فهرست مطالب

پژوهش نامه فرهنگ و معارف دینی - پیاپی 2 (زمستان 1397)
  • پیاپی 2 (زمستان 1397)
  • 122 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1398/10/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • بهزاد ایزدی، محمدتقی حسین پور صفحات 8-25

    با توجه به کثرت کاربرد لفظ جلاله در قرآن کریم و اهمیتی که وحی به این کلمه داده است و توجه ویژه قرآن‌پژوهان به این واژه تاکنون اقوال و نظریات پراکنده‌ای در زمینه اشتقاق اولیه و معانی گوناگونی برای لفظ جلاله ی الله ارایه شده است. به سبب ارتباط مذهبی، فرهنگی و تجاری نزدیکی که بین مردم سریانی زبان ساکن بین‌النهرین و یهودیان عبری و عرب زبان ساکن حدود حیره، شامات و فلسطین با اعراب ساکن حجاز و اطراف آن وجود داشت و تاثیرات متقابل این زبان‌ها بر یکدیگر برخی پژوهشگران مسلمان و مستشرقین در گذشته و حال ادعا کرده‌اند که لفظ سریانی«لاها» و یا واژه عبری«یهوه» سرمنشا اشتقاق لفظ جلاله در زبان عربی است؛ ولی با نظر به دلایل منقول در کتاب‌های لغت و مبانی زبان‌شناختی و شواهد تاریخی و کاوش در شعر جاهلی، نمی‌توان این ادعا را پذیرفت؛ همچنین اعتقاد شایع و رایج بین لغت‌شناسان عرب و شارحان قرآن کریم نیز اصالت این واژه در زبان عربی است.

    کلیدواژگان: لفظ جلاله، زبان عبری، زبان سریانی، یهوه، لاها
  • الهه خلیل زاده، هادی نصیری للردی، طلعت حسنی صفحات 25-43

    پژوهش حاضر با موضوع ضمیرناخودآگاه از دیدگاه آیات و روایات، تحقیقی توصیفی، تحلیلی است. هدف این مطالعه عرضه دیدگاه‌های روان‌شناختی به قرآن است؛ زیرا اتصال قرآن به وجودی عاری از هرگونه عیب، سبب شده تا معیار مناسبی برای رفع نواقص علوم باشد. یکی از این علوم روانشناسی است. مبحث ضمیر ناخودآگاه از جمله نظریات مطرح در روانشناسی است. صاحب نظران ریشه بسیاری از بیماری‌ها و موفقیت‌ها را در شناخت صحیح و بهره‌برداری مناسب از این بخش روان انسان دانسته‌اند. بنابراین پژوهش حاضر در سودای یافتن موضع ضمیر ناخودآگاه در آیات و روایات است و در سه فصل کلی با عنوان ضمیر ناخودآگاه از دیدگاه فروید، یونگ و نقد آن از منظر آیات و روایات؛ بررسی خاستگاه و معادل آن درآیات و روایات تالیف شده است. نتیجه آن که ضمیر، معادل کلمه نفس و ناخودآگاه معادل لغت روح است. در این زمینه یک اثر با عنوان ضمیر ناخودآگاه در قرآن نگاشته شده و بخشی از این مسئله بررسی شده است؛ ولی پژوهش حاضر خاستگاه ضمیر ناخودآگاه را بیان کرده و معادل آن را نیز ارائه می‌دهد.

    کلیدواژگان: ضمیر ناخودآگاه، روح، نفس، گوستاویونگ، فروید.
  • نجیم نجیمی، فاطمه کهن سال، افشین جعفری صفحات 45-56

    هدف از تحقیق حاضر سنجش میزان دینداری و عوامل موثر بر آن در بین دانشجویان دانشگاه آزاداسلامی واحد بروجن در سال 1396-1395 می باشد.روش تحقیق این مقاله اسنادی- پیمایشی است که در آن 304 دانشجو شهرستان بروجن که در سال 96-95 مشغول به تحصیل بوده‌اند مورد بررسی قرار گرفته اند. داده‌ها توسط پرسشنامه جمع آوری شده و به وسیله نرم افزار آماری SPSS20 و تکنیکهای آماری رگرسیون ساده و رگرسیون چند متغیر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. آنچه از یافته‌های تحقیق بر می‌آید حاکی از این است که همبستگی بالایی بین ابعاد دینداری وجود دارد و از ترکیب ابعاد دینداری، میزان دینداری به عنوان متغیر وابسته مورد بررسی قرار گرفت. بین همه‌ی متغیرهای مستقل و متغیر وابسته در سطح اطمینان 95 درصد رابطه معنا داری وجود داشت. در نهایت با استفاده از رگرسیون چند متغیره به روش گام به گام متغیرهای مستقل به ترتیب میزان تاثیرگذاری بر متغیر وابسته وارد معادله شد که به ترتیب عبارتند از؛ نگرش نسبت به متولیان دین، میزان دینداری والدین، مطلوب بودن محتوای کتاب های دینی و میزان دینداری دوستان. این چهار متغیر بیش از 55 درصد از واریانس متغیر وابسته را پیش بینی کرده است. نتایج این تحقیق نشان دهنده این مطلب می باشد که ترکیب نظریات یینگر، برگر، بلا و گلاک به خوبی توانسته است متغیر وابسته ما را در حد مطلوبی تبیین کند و این بدین معنی است که ، نظریات انتخاب شده در این تحقیق، نظریات کارا و شایسته‌ای بوده است.

    کلیدواژگان: دینداری، کتاب های دینی، والدین، دوستان، متولیان دین
  • ولی الله نصیری، مسعود قنبری صفحات 57-77

    مدارا به معنای لطف، تساهل، نرمی و در لغت، به معنای دوری از درگیری با فرد به خاطر شر اوست. خداوند متعال، در قرآن کریم، از مدارا، به عنوان برکت و رافت خود یاد کرده است. مدارا جایگاه بسیار مهمی در حیات خانواده و اجتماع آدمی دارد. اگر انسان با دیگران مدرا نکند و در سختی‌ها و ناگواری‌ها، با دیگر افراد با عصبانیت و خشم رفتار کند، هم به اعتماد اجتماعی و هم به صحت تربیتی و اخلاقی خود ضربه خواهد زد. مدارا نقش بسیار سازنده‌ای در زندگی خانوادگی و اجتماعی انسان دارد. زندگی پر از ناگواری‌هایی است که انسان با آن رو برو می‌شود. اگر انسان بنا را بر مدارا کردن با مردم نگذارد و در مشکلات و ناهمواری‌ها، با دیگران به تندی و خشونت رفتار کند، هم به اعتبار اجتماعی و هم به سلامت دینی و اخلاقی خود لطمه خواهد زد. هدف در این پژوهش، بررسی حیطه‌های مختلف مدارا در سیره امامان (ع) است که برای جمع آوری اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای استفاده شده و داده ها با استفاده از روش توصیفی و تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفته و نتایج حاصل از این بحث عبارتند از: در فضلیت مدارا، بسیاری از فضایل مانند خضوع و خشوع، نوع دوستی، صبر و خویشتن‌داری، کظم غیظ، نداشتن کینه‌توزی، دوری از خشم، دوری از جنگ، دوری از ناسزا‌گویی و سهل گیری وجود دارد. این فضایل اخلاقی و تربیتی نمونه‌ای از صفاتی است که انسان را در دنیا و آخرت به رتبه‌های والا و درجات ارزشمند می‌رساند.

    کلیدواژگان: مدارا، اجتماع، سیره اهل بیت، قرآن
  • احمدرضا بسیج صفحات 80-96

    در اندیشه و سیره ی علی(ع) عدالت دارای مفهومی محوری و اساسی است که از جایگاهی رکین در ساحت حکمت عملی بهره مند است موقعیتی مهم در تنظیم روابط میان آحاد جامعه و رابطه ی متقابل مردم و مسئولین دارد. هدف حکومت و دولت، در دیدگاه آن حضرت این است که علاوه بر تامین امنیت و عدالت و در کل تامین نیازهای مادی، تامین نیازهای معنوی و روحانی را نیز عهده دار گردد. مهم ترین وظیفه حکومت دینی اصلاح نظامات اقتصادی جامعه است که برکات و آثاری فراوان دارد. زمانی که عدالت در جامعه حکمفرما باشد، جامعه احساس امنیت و آرامش می کند و چنین حکومتی نه بر جسم ها که بر دل ها حکمرانی خواهد داشت. این مقاله در پی آن است تا ضمن بیان معانی عدل، نسبت عدالت را با حکومت دینی از منظر امیرالمومنین (ع) با تکیه بر گفتارهای حضرت به شیوه ی کتابخانه ای بررسی کند. بر اساس یافته ی این مقاله اصلی ترین هدف حکومت تحقق عدالت همه جانبه است تا راه برای هدف غایی؛ یعنی کمال و تعالی معنوی آحاد جامعه هموار گردد.

    کلیدواژگان: عدل و عدالت، مدینه فاضله، حکومت اسلامی، عدالت اقتصادی
  • حمایت و صیانت از تولید ملی در سیره علما و روحانیون عصر قاجار (سال های 1324-1264 ه .ق)
    سجاد برزگر هفشجانی صفحات 97-113
|
  • Behzad Izadi Pages 8-25

    Since there was a close religious, cultural and commercial relationship between the people who speak Syria, living in Mesopotamia and the Jewishes who speak Arabic, living around Syria and Palestine with the Arabs living in Hejaz and the mutual influences of these languages on each other, some of the scientists, both in past and present, have claimed that the Syriac word "laha" and Hebraic word "Jehovah" have been the origin of derivation of glorious word in Arabic language. But the scientific and critical view on the reasons and records of these two views and lack of enough and convincing reasons or written evidences from the procedural transition of these words have put these claims as a hypothesis which has been established based on religious or political motivations. The applying of this word in the culture of the ignorance Arabs and the poets living in the pre-Islamic period reinforce the nobility view of Arabs.

    Keywords: Glorious Allah, God, God sword, Lord
  • Elaheh khalilzadeh, Hadi llorodi, Talat Hasani Pages 25-43

    This study have been developed With theme from the perspective of verses and Narrations, A kind of scientific, analytical and interdisciplinary researches and using the library and is edited With the aim of Supply the psychological approach to the Qur'an, Because the Qur'an as connect to something that is free from defects, is a suitable measure to overcome the shortcomings of sciences, One of these sciences, psychology. Including the theories in this science, is unconscious soul. It is considered as the origin of many diseases and successes in Correct understanding and proper utilization of this part of human existence. So, this study is compiled in three chapters including: unconscious soul from the perspective Freud and Jung, verses and Narrations, its origin and its equivalent in verses and Narrations and, As a result, soul is equivalent of self, and unconsciously is equivalent of spirit. About this topic has been written only an independent effect as unconscious soul in the Quran To review some terms that refer to this part from the perspective of Quran But this study considered More cases and expressed the origin and equivalent of unconscious soul from the perspective of Quran.

    Keywords: unconscious soul, spirit, self, Gustav Jung, Freud
  • Najim Namimy, Fateme Kohansal, Afshin Jafari Pages 45-56

    The purpose of this research is to measure the level of religiosity and its effective factors among students of Islamic Azad University in Borujen Branch in 1396-1395. The research method of this paper is a documentary survey in which 304 students from Boroujen, who have been studying in 96-95 Education has been studied. Data were collected by a questionnaire and analyzed by SPSS20 software and simple regression and multiple regression statistics. What is found out from the research findings is that there is a high correlation between the dimensions of religiosity and the combination of religiosity dimensions, religiosity as an associated variable. There was a meaningful relationship between all independent variables and dependent variable at 95% confidence level. Finally, by using multivariate regression, stepwise method, the independent variables, respectively, have an effect on the dependent variable in the equation, which are respectively: Attitude towards the custodians of religion, the level of religiosity of the parents, the desirability of the content of religious books and the level of religiosity Friends. These four variables predict more than 55 percent of the variance of the dependent variable. The results of this research indicate that the combination of the ideas of Yinger, Berger, Bella and Glock has been able to fully explain our dependent variable in a desirable manner, which means that the selected theories in this research are useful and effective theories. have been

    Keywords: Religiosity, religious books, parents, friends, custodians of religion
  • Valiyollah nasiri, Masood Ghanbari Pages 57-77

    Tolerance means grace, tolerance, softness and in words, means avoiding conflict with a person for the sake of his evil. Allah Almighty, in the Holy Quran, mentions tolerance as blessing. Tolerance has a very important place in the life of the family and the human community. If one does not confer with others and, in hardship and hardship, treats others with anger and anger, he will strike both social trust and his moral and moral well-being. Tolerance has a very constructive role in the family and social life of man. Life is full of misfortunes that human beings go with. If a person does not endow the building with tolerance and, in difficulty and ruggedness, treats others with cruelty and violence, it will harm both social and moral well-being. The purpose of this research is to study the different domains of tolerance in Imams. For data collection, the library method has been used and the data are analyzed using descriptive method and content analysis. The results of this discussion They include: in the virtue of tolerance, there are many virtues, such as humility and humiliation, selfishness, patience and self-restraint, anxiety, lack of vengeance, avoidance of anger, avoidance of war, avoidance of indignation and attentiveness. These moral and educational virtues are an example of the traits that bring man in high and high grades in the world and the Hereafter.

    Keywords: Tolerance, community, Sire of the Beat, Qoran
  • Ahmadreza Basij Pages 80-96

    Ali (AS), in justice and thought, has a fundamental concept that utilizes the status of the reincarnation in the field of practical wisdom. It is an important position in regulating the relations between the community and the mutual relations of people and authorities. The purpose of government and government, in the view of the Prophet, is that in addition to providing security and justice and, in general, meeting the material needs, to provide spiritual and spiritual needs. The most important task of the religious government is to reform the economic systems of society, which has many blessings and works. When society rules justice, the society feels safe and relaxed, and such a government does not control the bodies that rule the hearts. This article seeks to study the relation of justice with religious government from the point of view of Amir al-Mu'minin (AS) by expressing the meanings of justice on the basis of his linguistic approach. According to the findings of this paper, the main objective of the government is to realize universal justice, in order to pave the way for the ultimate goal, that is, the perfection and spiritual excellence of the society.

    Keywords: justice, utopia, Islamic government, economic justice
  • Up to journal 🔍 Support for national production in behavior Ulema and Clerics Qajar Era (1264-1324 AH)
    Sajjad Barzegar Pages 97-113

    The era of the Qajar reign is one of the most important historical periods in Iran. It is during this period that western goods and machine products were launched to the markets bazaar of big and small cities of Iran for various reasons such as innovation in the production and superiority of technology and political-military superiority; and brought changes in the Iranians lifestyle. Some of these foreign products were welcomed and accepted from the beginning of the entry and supply in the markets of the country, others were gradually accepted by the time, and some of these products and goods were faced with popular protest and resistance. The way Iranian people encountered and dealt with these new material is what this paper has addressed. At that time, the clerics called sanctions on foreign goods, And with the opposition to the policies of the Qajar court Encouraged and supported by domestic products.And in addition to that, there were attempts to create new industries in the country and to meet the needs of the people.

    Keywords: Qajar, Western goods, products, Ulema, clerics, Iranians reactions, negation