ژنوتیپ علاوه بر صفات مذکور بر صفات فتوسنتز خالص و محتوای کلروفیل نیز معنی دار بود. میانگین صفات مورد ارزیابی به غیر از سدیم در مقایسه با شرایط نرمال کاهش یافت. در این پژوهش، بیشترین میزان کاهش مربوط به نسبت پتاسیم به سدیم (49/47 درصد)، پتاسیم (08/23 درصد) و عملکرد دانه (48/9 درصد) و کمترین میزان کاهش مربوط به محتوای کلروفیل (34/1 درصد) و محتوای نسبی آب برگ (67/2 درصد) بود. از نظر واکنش لاین های مورد بررسی در مقابل تنش شوری، ژرم پلاسم مورد مطالعه به سه گروه مجزا تفکیک گردید. مقایسه میانگین خوشه های حاصل از تجزیه خوشه ای با استفاده از آزمون توکی نشان داد که در شرایط تنش شوری بیشترین و کمترین مقدار میانگین صفات به ترتیب در خوشه 2 و 3 مشاهده می شود. لاین های خویش آمیخته نوترکیب C61، C34، C134a و C153 دارای بیشترین مقدار از لحاظ صفات مورد بررسی به ویژه محتوای +K و نسبت پتاسیم به سدیم بودند. غلظت پتاسیم و نسبت پتاسیم به سدیم در گیاه به عنوان یکی از معیارهای مهم برای تعیین تحمل به شوری است؛ بنابراین این لاین ها بالقوه به عنوان لاین های متحمل به تنش شوری معرفی می شوند.

    کلیدواژگان: آفتابگردان روغنی، تنش شوری، فتوسنتز خالص، محتوای نسبی آب برگ، نسبت پتاسیم به سدیم
  • اسماعیل خراسانی، لیلا فهمیده*، نادعلی باباییان، غلامعلی رنجبر صفحات 196-208

    معرفی ارقام جدید برنج با پتانسیل عملکرد بالاتر یکی از اهداف مهم به نژادگران است و ارزیابی پایداری ارقام و تعیین اثر متقابل ژنوتیپ با محیط در هر برنامه معرفی رقم ضرورت دارد. در این تحقیق 16 ژنوتیپ امیدبخش برنج (شش لاین در دست معرفی، 8 ژنوتیپ والدینی و دو ژنوتیپ به عنوان شاهد) در دو منطقه آمل و ساری طی سال های 1393-1392 در قابل طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار از نظر پایداری صفات کمی مورد بررسی قرار گرفتند. عملکرد دانه در پایان فصل و مابقی صفات در زمان مقتضی خود مورد اندازه‏گیری قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب برای مهم ترین صفت گیاهان زراعی که عملکرد می ‏باشد در دو مکان و دو سال و همچنین اثر متقابل بین سال و مکان بسیار معنی‏ دار شد. از نتایج این پژوهش در مورد پایداری این چنین استنباط می ‏ شود که در شرایط ژنتیکی و محیطی این آزمایش، نتایج روش‏ های مختلف تجزیه پایداری در تعیین ژنوتیپ ‏های پایدار در بیشتر موارد تا حد زیادی مشابه بوده است. در نهایت براساس پارامتر های پایداری محاسبه شده برای تجزیه پایداری عملکرد، سه ژنوتیپ شماره 1، 13 و 3 به ترتیب با میانگین های 66/5906، 5/5011 و 33/4463 کیلوگرم در هکتار بعنوان پایدار ترین و سازگار ترین ژنوتیپ‏ ها در این بررسی شناسایی شد. همچنین روش رگرسیونی، سازگاری عمومی این ژنوتیپ‏ ها را به کلیه محیط ‏ ها نشان داد.

    کلیدواژگان: صفات زراعی، تجزیه مرکب، ژنوتیپ امیدبخش، برنج، تجزیه پایداری
  • حال بی بی بادبردست، سید یحیی صالحی لیسار، حسین صبوری*، علی موافقی، ابراهیم غلامعلی پور علمداری صفحات 209-225

    با توجه به اهمیت افزایش عملکرد و به علت پیچیدگی و تاثیر پذیری این صفت از اثرات محیطی و کمبود منابع آبی، پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط میان عملکرد و اجزای آن، تجزیه ضرایب همبستگی میان صفات و تعیین مهم ترین صفات موثر در عملکرد برنج در دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی به منظور شناسایی شاخص های موثر در بهبود عملکرد دانه برنج بر روی ژرم پلاسم برنج خارجی در دو شرایط آبی مختلف در قالب طرح لاتیس در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس صفات موردبررسی نشان داد که بین ژنوتیپ ها از نظر کلیه صفات موردبررسی اختلاف معنی داری وجود داشت. بررسی همبستگی ساده بین صفات نشان داد عملکرد دانه در شرایط بدون تنش بالاترین همبستگی مثبت را با صفت وزن دانه پر و پس از آن با صفت وزن خوشه اصلی داشت. در شرایط تنش خشکی عملکرد دانه بالاترین همبستگی را با وزن دانه پر و تعداد دانه پر داشت. به منظور بررسی و تعیین روابط علت و معلولی صفات واردشده به مدل رگرسیونی با یکدیگر و با عملکرد بوته، تجزیه مسیر انجام شد و مشخص شد که بالاترین اثر مستقیم و مثبت بر عملکرد دانه در شرایط بدون تنش و تنش مربوط به وزن دانه پر می باشد. تجزیه خوشه ای به روش وارد (Ward) ژنوتیپ های مورد مطالعه را در هر دو شرایط بدون تنش و تنش به 4 گروه مجزا تقسیم بندی نمود. در این تحقیق دو صفت وزن دانه پر و تعداد پنجه بارور دارای بیشترین میزان ارتباط مستقیم و کمترین میزان ارتباط منفی از طریق سایر صفات با عملکرد دانه بودند؛ بنابراین می توان این دو صفت را به عنوان معیار انتخاب غیرمستقیم برای عملکرد دانه معرفی و توصیه نمود.

    کلیدواژگان: برنج، تنش خشکی، تجزیه های چند متغیره، همبستگی ساده
  • عمران عالیشاه*، حجت الله محمودجانلو، محمدحسن حکمت، علی نادری عارفی، سید یعقوب سید معصومی، فرشید طلعت صفحات 226-236

    به منظور مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و پایداری عملکرد ژنوتیپ های امیدبخش پنبه (Gossypium hirsutum L.)، ده ژنوتیپ جدید پنبه در 12 محیط آزمایشی و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایش در مدت دو سال (1393 و 1394) و در شش منطقه (هاشم آباد و کارکنده، داراب، مغان، ارومیه و گرمسار) به مورد اجرا در آمد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس مرکب اثر مستقل سال، مکان و ژنوتیپ و همچنین اثرات متقابل دوگانه و سه گانه (سال × مکان× ژنوتیپ) بر عملکرد، تعداد غوزه، وزن غوزه، زودرسی و تعداد شاخه رویا در سطح احتمال یک درصد معنی دار بودند. با توجه به نتایج مقایسه میانگین مرکب داده ها در سطح سال و مکان های آزمایشی، ژنوتیپ K8802 با عملکرد 3691 کیلوگرم در هکتار در رتبه نخست قرار داشت. ژنوتیپ های پایدار شناسایی شده بر اساس پارامترهای ضریب تغییرات، واریانس محیطی و روش ابرهارت و راسل کاملا مشابه بود، اما تعداد ژنوتیپ های پایدار شناسایی شده بر اساس روش های مذکور کمتر از روش فینلی و ویلکینسون بود. دامنه تشابه نتایج گزینش ژنوتیپ های پایدار بر اساس شاخص های مختلف پایداری از 67 تا 100 درصد متغیر و ضرایب همبستگی عملکرد با شاخص های پایداری (بجز ضریب رگرسیون) از لحاظ آماری معنی دار بود. بر اساس نتایج این تحقیق، ژنوتیپ NSK847 در مرحله نخست و ژنوتیپ های GKTB113 و SKSH-249 بعنوان ژنوتیپ های پایدار با سازگاری و عملکرد مناسب جهت آزادسازی و استفاده در برنامه های به نژادی کشور شناسایی شدند.

    کلیدواژگان: وش، عملکرد، همبستگی، سازگاری، روشهای پارامتری
|
  • Ali Sattari, Mahmoud Soloki*, Nadali Bagheri, Beratali Fakheri, Alireza Nabipour Pages 1-10

    The North of Iran, especially the province of Mazandaran supplies a large portion of Iran's consumer rice. During the growing season of rice, yield components are affected by environmental conditions and the actual yield of a cultivar will depend on its genotype and response to environmental conditions. In this study to identify stable genotypes, 11 promising lines of rice along with their parents (Deilamani, Sepidrood, Sange-Tarom and Neda) were planted in three different regions of Mazandaran Province, namely Sari Agricultural sciences and natural resources university, the Rice Research Institute of Mazandaran in Amol and the Rice Research Station of Chaparsar, Tonekabon. Based on AMMI analysis, environment, genotype and their interaction had significant effect on yield and explained 27.58%, 30.32% and 21.93%, of the total variation respectively. According to AMMI biplot analysis, Neda and Line 5had specific adaptability to Amol region, Line 117 to Sari, and Sepidrood and Line 48 were specifically adapted to Tonekabon. Based on the results, line 117 with an average yield of 6 t ha-1 was the most stable genotype that could be recommended for all of the studied regions.

    Keywords: Adaptability, AMMI, G×E interaction, Rice, Yield stability
  • Sara Khosravi, Reza Azizinezhad, Amin Baghizadeh*, Mahmood Maleki Pages 11-27

    Providing the main food for people in arid and semi-arid regions such as Iran, bread wheat is considered one of the most important crop plants in the world. The present study was aimed to assess the genetic diversity and the relationship between morphological and agronomic traits under normal and drought stress conditions among thirty-five wheat genotypes. A split-plot in RCB consisting of three replicates was carried out. The morphological and agronomic traits, which were measured, included plant height, awn length, spike length, leaf length, internode length and number of nodes, number of tillers, number of leaves, number of spikelets per a spike, number of grains per spike, number of spikes per plant, grain yield, 100 grain weight and biological yield. And phonological traits containing of number of days to germination and heading were calculated too. According to anova, there were statistically significant differences among various wheat genotypes for the all of traits evaluated. Correlation coefficients among traits demonstrated that in normal conditions, there was a positive correlation between grain yield and spike length, spike weight, number of nodes, number of spikelets per spike, number of grains per spike and number of spikes per plant. However, under stress conditions, grain yield showed a positive correlation with spike weight, number of nodes, number of leaves, number of spikelets per spike, number of grains per spike and number of spikes per plant. In regression analysis, the four variables entered the model in normal conditions, included 100 grain weight, number of spikes per plant, number of grains per spike and awn length. And the six variables under stress conditions which have been entered the model contained number of grains per spike, number of spikes per plant, spike weight, 100 grain weight and leaf length. Path analysis revealed that under normal and stress conditions, 100 grain weight and spike weight had the highest role in increasing grain yield, respectively. In the analysis of the main components, the three main factors justify 77/5٪ of the total variation in normal condition.According to the results, the genotype D1(genomeAA(and Sabalan cultivar,which in all their high performance conditions,can be recognizwd as the most tolerant.

    Keywords: Cluster analysis, Genetic variation, Regression, Wheat
  • Kosar Taheri Boukani, Roghayeh Najafzadeh* Pages 28-41

    Achillea is an important medicinal plant with many properties and applications which has distributed in different geographical regions of Iran. In this study, the characteristics of growth, essential oil percentage and ecological factors of four different Yarrow species included (A. setacea), (A. biebersteinii), (A. tenuifolia) and (A. wilhelmsii) were evaluated in order to better understanding the characteristics of different Yarrow species. Plant sampling was done at flowering time and 13 morphological traits of the species with ecological characteristics were evaluated. The essential oil was extracted from dried plants by using Klevenger's apparatus for four hours. Analysis of variance showed that there was variation among studied species in terms of traits studied. The species of A. setacea was superior and difference in terms of height, main stem circumference, leaf length, leaf width; the species of A. wilhelmsii was superior in terms of stem number, inflorescent number, leaf number. According to the cluster analysis the species were divided into two distinct groups. Correlation between traits showed that there was a significant correlation between some morphological traits and morphological traits with soil. Essential oil yields varied from 0.52 to 0.82%. Based on these results, the species of (A. setacea) and (A. wilhelmsii) were better in terms of growth and yield characteristics; also (A. wilhelmsii) was better in essential oils yield. Introduced plants of this research can be used in pharmaceutical, food and perfume industries and introduced for breeding programs.

    Keywords: Essential oil percentage, Yarrow, Morphological traits, Ecological diversity
  • Hassan Amiri Oghan*, Hossein Zeinalzadeh Tabrizi, Hamid Reza Fanaei, Narjes Khatoon Kazerani, Gholamreza Ghodrati, Amirkhosro Danaie, Mohammad Bagher Valipuor Pages 42-54

    Compatibility and stability assessment of plant cultivars under various environments are of particular interests in crop breeding programs. In this study, stability of 17 spring oilseed rape promising lines was evaluated using GGE biplot analysis. The experiments were carried out in warm southern regions (four locations) of Iran in a randomized complete block design with three replications and in two growing seasons.  The results of GGE biplot analysis indicated G12 is the most stable genotype in two locations where the G14 is stable in other two locations. However, according to average tester coordinate criteria G12 is the most stable genotype across average test environment representing the highest yielding genotype among all investigated genotypes and environments. Based on the mean yield and Shukla Stability Index, as well as Superiority Index, G12, G14 and G18 genotypes are recommended for all warm regions of the country.

    Keywords: Adaptability, GGE biplot, Ideal genotype, Shukla’s stability index
  • Ali Akbar Asadi*, Mostafa Valiadeh, Seyed Abolghasem Mohammadi, Manochehr Khodarahmi Pages 55-64

    Identification and selection of appropriate breeding methods and use of correct and applicable selection criteria for introducing resistant cultivars to water deficit stress is very important. In order to study the inheritance of physiological and agronomical traits in wheat, 50 F3 lines along with parents and F1 generations in a randomized complete block design with three replications under normal and water deficit conditions for two consecutive years were examined. The results showed that there are significant differences between and within the F3 families for all traits in two environments. So there is a lot of genetic variation for these traits. Gene effects in two different humidity conditions did not change significantly, and the genetic component of diversity in all traits in two environments was much larger than that of environmental diversity. In 100 grain weight, plant height, spike length, number of grain per spike, number of spikelets per spike and grain diameter in both environmental conditions, the result of narrow since heritability shows a moderate level indicating a greater role of additive variance in controlling of these traits, therefore, for improving of these traits, selection can be done in early generations. Grain yield per plant in both environmental conditions, showed high broad since heritability but low narrow since heritability, which indicates that, inheritance of this trait under genetic control, but it is not controlled by additive effects and, on the contrary, dominance effects play important role in controlling of it.

    Keywords: Between, Within The F3 Families, Generation Variance Analysis, Heritability, Mean Expected, Stress
  • Amirreza Sadeghbakhtvari*, Bahman Ghahrmani Baktash, Bahman Pasban Eslam, Vahid Sarabi, Saeid Hazrati Pages 65-77

    Drought is one of the most important abiotic stresses worldwide that affects growth, development and final yield of crops. In order to evaluate the different genotypes of rapeseed under water stress conditions, an experiment carried out as a split-plot design based on randomized complete block design (RCBD) with three replications. Three irrigation levels were applied in main plot included: non water stress, water stress from flowering stage and water stress from pod formation stages to growth of the seed and 14 different genotypes was in the sub factor. The results showed that there was a significantly variation among the genotypes based on the different traits studied at different levels of water stress. Water deficit stress reduced all studied traits except the harvest index. The cluster analysis of different genotypes of rapeseed based on UPGMA method at different levels non-stress, water stress from flowering stage and pod formation stage, distinguished genotypes in 3, 4 and 4 groups, respectively. In principal component analysis two factors was found at all levels of water stress, which had an eigenvalue higher than one. Pod length, pod area, number of pods per plant, number of seeds per pod, absolute growth rate, grain yield and harvest index at all stress levels were the highest factor load in the positive direction (1% level). In water stress at flowering stage level, grain yield showed significant correlation with all traits except plant height and number of actual pods to potential. The results of the experiments showed that in non-stress conditions, L155(3929 ha-1), L14 (3947 ha-1), HL2012 (3952 ha-1) and WPN6 (4159 ha-1) genotypes had suitable yields, but under water stress conditions at flowering stage WPN6 (2156 ha -1), L155 (2158 ha -1), SW102 (1983 ha-1), L14 (2174 ha-1) and HL3721 (2136 ha-1) genotypes and under water stress at the pod formation stages, the genotype HL2012 (3295 ha-1) had a significantly higher grain yield than that of other genotypes.

    Keywords: Canola, Cluster analysis, Correlation, Principal component analysis, Water stress
  • Bahram Masoudi*, Mehrzad Ahmadi Pages 78-91

    Success in a breeding program and selection programs depends on two factors of genetic diversity and effective selection of desirable genotypes. Therefore, studying the genetic diversity for traits and the use of this diversity is important for genetic improvement of the traits. In order to study the genetic diversity of yield and its components and some of the morphological and phonological traits, and to identify the important factors affecting yield, 91 new imported sesame genotypes with 3 checks ( Naztakshakhe, Oltan and Yellow-white) were studied in an augmented design and six blocks in Seed and Plant Improvement Research Institute, Karaj, Iran, in 2016. The studied genotypes showed good diversity for most of the traits, because the studied genotypes were from different geographic regions. Traits of number of capsules per branch, seed yield per plant, number of branches and total number of capsules per plant had the highest phenotypic variation coefficient. The results of factor analysis showed that six factors explained 82.7% of the data variation. These factors were named according to the traits that were included under the titles of performance characteristics and its components, capsule characteristics, phonological properties, seed quality characteristics, height factor and germination strength factor. The evaluated genotypes were classified into five groups based on cluster analysis for all evaluated traits. The results of cluster analysis showed that the grouping of genotypes were not related to geographical distribution of genotypes and most genotypes were grouped based on morphological differences. Canonical Discriminate Function via Fisher's linear method was able to confirm 95.7 percent of the validity of clustering analysis result. The four functions explained about 100% of variances among genotypes. In general, it can be concluded that new imported genotypes of sesame have a good variation for most traits and this variety can be used in breeding programs. In summary,  Margo, Bukbak, Black chil sung, Q21115 (shattering selection) and Jungkyung genotypes have a good potential for increasing grain yield and can be used in future breeding programs.

    Keywords: Cluster analysis, Discriminate function analysis, Diversity, Factor analysis, Sesamenalysis
  • Shokoufeh Dastneshan, Mohammad Reza Bihamta*, Alireza Abbasi, Manijeh Sabokdast Pages 92-104

    Due to the fact that drought is known as one of the most important factors limiting the growth and production of crops. Identification of tolerant drought stress genotypes is essential. The present study was conducted to evaluate the tolerance of bean genotypes and the effects of different levels of drought stress on some of their physiological traits and their chlorophyll fluorescence to different levels of drought stress. This study was carried out in a factorial experiment using randomized complete block design with drought stress (100%, 75%, 50% and 25% field capacity) in a research greenhouse in university of Tehran. According to the results, applying severe stress caused a decrease in the relative water content of the leaves, but the content of the electrolyte leakage and the leaf temperature of the samples were increased. On the other hand, leaves vegetation, Fm, Fv, Fv/Fm increased with gentle stress compared to control (75% capacity), but severe stresses showed a significant decrease in these traits. Also, F0 increased in severe stresses. The highest leaf vegetation, Fv/Fm, Fm and Fv, as well as the lowest leaf temperature and electrolyte leakage content were related to COS-16 and D81083 genotypes at all levels of stress, respectively. Accordingly, COS-16 and D81083 genotypes were recognized as tolerant and semi-tolerant genotypes for drought stress. Also, the results showed that drought stress had a negative effect on bean genotypes, but the magnitude of these damages was different due to differences in genotypes.

    Keywords: Electrolyte leakage, Leaf vegetation, Leaf temperature, Relative water content of leaf
  • Ravieh Heydari, Nadali Bagheri*, Nadali Babaeian Jelodar, Hamid Najafi Zarrini Pages 105-114

    In this study, in order to evaluate important nutritional traits such as antioxidant activity, phenol, carotenoid, soluble and insoluble carbohydrates and iron and zinc contents, 35 different genotypes of rice were selected from native and foreign genotypes and evaluated in completely randomized design in 3 Repeats. The results of cluster analysis, rice genotypes classified in three groups that grouping accuracy obtained 94.3 percent by discriminant analysis.In this grouping, according to mean of each group and percentage of deviation from total mean, appropriate and inappropriate groups were identified and the least similarity was observed between groups two and three, which showed the difference between this two groups, the third group with Fajr, Gharib, Onda and IR64724-67-2-1-2-2R genotypes most appropriate and the second group with genotypes such as Amol 2, Danesh, Sadri, Mosa Tarom and Sepidrud inappropriate for nutritional value were identified in this study. Therefore, it suggested that these two groups can be used to select parents in breeding and hybridization programs.In factor analysis, four main and independent factors were identified that contributed 76.605 percent of total variances. The first factor with 27.542 percent of total variances was named as carbohydrate and zinc factors and the second, third and fourth factors with 18.169, 16.148 and 14.745 percent were named as phenol, antioxidant activity and iron factors, respectively.

    Keywords: Discriminant analysis, Factor analysis, Genetic relationships, Nutritional traits, Rice
  • Hamidreza Ghorbani*, Habib Allah Samizadeh Lahiji, Babak Rabiei, Mehrzad Allahgholipour Pages 115-123

    In order to determine the relations between different characteristics with grain yield of rice, five lines and four testers along with their progenies were arranged in a randomized complete block design with three replications and planted at the research field of rice research institute of Iran. Analysis of variance showed that there was significant difference among genotypes in all of studied traits. Phenotypic and genotypic correlation coefficients showed that number of filled grains (0.68) in panicle and panicle fertility percentage (0.68) has the positive and significant correlation with yield. Results of stepwise regression showed that the traits including number of filled grains in panicle, number of days to complete panicle, panicle fertility percentage and number of grains in panicle explained 87.5 percent of grain yield variation. Path analysis showed that the number of days to complete panicle (0.83) has the highest phenotypic direct effect and the number of filled grains in panicle (0.703) has the highest genotypic direct effect on grain yield. It is recommended that genetic selection for genotypes with higher grains yield could be done with indirect selection for number of grains in panicle at the first step and then for the number of days to complete panicle and number of filled grains in panicle. Due to the proper characteristics of IR76687-22-1-3-2-5 including the high number of grains in panicle, the high number of filled grains in panicle, the high fertility percentage, the number of days to complete panicle and also the high yield, is recommended to conduct the yield comparison and adaptability experiments in different years and locations.

    Keywords: Correlation, Path Coefficients, Selection, Stepwise regression, Yield component
  • Mehdi Mohebodini*, Rana Mirzadeh Qassabeh, Mahdi Behnamian, Esmaeil Chamani, Roghayeh Fathi Pages 124-133

    Daenensis thyme (Thymus daenensis Celak) is one of the important medicinal plant that belongs to the family Labiatae. The leaves and flowering branches of this plant has a number of important compounds such as Thymol, Carvacrol, Btaptyn and Parasymyn. The present study was performed in order to determine the optimum of plant growth regulators (auxin and cytokinin) for production of in vitro plantlet using apical bud and hypocotyl explants. The seeds after sterilization were germinated on MS medium. The explants were cultured on the medium containing various concentrations of BAP and Kin for study of in vitro micropropagation. Hypocotyl explants were cultured on the medium containing various combinations of BAP and NAA for callus induction and shoot regeneration. In study of micropropagation, the mean comparison showed the highest number of shoot, leaf and bud obtained in MS medium containing 2.5 mg l-1 Kin in the apical explants. In study of regeneration, the mean comparison showed the highest percentage of shoot regeneration and mean of shoot number were obtained on MS medium supplemented with 1.5 mg l-1 BAP + 0.6 mg l-1 NAA in hypocotyl explants. Overall, Kin was most effective plant growth regulator on micropropagation and comination of BAP and NAA had most effect on regeneration of Daenensis thyme.

    Keywords: Callus Induction, Explants, In Vitro, Medium, Shoot Regeneration
  • Seyyed Hamidreza Hashemi, Petroudi*, Ghorbanali Nematzadeh, Samira Mohammadi, Markus Kuhlmann Pages 134-143

    HSP90 protein is an ATP-dependent molecular chaperone that is evolutionarily conserved in bacteria to higher eukaryotes. In plants, HSP90s are required for control of normal plant growth and development, as well as immune responses to environmental stimuli. Although there are several studies explaining the physiological role of HSP90s in plants, our understanding of their stress response molecular mechanisms, their roles as molecular chaperones, and their molecular interactions with other clients and co-chaperones is still unclear. Therefore the present study aimed to performed a comprehensive analysis of the HSP90 gene family in halophyte plant Aeluropus littoralis. Subcellular localization analysis showed that four identified AlHSP90 gene were localized in different subcellular compartments. Based on different bioinformatics tools, 45 HSP90 homologus genes were identifed from Arabidopsis, rice, maize, soybeen and Brachypodium distachyon species. 49 genes of HSP90 were phylogenetically clustered into three major groups. Gene structure and motif composition revealed that these genes were relatively conservative in each group, suggesting that members of the same group may also have conserved functions. Based on RNA-seq data, AlHSP90.4 gene localized in cytoplasm with expression levels of 1.3 was expressed more in root tissue under salinity stress and recovery. The least expression level was observed in AlHSP90.3 gene localized in ER in root tissue under salinity stress and recovery. The findings of this study reveal the functional characteristics of the AlHSP90 genes and provide basic information for future research on the their biological functions.

    Keywords: Aeluropus littoralis, Expression Analysis, Heat Shock Protein, HSP90, Phylogenetic Analysis
  • Payam Pezeshkpour*, Ebrahhim Roohi Pages 144-152

    Chickpea (Cicerarietnum) as the third most important grain legume in the world is not only an important source of feed but also improve soil fertility by adding nitrogen. This study was aimed to assess the variability of morphological trait, to estimate PCV, GCV, heritability, and expected genetic advance of quantitative traits of Chickpea. The genotypes were planted in a randomized complete block design with two replications. PCA analysis showed first four factors justified almost near to 78.3 percent variance among studied characters. Cluster analysis via Ward method classified all enotypes in three groups and the highest genetic distance wasobserved between cluster 1 and cluster 3. It is shown that the seed yield (0.88) trait has the highest PCV and GCV. The highest heritability was found for 100- seed weight (0.88), number of day to flowering (0.83) and plant height whereas high heritability coupled with high genetic advance was found for seed yield. So seed yield can be the most important criteria for selection parental lines in breeding programs. Also in regard to the highest genetic distance between cluster 1 and cluster 3, genotypes of two clusters could be used for intercrossing to develop improved cultivars.

    Keywords: Chickpea, Cluster analysis, Genetic variation, Heritability, Principal Component Analysis
  • Saeed Omrani*, Ali Omrani, Mahvash Afshari, Ali Saremi Rad, Siavash Bardehji, Peyman Foroozesh Pages 153-163

    To evaluate the effect of different environments on grain yield, 25 genotypes of safflower along with one control namely Kouse were studied in three locations (Tehran, Birjand and Isfahan) and three years (from 2015 to 2017), in each using a completely randomized block design with three replications. The results obtained from AMMI analysis demonstrated that the main effects of genotype, environment and genotype × environment interaction were highly significant. The first four principal components justified around 83% of the sum of squares of the interactions, and explained 40%, 19%, 13% and 9% of variances, respectively. Drawing the biplot of the first principal component and the average yield for genotypes and environments suggested that genotypes including Kouse, E2417, PI-250537 with higher than average yields and desired stability were selected. Biplot of the first two principal components showed that the interaction between genotypes Kouse, Hartman and PI-250537 were identified as genotypes with good compatibility.  Based on GGE Biplot method, two main components of the spatial regression models explained about 96% of grain yield variability. Biplot of relevance between environments confirmed the existence of almost identical reaction between genotypes in both locations including Isfahan and Tehran, but genotypes in Birjand showed a different reaction than these two environments. Based on the polygonal figure, genotypes including A2 in Birjand and Hartman in Isfahan as well as Tehran had a higher degree of narrative compatibility and performance stability. Genotype of Hartman and Isfahan location were the most ideal genotype and environment compared to other genotypes and environments.

    Keywords: AMMI, GGE Biplot, Mega-Environments, Stability Analysis, Safflower
  • Sakineh Pesaraku, Hassan Soltanloo*, Seyedh Sanaz Ramezanpour, Ali Asghar Nas Allah Nejhad Ghomi, Mehdi Kalateh Arabi, Shaban Kia Pages 164-173

    Barley spot blotch, caused by Cochliobolus sativus, is an important barley disease which causes extensive grain yield losses. . In order to understand the inheritance of resistance to the disease, an experiment was conducted using seven barley genotypes in partial diallel crosses. Parents and F1 crosses were planted in a randomized complete block design (RCBD) with three replicates. The severity of disease was recorded as the first signs of disease and then AUDPC was calculated. D and H components showed that both additive and dominance effects are effective in controlling the traits. Dominant alleles led to a reduction in the severity of disease and increased resistance to spot blotch disease. 67/110 and sahra genotypes have negative GCA and can take advantage of them as promising parents in breeding programs for resistance to the disease.

    Keywords: Additive Effects, Diallel, Dominance Effects, Spot Blotch Barley
  • Amin Baghizadeh*, Mahdieh Aram Kasmaie, Ghasem Mohammadinejad, Babak Nakhoda Pages 174-184

    Study of biochemical reactions of wheat cultivars to salinity stress can lead to identification of effective mechanisms for salinity tolerance. To determine the ion distribution pattern in wheat, also the effects of salinity stress and ion distribution on grain yield, this study was carried out. This research was down in a factorial experiment with two levels of salinity and six tolerant and sensitive wheat cultivars in two replications at research field of Shahid Bahonar University of Kerman on growing season of 2011-2012. The concentration of sodium (Na +), potassium (K +), magnesium (Mg2 +) ions and Na + / K + ratio in different tissues of the plant, including flag leaf, spike and root, and grain yield of each plant, were measured. The results of analysis of variance showed that the interaction effects of salinity on the cultivars were significant in most of the traits. The concentration of sodium ions from the roots to the shoots was significantly decreased. With increasing salinity, K + concentration in root of all cultivars decreased significantly. Magnesium concentrations in leaf, spike and root decreased in salinity treatment compared to normal treatment. There was a significant difference between the cultivars in terms of Na+ / K+ ratio in all tissues and Moghan3 cultivar with the highest ratio in spike and root and Arta cultivar with the highest amount in flag leaf, were statistically in one group and other cultivars in the other group. According to the results of simple phenotypic correlation analysis, the sodium ion content in leaf, spike and root tissues had the highest and negative correlation with grain yield per plant. Regarding the reduction of wheat grain yield under salt stress conditions, ion distribution regulation in different ways, including selection of tolerant and resistant cultivars against ionic changes, can be effective in reducing the damage caused by salinity stress.

    Keywords: Salt stress, Ionic concentration, Grain yield
  • Fariba Morsali Aghajari, Reza Darvishzadeh*, Hamid Hatami Maleki, Esmail Gholinezhad, Abdolghader Kalantar Pages 185-195

    Abiotic stress such as drought and salinity stresses calculated as important problem in arid and semi-arid regions which having negative impacts on the growth and development of plants. In addition to toxicity effect of salinity stress, it causes drought stress. In this research, for selection of salinity tolerant lines of sunflower using physiological indices, a sunflower germplasm including 100 inbred lines were inspected under both normal and salinity (6 ds/m2) state. Experiment was done in pots which arrayed considering factorial experiment based on complete randomized design with three replications in outdoor conditions. The results showed the significant effect of salinity on seed yield, relative water content, Na+, K+ and K+/Na+ ratio. The effect of genotype was significant on net photosynthesis and chlorophyll content in addition to above mentioned traits. Mean value of studied characters except of sodium concentration were reduced under salt stress compared to normal. In this research, most reduction was observed in K+/Na+ ratio (47.49%), K+ (23.08%) and grain yield (13.84%) and the lowest reduction was observed in chlorophyll content (1.34%) and leaf relative water content (2.67%). Regarding response of the studied lines against salinity stress, inspected germplasm was separated into three groups. Cluster mean comparisons using Tukey test in salinity stress conditions revealed that the highest and lowest mean of traits were observed in clusters II and III, respectively. Recombinant inbred lines including C61, C34, C134a and C153 showed the highest values for most of studied traits specially for K+ content and K+/Na+ ratio. Potassium and potassium/sodium ratio in plant are one of the important criteria for determining salt tolerance; therefore, these lines are potentially introduced as salt tolerant lines.

    Keywords: K+, Na+ ratio, Net photosynthesis, Oily sunflower, Relative water content, Salinity stress
  • Esmail Khorasany, Leila Fahmideh*, Nad Ali Babaeian, Gholamali Ranjbar Pages 196-208

    Introduction a new varieties of rice with higher yield potential is one of the major goals of breeders. Stability evaluation of the varieties and estimation of the genotype by environment interactions effect should be performed in a conventional variety program. In this research, 16 promising rice genotypes (six lines introduced, eight parental genotypes and two genotypes as control) in two regions of Amol and Sari during 2013-2014 were evaluated in a randomized complete block design with three replications for quantitative traits stability. Grain yield at the end of the season and the other traits were measured at their proper time. Results of combined analysis of variance for yield in two locations and two years, as well as interactions effect between years and locations were very significant.According to this results, it was concluded that in the genetic and environmental conditions of this experiment, the results of different methods of stability analysis in determination the stability of genotypes in most cases were largely similar.Finally, based on the stability parameters, three genotypes including1, 13 and 3 with average of grain yield 5906.66, 5011.5 and 4463.33 kg/ha, respectively were identified as the most stable and consistent genotypes. Also, the regression method showed the general adaptation of these genotypes to all environmen.

    Keywords: Agronomy traits, Combined analysis, Promising genotype, Rice, Stability analysis
  • Halbibi Badirdast, Sayyed Yahya Salehi, Hossein Sabouri*, Ali Moafeghi, Ebrahim Gholamalipour Pages 209-225

    Due to the importance of increasing the yield and complexity and the effect of this trait on environmental impacts and lack of water resources, the present study aims to study the relationship between yield and its components, analysis of correlation coefficients between traits and determination of the most important traits in rice yield in two conditions without stress and Drought stress was used to identify the effective indices for improving the grain yield of rice on foreign rice germplasms in two different conditions in the Latis design at Gonbad-e-Kavas University. The results of analysis of variance showed that there is a significant difference between genotypes for all traits. A simple correlation between traits showed that grain yield in irrigated condition had the highest positive correlation with grain weight trait and then with main panicle weight trait. In drought stress condition, grain yield had the highest correlation with filled grain weight, filled grain number and harvest index. In order to investigate and determine the causal relationships of traits entered into the regression model with each other and with the yield s, path analysis was performed and it was determined that the highest direct and positive effects on grain yield in irrigated and stress conditions were related to the grain weight. Cluster analysis, the Ward method was categorized genotypes into four distinct groups in both conditions without stress and stress. In this research, two traits of filled grain weight and number of fertilized tillers had the highest direct relation and the lowest negative correlation was obtained through other traits with grain yield. Therefore, these two traits can be introduced as an indirect selection criterion for grain yield.

    Keywords: Drought stress, Multivariate analysis, Rice, Simple correlation
  • Omran Alishah*, Hojatollah Mahmoodjanloo, Mohammad Hassan Hekmat, Ali Naderi Arefi, S. Yaghoub Sidmasoomi, Farshid Talat Pages 226-236

    The objective of this study was to determine genotype × environment (GE) interaction and yield stability of ten cotton genotypes. The trials were conducted at randomized complete block design (RCBD) with four replications at six locations during 2014-2015 cropping seasons. Combined analysis of variance (ANOVA) revealed significant difference among genotypes (G), environment (E) and genotype × environment interactions (GE) for yield, boll weight, boll number, earliness index and monopod branches number. The K8802 performed high yielding genotype (3691 kgh-1) followed by NSK847, SKSH-249, BC-244 and GKTB-113. According to yield, stability parameters and adaptability analysis, the NSK847, SKSH-249 and GKTB-113 were ideal genotypes with broad adaptability. Specific adaptation genotypes (e.g. K8802) are ideal for maximizing yield and yield stability in stress conditions. Stability parameters similarity for genotype selection ranged from 67 to 100 percent. Significant relationships were found between yield and stability parameters (except for regression coefficient, bi). Finally, our results recommend the NSK-847 for release as commercial cultivar followed by GKTB-113 and SKSH-249 in cotton breeding program of Iran.

    Keywords: Seed Cotton, Yield, Correlation, Adaptability, Parametric Methods