فهرست مطالب

پژوهش های ادبی و بلاغی - سال ششم شماره 25 (زمستان 1397)
  • سال ششم شماره 25 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • درآمدی بر ساخت های نحوی قصاید مردف خاقانی
    عبدالله ولدی جهان آباد*، سید محتشم محمدی صفحه 1

    نحو از قواعد حاکم بر انعقاد جمله حاصل می شود. هر آنچه زبان ادبی را متمایز از زبان خودکار ومتداول می سازد بر روی نحو زبان قابل اعمال است. جابجایی عناصر زبانی در محل های نحوی به اقتضای وزن و مسائل بلاغی میسر می گردد؛ لذا هر عنصر زبانی که از جایگاه نحوی خود جا به جا شده باشد به میزان نحو پایه یا صفر درجه نگارش قابل سنجش و شناسایی است. عبد القاهر جرجانی، قائل به تنوع جویی از طریق جا به جایی عناصر زبانی در تولید ساخت های نحوی است. خاقانی شاعری تنوع جوی است که الگوهای نحوی متعدد را در سرودن قصاید خود به کار برده است. در این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی 58 قصیده مردف خاقانی رده بندی و جملات آن ها شمارش شده است که تحلیل ها و داده های آماری حکایت از دو رویکرد کلی دارد: در مورد نخست، وجود ساخت های نحوی تکرار شونده در سطح عمودی و افقی قصاید به دلیل فراوانی تشخص یافته است و ویژگی ای از سبک قصاید را نشان می دهد. داده های آماری در رویکرد دوم بیانگر این است که هنجارشکنی های نحوی در قصاید مردف اسمی، ضمیری، عبارات اسمی و قیدی بسی فراوان تر از قصاید مردف فعلی رخ داده است. در نتیجه 7/70 درصد از 6391 جمله به کار رفته در این قصاید برخوردار از ساخت های نحوی بهنجار می باشد. بر همین اساس ساخت-های نحوی قصاید مردف خاقانی تقریبا بهنجار و مطابق نحو پایه در زبان فارسی است.

    کلیدواژگان: نظریه ها، قصاید مردف، نحو پایه، ساخت های نحوی، هنجار گریزی
  • مناظره ی مشهور «بوته ی کدو با درخت چنار»؛ قطعه ای از ناصر خسرو یا شعری از انوری؟
    احترام رضایی*، سکینه غلامپور دهکی صفحه 2

    مناظره ی کدو بن و چنار یکی از زیباترین، دلنشین ترین و مشهورترین مناظره های ادب فارسی است که از قرن پنجم هجری به بعد حکم مثل سایر را در زبان فارسی پیدا کرده است. موضوع این مناظره، بحث و گفتگوی میان بوته ی کدویی چند روزه، پر مدعا و خام با چناری پر سن ، استوار و مجرب است که در قالب قطعه و در پنج بیت در بحر مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف سروده شده است. این قطعه با اندک تفاوتی در دیوان ناصر خسرو، شاعر برجسته ی قرن پنجم هجری و نسخه های خطی و چاپی دیوان انوری ابیوردی، سخن سرای مشهور قرن ششم به چشم می خورد. هر دو شخصیت - انوری و ناصر خسرو- در قطعه سرایی ، پیش کسوت هستند اما وجود شواهد شعری در دیوان شعرا و نویسندگان قبل از انوری و نیز شواهد شعری موجود در دیوان خود او بیانگر آن است که مناظره ی مذکور متعلق به ناصر خسرو قبادیانی شاعر بلند آوازه ی سبک خراسانی است.

    کلیدواژگان: انوری ابیوردی، دیوان، مناظره ی کدوبن و چنار، ناصر خسرو قبادیانی
  • بررسی بن مایه های غنایی در شعر انقلاب اسلامی
    حمزه محمدی ده چشمه*، شیما کرباسی صفحه 3

    شعر انقلاب اسلامی ادامه شعر گذشته فارسی است و دایره شمول آن چه از نظرگاه مضمون و درون مایه و چه از منظر قالب و شکل، همه قلمروهای گذشته را در برمی گیرد. شعر انقلاب هم درون مایه حماسی دارد هم عارفانه، هم عاشقانه، هم مذهبی و هم اجتماعی و سیاسی؛ بهتر است بگوییم هیچ موضوع و مضمون الهی، انسانی و جهانی نیست که شاعران انقلاب بدان نپرداخته باشند. شعر عاشقانه یکی از شاخه های شعر انقلاب است که در شعر شاعران این دوره نمود چشمگیری دارد. سروده های تغزلی عاشقانه انقلاب که در همه قالب ها به ویژه غزل سروده شده اند، عمدتا از وقار و نجابت و ادب شاعرانه ای برخوردارند که از این منظر با سروده های تغزلی عاشقانه پیش از انقلاب تفاوت بارز و محسوس دارند. از آنجا که عشق و بیان احساسات ناب و عواطف در قالب زیباترین جملات توصیفی در ادبیات انقلاب نقش بسته و جزو مضامینی است که ما آن را در شمار ادبیات غنایی می دانیم، در پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی و تحلیل محتوا جنبه های غنایی ادبیات بعد از انقلاب مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به روحیات مردم و همچنین اشعار شاعران در این زمان می توان گفت ادب غنایی علاوه بر مضامین عرفانی و حماسی، بخش قابل توجهی از ادبیات این دوره را به خود اختصاص داده است.

    کلیدواژگان: شعر انقلاب، درون مایه، ادبیات غنایی، سوگواری های عاشقانه
  • بررسی مقتضای حال و مقام در شعر از دیدگاه عبدالقاهر جرجانی و جفری لیچ
    نسرین تیموری* صفحه 4

    منظور از تناسب مقتضای کلام با حال و مقام در بلاغت سنتی مطابقت شکل با معنا و غرض است که در زبانشناسی صورت و محتوا نام دارد.بررسی این تناسب بر مبنای بافت درون زبانی یعنی روابط نحوی-معنایی واژگان ،صرف نظر از سیاق موقعیتی یعنی شرایط تولید و موقعیت گفتار ممکن نیست.گزینش شیوه اطناب،ایجاز ،تصریح ،کنایه و...و تعدد صورتهای کلام بسبب تنوع مقام هاست. بررسی واحدهای واژگانی به اعتبار رخداد،افعال و عادتهای زندگی اجتماعی و تجارب عینی نویسنده که از عوامل خارج ذهن یا سیاق موقعیتی هستند ،در کنار بافت متنی بسیار اهمیت دارد. واضح نبودن مسئله مقام و بافت و سیاق در بلاغت سنتی؛هدف و ضرورت نگارش پژوهش حاضر است.بدین منظور دیدگاه سنتی عبدالقاهر جرجانی و زبان شناختی جفری لیچ به روش توصیفی- تحلیلی مقایسه گردید. نتیجه پژوهش نشان می دهد که؛بررسی دقیق تناسب مقتضای کلام با حال یا بافت درونی در پرتو مقام یا سیاق موقعیتی محقق می شود. تنوع مقام عامل موثر در تغییر ساختار و شکل کلام بشمار می رود.از نظر جرجانی و لیچ؛سبک شعر،اقتضای عدول از نحو و ترکیب متعارف واژگان دارد که متناسب با غرض بلاغی- معنای معنا یا مفهوم کلی(محتوا)- از طریق صورت کلام دریافت می شود.

    کلیدواژگان: :&quot، اقتضای حال و مقام&quot، &quot، بافت درون زبانی&quot، سیاق موقعیتی&quot، جرجانی&quot، لیچ&quot
  • بازشناسی دو گونه قصه منثور عصر صفوی
    مهرداد علی زاده شعرباف* صفحه 5

    چکیدهعصر صفوی، به دلایل سیاسی و اجتماعی، دوره وفور قصه و نقالی است. در این تحقیق، قصه های عصر صفوی به دو دسته مذهبی-تاریخی و عاشقانه-دلاوری تقسیم شده است. متون مذهبی-تاریخی این دوره نه از منظر تاریخی حائز اهمیت اند و نه اطلاعات مستند و صحیح مذهبی دارند؛ ولیکن انعکاس قابل تاملی از مسائل اجتماعی و ذوق مردم دارند. قصه های عاشقانه-دلاوری نیز قصص شهسواری هستند که دلاور قصه، برای هدفی زمینی، غالبا تخت و تاج یا ملکه ای از سرزمینی دیگر که بر تصویر وی عاشق گشته، به گرد جهان می گردد و اعمال سلحشوری انجام می دهد. با توجه به شرایط سیاسی و اجتماعی خاص عصر صفوی و تثبیت مذهب تشیع در ایران که نتیجتا غالب مباحث بر حول محور گفتمان مذهبی شکل می گرفت، ترویج مباحث مذهبی در میان توده و تبلیغ ایدئولوژی غالب حکومت در مکان های عمومی ازجمله قهوه خانه ها، توسط نقالان نقطه مشترک هر دو دسته از متون، تاریخی-مذهبی و عاشقانه-دلاوری است.

    کلیدواژگان: عصر صفوی، قصه های عامیانه، قصص عاشقانه-دلاوری، قصص تاریخی-مذهبی
  • بررسی مولفه های تصویر و درون مایه در داستان های کودکانه صمد بهرنگی
    سجاد نجفی بهزادی* صفحه 6

    درون مایه و تصویر نقش مهم و سازنده ای در داستان های کودکان دارند. انتخاب درون مایه و پردازش مناسب آن نقش مهمی در جذب مخاطب دارد. نویسندگان ادبیات کودک درون مایه هایی را برای داستان انتخاب می کنند که جذاب و تفکر برانگیز باشد. تصویر نیز به عنوان یک عنصر کلیدی باید کودک را در درک درون مایه داستان یاری دهد و ترغیب کننده حس زیباشناسی مخاطب و تخیل برانگیز باشد. روش تحقیق به صورت اسنادی و تحلیل کمی محتوای آثار است. در این پژوهش به مولفه هایی چون، درون مایه و بسامد آن، شیوه ارائه درون مایه، رابطه عنوان داستان با درون مایه، تصویر و نقش آن در ارائه درون مایه پرداخته می شود. موضوع داستان های بهرنگی پیرامون مسائل اجتماع و بحران-های جامعه است. در آثار بهرنگی، تنوع موضوع و درون مایه نسبتا کم است. تک بعدی بودن آثار (اجتماعی) باعث شده مخاطبان او اغلب از طبقه خاص جامعه باشد. رابطه تصاویر با درون مایه، اغلب رابطه ای تکمیلی است. تصویر، به ارائه بهتر درونمایه کمک می کند. تصاویر سیاه وسفید، استفاده ار رنگ-های خنثی وغمگین (خاکستری و سیاه) با درون مایه داستان ها هماهنگی دارد.

    کلیدواژگان: درون مایه، تصویر، داستان، کودک، صمد بهرنگی
|
  • An introduction to the syntactic structure of monorhym odes by Khaghani
    Abdollah Valadi *, Mohtasham Mohammadi Page 1

    Syntax is resulted from the rules governing the formation of sentences. Everything that distinguishes the literary language from the common language is exercisable on language syntax. The displacement of linguistic elements in the syntactic places is facilitated due to rhythm and rhetorical issues; so, each linguistic element displaced from its syntactic position can be measured and identified based on the basic syntax or zero degree of writing. Abdul Qhahar Jorjani believes in diversity through the displacement of linguistic elements in producing the syntactic constructs. Khaghani is a poet interested in diversity and has used various syntactic patterns in his elegies. In this research, 58 elegies of Khaghani have been categorized and their sentences have been counted by descriptive-analytic method, that analysis and statistical data indicate two general procedures: in the first one, the availability of repetitive syntax constructs in the vertical and horizontal surfaces of elegies has been identified due to their frequency and shows some characteristics of the elegies style. The statistical data of the second procedure indicates that syntactic abnormality in the elegies rhymed by noun, pronoun, adverb and noun phrases are more than rhymed by verb. As a result, 70.7% of the 6,391 sentences used in these elegies have normal syntactic constructs. Thus, the syntactic constructs of Khaghani's rhymed elegies are almost normal and in accordance with the basic syntax in the Persian language.

    Keywords: Theories, Monorhym odes, Basic syntax, Syntactic structure, Deviation
  • The Famous Debate between Pumpkin Bush and Plane Tree: a Literal Piece (stanza) of Nasir Khosro or an Anvari’s Poem?
    Sekineh Gholampoor, Ehtram rezaee* Page 2

    The conversation between the pumpkin bush and the plane tree is one of the most beautiful, sweet and famous debates of Persian literature which has used as a proverb since Hijri 5th century.It is about conversation and debate between a young, crude and pretentious pumpkin bush and an experienced, steady, old plane tree that is composed in the form of a literary piece (stanza) in 5 verses and in bahri (measure) of muzari akhrab makfuf, mahzuf.This conversation is found in the literal works collection of Nasir Khosro, the 5th century prominent poet, and the manuscripts and printed versions of Anvari Abivardi’s literal works, the well-known poet of 6th and 7th centuries, with a few changes. Both of them are among experienced figures of composing stanzas and debates. however, poetry symptoms obtained from Anvari’s literal works and other previous poets indicate that the above- mentioned debate is a Nasir Khosro Qobadiani’s work, the well-known poet of Khorasani style of poetry.

    Keywords: the pumpkin & plane tree stanza_Nasir Khosro Ghobadiani_the 5th century_Anvari Abivardi_the 6th century
  • Study Lyrical motifs in revolutionary poet
    Hamzeh Mohammadi *, Shima Karbasi Page 3

    The poetry of the Islamic Revolution is a continuation of the previous Persian poetry and encompasses all the territories of the past, both in terms of themes and themes and in terms of form. The poetry of the Islamic Revolution has both an epic theme, a mystical, a romantic, a religious, a social and a political one; it is better to say that there are no divine, humane and universal themes that the poets of the revolution have not addressed. Romantic poetry is one of the branches of revolutionary poetry that has a remarkable presence in the poetry of this period.The romantic lyrical songs of the revolution, which are sung in all forms, especially the sonnets, are mainly of poetic dignity and decency, which in this respect are distinct from the pre-revolutionary lyrical poems. Since love and the expression of pure emotions and emotions in the form of the most beautiful descriptive sentences in the literature of the revolution is a part of the themes which we consider to be rich literature, In the present study, we have examined the richness of post-revolutionary literature by using descriptive and content analysis methods. Considering the morale of the people as well as the poets of the poets at this time, it can be said that rich literature, besides the mystical and epic themes, has a considerable part of the literature of this period.

    Keywords: Revolution poetry, themes, lyrical literature, romantic mourning
  • Analysis of the meaning and position of poetry on Abdul Qahir Jurjanii and Geoffry Leech’s opinion
    Nasrin Teimuri * Page 4

    The purpose of conforming the form of the word to meaning and position in traditional rhetoric match shape with meaning and mental purpose which is called form and content linguistics. Analyze this conformance based on the verbal context, i.e., semantic relationships- syntactic words regardless of situational context, i.e., the conditions of production and speech reception are not possible. Choice of Pleonasm, brevity, outspokenness, allusive stile …And the plenty of form patterns is due to the variety of situations. Analysis of lexical compounds according to event, function and habits of social life and the author’s objective experiences are external factors or situational context, it is very important to the verbal context.The unclearness of the position and the context; is the reason and necessity of writing this article.in this regard, the traditional opinion of Abdul Qahir Jurjanii and leech’s linguistic was compared by descriptive-analytical method .the research result shows that: The exact analysis of the corresponds to the form of speech with meaning or the verbal context is done through a purpose or situational context .The variation in the position of the factor influences the structure and form of speech.According to Jurjanii and Leech, The poetry style deserves a deviation form the syntax and the usual combination of vocabularies which corresponds to the rhetorical purpose, the content and the general concept, is understood through the form of speech.

    Keywords: &quot, Appropriate meaning, position&quot, Verbal context&quot, Situational context&quot, Jurjani&quot, Leech&quot
  • Recognition of two types of Safavid proverbial tales
    Mehrdad Alizade Shaarbaf * Page 5

    AbstractThe Safavid era, for political and social reasons, is a time of abundant storytelling. In this research, the tales of the Safavid era are divided into two religious-historical and romantic-valorical parts. Religious-historical texts of this period are neither historically significant nor religiously documented but accurate reflections on social issues and people's tastes. Romance-heroic tales are also those of a savage storyteller who, for the purpose of a land, often a throne or queen of another land that falls in love with his image, rides around the world and performs martial arts. Given the specific political and social conditions of the Safavid era and the consolidation of Shiite religion in Iran, which consequently dominated the discourse around religious discourse, the promotion of religious discourse among the masses and the propagation of the dominant ideology of government in public places, including coffee shops, by each of the narrators. There are two categories of texts, historical-religious and romantic-valor.

    Keywords: Safavid era, folk tales, romance-heroism, historical-religious story
  • The Analysis of the Theme and Image of Childhood Stories Samad Behrangi
    Sajad Najafibehzadi * Page 6

    Theme and image play an important and constructive role in children's stories. Theme selection and proper processing have an important role in attracting the audience. The writers of children’s literature chose introversals for the story to be attractive and thoughtful. As a key element, the image should also help the child understand the intricacies of the story and encourage the audience's imaginative aesthetic. The research method is documentary and quantitative analysis of the content of the works. In this research, the components such as its intrinsic and frequency, the method of presenting the in-tune, the relationship between the title of the story and its theme, and its role in the presentation of the intangible, are discussed. The subject of Behranghi's stories is about social issues and community crises. In Behranghi's works, the subject matter variation is relatively small. One-dimensional social (social) works have caused his audience to be often of a particular class of society. The relationship between images with a theme one is often a complementary relationship. The image helps to better capture the theme. Black and white images use neutral colors (gray and black) with intricate stories.

    Keywords: Theme, image, children, story, Samad Behrangi