فهرست مطالب

  • سال ششم شماره 1 (بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حمید کارگر برزی، عسگر چوبداری*، جعفر ثمری صفا صفحات 3-14

    وجود افسردگی در زنان می تواند سلامت جسم و روان آنها و تربیت فرزندان را به شکل منفی تحت تاثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی خانواده درمانی مبتنی بر درمان عاطفی بوئن بر کارکردهای تحولی خانواده و روان بنه های هیجانی ناسازگار زنان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی بود. روش پژوهش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون- پیگیری با گروه کنترل بود. نمونه ای مشتمل بر 40 نفر از زنان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی که به بیمارستان های روانپزشکی شهر تهران مراجعه و تحت درمان دارویی قرار داشتند، انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 20 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش تحت خانواده درمانی عاطفی بوئن قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. هر دو گروه در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری به مقیاس روان بنه های هیجانی (ESS) و پرسشنامه سنجش کارکردهای تحولی خانواده (DFFAQ) پاسخ دادند. یافته ها تفاوت معناداری را بین عملکرد دو گروه آزمایش و کنترل در نمرات کارکرهای تحولی خانواده و روان بنه های هیجانی در مرحله پس آزمون و پیگیری را نشان داد. براساس یافته های پژوهش حاضر می توان نتیجه گرفت که خانواده درمانی مبتنی بر درمان عاطفی بوئن، یک درمان موثر برای بهبود کارکردهای تحولی خانواده و کاهش روان بنه های هیجانی زنان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی است.

    کلیدواژگان: خانواده درمانی، کارکردهای خانواده، روان بنه های هیجانی، افسردگی اساسی
  • ندا فراهینی، غلامعلی افروز*، باقر غباری بناب، علی اکبر ارجمند نیا صفحات 15-26

    پژوهش های متعدد نشان داده است که وجود فرزند استثنایی منجربه کاهش رضایت زناشویی والدین می شود. در این پژوهش، با هدف افزایش رضایت زناشویی در والدین کودکان استثنایی، اثربخشی برنامه معنادرمانی مبتنی بر ارزش های اسلامی- ایرانی مورد ارزیابی قرار گرفت. روش این پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس ‏آزمون و پیگیری با گروه کنترل است. نمونه پژوهش حاضر 20 نفر از مادران کودکان استثنایی آهسته گام بودند که در دو گروه آزمایش و کنترل  قرار گرفتند. از نمونه پژوهش حاضر درخواست شد  قبل از اجرای برنامه معنادرمانی مبتنی بر ارزش های اسلامی- ایرانی، مقیاس رضایت زناشویی افروز (AMSS) را تکمیل کنند. یافته های پژوهش نشان داد که اجرای این برنامه منجربه افزایش معنادار رضایت زناشویی مادران کودکان استثنایی شد و تاثیر این برنامه پس از گذشت دو ماه نیز پایدار بود. بر اساس نتایج پژوهش می توان گفت برنامه ذکر شده بر افزایش رضایت زناشویی والدین کودکان استثنایی تاثیر دارد و می تواند برای روان شناسان، مشاوران، درمانگران و خانواده افراد استثنایی مورد استفاده قرار گیرد.

    کلیدواژگان: معنادرمانی، ارزش های اسلامی- ایرانی، رضایت زناشویی، والدین کودکان استثنایی
  • زینب کامرانی، فاطمه بهرامی*، کورش گودرزی، نورعلی فرخی صفحات 27-38

    باورها و تفکرات زوجین یکی از مهمترین مولفه هایی است که در فرآیند مشاوره با زوجین باید مورد توجه قرار گیرد. این پژوهش با هدف تهیه و اعتباریابی مقیاسی برای سنجش باورها و تفکرات زوجی انجام شد. در مطالعه اول با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته با 39زوج و مطالعه ادبیات پژوهش، 67 باور و فکر شناسایی شد و 52 ماده پس از انجام فرآیند اعتباریابی داده ها، تهیه شد. در مطالعه دوم، 65 زوج ، مقیاس 52 ماده ای را کامل کردند. پس از تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی هرماده با کل مقیاس، در نهایت 48 ماده انتخاب شدند. در مطالعه سوم 201 زوج، مقیاس 44 ماده ای را کامل کردند. نتایج تحلیل عاملی مقیاس نشان داد که 44 سوال بار عاملی بیشتر از 4/0 دارد و مقیاس با 8 عامل اشباع شده است. در مطالعه چهارم به منظور سنجش پایایی نهایی مقیاس، 53 زوج انتخاب شدند و مقیاس نهایی 44 ماده ای را تکمیل کردند. ضرایب همسانی درونی با استفاده از آلفای کرونباخ برای تمام عوامل محاسبه شد. در مطالعه پنجم به منظور تعیین پایایی بازآزمایی و روایی همزمان مقیاس، 37 زوج  انتخاب شدند. پایایی دو بار اجرای آزمون به فاصله دو هفته محاسبه شد. برای سنجش روایی همزمان مقیاس باورها و تفکرات زوجین از سنجه اسناد زوجین (RAM) استفاده شد که همه ضرایب همبستگی معنادار بودند. بنابراین بر اساس نتایج به دست آمده، مقیاس، دارای ویژگی های روانسنجی مناسبی است و می توان از آن برای دستیابی به اهداف پژوهشی و در مشاوره با خانواده استفاده کرد.

    کلیدواژگان: باور زوجی، تفکر زوجی، تهیه و اعتباریابی مقیاس
  • فیض الله پورسردار، مسعود صادقی*، کورش گودرزی، مهدی روزبهانی صفحات 39-54

    زوج درمانی متمرکز بر هیجان و زوج درمانی رفتاری یکپارچه نگر ازجمله درمان هایی  هستند که بر چرخه های منفی تعاملی توجه دارند. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی زوج درمانی متمرکز بر هیجان و زوج درمانی رفتاری یکپارچه نگر بر بازسازی الگوهای ارتباطی زوج های دارای تعارض زناشویی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه زوج های مراجعه کننده به مشاوره مهرآوران شهر اهواز بود. نمونه پژوهش شامل 6 زوج (12 نفر) مراجعه کننده به مرکز مشاوره مهرآوران بودند که با توجه به نمره پرسشنامه سازگاری زناشویی (DAS) جزء زوج های پریشان قرار گرفتند. در این پژوهش از طرح آزمایشی تک موردی از نوع خط پایه چندگانه ناهمزمان استفاده شد. پروتکل درمانی زوج درمانی متمرکز بر هیجان و زوج درمانی رفتاری یکپارچه نگر در دو تا چهار مرحله خط پایه، 16 جلسه مداخله 60 دقیقه ای و پیگیری دو ماهه اجرا شد و آزمودنی ها به پرسشنامه الگوهای ارتباطی (CPQ) پاسخ دادند. داده ها به روش ترسیم دیداری، شاخص تغییر پایه و فرمول درصد بهبودی تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد میزان بهبودی در متغیر الگوهای ارتباطی در گروه  زوج درمانی متمرکز بر هیجان در مرحله پس از درمان و پیگیری، 66/50 و 27/53 درصد و در گروه زوج درمانی رفتاری یکپارچه نگر، 80/38 و 21/41 درصد بود. بنابراین یافته های پژوهش نشان داد که زوج درمانی متمرکز بر هیجان و زوج درمانی رفتاری یکپارچه نگر با تغییر چرخه های تعاملی منفی بر بازسازی و بهبود الگوهای ارتباطی تاثیر دارد.

    کلیدواژگان: تعارض زناشویی، الگو های ارتباطی، زوج درمانی متمرکز بر هیجان، زوج درمانی رفتاری یکپارچه نگر
  • مهدی رستمی، شکوه نوابی نژاد*، ولی الله فرزاد صفحات 55-68

    دوران نامزدی یک دوره حد واسط است که فرد را آماده انتخاب مناسب و ورود به زندگی مشترک می کند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی آسیب شناسی مشکلات زوجین در مرحله نامزدی بود. این مطالعه به روش کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. بر اساس معیار اشباع نظری، تعداد 13 زوج نامزد در این مطالعه شرکت کردند. برای گردآوری اطلاعات از روش مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. سپس داده ها جمع آوری، ثبت، کدگذاری و در قالب مضمون های اصلی و فرعی طبقه بندی شد. تحلیل تجارب مصاحبه با زوجین نامزد منجر به شناسایی 243 کد اولیه، 19 مضمون فرعی و 5 مضمون اصلی شامل الگوهای ناکارآمد ارتباطی، الگوهای ناکارآمدی مدیریت رابطه، نظام ارزشی زوج ها، ذهنیت طرحواره ای و اثرات مخرب خانواده اصلی شد. نتایج نشان داد که عواملی مانند عدم درک و تعامل متقابل، مشکلات ارتباطی، عدم اصالت، ناتوانی در دلگرمی دادن و اطمینان بخشی، ناتوانی در مدیریت تعارض ها، عدم شفافیت نقش ها، ناتوانی در مدیریت حریم و مرز شخصی، ناتوانی در مدیریت شبکه اجتماعی، نگرش نسبت به مذهب و معنویت، فرهنگ و رسوم، عقاید و باورها، نیازها، تله ها، خودآگاهی (خودشناسی)، خلق وخوی هیجانی، وابستگی، الگوگیری منفی خانواده، تجارب ناموفق در خانواده و نقش منفی خانواده در مشکلات و آسیب های دوره نامزدی برای زوجین نامزد در آستانه ازدواج نقش مهمی ایفا می کنند؛ بنابراین ضروری است در برنامه های غنی سازی پیش از ازدواج که برای جوانان اجرا می شود به این عوامل مهم توجه ویژه شود.

    کلیدواژگان: آسیب شناسی، مشکلات زوجین، مرحله نامزدی، مطالعه کیفی
  • ایمان بهاروند، منصور سودانی*، ذبیح الله عباسپور صفحات 69-80

    کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی یک برنامه گروهی است که با کمک ترکیبی از مراقبه ذهن آگاهی، آگاهی بدنی و تمرینات یوگا با هدف افزایش آگاهی انجام می شود. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی تاثیر آموزش کاهش تنیدگی مبتنی بر ذهن آگاهی بر تعارض مادر- فرزند و قلدری در نوجوانان مادرسرپرست شهر اهواز بود. روش پژوهش، آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری یک ماهه با گروه کنترل بود. در این پژوهش نمونه شامل 30 دانش آموز پسر مادر سرپرست بود که در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش 8 جلسه آموزش 90 دقیقه ای کاهش تنیدگی مبتنی بر ذهن آگاهی را دریافت و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. هر دو گروه در مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری، پرسشنامه تعارض والد- فرزند (PCS) و پرسشنامه قلدری (IBS) را تکمیل کردند. یافته ها تفاوت معناداری بین عملکرد دو گروه آزمایش و کنترل در نمرات تعارض والد- فرزند و قلدری در مرحله پس آزمون و پیگیری را نشان داد. بر اساس یافته های پژوهش حاضر می توان نتیجه گرفت که آموزش کاهش تنیدگی مبتنی بر ذهن آگاهی، یک آموزش موثر برای کاهش تعارضات والد- فرزندی و قلدری در نوجوانان مادر سرپرست است. با توجه به اثربخشی این روش، اجرای چنین جلساتی توسط روان شناسان، مشاوران مدارس و سایر درمانگران خانواده توصیه می شود.

    کلیدواژگان: تعارض مادر- فرزند، تنیدگی، ذهن آگاهی، قلدری، مادر سرپرست
|
  • Hamid Krgar Barzi, Asgar Choubdary*, Jafar Samari Safa Pages 3-14

    Depression in women can negatively affect their mental and physical health and offspring. The purpose of the present study was to examine the effectiveness of family therapy based on Bowen's emotional treatment on developmental functions of family and reducing maladaptive emotional schemes among women with major depressive disorder. The research method was quasi experimental with pretest-posttest and follow-up with control group design. From all the women with major depressive disorder who referred to Tehran psychiatric hospitals, 40 women with major depressive disorder that were under medical treatment, selected and were randomly assigned to experimental and control groups (20 each). The experimental group received Bowen's emotional Family therapy and the control group did not receive any intervention. Both groups completed the Emotional Schemes Scale (ESS) and Developmental Family Functioning Assessment scale (DFFAQ) in three stages of pre-test, post-test and follow-up. Findings showed a significant difference between the performance of both experimental and control groups in the scores of developmental functions of family and emotional schemes in post-test and follow up stages. Based on the findings of this study, it can be concluded that family therapy based on Bowen's emotional treatment is effective in improving developmental functions of family and reducing maladaptive emotional schemes among women with major depressive disorder.

    Keywords: family therapy, family functions, emotional schemes, major depressive
  • Neda Farahini, Gholam Ali Afrooz*, Bagher Ghobari Bonab, Ali Akbar Arjmand Nia Pages 15-26

    Various researches have shown that the presence of exceptional child could reduce parental marital satisfaction. In the present research, the effectiveness of Logotherapy program based on Islamic-Iranian values with the aim of improving marital satisfaction among parents of exceptional children was studied. The research method of this study was quasi-experimental design with pre/post and two months follow up and a control group. The population included all mothers of slow-paced children who were accidentally assigned to experiment (11 participants) and control (9 participants) groups. Before beginning the Logotherapy program based on Islamic-Iranian values, the participants were asked to answer Afrooz Marital Satisfaction Scale (AMSS). The findings of the research revealed that the interventional program could significantly improve marital satisfaction which was stable in two-month follow up stage. Based on research findings, the mentioned program could increase marital satisfaction in parents of exceptional children and can be used by the psychologists, counsellors and families of exceptional children.

    Keywords: Logotherapy, Islamic-Iranian values, marital satisfaction, parents of exceptional children
  • Fatemeh Bahrami*, Kourosh Goodarzi, Noraali Farrokhi Pages 27-38

    Couples' beliefs and thoughts are included among the most important factors that should be considered in the process of consulting with couples. This study aimed to develop, validate and determine a scale for measuring couples' beliefs and thoughts. In the first study, 39 couples were selected. Using semi-structured interviews and literature review, 67 beliefs and thoughts were identified and 52 items were prepared after the process of data validation. In the second study, 65 couples were randomly selected and answered a scale of 52 items. After data was analyzed using correlation coefficient between each item and the whole scale, 48 items were selected. In the third study, 201 couples were selected and answered a scale of 44 items. The results of the factor analysis of the scale showed that 44 questions had a factor loading of more than 0.4 and that the scale is saturated with 8 factors. In the fourth study, 53 couples were selected to measure the final reliability of the scale. They completed the final scale of 44 items. Internal consistency coefficients were obtained for all calculated factors using Cronbach's alpha. In the fifth study, 37 couples were selected in order to determine the reliability of the retest and the simultaneous validity of the scale. The reliability of the test and retest with a two-week interval was calculated. To measure the simultaneous validity of couples' beliefs and thoughts, the couples' Relationship Attributions Measure(RAM) were used. All correlation coefficients were significant. Therefore, based on the results, the scale has appropriate psychometric properties and can be used in the related researches and in family counseling services.

    Keywords: Couple’s belief, couple’s thinking, development, validation of the scale
  • Faizollah Poursardar, Masoud Sadeghi*, Koroush Goodarzi, Mehdi Roozbehani Pages 39-54

    The Emotionally-Focused Couples Therapy (EFCT) and the Integrated Behavioral Couples Therapy (IBCT)are among the treatments that are focused on negative interactional cycles. The current study was conducted aiming at determining the effectiveness of the EFCT and the IBCT on restructuring communication patterns in couples with marital conflict. The statistical population of the study consisted of all couples referring to Mehravaran clinic in Ahvaz. 6 couples were selected using purposeful sampling based on their scores in the Dyadic Adjustment Scale (DAS) regarded as distressed couples. In this study, the non-congruent multiple baseline experimental single case was used. The EFCT and IBCT protocols were carried out in two to four stages of the base line, 16 one-hour intervention sessions were held and, after a two-month follow-up. The subjects completed the Communication Patterns Questionnaire (CPQ). Data were analyzed using visual inspect, reliable change index and the formula of improvement percentage. Findings showed that the rate of the improvement in the variable of communication patterns in the Emotionally-Focused Couple Therapy group at the post-treatment and follow-up stages were 50.66 and 53.27 % and 38.80% and 41.21% for the Couple Integrated Behavioral group.Therefore, the research findings showed that Emotionally-Focused Couples Therapy and the Integrated Behavioral Couples Therapy are effective on the restructuring and improvement communication patterns of the couples through changing the negative interactive cycles.

    Keywords: Marital conflict, communication patterns, Emotionally-Focused Couples Terapy, Integrated Behavioral Couples Therapy
  • Mehdi Rostami, Shokouh Navabinejad*, Valiyolah Farzad Pages 55-68

    The nomination period is an intermediate period that prepares a person to choose the right one and to enter a common life. Accordingly, the aim of the present study was to investigate the pathology of couples' problems in the stage of engagement. The study was conducted in a qualitative method using a phenomenological approach. theoretical saturation criterion, 13 couple’s engagement participated in this study. The semi-structured interview method was used to collect information. Then the data was collected, recorded, coded and categorized as main and sub themes. Analysis of the experiences of the interview with the candidate's couples resulted in the identification of 243 primary codes, 19 sub-themes and 5 main themes including ineffective communication patterns, patterns of inefficiency in relationship management, value system of couples, schematic mentality, and the destructive effects of the main family. The results showed that factors such as lack of understanding and interaction, communication problems, lack of originality, inability to encourage and reassure, inability to manage conflicts, lack of transparency of roles, inability to manage personal and personal boundaries, disability in social network management, attitude towards religion and spirituality, culture and traditions, beliefs, needs, traps, self-knowledge, emotional mood, dependency, negative family modeling, unsuccessful experiences in the family, and negative role of the family in problems and injuries. The nomination period for married couples plays an important role on the verge of marriage. Therefore, it is imperative to pay special attention to these important factors in pre-marital enrichment programs for young people.

    Keywords: Pathology, couples problems, engagement stage, qualitative study
  • Iman Baharvand, Mansour Sodani*, Zabihollah Abaspour Pages 69-80

    Mindfulness-based stress reduction is a group program that uses a combination of mindfulness meditation, body awareness and Yoga asanas with the aim of increasing mindfulness. The purpose of the present study was to examine the effectiveness of mindfulness-based stress reduction training on mother-child conflict and bullying in single mother-headed adolescents in Ahvaz. The research method was experimental with pretest-posttest and one month follow-up with control group design. In this research 30 mother-headed students from among all the students in the academic year of 2017-2018, selected and were randomly assigned to experimental and control groups (15 persons per group). The experimental group received 8 sessions with 90 minutes of the training of mindfulness-based stress reduction and the control group did not receive any intervention. Both groups completed the parent-child conflict scale (PCC) and Illinois bullying scale (IBS) in three stages of pre-test, post-test and follow-up. Finding showed a significant difference between performance of both experimental and control groups in the scores of parent-child conflict and bullying in post-test and follow-up stages. Based on the findings of this study, it can be concluded that training program of mindfulness-based stress reduction is effective in reducing parent-child conflict and bullying among single mother-headed adolescents. Regarding the effectiveness of training, implementation of such educational programs by Psychologists, school counselors and other family therapists is recommended.

    Keywords: Mother-child conflict, stress, mindfulness, bullying, mother-headed