فهرست مطالب

بررسی مسائل اقتصاد ایران - سال پنجم شماره 2 (پاییز و زمستان 1397)
  • سال پنجم شماره 2 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حسین اصغرپور، زینب برادران خانیان* صفحات 1-27
    درآمد های نفتی و اتکای جوامع نفت خیز به این منبع درآمدی به همراه نوسانات شدید قیمت نفت اثرات نامطلوب و زیان بار اقتصادی فراوانی را به همراه داشته است. در دهه های اخیر عمده منابع تامین کننده درآمد دولت در ایران، درآمد های حاصل از فروش نفت بوده است. از این رو نوسانات قیمت نفت و تغییر در مقدار فروش آن همواره بودجه را دچار نوسان می کند و کسری بودجه را تحت تاثیر قرار می دهد. اگرچه کسری بودجه اندک و غیر مستمر می تواند در فعال سازی اقتصاد نقش مثبتی داشته باشد، اما کسری بودجه زیاد و مستمر آثار نامطلوبی بر عملکرد اقتصاد بر جای خواهد گذاشت. در این راستا، هدف اصلی این مطالعه بررسی تاثیر درآمد های نفتی بر کسری بودجه ایران با استفاده از داده های فصلی، طی دوره 1394:4-1370:1 است. برای این منظور، مدل تحقیق با استفاده از رگرسیون کوانتایل دردهک های مختلف تخمین زده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد اثر درآمدهای نفتی بر کسری بودجه در دهک های مختلف کسری بودجه برابر نبوده و در سطوح پایین و بالای درآمدهای نفتی (دهک های ابتدائی و انتهایی) این اثر مثبت شدیدتر می باشد. با اجرای باز نمونه گیری (بوت استرپ) نتایج حاصل از تخمین رگرسیون چندک نیز در مدل تایید شد.
    کلیدواژگان: درآمدهای نفتی، کسری بودجه، رگرسیون چندک، بوت استرپ. طبقه بندی JEL: H20، .E62، C22
  • مهدی حاج امینی*، علیرضا کفیری صفحات 29-52
    دستیابی به نرخ بی‏کاری پایین از اهداف شش برنامه توسعه ایران بعد از انقلاب بوده، اما اقتصاد ایران در این چهار دهه با معضل مزمن نرخ بی‏کاری بالا مواجه بوده است. پژوهش حاضر تغییرات اشتغال و بی‏کاری طی دوره 1384-1395 را با روش تجزیه کامل میانگین لگاریتمی دیویژیا (LMD) بررسی می‏کند. تجزیه اشتغال بر اساس تقاضای نیروی کار مشخص می‏کند که در هر دو برنامه چهارم و پنجم توسعه، رشد اقتصادی محرک اصلی افزایش اشتغال بوده؛ اگرچه صرف کمیت رشد اقتصادی تعیین‏کننده نیست و طی دوره 1384-1390 رشد بدون اشتغال تجربه شده است. تجزیه بی‏کاری بر اساس عرضه نیروی کار نشان می‏دهد که تغییر ساختار تحصیلی به نفع آموزش عالی طی برنامه چهارم، اثر افزایش جمعیت فعال بر بازار کار و بی‏کاری را به تعویق انداخته است. البته در برنامه پنجم فشار جمعیتی با کاهش نرخ بی‏کاری خنثی شده و در نتیجه تعداد بی‏کاران طی این برنامه تقریبا ثابت مانده است. شواهد بر لزوم بازنگری در سیاست‏های رشد اقتصادی و نظام آموزشی تاکید دارد.
    کلیدواژگان: اشتغال، بیکاری، بازار نیروی کار، برنامه توسعه، تجزیه میانگین لگاریتمی دیویژیا. طبقه‏بندی JEL: C69، J21، J23
  • فهمیده قربانی*، مصطفی دین محمدی، امیر جباری صفحات 53-78
    ارتباط بین سیکل های تجاری (دوره های رونق و رکود اقتصادی) و سودآوری بانک ها برای ارزیابی و ثبات بخش مالی و بانکی از اهمیت خاصی برخوردار است. شرایط اقتصاد کلان می تواند بر فعالیت بانک ها تاثیرگذار باشد و این امر نیز به نوبه خود می تواند سایر بخش های اقتصاد را تحت تاثیر قرار دهد. هدف این مطالعه بررسی تاثیر دوره های رونق و رکود اقتصادی بر سوددهی بانک های دولتی و خصوصی در ایران طی دوره زمانی 96-1384 است. به این منظور تاثیر تغییرات متغیرهای کلان و دوره های رونق و رکود بر سوددهی 22 بانک دولتی و خصوصی اصلی کشور به صورت داده های تابلویی با استفاده از روش GMM، الگو سازی و تحلیل شده است.  یافته ها نشان می دهند سرمایه گذاری بخش خصوصی و ادوار تجاری دارای رابطه مثبت و معنی دار و سرمایه گذاری بخش دولتی دارای رابطه منفی و معنی دار با سوددهی بانک ها هستند. همچنین یافته ها نشان می دهند در دوره موردمطالعه نرخ تورم دارای رابطه معنی داری با سوددهی بانک ها نمی باشد.
    کلیدواژگان: کلیدواژه ها : سوددهی بانک ها، ادوار تجاری، الگوی داده های تابلویی، روش GMM. طبقه بندی JEL : C18، C23، E32، G21
  • سپیده حسن گودرزی، محمدرضا آرمان مهر* صفحات 79-103

    شناسایی بازار مسکن شهر تهران در سیاست گذاری بخش مسکن شهری کشور و کمک به تصمیم گیری های به موقع و اثربخش نقش بسزایی دارد. این مطالعه به تحلیل بازار و پیش بینی قیمت مسکن تا سال 1405 در تهران با استفاده از روش سیستم دینامیک پرداخته است. در این تحقیق ابتدا مدل علی- حلقوی، برای بررسی دینامیک مسکن تهران ایجاد شده است و سپس جهت شبیه سازی مدل علی- حلقوی، مدل حالت - جریان طراحی شده است. نتایج حاصل از مدل، افزایش قیمت مسکن به صورت الگوی رشد نمایی تا 1405 را پیش بینی می نماید. با افزایش قیمت زمین، قیمت مسکن به صورت نمایی افزایش می یابد. همچنین قیمت مسکن از تقاضای سرمایه ای تبعیت می کند و به صورت نمایی افزایش می یابد. با کنترل تقاضای سرمایه ای مسکن می توان نوسانات تقاضای مسکن را کاهش داد که سبب کاهش قیمت مسکن می شود. پس از تائید اعتبار مدل، سناریوهایی در بخش تقاضا و عرضه مسکن طراحی شده است.

    کلیدواژگان: بازار مسکن، قیمت مسکن، پویایی های سیستم طبقه بندی JEL: R21، E31، E37، C53
  • جلال منتظری* صفحات 105-124
    شناسایی عوامل تعیین کننده اندازه بدهی دولت - به دلیل اثرگذاری آن بر سایر متغیرهای کلان اقتصادی - دارای اهمیت ویژه در هر اقتصادی است که اقتصاد ایران نیز نمی تواند از این اصل مستثنی باشد. در این راستا، مطالعه حاضر تلاش کرده است تا با کمک الگوی خود توضیح با وقفه های گسترده (ARDL) و داده های دوره زمانی 1396-1352، به شناسایی عوامل تعیین کننده اندازه بدهی دولت در اقتصاد ایران بپردازد. بر اساس روابط بلندمدت برآورد شده تحقیق، متغیرهای اندازه کسری بودجه و رشد اقتصادی اثر معنادار و محسوس بر اندازه بدهی دولت داشته اند، به نحوی که این اثرگذاری برای اندازه کسری بودجه مثبت و برای رشد اقتصادی منفی بوده است. همچنین، یافته ها نشان می دهد متغیرهای تورم، نوسانات قیمت نفت، نرخ سود بانکی و شاخص های بی ثباتی سیاسی (تعداد تغییرات وزیران کابینه در یک سال و تعداد انتخابات قانونی برگزار شده در یک سال) اثر معناداری بر اندازه بدهی دولت نداشته اند. بنابراین، این قابل استنباط خواهد بود که اساسا بدهی دولت در اقتصاد ایران، ریشه در کسری های بودجه ساختاری دارد.
    کلیدواژگان: کلید واژه ها: اندازه بدهی دولت، متغیرهای اقتصادی، متغیرهای سیاسی، الگوی خود توضیح با وقفه های گسترده (ARDL)، ایران. طبقه بندی JEL: C22، E62، H63، P16
  • محمدرضا ناهیدی امیرخیز*، سیامک شکوهی فرد، فرزاد رحیم زاده صفحات 125-143
    از رشد نقدینگی به عنوان یکی از عوامل وقوع ادوار تجاری نام برده شده است. بر این اساس و با توجه به این که نقدینگی در اقتصاد ایران و در طی یک دهه اخیر رشد قابل توجهی داشته است، لذا در این تحقیق، مسئله اثرگذاری رشد نقدینگی بر وقوع ادوار تجاری در اقتصاد ایران در فاصله بازه زمانی 1353 تا 1396 مطالعه شده و برای این کار از روش همجمعی جوهانسن-جوسیلیوس استفاده شده است. نتایج حاصل از تحقیق نشان می دهد که در اقتصاد ایران متغیرهایی نظیر نوسان قیمت نفت، سرمایه گذاری بخش خصوصی و رشد حجم نقدینگی از عمده ترین عوامل شکل گیری ادوار تجاری در اقتصاد ایران به حساب می آیند. هم چنین نتایج تحقیق حاکی از آن است که در بلندمدت، رشد حجم نقدینگی بر ادوار تجاری اثر منفی و معنی دار و سرمایه گذاری بخش خصوصی و نوسان منفی قیمت نفت تاثیر مثبت بر آن دارند.
    کلیدواژگان: دوار تجاری، رشد حجم نقدینگی، نوسان قیمتی نفت، روش جوهانسن-جوسیلیوس، ایران. .C22، E52، H30 :JELطبقه بندی
|
  • Hossein Asgharpoor, Zeinab Baradaran * Pages 1-27
    The oil revenues and the reliance of oil-rich societies on this source of income, along with volatility of oil price, have had many undesirable and harmful economic effects. In recent decades, the major sources of revenue for the government in iran have been revenues from oil sales. Therefore, volatility of oil price and the change in its sales value always cause volatility in budget and affect the budget deficit. Although little and unsustainable budget deficit can have a positive effect on the activation of the economy, a high and sustained budget deficit will unfavorable effects on economic performance. Using of seasonal data over the period of 1991:2-2016:1, this study investigates the effectof oil revenues on iran's budget deficit. To do so, the research model has been estimated in different deciles using a Ordinary Least Squares regression and Quantile regression. The results indicate that, as oil revenues rises, the budget deficit is increased. On the other hand, there is a non-linear relationship between oil revenues and budget deficits, because as the results of the research show, in primary and last deciles, the effect of oil revenues on the deficit is more than on intermediate deciles.with the implementation of resampling (Bootstrap) as the results estimation quantile regression of the model was confirmed.
    Keywords: Oil Revenues, Budget Deficit, Non-Linear Relationship, Quantile Regression, Bootstrap
  • Mehdi Hajamini *, Alireza Kafiri Pages 29-52
    Low rate of unemployment was one of the goals of the Iran’s development plans, but the Iranian economy has experienced a high rate of unemployment after the 1979 revolution. The present paper examines the changes of employment and unemployment in the Iranian economy using the decomposition method of logarithmic mean Divisia (LMD) over the period 2005-2016. Decomposition of the net changes of employment indicated that the economic growth was the main driver of employment, although the higher quantity of economic growth does not necessarily lead to an increase in employment (such as the fourth development plan). The decomposition of unemployment shown that the effect of increasing the active population on the labor market has been postponed through encouraging young people to attend university during the fourth development plan. However, in the fifth development plan, the demographic changes is offset by the lower unemployment rate so that number of unemployment maintain roughly constant. The findings indicate the importance of economic growth policies and also educational policies.
    Keywords: Employment, Unemployment, Labor Market, development plan, logarithmic mean Divisia index decomposition
  • Fahmideh Ghorbani *, Mostafa Dinmohammadi, Amir Jabbari Pages 53-78
    Profitability is one of the important goals of a bank or a financial institution. So it is necessary to identify effective factors in profitability of bank and the way they influence a financial institution. The purpose of this paper is to study the effect of Business cycle on state and private banks profit in Iran during 2005 to 2017. Therefore, the effect of macro variables variations and Business cycle on profits of 22 state and private banks is modeled and analyzed by using GMM method. The findings indicate that there is a positive and significant correlation between investment of private sector and business cycles and banks’ profits, while there is a negative correlation between investment of public sector and banks’ profits. Moreover, results show that the inflation rate does not have negative and significant relation with banks’ profits. At last Business cycles have significant and positive relation with bank’s profit.
    Keywords: Bank’s Profits, Business Cycles, Panel Data Model, Public, private banks, GMM Method
  • Sepideh Hasangoodarzi, Mohammadreza Armanmehr * Pages 79-103

    dentifying Tehran's housing market plays an important role in policing the country's urban housing sector and helping timely and effective decision-making. This study analyzes the market and forecasts of housing prices up to 1405 in Tehran using the dynamic system method. In this study, a causal model is first developed to study the dynamics of Tehran housing and then a Stock-flow model is designed to simulate a causal model. The model results predict an increase in housing prices by exponential growth pattern up to 1405. As land prices rise, housing prices rise exponentially. Hous-ing prices also follow capital demand and rise exponentially. By controlling capital de-mand for housing, one can reduce fluctuations in housing demand, which reduce hous-ing prices. After validating the model, demand and supply scenarios are designed

    Keywords: Housing market, housing prices, system dynamics, Iranian economy, Inflation
  • Jalal Montazeri * Pages 105-124
    Identifying the determinants of government debt size - due to its impact on other macroeconomic variables - has particular importance in any economy that Iranian economy cannot excluded from this principle. Accordingly, this study investigates the determinants of government debt size using an Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model in Iran during 1973-2017. The results show that budget deficit size and economic growth has a significant and tangible effect on the size of government debt, so that this effect was positive for budget deficit size and negative for economic growth. In addition, the findings show that variables of inflation, oil price fluctuations, bank interest rate and political instability indicators (number of changes of ministers in one year and number of legislative elections held in one year) had not a significant effect on government debt size. Therefore, it is conceivable that government debt is rooted in deficits that emerged from structural imperfection and institutional rigidity in Iran.
    Keywords: Government Debt Size, Economic Variables, Political Variables, Autoregressive Distributed Lag (ARDL) Approach, Iran
  • Mohammadreza Nahidi Amirkhiz *, Siamak Shokouhifard, Farzad Rahimzadeh Pages 125-143
    The growth of liquidity has been mentioned as one of the factors of the occurrence of the business cycle. Considering the fact that liquidity in the Iran economy has grown significantly during the last decade, in this research, the effect of liquidity growth on the Iranian economy was studied during the period of 1353 to 1396 by Johansen-Juselius co-integration method. The results of the research show that in the Iranian economy, variables such as Oil price fluctuations, private sector investment, and the growth of liquidity are among the main factors in the formation of business cycles in Iran's economy. Also, the results of the research indicate that in the long run, the growth of liquidity has a negative and significant effect on business cycles, but private sector investment and negative fluctuations of oil prices have a positive effect on it.
    Keywords: Business Cycle, Liquidity Growth, Oil Price Fluctuations, Johansen-Juselius Method, Iran