فهرست مطالب

توسعه فضاهای پیراشهری - پیاپی 2 (پاییز و زمستان 1398)
  • پیاپی 2 (پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/01
  • تعداد عناوین: 13
|
  • صفحه 0
  • موسی کمانرودی کجوری*، طاهر پریزادی، مهدی کرمی صفحات 1-14

    سکونتگاه های غیررسمی اغلب با تصرف زمین غیر و بدون اخذ مجوزهای قانونی ایجاد می شود. الگوی واحدی برای چگونگی شکل گیری این اجتماعات نمی توان ارائه داد، معمولا به شکل «تهاجم سازمان</strong> </strong>یافته»، «تصرف خزنده» و «بازتقسیم زمین فاقد مجوز» شکل می گیرد. سیزده اجتماع غیررسمی با 6251 نفر جمعیت و 89/74 هکتار مساحت در حواشی مشگین شهر (خیاو) در اواخر دهه 1370 و اوایل دهه 1380 به وجود آمده است. امروزه، تمامی این اجتماعات در محدوده خدماتی مشگین شهر قرار دارد. در این مقاله، فرآیند شکل گیری این اجتماعات بررسی شده است. داده و اطلاعات این پژوهش به روش مطالعات کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. برای تحلیل داده و اطلاعات گسترش این اجتماعات، از نرم افزار </strong>ARC GIS استفاده شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که شکل گیری اجتماعات غیر رسمی مشگین شهر، در پی مهاجرت روستا-شهری، به ویژه مهاجرت از روستاهای شمال این شهر به حواشی آن ناشی شده است. این مهاجرت ها به تاثیر از عوامل منطقه ای (توسعه نامتوازن و مهاجرت های ناحیه ای و سکونتگاهی) و محلی (توسعه زیرساخت های خدماتی، قیمت ارزان زمین، ضعف مدیریت شهری، محورهای ارتباطی برون شهری) به وقوع پیوسته است. بر اساس یافته های این پژوهش، رایج ترین شکل تکوین این اجتماعات، تقسیم و بازتقسیم اراضی کشاورزی و بایر پیرامون این شهر است.</strong>

    کلیدواژگان: اسکان غیر رسمی، پیراشهری، مشگین شهر
  • حسین کریم زاده، عقیل خالقی، محمد ولایی* صفحات 15-34

    تحقیق حاضر به بررسی مسائل و آسیب های اجتماعی حاشیه نشینی شهر تبریز با رویکرد توانمند سازی پرداخته است. از لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش از نوع توصیفی- تحلیلی بوده است. برای جمع آوری داده ها و اطلاعات از مطالعات کتابخانه ای و میدانی و تکنیک های روش مشارکتی شامل مشاهده، مصاحبه، بحث گروهی و غیره استفاده شده است. قلمرو مکانی تحقیق، مناطق حاشیه نشین کلانشهر تبریز (دوره ایچی، قربانی، سیلاب، حیدرآباد و پاتوق) بوده است. مناطق مورد مطالعه طبق سرشماری سال 1395 دارای 309581 نفر جمعیت بوده است که براساس فرمول کوکران 383 نفر برای انجام تحقیق به عنوان نمونه آماری انتخاب شده است. انتخاب افراد در محلات به روش تصادفی ساده انجام شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات از مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج نشان داد اکثر خانواده های حاشیه نشینی شغل رسمی برای تامین معاش خود ندارند و چون این افراد عموما فاقد مهارت و تخصص و سرمایه گذاری هستند، به مشاغل کاذب و بعضا مجرمانه مثل دست فروشی، کوپن فروشی، تکدی گری، خریدوفروش مواد مخدر و مشروبات الکلی روی می آورند. وجود خرده فرهنگ های خاص باعث شده جذب فرهنگ های شهری نشده و نیز فقر فرهنگی امکان نفوذ در آن ها را برای اجرای برنامه های مختلف اجتماعی همچون بهداشت و تنظیم خانواده و غیره مشکل می سازد. از عوامل گرایش به اعتیاد، فقر، بیکاری، فقدان برنامه صحیح جهت پرکردن اوقات فراغت، نابرابری های اقتصادی و اجتماعی و در دسترس بودن مواد مخدر را می توان نام برد. همچنین نتایج معادلات ساختاری نشان می دهد «ترک تحصیل به خاطر فقر اقتصادی»، «سطح سواد پایین» و «فقدان مراکز فرهنگی، تفریحی» مهم ترین آسیب های اجتماعی حاشیه نشینی بوده است. ترکیب این سه عامل آسیب های جدی دیگری نظیر «اعتیاد»، «نبود شغل رسمی» و «اشتغال کاذب» را باعث شده است.

    کلیدواژگان: حاشیه نشینی، آسیب اجتماعی، توانمندسازی، روش آمیخته، تبریز
  • مجتبی قدیری معصوم، بهمن طهماسی*، عباس شکریانی، معصومه کارخانه صفحات 35-46

    امروزه کارآفرینی یکی از مهمترین راهکارهای توسعه سکونتگاه های انسانی محسوب می شود. به منظور توسعه کارآفرینی، شناسایی ظرفیت ها و قابلیت های جوامع محلی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف از این پژوهش تحلیل نقش مهمترین ظرفیت های کارآفرینی شهرستان اسلامشهر در توسعه فضاهای پیراشهری این شهرستان بوده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی تحلیلی است. گرد آوری اطلاعات با  دو روش مطالعات کتابخانه ای و مطالعات میدانی انجام گرفته است. جامعه آماری شامل تمامی روستاهای شهرستان اسلامشهر است که از بین آن 6 روستای بر اساس بعد فاصله در سه محدوده با 5، 10 و 15 کیلومترفاصله از حریم شهر تهران انتخاب شده است. از آزمون تی تک نمونه ای برای مقایسه مولفه ها، از آزمون دانکن برای بررسی تفاوت میان روستاهای مورد مطالعه و از روش تحلیل فضایی کریجینگ برای نشان دادن الگوی فضایی ظرفیت های کارآفرینی استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد سه مولفه محیطی زیرساختی، ویژگی های فردی و اقتصادی کارآفرینی دارای بیشترین ظرفیت برای توسعه فضاهای پیراشهری هستند. همچنین از حیث فضایی، سکونتگاه های با فاصله کمتر و دسترسی مناسب تر به شهر تهران از ظرفیت های بالاتری برای توسعه فعالیت های کارآفرینی برخوردار است.

    کلیدواژگان: ظرفیت های توسعه، کارآفرینی روستایی، فضاهای پیراشهری، شهرستان اسلامشهر، شهر تهران
  • حسین علیپور، معصومه براری، نوبخت سبحانی* صفحات 47-58

    ویلاسازی در روستاهای استان مازندران در دهه ی اخیر با شدت زیادی شروع و پیامدهای منفی را در لایه های مختلف فرهنگی- اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و فیزیکی به همراه داشته است. در این مقاله، ضمن بررسی این آسیب ها به کمک پرسشنامه توسط دهیاران، اعضای شورای روستا، کارشناسان و مشاورین طرح های هادی، نظرات نخبگان جامعه با مدل تاپسیس مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. نوع تحقیق از لحاظ روش توصیفی-تحلیلی و از لحاظ هدف کاربردی است. یافته ها نشان داد در مولفه های اقتصادی، اجتماعی و کالبدی به ترتیب شاخص های بالا رفتن درآمد دلالان و بورس بازان ارضی، تعارضات فرهنگی میان روستائیان و صاحبان ویلا و تغییر شکل معماری بومی خانه های روستایی در جایگاه نخست قرار دارد. همچنین از نظر شدت بحران، ویلاسازی به سه منطقه بحرانی تخریب شدید، در حال تخریب و شروع تخریب دسته بندی شده و راهبردهای مختلف اقتصادی، اجتماعی - فرهنگی، کالبدی- فیزیکی و همچنین اولویت بندی اجرای این راهبردها در هرکدام از این مناطق ارائه گردید.

    کلیدواژگان: خوش نشینی، ویلاسازی، تحلیل عاملی، روستاهای استان مازندران
  • مسعود صفری علی اکبری*، حجت الله صادقی صفحات 59-70

    گردشگری در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی است. بسیاری از سیاست گذاران توسعه نیز از صنعت گردشگری به عنوان رکن اصلی توسعه پایدار یاد می کنند. با توجه به همین نقش و جایگاه، گردشگری یک مکان نه تنها می تواند در توسعه آن مکان موثر باشد، بلکه روند توسعه برخی شاخص ها در محیط پیرامون خود را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. شهر ایذه به عنوان یکی از شهرهای تاریخی که قدمت جاذبه های تاریخی آن به دوره عیلامی مربوط می شود، از نظر گردشگری دارای جایگاه خاصی است و این جایگاه در وضعیت روستاهای پیرامون آن نیز به صورت عینی و ذهنی تاثیرگذار بوده است. هدف این تحقیق بررسی نقش گردشگری در تحولات سکونتگاه های روستایی پیرامون است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات میدانی با استفاده از ابزار پرسشنامه است. حجم نمونه 323 نفر محاسبه و پرسشگری در 7 روستای پیرامون شهر ایذه که ارتباط زیادی از نظر گردشگری با آن دارند، انجام شده است.  نتایج آزمون تی تک نمونه ای در سطح معناداری کمتر از 05/0 از نقش گردشگری شهر ایذه در چهار بعد اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و کالبدی بر روستاهای پیرامون اشاره دارد. بیشترین نقش گردشگری مربوط به مولفه اقتصادی با میانگین 80/3 است. میزان تبیین کننده مدل ساختاری برای مولفه اقتصادی برابر با 59/0، مولفه اجتماعی برابر با 38/0، مولفه کالبدی برابر با 45/0 و مولفه زیست محیطی برابر با 33/0 است. این مقادیر نشان داد که شاخص های مدل، توان تبیین نقش گردشگری را داشته و به تاثیر شهر ایذه بر روستاهای پیرامون اشاره دارد. همچنین اینکه تفاوت معناداری میان روستاها از نظر مولفه اقتصادی وجود دارد.</strong>  </strong>

    کلیدواژگان: گردشگری، روستاهای پیرامون، شهر ایذه
  • هوشنگ سرور، مهتاب امرایی*، آرش قربانی سپهر، شیرین امینی بادامیار صفحات 71-84

    بافتهای فرسودهی شهرهای بزرگ در صورت رسیدگی به وضعیت آن و با کمترین هزینه، بخش قابل توجهی از فضاهای سکونتی مورد نیاز شهرها را میتواند تامین کند. در ساماندهی بافتهای فرسوده یکی از پیششرطهای بنیادین، مشارکت مردم در تصمیمگیری ها است. بنابراین، حکمروایی شایسته و بازآفرینی بافتهای فرسوده محله 4 آذرشهر هدف این پژوهش قرار گرفت. در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات از مطالعات کتابخانهای، میدانی و پرسشنامه استفاده شد. نتایج پژوهش با استفاده از نرمافزار >SPSS>و با آزمونهای تی تک نمونهای، فریدمن و رگرسیون چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد شاخصهای حکمروایی و بازآفرینی بافتهای فرسوده شهری در وضعیت خوبی قرار ندارد. نتایج رتبهبندی دو متغیر مستقل و وابسته نشان میدهد که عدالت و انصاف، کارایی و اثربخشی و شفافیت دارای وضعیت مناسبتری نسبت به سایر شاخصها است. در بین شاخصهای متغیر وابسته، شاخص کالبدی در مرتبه اول و اقتصادی در مرتبه دوم قرار گرفته است. همچنین ارتباط معناداری بین بازآفرینی بافتهای فرسوده و شاخصهای حکمروایی شهری وجود دارد.>از نظر ضریب تاثیر نیز، متغیرهای مستقل بر میزان بازآفرینی بافتهای فرسوده شهری، شاخص شفافیت با 0.501 بیشترین اثر را داشته است.>

    کلیدواژگان: بافت فرسود، بازآفرینی بافت فرسوده، حکمروایی شایسته، محله 4 شهر آذرشهر
  • احمد رومیانی*، افشین بهمنی، معصومه نظری شیخی، سمیه حق نظری صفحات 85-94

    طی چند سال اخیر در مناطق روستایی کشور، توجه زنان به شهرنشینی نگرش جدیدی را در آنها به وجود آورده است و آنان را با تغییرات فکری در ارزش ها، هنجارها، آداب و رسوم و رفتار های جمعیتی همراه ساخته است؛ به طوری که زمینه را برای تغییر و تحولات در سبک زندگی زنان به وجود آورده و جهت گیری خاصی به آنها منتقل کرده است. هدف از این پژوهش، بررسی و مطالعه اثرات پیوندهای مکانی بر سبک زندگی زنان ساکن در سکونتگاه های پیراشهری شهرستان سلسله بوده است. روش مورد استفاده، توصیفی- تحلیلی و شیوه و ابزار جمع آوری داده ها در مطالعه نظری به صورت کتابخانه ای و در مطالعه میدانی از پرسشنامه و مشاهده کمک گرفته شده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار spss استفاده شده است. جامع آماری این تحقیق10 روستای شهرستان سلسله بوده و حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 166 زن و به صورت تصادفی ساده انتخاب گردیده است. نتایج تحقیق نشان داد بینمولفه های پیوندهای مکانی با مولفه های سبک زندگی رابطه معنادار و مثبت وجود دارد؛ مولفه های تغییر در لباس، پوشاک و مدگرایی با میانگین91/3؛ مادی گرایی 90/3  و مصرف گرایی با میانگین 85/3 بیشترین میانگین را به خود اختصاص داده است. بنابراین می توان گفت پیوندهای مکانی پیراشهری زمینه را برای تغییر سبک زندگی زنان در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیطی در مناطق مورد مطالعه فراهم کرده است.

    کلیدواژگان: پیوند مکانی پیراشهری، سبک زندگی، زنان روستایی، روستاهای شهرستان سلسله
  • مظهر احمدی*، شیرین عزیزی، نیکو فایقی صفحات 95-105

    روابط و مناسبات بین شهر و روستا پدیده ای فضایی- مکانی است و شناخت، تبیین و کشف قانونمندی های کلی حاکم بر آن، در چهارچوب روابط متقابل انسان و محیط موضوعی جغرافیایی و دارای اهمیت نظری و کاربردی است. تحولات سکونتگاه های روستایی وابسته به مجموعه عوامل و نیروهای درونی و بیرونی است که به نوعی همه آنها از تعامل و ارتباط عرصه های سکونتگاهی شهری و روستایی با یکدیگر ناشی می شود. مقاله حاضر نیز باهدف شناخت و ارزیابی تحولات کالبدی - فضایی سکونتگاه های روستایی پیرامون کلان شهر کرج (روستای محمودآباد و آتشگاه) انجام شده است. این تحقیق به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش تحقیق، پیمایشی است. داده های موردنیاز تحقیق به روش اسنادی- میدانی (پرسشنامه و مشاهده) گردآوری شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد که همه ی معیارهای منتخب در روستاهای هدف دچار تحول شده است و بیشترین تغییر و تحول مربوط به شاخص های مسکن روستایی بوده است. تقویت هسته های اصلی و شکل گیری هسته های جدید فرعی شهری در منطقه رجایی شهر و باغستان شهر کرج نیز از مهم ترین تاثیرات تعاملات روستاهای پیرامونی با شهر کرج بوده است. وجود ایستگاه های حمل ونقل عمومی و ایجاد کاربری های خاص برای ارائه ی خدمات به روستاییان مهم ترین عامل شکل گیری این مراکز فرعی جدید بوده است.

    کلیدواژگان: پیوندهای روستا -شهری، جریانات فضایی، نواحی پیراشهری، تحولات کالبدی - فضایی
  • منیژه احمدی*، محمد تقی حیدری، محمد علی بیگدلی صفحات 107-119

    پیوند متقابل شهر - روستا، از عوامل تعیین کننده توسعه روستایی است. با توجه به نقش این روابط در فرآیند تحولات و توسعه روستا- شهر، علاوه بر بررسی انوع روابط، شناخت و آثار و پیامدهای آن بر روستا و تلاش برای کاهش اثرات منفی این روابط در راستای توسعه پایدار نواحی روستایی ضروری به نظر می رسد. با این رویکرد پژوهش حاضر به سهم خود کوشید پیوند متقابل روستاهای پیرامون شهر زنجان و اثرات آن بر میزان توسعه یافتگی روستاها را در دهستان سهرین زنجان مورد واکاوی قرار دهد. این تحقیق به لحاظ هدف توسعه ای و به لحاظ روش ترکیبی از شیوه های توصیفی - تحلیلی بکار گرفته شده است. جامعه آماری مورد مطالعه دهستان سهرین بوده که 12 آبادی را شامل می شود. بنا به تیپ بندی روستاها در سه موقعیت کوهستانی، کوهپایه ای و دشتی و با در نظر گرفتن تعداد خانوار هر روستا، 12 روستا به عنوان نمونه انتخاب گردیده و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 318 سرپرست خانوار محاسبه شد که به منظور اطمینان بیشتر، در نهایت تعداد 320 خانوار برای مطالعه برگزیده شده اند. از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است. تحلیل داده ها به کمک تکنیک تحلیل سلسله مراتبی AHP  انجام شده است. نتایج نشان داد که از نظر پیوند روستا- شهری و سطح برخورداری و میزان مراودات اقتصادی-اجتماعی  و سیاسی، سطح برخورداری کامل روستا از امکانات مورد نیاز شهری، تنها مرکز دهستان (روستای سهرین) با جمعیت بیش از 3 هزار نفر، برخوردارترین روستا بوده است. در این رابطه، روستاهایی که در موقعیت دشتی، نزدیکی به شهر زنجان، دسترسی به جاده اصلی و وسیله نقلیه عمومی دارد، وابستگی بیشتری داشته و روستاهای کوهستانی و دور از جاده در موقعیت نابرخوردار قرار گرفته است؛ همچنین این روستاها دارای کمترین مراودات با شهر بوده است. در بین سکونتگاه های پیرامونی مورد مطالعه، دو روستای سهرین و سارمساقلو بیشترین پیوند دوجانبه را با شهر زنجان داشته است. این روستاها تقریبا نزدیک به شهر بوده دارای و موقعیت دشتی است. همچنین با فاصله گرفتن از شهر زنجان و با رفتن به سوی نواحی کوهستانی و کوهپایه ای، میزان پیوند دوجانبه روستایی کم شده و روابط روستاشهری بیشتر بر مبنای تسلط شهر بر روستا شکل می گیرد.

    کلیدواژگان: پیوند متقابل شهر - روستا، سطح برخورداری، موقعیت طبیعی، دهستان سهرین، شهرستان زنجان
  • علی اکبر عنابستانی*، زهرا مظفری، علی پیوند صفحات 121-136

    توسعه مجموعه های گردشگری مستلزم پذیرش گردشگر توسط جوامع میزبان، به ویژه در مناطق روستایی است، درک نگرش جامعه محلی و عوامل موثر بر آن، در راستای مشارکت و حمایت مطلوب جامعه روستایی از توسعه مجموعه های گردشگری امری ضروری به شمار می آید. هدف این پژوهش، شناخت نگرش جامعه محلی نسبت به پیامدهای توسعه مجموعه گردشگری باغرود در میان ساکنین روستاهای اطراف، در پیرامون شهر نیشابور است. نوع تحقیق کاربردی، روش گردآوری اطلاعات به صورت پرسشنامه ای و بررسی های میدانی و روش تفسیر داده ها نیز توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش شامل چهار روستای (فرخک، دربهشت، رود و غار) بوده که 122 نفر از ساکنان روستایی به صورت تصادفی به عنوان حجم نمونه انتخاب شده اند. داده ها با استفاده از آزمون تی تک نمونه ای، ANOVA و کروسکال والیس در محیط نرم افزار تحلیل شده است. مطابق نتایج، توسعه مجموعه گردشگری تاثیرات مثبت کمی بر بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی ساکنین روستا داشته است؛ پیامدهای آن در زمینه های محیطی تا حدودی در بعضی روستاها مثل روستای رود منفی و شدیدتر ارزیابی شده است به طوری که بیشترین میزان میانگین شاخص های اقتصادی و اجتماعی - فرهنگی مربوط به روستای دربهشت و بالاترین میانگین شاخص های زیست محیطی مربوط به روستای رود به دلیل نزدیک بودن به مجموعه است. همچنین نتایج حاصل از روش ویکور بیانگر آن است که بیشترین تاثیرات این مجموعه در رتبه اول بر روستای دربهشت و در رتبه دوم بر روی روستای رود بوده است. با توجه به اهمیت به مراتب بیشتر این حوزه ها، بی توجهی به این امر نه تنها پایداری گردشگری را در مجموعه باغرود ناممکن می سازد، بلکه به کلیت پایداری توسعه روستاها در بلندمدت هم می تواند لطمه وارد کند.

    کلیدواژگان: مجموعه گردشگری، مناطق روستایی، نگرش جامعه میزبان، شهر نیشابور
  • حوریه مرادی* صفحات 137-150

    متاثر از روندهای غالب توسعه در سطح بین المللی، یکی از پدیده های مهم اقتصادی که اکثر کشورهای جهان با آن دست به گریبان هستند، کارآفرینی در فضاهای پیراشهری است. در کنار مصرف فضاهای روستایی توسط شهرها، در پاره ای از نواحی پیرامون شهرهای بزرگ، آن دسته از سکونتگاه های نزدیک که از پیشینه فعالیت های کشاورزی و ظرفیت های آبی و زمین برخوردار بوده اند، تحت تاثیر تقاضاها و امکانات فراهم آمده، دستخوش تغییراتی همچون جایگزینی تولیدات روستایی جدید و کشت محصولات تازه به جای کشت های سنتی شده اند. طبق پژوهش های مکانی، اگر در مناطق پیرامونی فعالیت های کارآفرینی زیاد باشد، آن منطقه قابلیت بازساخت فضایی و پذیرش شرکت های تجاری جدید و تبدیل شدن به سکونتگاه ها و مکان های تجاری بزرگتر را دارد. از این رو، مطالعه حاضر با هدف "تحلیل زمینه های کارآفرینی در فضاهای پیراشهری" به بررسی این مهم در پیرامون کلانشهر کرمانشاه پرداخت. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوه میدانی و پرسشنامه ای بود. جامعه آماری شامل 21 روستای کارآفرین با فاصله کمتر از 20 کیلومتر از کلانشهر بود؛ یافته ها نشان داد روستاهای چقاقاسم و شاهینی دارای بالاترین درجه توسعه یافتگی کارآفرینی با قابلیت بازساخت فضایی است. همچنین ارزیابی نتایج نمرات تاثیر، بیانگر اهمیت سرمایه گذاری در متغیرهایی(زیرساخت های فیزیکی روستا) است که اثرات بازدارنده متغیر کمبود ثروت افراد کارآفرین را تعدیل می نماید.

    کلیدواژگان: زمینه های کارآفرینی، بازساخت فضایی، فضاهای پیراشهری، شهرستان کرمانشاه
  • مرتضی توکلی، نازنین نعیم آبادی* صفحات 151-165

    در حال حاضر تغییر یا حفظ کاربری اراضی از مهم ترین عواملی است که برنامه ریزان و طراحان بخش توسعه از آن به عنوان ابزار مهم در سطوح مختلف ملی، منطقه ای و محلی استفاده می کنند. روستا منبعی شکننده و آسیب پذیر در برابر تغییرات محیطی و انسانی شهرها است. با توجه به محدودیت زمین و ارزش معیشتی آن در نواحی روستایی، با بهره گیری از زمین های موجود و استفاده آن در ساخت و سازهای غیر اصولی و بی رویه، برای احداث سکونتگاه های شهری مواجه هستند. در دهه های 1375 -1390 شهرستان نیشابور روند رو به گسترش داشته است. بهترین زمین های حاصلخیز برای کشاورزی به زیر ساخت وسازهای شهر رفته و بسیاری از فضاهای زیستی از جمله روستاها، زمین های باغی و مراتع را به شدت دگرگون کرده است. این تغییرات به گونه ای بوده که بسیاری از روستاهای شهرستان با محله های شهر نیشابور ادغام شده و کوچک ترین نشانه ای از ساختارهای روستایی ندارد. در این پژوهش سعی شده است به بررسی اثرات خزش شهری بر تغییرات کاربری اراضی فضاهای پیراشهری پرداخته شود. بر اساس نتایج به دست آمده محله هایی وجود دارد که در نتیجه روند و توسعه شهری، روستاهای اطراف به محله های این نواحی ادغام شده است. در بیشتر این محلات روند و توسعه شهری به اندازه ای زیاد بوده که تغییرات قابل ملاحظه ای را در رابطه با تغییرات اراضی کشاورزی ایجاد کرده است. در این محلات روستاهای حسین آباد جدید، چاه بلند، یحیی آباد، ده شیخ، فخریه، مرتضی آباد، گنبد سبز، مرتضی آباد، سراب کوشک، مبارکه، بکاول، زرگران، ابراهیمی، قید، شاه آباد حسینی، با این محلات ادغام گردیده و باعث تغییرات کاربری از تولیدی به مصرفی و خدماتی شده است.

    کلیدواژگان: تغییرات کاربری اراضی، خزش شهری، فضاهای پیراشهری، نیشابور
|
  • Page 0
  • Mousa Kamanroudi Kojouri *, Taher Parizadi, Mehdi Karami Pages 1-14

    Informal settlements are often created by land grabbing and without obtaining legal licenses. There is no single model for how these communities can be formed, but they are usually formed in the form of "organized invasion", "creeping capture" and "redistribution of land without permission". Thirteen informal settlements with 6,251 people and 74.89 hectares were created in the Meshgin City. In this paper, the process of forming these Informal settlements has been investigated. Data and information of this research have been collected through library and field studies. ARC GIS software has been used to analyze the data and information of these Informal settlements. The findings of this study indicate that the formation of Informal settlements of Meshgin City was due to Rural-urban migration, especially migration from the northern villages of this city. This migration has occurred due to the effects of regional factors (lack of balanced development and rural-urban migration) and local (development of service infrastructure, low cost of land, poor urban management, communication axes). According to the findings of this study, the most common form of development and development of these Informal settlements has been the division and redevelopment of agricultural land and mineral resources around the city.

    Keywords: Informal settlement, Peripheral, Meshginshahr
  • Hossin karimzadeh, Aghil Khaleghi, mohammad valaei* Pages 15-34

    The present research studies the social problems and problems of marginalization of Tabriz city with the empowerment approach. It is a desirable and descriptive-analytical type in terms of its nature and method and the method is mixed (qualitative then quantitative). In order to achieve the desired result, qualitative data were first collected using participatory method techniques including observation, interview, group discussion, and field notes, the statistical community of which includes informed local people. In the second stage, the structural equation modeling was used to analyze the data of the researcher-made questionnaire from the statistical population (sample size using Cochran formula 383) using simple random sampling. The results show that most of the marginalized families do not have an official job for their livelihoods, and because these people are generally lacking in skills and expertise and investing in false and sometimes criminal practices such as sales, coupons, sales, drug trafficking And alcoholic beverages. The existence of specific subcultures has made it hard to attract urban cultures and make it difficult for cultural poverty to influence their implementation of various social programs, such as health and family planning, and so on. Of the tendency to addiction, poverty, unemployment, lack of proper program to fill leisure time, we can mention the economic and social inequalities and the availability of drugs. In completing the discussion, the results of structural equations show that "dropping out of education due to economic poverty", "low level of literacy" and "lack of cultural and recreational centers" are the most important socially harmful social consequences that have a significant relationship. The combination of these three causes has caused other serious harm, such as "addiction", "lack of formal job" and "false employment."

    Keywords: Marginalization, Social harm, Empowerment, Mixed method, Tabriz
  • Mojtaba Ghadiri Masoom, bahman tahmasi *, Abas Shokryani, Masoomeh Karkhaneh Pages 35-46

    Today, attention to entrepreneurship is one of the most important strategies for rural development. It is important to identify local capacities and capabilities in rural areas in order to develop entrepreneurship in rural areas. The purpose of this study is to analysis the most important entrepreneurship capacities in rural areas of Eslamshahr county. The present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. Data collection was done through library and field studies. The statistical population includes all villages of Eslamshahr county, among which 6 villages were selected based on the dimension of distance in three zones with 5, 10 and 15 km distance from Tehran city. One-sample t-test was used to compare the components, Duncan's test was used to investigate the differences between the study villages and Kriging spatial analysis method was used to show the spatial pattern of entrepreneurial capacities. The results show that the three environmental-infrastructure, individual characteristics, and economic components have the most potential for Urban peripheral Development. The spatial analysis map also shows that rural areas with less distance and more convenient access to Tehran City have higher capacities to develop entrepreneurial activities.

    Keywords: Development Capacities, Rural Entrepreneurship, Urban peripheral, Eslamshahr County, Tehran City
  • Hossen Alipour, Masuomeh Barari, Nobakht Sobhani * Pages 47-58

    The rapid expansion of vilization in the villages of Mazandaran province in the last decade has started strongly and has had negative consequences in different socio-economic, economic, physical and physical layers. In this article, while analyzing these damages by filling out a questionnaire by villagers, village council members, experts and consultants on conductor plans, the opinions of community elites have been analyzed and analyzed with the TOPSIS model.  The type of research is descriptive-analytical and it is applied in terms of purpose. The purpose of this paper is to investigate the reflection of the expansion of second homes in the suburbs of Mazandaran province. The findings show that in economic, social and physical components, respectively, the indicators of income of land speculators and land speculators, cultural conflicts between villagers and owners of villas, and the transformation of the rural architecture of rural houses are in the first place. Also, in terms of the severity of the crisis, vilification was categorized into three critical areas of severe destruction, demolition and initiation of destruction and various economic, socio-cultural, physical-physical strategies, as well as prioritization of these strategies in each of these areas.

    Keywords: Welcome back, villa building, Factor Analysis, Villages in Mazandaran
  • Mashood Safari Ali Akbari*, Hojatollah Sadeghi Pages 59-70

    Tourism is becoming one of the main elements of economic development. Many development policymakers also refer to the tourism industry as a key element  of sustainable development. Given this role and position, tourism of a place can not only influence the development of that place, but also influence the process of development of some indicators in its surroundings. Izeh City, as one of the historic cities dating back to the Elamite period, is very important and intersting for tourism and this position has also influenced objectively and mentally in the status of the Peripheral Villages. The purpose of this study is to investigate The Role of Tourism of Izeh City in Peripheral Village Changes. The research method is descriptive-analytical and based on field studies using questionnaire tools. The sample size of 323 people was calculated and surveyed in 7 Peripheral villages of the Izeh city which have a lot connection with tourism and Izeh city. The results of one-sample t-test at significance level less than 0.05 indicate the role of tourism of  Izeh city in four economic, social, environmental and physical dimensions of the Peripheral villages. The most important role of tourism is related to economic component with average of 3.80. The explanatory amount of the structural model is for the economic component 0.59, for the social component 0.38, for the physical component 0.45 and for the environmental component 0.33. These values indicated that the model indices could explain the role of tourism and they indicate to impact Izeh city on the Peripheral villages. The ANOVA test also indicates a significant difference between villages in terms of economic component.

    Keywords: Tourism, Peripheral Villages, Izeh City
  • Houshang Sarvar, mahtab amraie *, arash ghorbani sepehr, shirin amini Badamyar Pages 71-84

    The worn tissues of large cities can provide a substantial portion of the residential spaces required by the cities in In case of consideration them and at the lowest cost. One of the fundamental preconditions for organizing worn-out tissues is people's participation in decision making. Therefore, the aim of this study was to determine the proper governance and regeneration of the Worn tissues of District </strong>4 </strong>Azarshahr. Library, field and questionnaire studies were used for data collection. The results were analyzed by SPSS software using one-sample t-test, Friedman and multivariate regression. </strong> The results show that the indices of </strong>governance</strong> and regeneration of worn-out tissues are not in good condition. The results of the two independent and dependent variables showed that fairness, efficiency and effectiveness and transparency It is better positioned than other indicators. Among the dependent variable indices, the physical index is the first and the economic one is the second. The final results show that there is a significant relationship between regeneration of worn-out tissues and indicators of urban governance. Also, in terms of the coefficients of influence of independent variables on regeneration of worn-out urban tissues, transparency index with 0.501 had the most effect.</strong>

    Keywords: Worn-out texture, Worn-out texture regeneration, Suitable governance, District 4 of Azarshahr
  • ahmad roumiani *, afshin bahmani, Masoumeh &nbsp, Nazari Sheikhi, somayeh hagh Nazari Pages 85-94

    In the last few years in rural areas of the country, women's attention to urbanization has given them a new attitude, and has accompanied them with intellectual changes in values, norms, customs and demographic behavior. It has set the stage for changes in their lifestyles and given them a certain orientation. The purpose of this study was to investigate the spatial links and lifestyle of elderly women in dynasty Selsaleh. The method used is descriptive-analytical and the method and tools of data collection in the theoretical study is library and the field study is done through questionnaire and observation. Spss software was used for data analysis. The statistical population of this study is 10 villages of Selsaleh County that 166 women were selected as sample by Cochran formula and distributed randomly. The results showed that there is a significant and positive relationship between spatial linkage components and lifestyle components; therefore, the components of change in clothing, clothing and fashion have the highest mean (3.90) and the mean (3.85) respectively. Therefore, spatial links have provided the basis for changing women's lifestyle in economic, social, cultural, and environmental dimensions in the study areas.

    Keywords: Around the cities spatial link, lifestyle, rural women, rural Selsaleh county
  • Mazhar Ahmadi *, Shirin Azizi, Nikoo Fayeghi Pages 95-105

    The relationships between the city and the village is a spatial-physical phenomenon and understanding, explaining, and discovering the general rules governing it, within the context of human-environment interactions is a geographical and practical subject matter. The evolution of rural settlements is dependent on a set of internal and external factors and forces that arise from the interaction of urban and rural dwelling areas. Accordingly, this paper aims at identifying and evaluating the physical-spatial developments of rural settlements around Karaj metropolis (Mahmoudabad and Atashgah villages). This research in terms of aim is applied and from the view of nature is survey research. The required data collected through the documentary-field (questionnaire and observation). The findings show that all the selected criteria have changed in the target villages and most of the changes were related to rural housing indicators. Strengthening the main centers and the formation of new urban centers in the city of Karaj has also been one of the most important effects of the interaction of the surrounding villages with the city of Karaj. The existence of public transport stations and the creation of special uses for the provision of services to the villagers has been the most important factor in the formation of these new sub-centers.

    Keywords: Rural-Urban Links, Spatial Currents, Peripheral area, Physical-Spatial Transformation
  • Manije Ahmadi*, Mohammad Taghi Heydari, Mohammad Ali Bigdeli Pages 107-119

    This study aimed to analyze the impact of expanding economic activities in rural settlements on increasing economic ties of these settlements with Zanjan city and also to achieve desirable results. The AHP hierarchical analysis techniques are used correctly. The results of Hierarchical Process Analysis (AHP) method showed that in terms of rural-urban linkage and level of enjoyment and level of socio-political interactions, the level of rural full enjoyment of urban facilities, the only rural center with a population greater than The most populous village is 3,000. While most rural villages provide their main services from other urban and rural areas, only Sohrain village has socio-economic link with Zanjan city and offers services to the city for receiving services, if As other rural villages are dependent on the city and its economic flows depend on their needs and domination of Zanjan city, this factor has increased the dependence of the village on Zanjan city and the formation of unequal relations around the center. In this regard, villages in lowland areas, close to Zanjan, access to the main road and public transport, are more dependent and mountainous and off-road villages are in the least favorable position.

    Keywords: Sustainable Livelihoods, Poverty Reduction, City-Village Integration, Sustainability, Sohrain Village Zanjan
  • Aliakbar Anabestani *, zahra Mozafari, Ali Peyvand Pages 121-136

    Development of tourism complexes requires the acceptance of tourists by host societies, especially in rural areas. Therefore, understanding the attitude of local community and its effective factors, in order to participate and support the rural community, is essential for the development of tourism complexes. Therefore, the aim of this study was to understand the attitude of local community towards the consequences of development of Baghrood tourism complex among residents of surrounding villages in Neyshabour pri-urban. The type of applied research, the data gathering method was a descriptive-analytic questionnaire, field studies and data interpretation method. The statistical population of the study consisted of four villages (Farkhok, Derakhsht, Rud and Cave) that 122 rural residents were randomly selected as sample size. After describing the statistics and the meanings, the data were analyzed using one-sample t-test, ANOVA and Kruskal-Wallis in SPSS software. According to the results of the evaluation of the local people's attitude, the development of the tourism complex has had a positive effect on the improvement of the economic and social conditions of the villagers, but its environmental impacts have been assessed to some extent in some villages such as the village of the river, a negative and more /severe one. The results showed that the highest average of economic and socio-cultural indicators was (80), (103.75), respectively, in the village and the highest mean of environmental indicators related to the village of Rood (107.84) Due to being close to the set. Also, the results of the viqueur method indicate that the greatest effects of this set are first on the village with the coefficient (0) and in the second place on the village of Rood with a coefficient (0.22). Due to the importance of these areas in many ways, neglecting this will not only make tourism sustainable in the Baghrood complex, it will also affect the overall sustainability of rural development in the long run. Therefore, paying attention to the attitudes of people around these collections can have a significant role in their sustainability.

    Keywords: Tourism collection, Rural areas, Hostel community attitude, Neyshabur city
  • Horieh Moradi * Pages 137-150

    By influencing the dominant development trends at the international level, urban peripheral entrepreneurship as one of the most important economic phenomena that most countries in the world are facing. As well as using rural areas by cities, Nearby settlements that have a history of agricultural activities and water and land capacities, under the influence of demand and facilities, there have been changes such as the replacement of new rural production and the cultivation of fresh produce instead of traditional cultivation. According to spatial studies, if there is a large area of entrepreneurial activity in the suburbs, that area is capable of spatially rebuilding, settlements and accepting new business ventures and becoming larger business locations. Therefore, the present study aimed to “analysis of urban peripheral entrepreneurship spatial contexts" in Kermanshah metropolis. The research method was descriptive-analytical and data were collected through documentary and questionnaires. The population consisted of 21 entrepreneurial villages less than 20 km from metropolis. Findings that Chaghassem and Shahini villages have the highest degree of spatial entrepreneurship development with space reconstruction capability. Also, evaluation of the impact scores indicates the importance of investing in variables, which moderates the variable deterrent effects of entrepreneurial wealth scarcity.

    Keywords: Spatial Contexts, Spatial Reconstruction, Urban Peripheral Entrepreneurship, Kermanshah County
  • Morteza Tavakoli, Nazanin Naimabadi * Pages 151-165

    The city of Neyshabur has had an expanding trend during the 1990s and 1990s. The best fertile land for agriculture has gone under the city's construction and has dramatically altered many living spaces, including villages, gardens and pastures, At present, land use change or maintenance is one of the most important factors that planners and planners use as an important tool at different national, regional and local levels.These changes have been such that many of the town's villages have been merged into the neighborhoods of Neyshabur and have little to no sign of rural structures. According to the results obtained from two districts (three and six) in Neyshabur there are neighborhoods that have been merged into neighborhoods as a result of urban development.In most of these neighborhoods, urban development has been so large that it has made significant changes to agricultural land changes.In these neighborhoods the villages of New Hosseinabad, Chah Bald, Yahyaabad, Deh Sheikh, Fakhriyeh, Morteza Abad, Green Gonbad, Morteza Abad, Sarab Koushak, Mobarka, Bekawal, Zargaran, Ebrahimi, Ghayed, Shahabad Abad Hosseini, These neighborhoods have been merged.

    Keywords: Land use changes, Integrated villages, Neyshabur