فهرست مطالب

پژوهشنامه متین - پیاپی 83 (تابستان 1398)
  • پیاپی 83 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حسن اسکندریان*، عباس کاظمی نجف آبادی صفحات 1-22
    ثبت اختراع ژن های انسانی، ثبت اختراعی بر مبنای ژن های انسان است. ژن هایی که از اعضای بدن انسان یا بافت های خاصی از بدن برداشته شده، مورد خالص سازی قرارگرفته و در یک آزمایشگاه مورد دست کاری قرارگرفته است. در حقوق بیگانه (آمریکا و اتحادیه اروپا)، با ثبت اختراع در این حوزه تحت شرایط خاص موافقت شده است. در نظام حقوق داخلی، مقنن با ثبت اختراع بر مبنای ژن انسانی نامانوس است و هنوز به تصریح آن را وارد نظام حقوقی ننموده است. مقاله در پی توجی هات حقوقی ثبت اختراع بر مبنای ژن انسانی در نظام حقوق داخلی است و تلاش می نماید، ثبت اختراع در این حوزه را همگام با کشورهای تاثیر گذار در این زمینه، موجه نماید. نگارنده مصمم است با استدلال های حقوقی، ثبت اختراع بر مبنای ژن انسانی را وارد نظام اختراعات ایران نماید و اثبات نماید اداره ثبت اختراعات با مانعی جهت ثبت اختراعات بر مبنای ژن های انسانی مواجه نیست. در ادامه دیدگاه امام خمینی در باب اختراع مورد واکاوی مجدد قرارگرفته و برخلاف آنچه نویسندگان از فتوای امام مبنی بر نفی حق اختراع برداشت نموده اند، نگارنده با تحلیل فتوای ایشان به ویژه حکم اولیه و ثانویه به این نتیجه رسیده، که امام با حکمی ثانوی، حق اختراع را پذیرفته است.
    کلیدواژگان: ژن، ثبت اختراع، خالص سازی، ژنوم انسانی، قانون ثبت اختراعات
  • سید رضاشاکری* صفحات 23-39
    نسبت زبان و سیاست، در حوزه اندیشه سیاسی و علم سیاست اهمیت بالایی دارد. مباحث این موضوع به دو بخش تقسیم می شود؛ نخست با رویکرد هستی شناختی و معرفت شناختی از نقش زبان در فهم سیاست به مثابه تمرینی وجودی و تحقق حیوان سیاسی و شهروندی، سخن می رود و دوم به کارکردهای مختلف زبان در سیاست توجه می گردد. از سوی دیگر با توجه به نقش دین در زندگی اجتماعی و سیاسی، قابلیت ها و کارکردهای زبان دین نیز موردتوجه قرارگرفته است. این مقاله با تحلیل کارکردهای ارتباطی، عاطفی و انسانی زبان با روش هرمنوتیک و پدیدار شناختی اثرگذاری این زبان را بر کاهش خشونت، تقابل و ستیز آشکار می کند. نتایج این بررسی نشان می دهد که امام خمینی در دوران سلطه زبانی در گفتمان مدرنیته که سوژه محور بود، زبانی تازه بر بنیاد دین و عرفان و اخلاق طرح نمود که انسان ها را به صورت برابر در یک هستی واحد در نظر می گرفت. کارکردهای زبان در سیاست نظری و عملی امام در این سامان هستی شناختی معنادار شد. رابطه مردم و حاکمان در زبان امام یک سویه و از بالا به پایین نیست، بلکه بر یک عدالت و برابری هستی شناختی که خود را در درون نهادهای مدرن سیاست مانند قانون اساسی نشان می دهد استوارشده است.
    کلیدواژگان: کارکردهای زبان، امام خمینی، ارتباط، مردم، دولتمردان، حقوق انسان ها
  • مهدی شیخ محمودی* صفحات 41-57
    شروط نامشروع، به شروطی اطلاق می شود که حلالی را حرام و یا حرامی را حلال کنند و یا مقتضای آن در تضاد با یک حکم وضعی ثابت باشد. این شروط، بدون شک فاسد هستند و مشروط علیه نه تنها مکلف به انجام آن ها نیست، بلکه اجازه انجام آن ها را هم ندارد. در این نوشتار تعاریفی از قاعده، شرط و عقد بیان شده و رابطه آن هابه صورت مختصر شرح داده شده است؛ یعنی «التزام در ضمن التزام»، میان مباحث مختلفی مانند تخلف وصف، تخلف شرط، تبعض صفقه، شرط الخیار و... نوعی شباهت و همسانی برقرارشده است که عبارت از ایجاد حق فسخ برای مشروط له در فرض عدم تحقق وصف و شرط است. به نظر امام خمینی فساد عقد مقرون به شرط نامشروع، مورد مناقشه است. وقتی دلیلی بر فساد عقود پیدا نشود، عموم ادله آن ها را در برمی گیرد. با فرض شک در صحت این عقود اصاله الصحه را جاری و به آیات و روایات مربوطه استناد می کنیم.
    کلیدواژگان: قاعده، عقد، شرط، فسخ، امام خمینی
  • احسان علی اکبری بابوکانی*، حمید ایماندار صفحات 59-74
    تطور و تبدل تدریجی نظریات امام خمینی در خصوص مسئله غنا و موسیقی به ویژه در دوران پس از انقلاب اسلامی به حسب مقتضیات عصری و پویایی آرای فقهی ایشان مسئله ای مبرهن و غیرقابل انکار است؛ اما باید دید این تطور فکری دقیقا در چه حوزه ای صورت پذیرفته است؟ در این مقاله ثابت شده که امام خمینی در مجموع بیاناتشان در کتاب مکاسب محرمه، استفتائات و کلمات شفاهی خود صوت مطرب را موضوع شرعی غنا معرفی نموده اند... به باور نگارنده بیان ایشان در تحریر الوسیله که محل استناد قاطبه محققان در استظهار نظریه ایشان قرارگرفته در مقابل انبوه مستندات کتبی و شفاهی امام در تحدید موضوع شرعی غنا به صوت مطرب توان معارضه نداشته و به راحتی قابل تاویل است. در این راستا نگارنده با قیاسی دقیق میان نظریه شیخ انصاری و امام خمینی بر آن است که هر دو فقیه والامقام قائل به موضوعیت شرعی صوت مطرب برای مفهوم غنا هستند؛ به این ترتیب که از منظر ایشان آواهای طرب انگیز با مجالس لهوی و الحان اهل فسق تناسب داشته و لذا هر صوت مطربی لزوما داخل در عنوان صوت لهوی به مفهوم مذکور است.
    کلیدواژگان: امام خمینی، غنا، مطرب، لهوی، موضوع شرعی غنا، شیخ انصاری
  • مرتضی کشاورزی ولدانی*، حسین ناصری مقدم صفحات 75-98
    ضرورت تطابق ایجاب و قبول و اثر آن در تحقق اعتباری قرارداد، یکی از شرایطی است که فقهای امامیه به مثابه یک اصل بر آن تاکید دارند به گونه ای که تخلف از آن موجب می شود عقد در مواردی در معرض بطلان قرار گیرد یا اساسا عقدی در عالم اعتبار محقق نشود؛ اما به نظر می رسد در برخی از موارد مثل برخی از مصادیق کم اهمیت اشتباه در عقود به جهت رعایت لزوم حفظ نظم قراردادی ، اجتماعی و اتقان معاملات از این قاعده پیروی نشده و اشتباه در عقود سبب ایجاد حق فسخ می گردد و حتی در مواردی حدوث اشتباه تاثیری در سرنوشت عقد نخواهد داشت. این رویکرد که در جهت اثبات نظریه حاکمیت اراده ظاهری یا همان کفایت اراده ظاهرشده در حقوق بعضی از کشورهای غربی از جمله آلمان  در محدوده قراردادها نیز تفسیر می گردد و به عنوان یک راهبرد در جهت لزوم قراردادها و پرهیز از تزلزل عقود مورد شناسایی قرار می گیرد. راهبردی که البته از عبارات برخی از فقهای معاصر از جمله امام خمینی در مورد ماهیت و چیستی عقد و نقش ایجاب و قبول در تحقق آن نیز برداشت می شود.
    کلیدواژگان: اشتباه، ایجاب، بطلان، تطابق ایجاب و قبول، فسخ، قبول
  • حسن مهدی پور* صفحات 99-118
    موضوع نوشتار حاضر نسبت میان دو رکن «فضیلت گرایی» و «غایت انگاری» در اخلاق هنجاری امام خمینی و ملاک نهایی ارزش اخلاقی اعمال است و سعی شده به روش توصیفی - تحلیلی و با ابتنا بر انسان شناسی فلسفی - عرفانی وی برای پاسخ به مسئله ملاک ارزش اخلاقی اعمال از نظر امام نظریه تلفیقی از این دو رکن با عنوان «غایت انگاری فضیلت بنیاد یا ویژگی نگر» مصطلح در فلسفه اخلاق ارائه شود بدین معنا که ارزش اخلاقی اعمال در اندیشه امام هم بر اساس فاعل، انگیزه ها و نیات و فضایل باطنی او به عنوان شرط مقبولیت اعمال و ملاک کمال آن ها و هم بر اساس آثار و نتایج اعمال از حیث تحقق غایت انسان تعیین می شود. چون گرچه امام در آراء اخلاقی خود بر فضایل تاکید بسیار دارد؛ اما برای آن ها ارزش و مطلوبیت ذاتی قائل نمی شود و از آن ها به کمالات متوسطی یاد می کند که ارزششان در نقشی است که در حصول کمال و مطلوب ذاتی، یعنی سعادت و کمال اخروی یا تقرب الهی ایفا می کنند. در ضمن در بحث از فضیلت گرایی اخلاقی امام، به دو خاستگاه فلسفی و عرفانی - دینی اندیشه اخلاقی ایشان و تفاوت آن ها و همچنین ارکان فضیلت گرایی نیز اشاره کرده ایم.
    کلیدواژگان: اخلاق، ارزش اخلاقی اعمال، فضیلت گرایی، غایت انگاری، امام خمینی
|
  • Hasan Eskandarian *, Abbas Kazemi Najaf Abadi Pages 1-22
    The patenting of human genes is a patent based on human genes. Genes that are removed from human organs or specific tissues of the body and are purified and manipulated in a laboratory. In foreign laws (U.S. and EU), the patent is granted in this field under certain conditions. In the domestic civil law system, the legislator has the knowledge of patenting based on human gene , but has not yet explicitly incorporated it into the legal system. The present article seeks to justify the legal basis of a patent on the basis of human gene in the domestic law system and seeks to justify the patent in this field along with the influential countries in this field. Attempts have been made in this article to introduce human gene-based patenting to the Iranian patent system with legal arguments and to prove that the Patent Office does not face any barriers to patenting based on human genes. Imam Khomeini's viewpoints about the invention has been re-examined and, contrary to what others authors have understood of the Imam's fatwa to deny the patent, the findings of this article based on an analysis of his fatwa, in particular the primary and secondary verdicts, show that Imam Khomeini acknowledges patenting.
    Keywords: Gene, Patenting, Purification, human genome, patent law
  • Seyedreza Shakeri * Pages 23-39
    The relation of language and politics is very important in the field of political thought and political science. The issues related to this subject are divided into two parts: the first deals with the ontological and epistemological approach to the role of language in understanding politics as an existential exercise and the realization of political animal and citizenship; and, the second focuses on different functions of language in politics. On the other hand, considering the role of religion in social and political life, the capabilities and functions of the language of religion are also taken into consideration. By analyzing the communicative, emotional, and human functions of language, this article by employing a hermeneutic and phenomenological method, will reveal the effect of language on reducing violence, confrontation, and antagonism. The results of this study show that during the lingual hegemony in the discourse of modernity that was subject-based, Imam Khomeini devised a new language on the basis of religion, mysticism, and ethics that treated human beings equal and as a single being. The functions of language in the theoretical and practical politics of the Imam became meaningful in this ontological system. The relationship of the people and the rulers in the language of the Imam is not one-sided from top to bottom, but it is based on an ontological justice and equality that manifests itself within modern political institutions such as the constitution.
    Keywords: Imam Khomeini, functions of language, communication, People, statesmen, Human rights
  • Mahdi Shaikhmahmoodi * Pages 41-57
    Illegal conditions refer to the conditions where a lawful is turned into an unlawful or the other way round or its content is in conflict with a statutory order. These conditions are undoubtedly invalid and their subjects are not obliged to do so and are not allowed to do either.This article describes briefly the rule, condition, and contract and their relation, namely "obligation implied in obligation", among various issues such as violation of description, violation of condition, condition of termination, etc. and a kind of similarity is established, i.e. the right to terminate the contract for what condition has been set for in case of lack of fulfilment of the description and condition. According to Imam Khomeini, the invalidity of a contract based on the illegality of condition is disputable. When there is no evidence of invalidity of contracts, in encompasses all their reasons. In case of doubt in the validity of such contracts primary of validity is accepted and reference is given to the Quranic verses and traditions.
    Keywords: rule, Imam Khomeini, Contract, Condition, termination
  • Ehsan Aliakbari Babukani *, Hamid Imandar Pages 59-74
    The gradual transformation and evolution of Imam Khomeini's views on the issue of ghina and music, especially in the post-Islamic Revolution period, in terms of the modern requirements and dynamics of his jurisprudential views, is an obvious and undeniable fact. But, it should be ascertain in which fields the evolution of his intellectual endeavors has taken place. The findings of this article show that Imam Khomeini, overall, is his book Prohibited Jobs (Makasib Moharrameh) and in his fatwas as well as speeches has introduced the sound of motrib as the religious subject of Ghana. Imam’s statement in Tahrir al-Wasilah, to which majority of scholars refer for supporting their inference on this issue, cannot oppose his vast written and oral documentation on limiting the religious issue of ghina to exciting song which is open to interpretation. In this regard, attempts have been made in this paper to draw on a careful comparison between the viewpoints of Sheikh Ansari and Imam Khomeini, who maintain that exciting song is the criteria for ghina. Thus in Imam’s viewpoints, any kind of exciting song with idle parties and the words of the sinners is ghina and hence any exciting song is necessarily among the idle songs in the above sense.
    Keywords: Imam Khomeini, ghina, exciting song, idle, religious subject of ghina, Sheikh Ansari
  • Morteza Keshavarzi Valdani *, Hossein Naseri Moqadam Pages 75-98
    The necessity of compliance of creation and acceptance and its effect on the credential realization of contract is one of the conditions that Imamite jurisprudents emphasize as a principle whose violation may cause the contract to become void in certain cases or no contract may substantially materialize in the arena of validity. However, it seems that in some cases such as some referents of minor significance in the contract, in some cases, this rule is not followed due to the need to maintain the contractual and social order as well as firmness of the deals and a mistake in the contract causes the creation of the right to terminate and even in some cases the occurrence of mistake does not affect the fate of the contract. This approach is also interpreted to substantiate the theory of apparent sovereign will or the adequacy of the apparent will is also interpreted in the law of some Western countries, including Germany, within the scope of contracts, and is recognized as a strategy for the necessity of contracts and the avoidance of shakiness of contracts. A strategy that, of course, is also understood from the statements of some contemporary jurisprudents, including Imam Khomeini, about the nature of the contract and the role of creation and acceptance in its realization.
    Keywords: Mistake, creation, invalidation, compliance of creation, acceptance, termination, acceptance
  • Hassan Mahdipour * Pages 99-118
    The main objective of the present article is to study the relations between the two pillars of "virtue" and "teleology" in the normative ethics of Imam Khomeini and the ultimate criterion of moral value of deeds. Attempts have been made through a descriptive-analytical method and based on philosophical-mystical anthropology of Imam Khomeini to offer an eclectic theory of these two pillars called the "virtue-based teleology" in the philosophy of ethics. In fact, the moral value of the deeds in Imam Khomeini’s view is determined on the basis both the subject, his motives, intentions and inner virtues as a condition for the acceptance of his deeds and the criterion of his perfection as well as of the consequences of deeds in the realization of human ultimate goal. Although the Imam emphasizes virtues in his moral ideas, he does not attach essential value and intrinsic desirability to them and calls them modest perfections whose value lies in the role they play in achieving intrinsic perfection and desirability, i.e. happiness and perfection in the Hereafter or proximity to God. Meanwhile regarding ethical virtualism of the Imam, mention has been made of the two philosophical and mystical-religious origins of the Imam's moral thought and their differences as well as the pillars of virtualism.
    Keywords: Ethics, ethical value of deeds, virtualism, teleology, Imam Khomeini