فهرست مطالب

علوم و فنون مدیریت اطلاعات - سال پنجم شماره 2 (پیاپی 15، تابستان 1398)
  • سال پنجم شماره 2 (پیاپی 15، تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سعید غفاری، رقیه عباس زاده* صفحات 9-31
    هدف

    مدیریت منابع خاکستری با داشتن ارزش اطلاعاتی منحصر به فرد در توسعه دانش، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. بر همین اساس در این پژوهش به بررسی وضعیت مدیریت منابع خاکستری در کتابخانه های دانشگاه تبریز پرداخته شد.

    روش

    روش تحقیق حاضر از نوع پیمایشی - توصیفی بوده و جامعه آماری 41 نفر شامل تمامی کارکنان کتابخانه های دانشگاه تبریز است. داده های اولیه با استفاده از پرسشنامه جمع آوری و با استفاده از  نرم افزار SPSS  تحلیل شد.

    یافته ها

    براساس نتایج تحقیق، در کتابخانه های دانشگاه تبریز میانگین نمره تامین منابع خاکستری خیلی پایین تر از متوسط (1/29 درصد)، میانگین سازماندهی منابع خاکستری اندکی پایین تر از متوسط (2/46 درصد)، میانگین نگهداری منابع خاکستری کمی بالاتر از متوسط (8/53 درصد) و میانگین دسترسی به منابع خاکستری اندکی بالاتر از متوسط (4/56 درصد) می باشد که در کل، وضعیت این کتابخانه ها از نظر تامین، سازماندهی، نگهداری و دسترسی اندکی پایین تر از متوسط (3/46 درصد) می باشد. همچنین میانگین چالش های مدیریت منابع خاکستری (9/51 درصد) و میانگین بهبود مدیریت منابع خاکستری در حد متوسط (4/51 درصد)  می باشند.

    نتیجه گیری

    با توجه به نتایج تحقیق، دانشگاه تبریز به مدیریت منابع خاکستری کتابخانه های خود توجه آنچنانی نمی کند و مسئولین دانشگاه کمتر از حد انتظار این نوع منابع را مورد حمایت قرار می دهند. بر همین اساس باید مدیریت این منابع جزو اولویت های کتابخانه های دانشگاهی باشد، چراکه این منابع با داشتن ارزش اطلاعاتی منحصر به فرد و ویژه در توسعه دانش و پژوهش، بسیار ارزشمند هستند.   

    کلیدواژگان: منابع خاکستری، سازماندهی منابع اطلاعاتی، کتابخانه های دانشگاهی، دانشگاه تبریز
  • محمد عبدالشاه، سید امیرمحمد خطیبی* صفحات 35-63
    هدف پژوهش

     هدف از این پژوهش ارائه روشی جهت ارزیابی قابلیت مدیریت دانش براساس روش گلد-زیرساختی(تکنولوژی، ساختار، فرهنگ) و فرآیندی(فراگیری، تبدیل، کاربرد و حفاظت) با بهره گیری از روش تصمیم گیری چندمعیاره فازی چانگ و وانگ (2009) و روش درک و فهم خروجی آن در قالب متغیرهای کلامی لطفی زاده با بررسی کاربردی شرکت صنام بود.

    روش شناسی

    درپژوهش حاضر داده ها به صورت کیفی و کمی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. داده های کیفی از طریق مصاحبه با گروه های مرجع، متخصصین، خبرگان و افراد درگیر با مدیریت دانش و داده های کمی نیز از طریق پرسشنامه حاصل گردآوری شده و سپس با استفاده از مدل غربال سازی فازی و مفاهیمی از جمله اعداد فازی مثلثی و رویکرد زبانی فازی تلاش شد روشی برای اندازه گیری و تحلیل قابلیت مدیریت دانش در سازمان ارائه شود.

    یافته ها

    نتایج تحقیق نشان داد که مدیران با بهره گیری از روش روش تصمیم گیری ترکیبی فازیمی توانند قابلیت مدیریت دانش در سازمان ها را ارزیابی کرده و سپس وضعیت مطلوب را تعیین و با اولویت بندی معیارها به سوی آن حرکت کنند. همچنین تصمیم گیران شرکت صنام می بایست معیارهای حفاظت و تبدیل را در اولویت برنامه ریزی خود قرار داده و سایر معیارهای کاربرد، تکنولو‍‍‍ژی، فرهنگ وساختار را به ترتیب در اولویت های بعدی جهت بهبود مدیریت دانش قرار دهند.
     

    کلیدواژگان: مدیریت دانش، مدل گلد، غربال سازی فازی، روش اجماع نظر، تصمیم گیری ترکیبی فازی، شرکت صنام
  • مهدی زینالی تازه کندی*، عطیه باغستانی تجلی صفحات 67-88
    هدف پژوهش

    هدف از این پژوهش ارزیابی کیفیت (جذابیت و قابلیت استفاده) وب‎سایت کتابخانه‎ مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان یکی از دانشگاه های برتر کشور بود.

    روش شناسی

    پژوهش حاضر پیمایشی و از نوع کاربردی است، جامعه آماری این پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد است. با توجه به جامعه آماری دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد، تعداد 380 نفر از دانشجویان به عنوان حجم مناسب نمونه انتخاب و با استفاده از پرسشنامه، اطلاعات لازم جمع آوری و در نهایت برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار آماری SPSS استفاده شد.

    یافته ها

    یافته‎های پژوهش نشان داد، در میان مولفه های جذابیت وب سایت کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد ، استفاده از رسانه های جذاب بیشترین نمره و فن چاپ کمترین نمره و در مولفه قابلیت استفاده، انسجام بیشترین نمره و ساختار کمترین نمره را کسب نموده است. افزون بر این رضایت دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد از کیفیت وب سایت کتایخانه یاد شده در حد متوسط بود.

    بحث و نتیجه گیری

     اگرچه وب سایت جدیدی برای کتابخانه دانشگاه فردوسی مشهد طراحی شده است، با وجود این بازهم نیاز به بازنگری در کیفیت وب سایت به ویژه در مولفه قابلیت استفاده وب سایت احساس می شود.
     

    کلیدواژگان: دانشگاه فردوسی مشهد، کتابخانه، وب سایت، جذابیت، قابلیت استفاده، دانشجویان
  • مینا قاسمی الوری*، ندا عباسی دشتکی صفحات 91-118
    هدف

     هدف پژوهش حاضر بررسی و مقایسه عملکرد موتورها و ابرموتورهای کاوش عمومی در بازیابی اطلاعات رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و میزان همپوشانی آنها می باشد.

    روش شناسی

     پژوهش کاربردی حاضر از نوع پیمایشی- تحلیلی است. جامعه آماری، شامل تمام موتورها و ابرموتورهای کاوش عمومی فعال در وب بوده که بر اساس نمونه گیری طبقه ای تصادفی، هفت موتور کاوش و پنج ابرموتور کاوش عمومی اصلی که در   searchenginewatch.com  www. انتخاب شدند. سپس نتایج با استفاده از فرمول های دقت و بازیافت در نرم افزار اکسل مورد تحلیل قرار گرفتند. همچنین به منظور آزمون فرضیه از دو آزمون خی دو و t زوجی، با استفاده از نرم افزار اس پی اس اس نسخه 21 انجام گرفت.

    یافته ها

    در میان 7 موتور کاوش مورد بررسی، موتور کاوش گوگل بیشترین میزان دقت را در بازیابی اطلاعات مرتبط کسب کرد و در میان 5 ابرموتور کاوش مورد بررسی، متاگوفر، بیشترین میزان دقت را بدست آورد. علاوه بر این، موتورهای کاوش گوگل و یاندکس، بیشترین میزان همپوشانی را با یکدیگر داشتند و موتور کاوش گیگابلاست کمترین میزان همپوشانی را با سایر موتورهای کاوش از خود نشان داد.

    نتیجه گیری

     به طور کلی مشخص شد موتورهای کاوش و ابرموتورهای کاوش عمومی عملکرد یکسانی در بازیابی اطلاعات مرتبط با رشته علم اطلاعات و دانش شناسی دارند و فرضیه پژوهش مبنی بر اینکه ابرموتورهای کاوش عملکرد بهتری در بازیابی اطلاعات مرتبط دارند با توجه به نتایج بدست آمده رد شد. همچنین از نظر همپوشانی نیز می توان گفت استفاده از ابرموتورهای کاوش نسبت به موتورهای کاوش در بازیابی اطلاعات این رشته ارجح تر است.
     

    کلیدواژگان: بازیابی اطلاعات، موتو ر کاوش، ابرموتور کاوش، علم اطلاعات و دانش شناسی
  • سعید ملک محمدی*، محسن زین العابدینی صفحات 121-152
    هدف

    هدف پژوهش حاضر، بررسی وضعیت استفاده کتابداران از قابلیت های نرم افزارهای کتابخانه ای مدیریت، سازماندهی و ورود اطلاعات، و خروجی و آماده سازی در کتابخانه های تخصصی شهر اهواز بوده است.

    روش شناسی

     پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش، پیمایشی - تحلیلی است. جامعه پژوهش شامل کلیه کتابداران کتابخانه های تخصصی شهر اهواز به تعداد 74 نفر در سال 1397- 1396 است که به دلیل محدود بودن، کل جامعه انتخاب و روش نمونه برداری به صورت سرشماری انجام شد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته بوده و برای تجزیه و تحلیل داده ها، از آزمون های تی مستقل، تحلیل واریانس یک طرفه، پیرسون و نرم افزار22  SPSS استفاده شد.

    یافته ها

      نتایج نشان داد که کتابداران از قابلیت های نرم افزارهای کتابخانه ای در بخش مدیریت، سازماندهی و ورود اطلاعات و خروجی و آماده سازی به طور بسیار مطلوب استفاده می کنند. در مجموع از امکاناتخروجی و آماده سازی و سازماندهی و ورود اطلاعات بیشترین و از مدیریت کمترین استفاده به عمل آمده است.تحلیل متغیرهای جمعیت شناختی نشان داد که جنسیت، رشته تحصیلی، سابقه کار و سن تفاوت معناداری در میزان استفاده کتابداران از قابلیت های نرم افزارهای کتابخانه ای ندارد.

    نتیجه گیری

     کتابداران کتابخانه های تخصصی شهر اهواز، توانایی خوبی در استفاده از قابلیت ها و امکانات نرم افزارهای کتابخانه ای از نظر مدیریت و خروجی و آماده سازی دارند ولی در بخش سازماندهی و ورود اطلاعات لازم است ضمن آموزش و آگاهی دادن کتابداران از قابلیت های این قسمت، طراحان نرم افزارهای کتابخانه ای نیز با توجه به نیازهای کتابداران آن را مورد بازنگری قرار دهند.

    کلیدواژگان: کتابخانه های تخصصی، نرم افزارهای کتابخانه ای، قابلیت های نرم افزارهای کتابخانه ای، کتابداران، اهواز
  • صادق یاری*، غلامرضا حیدری، محمدحسن عظیمی صفحات 155-180
    هدف

     هدف پژوهش حاضر شناسایی و دسته بندی موانع تجاری سازی دانش در علم اطلاعات و دانش‎‏شناسی و سنجش میزان اهمیت آن‏ها است.
      

    روش/ رویکرد

    پژوهش حاضر از نوع نظری- کاربردی و روش پژوهش سندی- تحلیلی و پیمایشی است. جامعه ی پژوهش حاضر شامل استادان و دانشجویان مقطع دکتری در رشته ی علم اطلاعات و دانش ‏شناسی در دانشگاه های تهران، خوارزمی، الزهرا، فردوسی مشهد، شیراز، اصفهان و شهید چمران اهواز در سال تحصیلی96-1395 هستند. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی (فراوانی، درصد فراوانی، میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (تی تک نمونه ای و تی مستقل) استفاده شده است.

      یافته ها

    پس از مرور متون، 40 مانع تجاری سازی شناسایی و در 7 محور کلی دسته بندی شدند. در میان موانع شناسایی شده، مهم ترین موانع تجاری سازی دانش از دیدگاه جامعه ی مورد بررسی شامل «عوامل فردی»، «عوامل زیرساختی حمایتی» و «عوامل قانونی- سازمانی» هستند. همچنین از دیدگاه جامعه ی پژوهش، موانع فناورانه نسبت به سایر موانع از اهمیت کمتری برخوردار بوده است.

      نتیجه گیری

    تجاری سازی یافته های پژوهشی این فرصت را برای رشته ی علم اطلاعات و دانش شناسی فراهم می کند که از نظری فاصله بگیرد و با تبدیل ایده ها و دانش خود به ثروت، خدمات و محصول در عرصه ی عمل و محیط واقعی جامعه، ایفای نقش کند و حالت انضمامی پیدا کند.

    کلیدواژگان: تجاری سازی دانش، موانع، علم اطلاعات و دانش ‏شناسی، اعضای هیات علمی، دانشجوی دکتری
|
  • Saeed Ghaffari, Roghayeh Abbaszadeh * Pages 9-31

     

      Purpose

     the research aimed to explore how grey resources are managed in an academic library setting.

    Methodology

    the research was conducted in a descriptive and survey design. Primary data gathered using a questionnaire followed by a secondary study by library survey method. The statistical population was a total number of the librarians at University of Tabriz. Data gathered were then analyzed by software SPSS and Excel.

    Findings

    the mean score of collecting grey resources was a much lower than average one (29.1%), the mean score of organizing gray resources was slightly lower than the average (46.2%), the mean score of maintaining grey resources was 53.8% and finally the average score of accessing grey resources was calculated as 56.4%. The whole situation in terms of accessing, organizing and maintaining was slightly lower than the average (46.3%). Moreover, the average score for the challenges for managing grey resources (9.51%) and improving the management process of them (4.51%) were also calculated.

    Conclusion

    libraries located at and administrators in University of Tabriz are taking into account the management of their grey resources lesser than expected. There appears a need to manage these resources as a priority in academic libraries as they contain valuable and unique information necessary to the development of knowledge and research.      

    Keywords: grey resources, managing information resources, organizing information resources, academic libraries, University of Tabriz
  • mohammad abdolshah, seyed AmirMohammad Khatibi* Pages 35-63
    Purpose

    this study aimed to provide a method for measuring knowledge management capability based on the gold-infrastructure (technology, structure, culture) and process (envelopment, transformation, application and protection) using the fuzzy multi-criteria decision making method of Chang and Wang (2009) and to identify the way of understanding its output in the form of the verbal variables as stated by Lotfizadeh in the context of Sanam Company.

    Methodology

     data were gathered by both qualitative and quantitative methods. Qualitative data were collected by interviews with reference groups, specialists and experts involved in knowledge management. Furthermore, quantitative data were collected by fuzzy methodology for measuring knowledge management in organizations.

    Findings

    managers can use this method to assess the ability of knowledge management in organizations, then to determine the optimal situation and prioritize the criteria obtained.

    Conclusion

    the results from Sanam Company showed that its decision makers should prioritize their planning and other criteria in terms of application, technology, culture and infrastructure in order to improve their knowledge management.

    Keywords: knowledge management capability, Fuzzy Multi-Criteria Decision Making Method, fuzzy screening model
  • mahdi zeynali tazehkandi *, atie baghestany tajali Pages 67-88
    Purpose

    the study aimed to evaluate the quality of the website owned by Information Center andCentral Library of Ferdowsi University of Mashhad as one of the top universities in the country.

    Methodology

     the research is and applied one in survey method. The statistical population were the total number of students studying in Ferdowsi University of Mashhad. A set of 380 students was selected as the appropriate sample. The data were collected using a questionnaire which were then analyzed by software SPSS.

    Findings

     among the attraction components of the website owned by Information Center and Central Library of Ferdowsi University of Mashhad, the use of attractive media had the highest score and the typography had the lowest one. Regarding the usability component, consistency had the highest and the structure had the lowest score. Moreover, the degree of satisfaction among the students from the quality of the website was evaluated as medium.

    Conclusion

    although a new website is designed for Information Center and Central Library of Ferdowsi University of Mashhad, there appeared, however, a need to revise its quality especially in terms of usability.
     
     

    Keywords: Ferdowsi University of Mashhad, library websites, Website Quality, Students
  • mina ghasemi alvari *, neda abbasi dashtaki Pages 91-118
    Purpose

    the purpose of this study was to explore and compare the performance of search engines and meta search engines in information retrieval of information science and knowledge science.

    Methodology

    the research is applied one and in semi-experimental design. The statistical population consisted of all search engines and meta search engines active on the web divided into two categories of exploratory engines and exploratory meta search based on randomized sampling. In these two categories, seven search engines were selected based on purposeful sampling and five metasearch engines were also selected from www.searchenginewatch.com.

    Findings

    among the seven search engine searches, Google search engine obtained the highest precision in retrieving relevant information, and among the five metasearch engines metagofer was identified as having the most precision. Moreover, the Google search engine and Yandex have the most overlap, and gigablast search engine showed the lowest overlap with the other search engines.

    Conclusion

    search engines and metasearch engines have the same function in retrieving information related to the field of information Science and Knowledge Studies. The hypothesis of the research regarding the better performance in information retrieval has been rejected due the achieved results.  However, in relation with overlap issues metasearch engines are of higher preference.

    Keywords: information retrieval, Search Engines, meta search engines, Information Science, Knowledge Studies
  • Saeed Malekmaohammadi *, Mohsen Zeinolabedini Pages 121-152
    Purpose

     the current research aimed to investigate the librarians’ usage of library software capabilities in regard with management, input-output, and preparation issues in special libraries located at Ahvaz city.

    Methodology

    research was an applied one and with a survey method. The survey population were the total number of 74 librarians in Ahvaz’s special libraries. Due to the limited number of librarians, no sampling was applied. Data were gathered by a self-made questionnaire. Subsequently, the data gathered were then analyzed by statistical methods like independent t test, one-way ANOVA, Pearson using software SPSS version 22.0.

    Findings

     mostly, libraries use the library software capabilities in management, organization, information input-output and preparation as well. Generally speaking, capabilities in organization, information input-output and preparation services were highly used compared to management capabilities as the least ones. Furthermore, analyzing the demographic characteristics showed that gender, field of study, years of service and age had no significant difference on the usage of library software capabilities by librarians.

    Conclusion

    Overall, librarians had a good ability in using management, output and preparation capabilities available in library software. However, in terms of organization and information input, there is a need to train librarians about the capabilities of the software. Lastly, library software designers must evaluate and redesign the software to match the needs of the librarians.

    Keywords: special libraries, library software, information management, information organization, librarians, Ahvaz
  • sadegh yari *, Gholam reza heydari, Mohhamad Hassan Azimi Pages 155-180
    Purpose

    the current study aimed to identify and analyze the barriers existed in knowledge commercialization in the field of Information Science and Knowledge Studies and to measure their importance as well.

    Methodology

    this study was an applied-theoretical one conducted by documentary analytic and survey method. The study population consisted of faculty members and doctoral students in Information Science and Knowledge Studies in main universities namely University of Tehran, Kharazmi University, Al-Zahra University, Ferdowsi University of Mashhad, Shiraz university, University of Esfahan and Shahid Chamran University studying in academic year 2016-2017. To analyze the data gathered, some descriptive statistics like mean and standard deviation and some inferential statistics like T single-sample and independent t-test were used.

    Findings

     next to an extensive review, a set of 40 barriers for knowledge commercialization were identified and classified into 7 main dimensions. Among the barriers identified, the most important ones were identified as individual factors, supportive infrastructure factors, and legal-organizational factors.

    Conclusion

    The commercialization of research findings provides this opportunity for professionals in Information Science and Knowledge Studies to distance it from a theoretical setting, to change ideas and knowledge into property, services and commodity, to play a crucial role in the real environment of the society and finally to find the concrete mode.

    Keywords: knowledge commercialization, Information Science, Knowledge Studies, Faculty Members, doctoral student