فهرست مطالب

شفای دل - سال دوم شماره 4 (پاییز و زمستان 1398)
  • سال دوم شماره 4 (پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/10/04
  • تعداد عناوین: 9
|
  • زهرا نوری*، رضا آقایاری زاهد صفحات 1-24
    ادب اعتراضی به عنوان یک نوع ادبی مشخص در ادبیات ما مطرح نبوده است، اما در مضامین تمامی انواع ادبی، قابل دریافت است. یکی از نمودهای آن در ادبیات عرفانی است. ادبیات عرفانی بستر مناسبی برای بازگویی انواع اعتراض هاست. عارف با توجه به رسالت اخلاقی خود در برابر ناهنجاری های مختلف جامعه اعتراض می کند و در صدد این است که انسان را به وارستگی برساند. یکی از پربسامدترین اعتراض ها در عرفان، اعتراض به اوضاع جامعه است که در نظر ما، شاعران عارف با هدف اعتراض به اوضاع اجتماعی و اخلاقی جامعه به عرفان گراییده اند. در این مقاله اشعار سنایی و مولوی به عنوان دو شاعر برجسته عرفان در زمینه اعتراض های اجتماعی بررسی شده است. بررسی نشان می دهد زمانه زندگی دو شاعر با ناهنجاری های سیاسی- اجتماعی و دینی وسیعی روبه روست که در شعر آنها منعکس شده است. سنایی با صراحت بیشتر و مولوی در لایه های پنهان تمثیل ها به جامعه نابسامان اعتراض کرده اند. مهم ترین اعتراض مشترک آنها به جامعه مستبد و بی دین است و از اقشار مردم به حکومت داران ظالم و جاهل، صوفیان ریاکار و شهوت پرست و مردمی که از اخلاق انسانی دور شدند، اعتراض کرده اند. هر دو نیز در اعتراض به اوضاع و وضعیت اقشار مردم، سعی می کنند با آشنا ساختن انسان به اصل الهی خویش از ناهنجاری های اجتماع بکاهند.
    کلیدواژگان: سنایی، مولوی، اعتراض، اجتماع، ادبیات
  • فاطمه احمدی* صفحات 25-39

    مثنوی مولوی مشحون از آیات قرآنی است که از منظر عارفانه و تاویلی به آن پرداخته شده است. یکی از داستان های قرآنی در آن مربوط به زندگی و سیر و سلوک حضرت یوسف (ع) است. یوسف (ع) در مثنوی رمز جمال و تام، مرآت حق و نماد انسان سالکی است که مراحل سلوک را پشت سر گذاشته تا به مرحله نبوت و اتصال تام به حضرت حق نائل شود. این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی به جایگاه حضرت یوسف (ع) در مثنوی و نگاه مولانا به آن حضرت پرداخته است. مولانا به این داستان نگاهی عارفانه داشته و بر این باور است که سیر حضرت یوسف از چاه جسم شروع می شود و به واسطه عنایت حق و با ریسمان لطف الهی از متعلقات جسمانی بیرون می آید. زلیخا نماد دنیای پرنقش ونگار است که یوسف (ع) با صبر و حیرتی آگاهانه و فعال از دنیا به آخرت و از صورت به معنا راه می یابد و از ماسوای حق منقطع می گردد و به سوی مصر کمال و عشق الهی قدم می نهد. خواب آن حضرت آغاز وحی و اتصال به عالم مثال و نور است و تعبیر خواب زندانیان عبور از عالم ملک به ملکوت و کشف مثالی یوسف (ع) است.

    کلیدواژگان: مثنوی معنوی، یوسف (ع)، سلوک، حقایق و رقایق
  • فرشته پایدار نوبخت* صفحات 41-62
    منظومه بلند لاله رخ تحت تاثیر ماجرای زندگی یکی از نوادگان نورجهان، توسط توماس مور، شاعر و نویسنده ایرلندی سروده شد. عصر مور، همچنین زمانه ای حساس به لحاظ سیاسی، اجتماعی و تاریخی در ایرلند بوده است. با این همه هیچ نشانه و ردی از دورانی که لاله رخ در آن سروده شده، در اثر توماس مور دیده نمی شود. این در حالی است که شواهد روشن و برجسته ای از نشانه های شرقی و مخصوصا تاریخ، اساطیر و ادبیات ایران در اثر مور وجود دارد که در قالب سبک رمانتیسم ارائه شده است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای تلاش می کند به کشف زمینه های تاریخی، اجتماعی و ادبی که در اثرپذیری مور از ادبیات کلاسیک ایران نقش داشته، بپردازد. گمان بر این است که شباهت میان دو اثر، حاصل تاثیرپذیری توماس مور از سبک داستان پردازی نظامی در تلفیق حماسه و شعر غنایی و در بازنمایاندن وجوه اخلاقی و انتقادی در زمینه اشعار بوده است. نتایج به دست آمده در این مطالعه نشان می دهد، توماس مور ضمن توجه زیاد به سویه های زیباشناسانه اثر که متاثر از رمانتیسیسم بوده، برای گریز از خفقان و ممیزی های شدید عصر خویش، از بستر تاریخ و ادبیات ایران، برای بازتاب نمادین شرایط سیاسی و اجتماعی زمانه خویش در دل روایتی عاشقانه، بهره جسته است.
    کلیدواژگان: لاله رخ، هفت پیکر، توماس مور، نظامی گنجوی، رمانتیسم
  • طاهره چال دره* صفحات 63-76

    آثار ادبی بیان کننده شرایط جامعه ای هستند که در آن خلق شده اند. بررسی و تحلیل این آثار، فضای حاکم بر زمانه و محیطی که اثر در آن تبلور یافته را نشان می دهد. حجاب و پوشش علاوه بر اینکه حکم الهی است، یک مساله اجتماعی و فرهنگی نیز می باشد که در ادبیات بویژه سروده های شاعران معاصر مطرح شده است. مقاله حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی و استفاده از مستندات کتابخانه ای، نخست اشعار شاعران معاصر مدافع و مخالف حجاب را بررسی کرده سپس دلایل مطرح شده در سروده های ایشان را تبیین نموده است. شاعران مدافع حجاب معتقدند که حجاب دستور دین اسلام است و مانع پیشرفت و علم آموزی زنان نیست و مرد غیور مدافع حجاب و عفت است، اما شاعران مخالف حجاب، بر این باورند که وجوب حجاب در دین اسلام نیست. حجاب مانع پیشرفت و کسب دانش است و تاثیری هم بر عفت زن ندارد.

    کلیدواژگان: حجاب، شعر معاصر، دین، علم و دانش
  • علی اصغر خلیلی* صفحات 77-105

    عین القضات همدانی (525 م) یکی از مشهورترین عارفانی است که آثارگوناگونی از او در زمینه های عرفان، فلسفه و دین به زبان های فارسی و عربی برجای مانده است. تمهیدات، یکی از مهم ترین آثار فارسی اوست که گذشته از اهمیتی که در عرفان دارد، از نظر نثر شاعرانه و زبان تصویری و خیال انگیز، شایان توجه است. این مقاله به بررسی شگردهای تصویرساز عین القضات در این اثر پرداخته و نمونه هایی از آن را در مقابل دید مخاطبان قرار می دهد. استعاره محوری عین القضات را در این کتاب، «تقابل» تشکیل می دهد. ضعف زبان روزمره و ناتوانی آن در بیان تجربیات ناب روحی عارف، عاملی است تا کلام او سرشار از تخیل، عاطفه، موسیقی و سایر عناصر خیال انگیز باشد. بر اساس یافته های این پژوهش، تشبیه، تمثیل، کنایه و رمز به همراه بیان نقیضی، مجاز، تلمیح از پر بسامدترین شگردهای تصویر سازی هستند که از نثر کتاب آشنایی زدایی کرده و باعث فردیت و تشخص این اثر از سایر نثرهای گفتمان محور صوفیه شده است. عناصر تصویرساز تمهیدات، کارکرد ایضاحی و روشنگرانه دارند و از خاستگاه طبیعی و دینی برخوردارند. بسامد بالای واژه های دیداری اثر، بیانگر طریقت عشق و جمال پرستی عین القضات است.

    کلیدواژگان: عین القضات همدانی، تمهیدات، تصویر، نثر عرفانی، نثر شاعرانه
  • احمد خیالی خطیبی* صفحات 107-122

    ادبیات نیز مانند هر پدیده ای برای طراوت، شادابی و کارآیی باید با دانش های روز بررسی و تجزیه و تحلیل شود که یکی از آنها موضوع تطبیقی آثار ادبی با دیگر علوم است. در روانشناسی و جامعه شناسی مبحثی تحت عنوان تقابل های اجتماعی و تحلیل رفتار متقابل است که نسبت به گذشتگان می توان در آثارشان این موضوعات را بررسی کرد و «لوئیس آلفرد کوزر» در کتاب خود «نظریه تقابل اجتماعی» رفتار و کردار انسان ها و گروه ها و احزاب را در شانزده نظریه بررسی کرده است. «ون جونز» و «یان استوارت» در اثر خودشان «تحلیل رفتار متقابل» این موضوع را تجزیه و تحلیل نموده اند. در این مقاله برخی غزلیات حافظ، با توجه به مسئله تقابل رفتارهای اجتماعی و رفتار متقابل، از نظر درون مایه و محتوا و مضمون آنها تجزیه و تحلیل شده اند و بویژه با در نظر گرفتن شانزده نظریه «کوزر» از جامعه شناسان بزرگ معاصر، در پی آن هستیم که تا حدودی رفتارهای متقابل حافظ را در لایه های درونی غزلیات او نمایان سازیم؛ هر چند به طور کلی و عام غزلیات مذکور بیشتر به رفتارهای متقابل عاشق و معشوق یا مرید و مراد و محب و محبوب ختم می شود، اما امروزه این کلی گویی از نظر نقد ادبی چندان مقبول نیست.

    کلیدواژگان: حافظ، غزلیات، جامعه شناسی، رفتارها، تقابل ها، کوزر
  • معصومه صادقی* صفحات 123-141
    مکتب رئالیسم یکی از مکاتب هنری است که در اواسط قرن نوزدهم در اروپا ظهور کرد. رئالیسم به اصالت واقعیت و جهان خارج از ذهن اعتقاد دارد و به بازنمایی واقعیت تجربه شده انسان ها در زمان و مکان معین می پردازد. از آنجایی که رئالیسم بیان صریح و کامل فردیت هاست و اثر رئالیستی حاصل دریافت شاعر از روابط پویای میان انسان ها و جامعه اطرافش است، بررسی آثار رئالیستی شاعران می تواند نگاه آنان را از منظر فردی و اجتماعی نشان دهد. مهدی اخوان ثالث از شاعران معاصر در اشعار خود به واقعیت های موجود در جامعه عصر خود توجه داشته است. این پژوهش به شیوه توصیفی - تحلیلی به بازیابی مولفه های رئالیسم در اشعار این شاعر پرداخته است. یافته ها نشان می دهد اخوان در تبیین مولفه های رئالیستی مفاهیم را در اشعار سمبولیک خود آورده است؛ به این معنی که کلیت شعر قالبی سمبولیک دارد، اما واقع گرایی به شکل جزیی در بندهای شعری نمایان شده است. نگاه اخوان ثالث به مولفه های رئالیستی نگاهی اجتماعی و سوسیالیستی است. در این میان ظلم، مرگ، مبارزه، شکست، فقر و غیره با بیانی رئالیستی در آثار این شاعر معاصر ارائه شده است. مرگ از پربسامدترین مولفه های رئالیسم در سروده های اخوان است.
    کلیدواژگان: رئالیسم، ادبیات معاصر، شعر نو، اخوان ثالث
  • سیدعظیم الله عصمتی* صفحات 143-159
    دستور زبان‎های عربی و فارسی دری، کاربردهای ویژه‎ای دارد و خصوصیات مختص به‎ خود را داراست. علم نحو در میان زبان‎های عربی و فارسی دری نیز کاربردهای ویژه‎ای دارد و خصوصیات مختص به‎خود را دارا است. نحو یک اصطلاح قدیمی است که با قواعد دستوری زبان از آغاز سخن گویی و دستورنگاری زبان ها با هم ارتباط تنگاتنگی داشته است. حرف «و» در نثر و شعر قابل درک است. هرگاه به کلمات یا جملات عربی و فارسی، از دید دستوری نگاه شود، ارزش بررسی آن توسط علم صرف و علم نحو مشخص می شود. حرف واو یکی از حروف مشترک در میان هر دو زبان است که در ترکیب جملات از دیدگاه دستوری نقش آفرینی می کند. این نقش آفرینی در دستور باعث زیبایی کلام و متین بودن آن می گردد. میان واو در دستور زبان عربی و زبان فارسی دری شباهت ها و تفاوت هایی وجود دارد. از آنجا که علم نحو یکی از علوم اساسی در هر دو زبان است و گونه های مختلف و کاربرد وسیع در دو زبان فارسی دری و زبان عربی دارد، در این پژوهش بر آن شدیم تا با استفاده از کتب معتبر در این زمینه به بررسی انواع واو و کاربرد آن در دو زبان فارسی دری و عربی بپردازیم.
    کلیدواژگان: حرف واو، انواع واو، ادبیات تطبیقی، دستور زبان عربی و فارسی
  • کاظم عینی، امراله نیکومنش* صفحات 161-177
    دیدگاه قرآن درباره شعر و شاعری چیست؟ در آیه 224 از سوره مبارکه شعراء آمده است: « و الشعراء یتبعهم الغاوون‏». بر اساس برداشت ابتدایی از این آیه شریفه به نظر می رسد که این کتاب آسمانی نسبت به شعر و شاعری نگاه منفی داشته و شاعران را مورد نکوهش و مذمت قرار داده است، لیکن دقت در این آیه و آیات بعدی و همچنین سیاق، شان و تاریخ نزول آن، مطالب و مفاهیم ارزشمندی را در اختیار ما قرار می دهد که توجه به آن در این زمینه راهگشا و هدایتگر است. یافته ها نشان می دهد که هیچ یک از فرازهای قرآنی در صدد نکوهش و تخطئه اصل هنر شعر و شاعری نیستند، بلکه آیات و همچنین برخی از روایاتی که در ظاهر به مخالفت با شعر و شاعری پرداخته اند نیز با توجه به گوناگونی محتوای شعر و همچنین شرایط و موقعیت های مختلف، قابل توجیه و تفسیر هستند. همانگونه که آیه مذکور نیز در ادامه با آیه «إلا الذین آمنوا و عملوا الصالحات و ذکروا الله کثیرا و... » تخصیص خورده و شعرای ایمانی را استثناء می نماید.
    کلیدواژگان: شعر، شاعر، قرآن کریم، روایات اهل بیت (ع)، شان نزول
|
  • Zahra Nori *, Reza Aghayarizahed Pages 1-24
    protest literature has not been mentioned in our literature as a specific literary genre, but can be found in all literary contexts. One of the cases is in mystical literature; mystical literature is suitable for recounting all kinds of protest s. One of the most Frequency protests in mysticism is the protest against the social conditions in which, in our opinion, the mystic poets have become mystical in order to protest the social and moral conditions of the society. This article has Been investigated Sana'i and Molavi  poems as two prominent mystical poets in the social protest, The results of the study show that  social-political anomalies of society are reflected in their poetry. Sanai has more explicitly protested, and Molavi  has protested  by Allegory. The most important of these is their joint protest against tyrannical and non-religious societies, and they have protested against oppressive and ignorant rulers, hypocritical Sufis and lustful people who have departed from human ethics.
    Keywords: Sana'i, Molavi, Protest, Social, Literature
  • Fatemeh ahmadi* Pages 25-39

    Masnavi Manavi indicates Quran verses which has been contemplated from mystic view. One of the Quran stories is about the life and conduct of Joseph the majesty. In Masnavi Manavi, Joseph the majestiy symbolizes a devotee one who is the secrets of glory. He has passed through the mystic processes to achieve the prophecy and holiness. This research is based on a descriptive- analytical method to deliberate the position of Joseph, the majesty in Masnavi and the insight of Mowlana to that majesty. Mowlana mystically views this story and he believes that his prophecy starts from the well and he abandons the material belongings by the God’s special attention and affection.  Zalikha symbolizes the majestic life. Joseph is aware of this world. So, he patiently takes the steps to comprehend the real world and steps towards perfection and divine love. The dream of that is the commencement of inspiration and universe of light and the dream interpretation of prisoners passing this universe.

    Keywords: Masnavi Manavi, Joseph (peace upon him), conduct, facts, competition
  • Fereshteh Paidarnobakht * Pages 41-62
    In the late eighteenth and early nineteenth centuries, a huge wave called the Orientalist movement arose in the wake of Europeans' extensive trips to Iran and the Orient, one of the major achievements of which was the creation of areas of influence of classical Iranian literature in Western literature. The tall poem Lalleh Rookh was influenced by the Irish poet and writer Thomas Moore, influenced by the story of one of the grandchildren of Norjahan at the time. Moore's era has also been a politically, socially and historically sensitive time in Ireland. However, no trace of the period in which Tulip has been sung has been seen by Thomas Moore. However, there is clear and eminent evidence of Oriental signs, and in particular Moore's history, mythology and literature, presented in the style of Romanticism.
    Using descriptive-analytic method, this research attempts to discover historical, social and literary contexts that have contributed to Moore's influence on classical Iranian literature. It seems that translating the texts of Iranian classical literature and moving them to Europe in the aftermath of the Orientalist movement has provided the grounds for this effectiveness. There are clear similarities between the Lallah Rookh and the Haft peikar, which will be addressed in this study. The resemblance between the two works is thought to have been due to the influence of Thomas Moore's style of Ganjavi storytelling in combining epic and rich poetry and in presenting ethical and critical aspects of poetry.
    The results of this study show that Thomas Moore, while paying close attention to the aesthetic strains of Romanticism influenced by the oppression of audiences of his time, from the context of Iranian history and literature, to symbolically reflect the political and social conditions of the time. He has taken advantage of it in the heart of a love story.
    Keywords: Lalla Rookh, Haft Peikar, Thomas Moore, Nezami Ganjavi, Romanticism
  • Tahereh chaldareh* Pages 63-76

    Literary works express the conditions of the society in which they were created. Investigating and analyzing these works reveals the atmosphere of that time and environment in which the work is created. Hijab and veil In addition to being a divine decree, it is also a social and cultural issue that has been raised in literature, especially the poems of contemporary poets. Using a descriptive-analytic approach, the present paper first examines the poems of contemporary poets in favor of and against the hijab and then explains the reasons in their poems. Poets in favor of hijab believe that hijab is the order of Islam and does not hinder the advancement and education of women and a brave man is in favor of hijab and chastity. But poets opposed to hijab believe that there is no need for hijab in Islam. Hijab hinders the advancement and education and has no effect on the chastity of women.

    Keywords: hijab, contemporary poetry, Religion, science, knowledge
  • Aliasghar Khalili * Pages 77-105

    Ain – Qodat Hamadani is one of the most famous mystics who has survived many works on mysticism، philosophy and religion in persian and Arabic. Tamhidat one of the most important works of the Persian which is beyond the importance of mysticism inters of poetic prose and visual an imaginative language. This Article examines the illustrators techniques of Ain-ol Qodat in this work and presents examples of it to the audience. The opposite is the central metaphor of objections in this book. The weakness of every day language and inability to express the pure experiences of the mystic is a factor in which his words are full of imagination, affection, music and other fantasy elements. Accordinng to the findings of this research simile, allegory, poetry and cipler with the obvious, permissiable and the atrical expression are the most frequent illustration techniques that have made the narrative of the book unflinching and make the individual and distinct from other texts of the discourse oriented Sofia.the illustrating elements of Tamhidat have a vivid function and are mainly natural.the frequency above the visual terms reflects the love and admiration of Ain-ol Qodat.

    Keywords: Ain-ol Qodat Hamedani, Tamhidat, image, Mystical prose, Poetic prose
  • Ahmad Khiali Khatibi * Pages 107-122

    Similar to any phenomenon, literature should be studied and analyzed in order to be alive and efficient. One of these studies is the comparative study of the literary works with other sciences. There is an issue called social conflicts and behavior analysis in psychology and sociology which investigates the works of our ancestors. In his book “Functions of Social Conflict”, Lewis Alfred Coser has studied the human behavior, groups and parties in sixteen theories. “Van Jones” and “Ian Stewart” have analyzed this issue in their book “Analyzing Conflict Behavior”. In this study we have investigated several of Hafez’s lyric poems in relation with social and conflict behaviors in terms of subject matter and content. We attempt to partially reveal Hafez’s conflict behaviors in internal layers of his lyric poems regarding Coser’s sixteen theories as a grand contemporary sociologist; Although, generally the aforementioned lyric poems are mostly related to conflict behaviors of lover and beloved or disciple and apostle, nowadays such generalizations are not totally accepted.

    Keywords: Hafez, lyric poems, Sociology, behaviors, Conflicts, Coser
  • Masoumeh Sadeghi * Pages 123-141
    Realism is one of the artistic schools which first emerged in Europe in the mid of nineteenth century. realism believes in the novelty of the reality and the world beyond the mind. It remarks the reflection of the reality experienced by humans in specific time and place. Since realism is the direct expression of individualities and its effect is achieved from the consecutive relationships among humans and the society around them. Analyzing the realistic works of poets can indicate their personal and social outlooks. Mehdi Akhavan Sales is among the poets who ponders the realities of his contemporary society. This research is based on the analytical – descriptive method to recover the realistic components in the poems of this poet. The findings show that the realistic implications have been revealed symbolically in his poems. Thus, all his poems are arranged in a symbolic pattern. However, realism has been partially reflected in the stanzas of his poems. The outlook of Akhavan Sales to the realistic components is a socialistic and social one. Meanwhile, cruelty, fight, poverty have been realistically presented in his poems. Death is the most frequent component in Akhavan’s poems.
    Keywords: Realism, Contemporary literature, modern poem, Akhavan Sales
  • Sayed Azimullah Esmati * Pages 143-159
    Arabic and Farsi-Turkish grammar. It has special applications and has its own characteristics. That syntax is in Arabic and Farsi. It has special applications and has its own characteristics. Syntax is an old term that has a close connection with the grammatical rules of the language from the beginning of the speech and the writing of languages. It is understandable both in terms of passion and passion, whenever words, Or Arabic and Farsi words are viewed in an orderly manner. Its value is gained by the science of terminology and science, and its syntax, Thus, the word Waw is one of the letters of the basis of both languages, which plays the composition of the sentences in a grammatical perspective. That same role in the order creates the beauty of the word and its intricacies; Then there is the difference between Vawa and Arabic in Persian. And there are also many similarities between the two. Since science is synonymous with the basic sciences of both. One of the basic topics of science is the syntax of the use of the letter wow in the command of both languages. It has different species and wide application in Persian and Arabic languages. We decided to explore different types of Waw and its use in both Persian and Arabic languages. Research
    method
    In this research, a library method has been used.
    Keywords: Vow Words, Wave Types, Applications, Arabic, Persian Grammar
  • Kazem Einy, Amrollah Nikoomanesh * Pages 161-177
    Abstract What’s the Quranic view regarding poems and poets? According to Surah ash- Shu’ra verse 224 “And as for the poets- the deviators follow them”. Based on a superficial understanding of this verse, one might believe that the Holy Quran has a negative view towards poems and poets and has scolded the poets. Nevertheless, deeper understanding of this verse and the following verses as well as the way, the date and integrity of their revelation, guide and illuminate us with invaluable concepts. Results show that none of the Quranic conceptions scold the artistic essence of poems and poets. On the contrary, some Quranic verses and narratives which seem to oppose poems and poets are interpretable and justifiable in terms of various contents and situations of poems. As it is clarified in the continuation of this Surah “Except for those who believe, and do good deeds, and remember Allah frequently, … ”, the believer poets are considered as exceptions.
    Keywords: poem, Poet, Holy Quran, Ahlul Bait Narratives, revelation integrity