فهرست مطالب

جامعه شناسی هنر و ادبیات - سال یازدهم شماره 1 (بهار وتابستان 1398)
  • سال یازدهم شماره 1 (بهار وتابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • نادر امیری* صفحات 1-22

    این خیابان سرعت گیر ندارد اثری داستانی است که پیرنگ آن بر بستر دغدغه ها و تقلاهای زنی برای به چنگ آوردن و حفظ استقلال شخصی خود گسترده شده است. این تلاش و تقلاها، همان طورکه می توان حدس زد، در رابطه یا مواجهه با دیگری "مرد" یا "فضای مردانه" گشوده می شود. در این نوشتار با تکیه بر مفاهیم نظری و شیوه تحلیل روایی ملهم از نگاه باختینی، برآنیم تا نشان دهیم که اولا، در این داستان نه یک دیگری، بلکه سه دیگری و در سه ساحت حضور دارند و ثانیا، با وجود نثر نسبتا روان و گیرای داستان و نیز اقبال مخاطبان به آن، رابطه یا مواجهه با دیگری های چندلایه، مخدوش و غیرگفتگویی است. معضل اخیر نه فقط به مولفه های غیرگفتگویی، در رابطه مشخص با "دیگری" بازمی گردد، بلکه نوع فضاسازی ها و نیز نقصان های زبانی، ساختمان داستان را از ساختاری رمان وار و نگاه گفتگویی جامعه شناسی آگاهی ها (در جهان داستانی به مثابه جهان اجتماعی) دور می کند.

    کلیدواژگان: دیگری، فراخواندن، هتروگلسیا، چندصدایی، برون موضعی
  • آرزو حیدری*، نسرین فقیه ملک مرزبان، مرتضی منادی صفحات 23-46
    مطالعه «هویت زنان» و تلاش آنان برای «بازیابی هویت جنسیتی» به عنوان بخشی از سبک زندگی که رفتار و تجربیات آنان را دچار تغییر می کند، هدف پژوهش حاضر است که به کمک روان شناسی اجتماعی و با واکاوی تعدادی از داستان‏های کوتاه معاصر صورت گرفته است. برای دستیابی به این هدف از نظریه روان شناسی اجتماعی مایرز و بارون و نیز نظریه جامعه شناسی جنکینز بهره گرفته ایم و معتقدیم داستان‎ها، بنایی بازسازی شده از کنش‏ها و واکنش‏های بینافردی از واقعیت های اجتماعی در جامعه هستند و این قابلیت را دارند که به جای نمونه ‏گیری و تکمیل پرسش نامه و یا مصاحبه، از طریق مطالعه گفتمان‏ها و تک‏گویی ذهنی و زبانی شخصیت‏ها و از میان باورها، رفتارها و خاطرات فرد، طرز نگرش آنان به تحلیل رفتارها و تعامل های فردی و اجتماعی در نظام رفتاری جامعه پرداخت. جامعه پژوهشی این تحقیق، شخصیت‏های زن مجرد و متاهل از طبقه اجتماعی زنان فعال و شاغل 24 تک داستان از مجموعه داستان های کوتاه برگزیده دهه هشتاد بوده است که پس از تحلیل به شیوه پژوهش کیفی و تحلیل محتوا به این نتیجه رسیده ایم که این زنان پس از بازیابی هویت خود و فاصله گرفتن از «هویت زن سنتی»، تحت تاثیر «جامعه پذیری، تعهدات فرهنگی و ارزش‏های ناظر بر الگوهای مقبول رفتاری و نقش جنسیتی زنان در جامعه»، به گزینش «هویت و نقش جنسیتی همسری» می پردازند و همچنین بررسی ها نشان می‏دهد که یکی از مسائل زنان متاهل طبقه اجتماعی شاغل و تحصیل کرده، نابرابری جنسیتی، تعارض و دوگانگی هویتی ناشی از نفوذ اجتماعی باورهای قالبی و کلیشه های رفتاری منتسب به نقش‏های زن سنتی بوده است.
    کلیدواژگان: روان شناسی اجتماعی، داستان کوتاه، زنان، خود‏پنداره، جامعه پذیری
  • ساره امیری، محمدرضا مریدی* صفحات 47-65
    در مقاله حاضر ابتدا به طرح موقعیت فقرا در جامعه مصرفی جدید از دیدگاه زیگمونت باومن، ژان بودریار و جان گالبریت می-پردازیم و با بررسی جایگاه فقرا در ایران پس از انقلاب اسلامی، رویکردی برای بررسی بازنمایی از فقرا در سینمای پس از انقلاب ارائه می دهیم؛ سپس به تحلیل نشانه شناسانه فیلم ابد و یک روز (سعید روستایی، 1394) می پردازیم؛ این فیلم از جمله آثار سینمایی درباره فقرا و تهی دستان است که در دهه هشتاد و نود بر پرده سینما اکران شده است. این مقاله تلاش دارد تا از خلال شناسایی دلالت های ضمنی برساخته شده از فقرا، اسطوره پردازی جامعه مصرفی از فقر را تحلیل کند و به نقد این روایت در سینمای دو دهه اخیر ایران بپردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که در فیلم ابد و یک روز، تصویری از "فقرای تقدیرگرا"، "فقرای تبعیدی" ،"فقرای مقصر" برساخته می شود که با بهره از مکانیسم های "تاریخ زدایی" و "جابجایی رمزگان نابرابری با توانایی های ذاتی"، تصویر اسطوره ای و تغییرناپذیر از فقر ارائه می دهد؛ تصویری که سعی در بازتولید کلیشه های فرهنگی از فقر و در نهایت حفظ نظم طبقاتی و طبیعی سازی فقر در جامعه دارد.
    کلیدواژگان: &quot، اسطوره&quot، &quot، فقر&quot، &quot، ابد و یک روز&quot، &quot، دلالت ضمنی&quot، سینمای ایران
  • کمال خالق پناه*، فاطمه میرزاوندیان، مبین رحیمی صفحات 67-88
    هدف از این نوشتار بررسی برساخت مادرانگی، با توجه به ساختار ایدئولوژیک فیلم های منتخب در سینمای ایران پس از انقلاب است. پرسش بنیادین این مقاله پرسش از بازنمایی ایدئولوژیک مضمون مادری است. برای بررسی این موضوع، منظومه ای از مقوله های مطالعات جامعه‏ شناختی زنان در زمینه بازنمایی مادرانگی همچون مادری، مادرانگی، غریزه مادرانگی، تجربه مادرانگی، مادرانگی متکثر و اسطوره ای را به وام گرفته‏ایم. ایده نظری مقاله این است که سینما در ایران، مادرانگی را به مثابه یک تقابل برساختی به تصویر می کشد. در تداوم کار با استفاده از روش نشانه شناسی انتقادی جان فیسک، فیلم های «مادر»، «مهر مادری»، «دعوت»، «گیلانه» و «من مادر هستم» مورد بررسی واقع شده اند. خوانش نشانه شناختی این فیلم ها، بیان از این دارد که سینمای ایران تحول مادرانگی را در از اسطوره مادرانگی تا بحران مادرانگی را بازنمایی می کند و در این زمینه مادرانگی را همچون نشانه ای در حال تحول که معنای آن در ارتباط با امور بیرونی و نه درونی زنان همچون مردسالاری، اسطوره-های فرهنگی، طبقاتی و طردشده بر می سازد.
    کلیدواژگان: نشانه شناسی، بحران مادرانگی، اسطوره مادری، مادرانگی
  • آهو تعلیمی*، بهروز محمودی بختیاری صفحات 89-106
    چگونگی شکلگیری و ساختار یافتن میدان تئاتر نوین عصر مشروطه ایران، قطبهای تئاتری این دوره و تکوین زیر میدانهای آن، زمینه مورد بحث این پژوهش میباشد. تئاتر نوین ایران کمی پیش از آغاز مشروطیت بین سالهای 1280 تا 1300 به مثابه یک میدان شکل پیدا کرد. این فرایند حاصل تغییر در نظام سرمایه و عادتواره های کنشگران آن بود که با ایجاد بدعت در سبکها و فرمهای متداول نمایش این دوره، خواهان استفاده از تئاتر نوین به عنوان ابزاری جهت اعتلای فرهنگ عموم و آگاهی بخشی سیاسی جامعه بودند. چگونگی حرکت و فعالیت این گروه ها، جایگاه و مواضع عاملان گروه ها به لحاظ اجتماعی و هنری، نوع سرمایه و عادتواره های آنان و چگونگی ارتباطشان با ساختار سیاسی حاکم و قطب نمایش عامه پسند از مهمترین پرسشهای مطرح شده در این پژوهش میباشد. در انتها درمییابیم تئاتر نوین عصر مشروطه دارای تمایز قابل تاملی از نمایش عامه پسند آن دوره و حاصل سرمایه های فرهنگی، اجتماعی و نمادین برآمده از جریان مشروطیت است و در مسیر کاملا متفاوتی از نمایش عامه پسند جریان دارد. این پژوهش در تحلیل محتوای خود از شیوه ساختارگرایی تکوینی پیر بوردیو بالاخص مفاهیم تمایز، میدان و سرمایه بهره گرفته است.
    کلیدواژگان: نمایش عصر مشروطه، تئاتر نوین عصر مشروطه، تمایز، سرمایه، میدان
  • لیلا طباطبایی یزدی*، مهناز شایسته فر، سارا شریعتی صفحات 107-127
    تسلط رویکرد سیاست-محور در تاریخ نگاری از اواخر قرن نوزدهم و مقارن با پیدایش رویکردهای تاریخ جدید به چالش کشیده شده است و تاریخ نگاران و فیلسوفان تاریخ در دوره ی جدید در تلاش برای به چالش کشیدن این پارادایم، الگوها و شیوه های تاریخ نگری و تاریخ نگاری بدیلی ارائه کرده اند که با عنوان «تاریخ جدید» شناخته می شود. منابع گوناگون تاریخ هنر و معماری اسلامی در طول قریب به دو سده از پیدایش این حوزه ی مطالعاتی و مشخصا یک سده از ورود این حوزه به آکادمی و در نتیجه تولید گستره ی متنوعی از متون پیرامون میراث هنری تمدن اسلامی، سنت تاریخ نگاری مشخصی را شکل داده اند که نگارندگان آن را «سنت تاریخ نگاری هنر اسلامی» می نامند. حال اگر بر اساس پارادایم تاریخ جدید به نقد این سنت تاریخ نگاری بپردازیم به نتایج قابل توجهی دست خواهیم یافت. هدف از این پژوهش، پرده برداشتن از رویکرد سیاست-محور موجود در سنت تاریخ نگاری هنر اسلامی و نقد پارادایم تاریخ نگاری سنتی مسلط در این سنت است. رویکرد روشی انجام این پژوهش کیفی است. داده ها با استفاده از روش کتابخانه ای-اسنادی گردآوری شده و برای تحلیل داده ها از تکنیک «تحلیل مضمون» استفاده شده است. بر اساس یافته های این پژوهش، منابع و متون اصلی تاریخ هنر اسلامی عمدتا منظر روایی سیاسی را برای روایت تاریخ و سرگذشت هنرها در جوامع اسلامی به کار بسته است و در نتیجه ی آن بخش مهمی از میراث هنری تمدن اسلامی به حاشیه رانده شده است.
    کلیدواژگان: تاریخ، هنر، اسلامی، سیاسی، جدید
|
  • nader amiri* Pages 1-22

    “I and the Other” in the book This Street Has No Rumble Strip Abstract This Street Has No Rumble Strip is a novel which plot is based on the concerns and efforts of a woman in order to gain and maintain her personal independence. As we can guess, these efforts and struggles are posed as opposite to the other which is “man” or “masculine environment”. In this article (that based on the text analytical, I suggest two points based on the theoretical concepts and the analytic method adopted from the Bakhtinian view: (1) There are three others in three spaces instead of one in this novel, and (2) Despite the fluent charming prose of the novel and its wide reception from the public, the relationship or encounter with the multilayer others is deficient and non-dialogical. The latter problem is not only due to the non-dialogical elements in the specific relationship with the “other” but is a result of the descriptions and the linguistic failures which prevents the novel’s structure from being a novelistic structure and makes it far from the dialogical perspective of the sociology of consciousness (in the narrative world as the social world). Keywords: The Other, Interpellation, Heteroglossia, Polyphony, Exotopic

    Keywords: The Other, Interpellation, Heteroglossia, Polyphony, Exotopic
  • Arezo Heidari *, Nasrin Faghih Malek Marzban, Morteza Monadi Pages 23-46
    Studying 'women's identity' and their attempt to 'recover gender identity' as part of a lifestyle that changes their behavior and experiences, is the purpose of the present study that have accomplished with the help of social psychology and analyze a number of contemporary short stories. To achieve this, we have used the theory of social psychology Myers and Baron as well as the theory of Jenkins sociology, and we believe that, stories are a reconstructed structure of interpersonal actions and reactions derived from social realities in society and are Interchangeable with Sampling and completing a questionnaire or interview. Through the study of discourses and the subjective and linguistic monologues of the characters, and through their beliefs, behaviors, and memories, it is possible to address their attitudes toward analyzing individual and social behaviors and interactions in the behavioral system. The research population of this study was active, working , single and married female characters from the social class of 24 the selected short stories of the 1980s. After analyzing through qualitative research and content analysis, we came to the conclusion That: these women, after regaining their identity and moving away from "traditional female identity", under the influence of " Sociability, cultural commitments and values observing women's acceptable behavioral patterns and gender roles in society," prefer and choice " the gender identity and role of the spouse ". Studies also shows that one of the issues for working, educated married women of social class is gender inequality, conflict and the duality of identity beliefs caused by social influence behavioral stereotypes associated with traditional female roles.
    Keywords: social psychology, Short story, Women, self-concept, Sociability
  • Sareh Amiri, Mohammad Reza Moridi * Pages 47-65
    This study aims to answer the question that how the image of the poverty is constructed in the Iranian movies? In order to achieve the purpose, a movie, which have been selected by purposive sampling method and could have been a representative for a large groups of movies, have been analyzed through the "Semiotic Analysis" method and considering the “Barthes” theory of “Myth” and “Bauman”, “Baudrillard”, “Galbraith” analysis of poor in consumer society. Some of the results show that this movie tries to naturalize the inequality and maintain status quo by constructing the myth of “irrational poor”, myth of “ guilty poor” and myth of “Scary other poor”. These myths shift the blame on the poor and reduce the poverty to a psychological issue and make it historyless. This study aims to answer the question that how the image of the poverty is constructed in the Iranian movies? In order to achieve the purpose, a movie, which have been selected by purposive sampling method and could have been a representative for a large groups of movies, have been analyzed through the "Semiotic Analysis" method and considering the “Barthes” theory of “Myth” and “Bauman”, “Baudrillard”, “Galbraith” analysis of poor in consumer society. Some of the results show that this movie tries to naturalize the inequality and maintain status quo by constructing the myth of “irrational poor”, myth of “ guilty poor” and myth of “Scary other poor”. These myths shift the blame on the poor and reduce the poverty to a psychological issue and make it historyless.
    Keywords: Myth, &quot, Poverty&quot, &quot, connotation&quot, &quot, Semiotic Analysis&quot, &quot, Iranian Cinema&quot
  • Kamal Khaleghpanah *, Fatemeh Mirzavandian, Mobin Rahimi Pages 67-88
    this study investigate representation of motherhood and its transformation in Iranian cinema with emphsizeing ideological structures of selected films. the theoritical idea of article is that motherhood is a variable concept and multiple experiences. The theoretical framework of feminist theorists dispute over the approval and denial of women's maternal instinct and applied concepts such as mother, biological mother, myth, native, native instinct, the experience of the mother, the plural motherhood. Films studied in this research include the film"mother" by ali hatami,"mother love"by kamal tabrizi,"invitation" by ebrahim hatami kia, "gilaneh" by rakhshan bani-etemad,and "I am the mother" by Feridun Jeirani. The concluding section of the film analysis using semiotics, critical method is a division of john fiske. The film emphasizes the ideological structure of society and confirms the biological mother's maternal instinct in women as the most important and most essentially feminine instinct. but semiotic analysis imply that changed representation of motherhood on the basis of society situation. from myth motherhood to crisis of motherhood. motherhood affected by external contexts not internal circumstance of women, this external structures and cultural contexts includes cultural myths, masculinity and class structure. Keywords: mother, biological mother, motherhood experience, mother nature, native myth, narrative structure, ideological structure
    Keywords: motherhood, Representation, Semiotics, iranian cinema, crisis of motherhood, motherhood myth
  • Ahoo Taalimi *, Behrouz Mahmodi Bakhtiari Pages 89-106
    How the modern theater field of Iran’s Constitutionalism age is formed and organized and the theater poles of this age and appearance of sub-fields, is discussed in this study. The modern theater of Iran was formed a little before the beginning of Constitutionalism from 1901 to 1921 as a field. This process was result of change in the capital system and habitus of its actors that through innovating in the conventional styles and forms of play of this period, desired to use the modern theater as a tool to promote the public culture and political awareness of society. How the group made movement and activity, the status and position of the groups’ agents in terms of social and artistic situation, the type of their capital and habitus and their relationship with the governing political structure and the popular play pole of the age are among the most important questions of this research. In the end, we find that the modern theatre of the Constitutionalism era has a considerable distinction from the popular play of that time and is result of the cultural, social and symbolic capitals evolved from the Constitutionalism movement, a distinction that sets it in a path wholly different from the popular play of this time. This study has utilized Pierre Bourdieu's formative structuralism, in particular, the concepts of distinction, field and capital for its content analysis.
    Keywords: Play in the Controversial era, The modern theater of Controversial era, distinction, capital, field
  • Leila Tabatabayi Yazdi *, Mahnaz Shayestefar, Sara Shariati Pages 107-127
    The dominance of political approach in historiography was challenged in late 19th century and contemporary to the emergence of the new approaches in historiography. In their attempt to challenge traditional paradigm of historiography, historians presented some new models and approaches in historiography which are called “new history”. Different sources of Islamic art and architecture, after nearly two centuries of the emergence of this field of study and one year of its entrance into the academy which led into the production of many texts on the artistic heritage of Islamic civilization, has formed a specific historiographical tradition called “Islamic art historiographical tradition” by the authors of this paper. Had we criticize this historiographical tradition according to the “new history” paradigm, we would come into significant results. This research seeks to reveal the political approach in Islamic art historiography and criticize its dominant traditional historiographical paradigm. This is a qualitative study. Data are gathered from library and are analyzed with thematic analysis technique. Results show that the main sources and texts of Islamic art history had almost chosen political perspective for their historical narration of the story of art in Islamic countries and thus have marginalized great parts of the artistic heritage of Islamic civilization.
    Keywords: Art, history, Islamic, new, political