فهرست مطالب

  • پیاپی 45 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/10/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمدرضا ابراهیم نژاد*، محمد پورعباس، علی کربلایی پازوکی، حسام الدین خلعتبری لیماکی صفحات 5-24

    پذیرش ربوبیت مطلق الهی، نویدبخش عبودیت تام انسان در زندگی این‌جهانی بوده، و یگانه‌پرستی او در تمام ساحت‌های حیات را به منصه ظهور می‌رساند. در همین زمینه و با تحلیل مفهومی و تبیین چیستی توحید عبادی، این حقیقت نمایان می‌شود که این مرتبه از توحید، ازیک‌سو، متضمن جهت‌دهی به انگیزه‌های شخص موحد است، و از سوی دیگر، تحدیدکننده اعمال او در تمام عرصه‌های حیات، از جمله حیات اجتماعی به‌شمار می‌رود. براین‌اساس، ازآنجاکه رویش تمدنی جدید به عنوان فعلی بشری، آن هم مطابق آموزه‌های اسلامی و در گستره کشورهای مسلمان در پرتو حضور و تاثیرگزاری خداوند، امکان‌پذیر است، این پژوهش کوشیده با روشی تحلیلی، در کارکردهای توحید عبادی، به‌عنوان یکی از جلوه‌های زیبای توحیدی نسبت به مظاهر مادی و عینی تمدن تامل کند. خروجی این تاملات موضوعاتی همچون تلاش انسان در جهت آبادنی زمین؛ صیانت از طبیعت؛ رعایت ضوابط شرعی؛ پرهیز از تشبه به کفار؛ و اتقان و استحکام و زیباسازی که می‌تواند به‌عنوان مهم‌ترین کارکردهای توحید عبادی در این بخش از تمدن نوین اسلامی، مطمح‌نظر قرار گیرد.

    کلیدواژگان: توحید اجتماعی، تمدن نوین اسلامی، عناصر سازنده، مولفه های سخت افزار، مظاهر عینی و مادی
  • رضا جلالی لیقوان*، اکبر میرسپاه صفحات 25-38

    یکی از ازدواج‌های رسول اکرمˆ، ازدواج ایشان با عایشه بنت ابی‌بکر بود. مورخان و سیره‌نویسان غیرشیعی عمدتا معتقدند: وی در زمان ازدواج، شش یا نه سال داشته و درحالی‌که باکره بوده، با رسول خداˆ ازدواج کرده است. برخی از علمای شیعه نیز به باکره بودن وی معتقدند. همین ادعاهای مورخان عامه و خاصه درباره سن عایشه اهرم ‌فشاری علیه پیامبر رحمت و مهربانی شده، تا برخی از مستشرقان و دشمنان اسلام انواع تهمت‌ها و شبهه‌ها را مطرح کنند و چهره نورانی پیامبر اعظم الهی را چهره‌ای تاریک و شهوت‌پرست و زن‌دوست معرفی نمایند. با مراجعه به تاریخ و بررسی دقیق آن، مشخص می‌شود که سن عایشه به مراتب، بیش از شش یا نه سال بوده و بنا به گزارش‌هایی، وی قبل از ازدواج با پیامبر اکرمˆ، به عقد جبیربن مطعم درآمده بود و پس از طلاق گرفتن از او، همسر پیامبرˆ شده است. این پژوهش کوشیده تا سن عایشه را از منظر تاریخی بررسی کند و علل و انگیزه کم سن جلوه دادن او را مشخص سازد.

    کلیدواژگان: عایشه، سن عایشه، ازدواج پیامبر با عایشه، باکره بودن عایشه، نقد قرآن
  • حسین حسینیان مقدم، محمدمهدی حسینیان مقدم صفحات 39-57

    امامت اصولی‎ترین مسئله در اندیشه شیعی و چالش‎برانگیزترین موضوع در جهان اسلام، و مصداق‎یابی امام در میان شیعه، تنش‌زاترین مسئله بوده است. برخی معیارهای ارائه‌شده برای شناخت امام بر این تنش افزوده است. در اختیار داشتن «سلاح رسول خداˆ» به عنوان نشانه امامت، نزاع‎های درون‎شیعی را عمیق‌تر کرده و هریک از مدعیان امامت، بر آن اساس، ادعای امامت داشته‎اند. پژوهش حاضر با رویکردی علمی بر آن است تا نقش سلاح را به عنوان معیاری در شناخت امام بررسی کند. این مسئله نیازمند مطالعه گزاره‎های تاریخی و روایات شیعی و در واقع، مطالعه‌ای میان‌رشته‎ای است که در مقام داوری، با آمیزه‌ای از توصیف نقلی و ‌تحلیل عقلی ‌دامنه تحقیق را جمع ‌کرده و درصدد پاسخ‎گویی به پرسش‎های تحقیق براساس مفهوم و قلمرو معنایی «سلاح» و نیز کاربرد سلاح رسول خداˆ در گزاره‎های حدیثی تاریخی و نیز کلامی تاریخی است و دریافته که انشعاب شیعه پس از عاشورا، زمینه‎ساز پیدایش جریان‎های انحرافی و مدعی امامت شد و نشانه‎هایی مانند «سلاح» به عنوان نماد امامت برای اثبات ادعای آنان ظهور و بروز یافت، که با واکنش امامان معصوم‰ روبه‎رو گردید و این نشانه، معیاری در شرایط زمانی و سیاسی خاص شمرده شد.

    کلیدواژگان: امام، امام‎شناسی، نشانه‎های امام، سلاح رسول‎خدا
  • محمدحسین دانش کیا صفحات 59-78

    تجربه‌کنندگان میدان نبرد آگاهند که در این میدان و هنگام رزم یا قبل از نبرد، گاهی رزمنده احساس کاستی می‌کند و به‌دنبال رهایی از آن است. پرسش این است که قرآن در دستورالعمل‌های خود برای مجاهدان، در خلال غزوه بدر و احد، از میان بی‌شمار باور‌ها و رفتارها، کدامین آنها را در اولویت یادگیری و نهادینه‌سازی به رزمندگان آن دورہ ارائه کرده تا با توجه به آنها، بتوانند از آسیب‌ها در امان باشند؟ این پژوهش درصدد است با بهره‌گیری از روش توصیفی و تحلیلی و به تناسب، از روش «تفسیری» و با رویکرد عبرت‌پژوهی تاریخی، به اصطیاد سرفصل‌های این دستورالعمل‌ها بپردازد. یافته‌ها حکایت از آن دارد که مجموعه‌ای از تغییرات و اصلاحات نگرشی و رفتاری در زمینه‌های توحیدی و توحید‌باوری، مرگ و مرگ‌باوری، رفتار‌های مومنانه قبل از ورود به رزمگاه و در میدان رزم از سوی خداوند به عنوان فرمانده اصلی جنگ توصیه شده است.

    کلیدواژگان: مجاهدان، آسیب های میدان جهاد، قرآن، غزوه بدر، غزوه احد، دستورالعمل عقیدتی و رفتاری
  • علی شمس*، محمدسعید نجاتی صفحات 79-92

    این مقاله برای اثبات وجود داده‌‌های مهم و ارزشمند در کنار داده‌ها و تحلیل‌های خطا در آثار مستشرقان دوره استعمار، با مطالعه موردی عملکرد جان لوئیس بورکهارت، مستشرق سوئیسی، در کتاب «سفر به عربستان» است. موضوع اصلی این پژوهش بررسی ویژگی‌های اثر بورکهارت به عنوان یک مستشرق قرن نوزدهم است. پس از معرفی اجمالی بورکهارت، نقاط قوت وی در این اثر در محورهای جامعیت و گستردگی مطالب؛ توجه به تاریخ اجتماعی حرمین؛ تحقیق میدانی و بسنده نکردن به نقلیات؛ پشتکار و تلاش خستگی‌ناپذیر؛ و دقت در نقل و اندازه‌گیری اماکن جغرافیایی و سپس نقاط ضعف او در این کتاب در دو دسته خطاهای نقلی و خطاهای تحلیلی بررسی شده‌ است. خطاهای مربوط به آیین حج؛ خطاهای تاریخی مربوط به اماکن تاریخی مربوط به احکام حج و عمره، خطاهای تحلیلی مربوط به برده‌داری در اسلام، سنت احرام، نگاه قرآن به اهل کتاب، مهریه دختران مکه، معرفی مذاهب اسلامی و تعصب‌ورزی بر ضد اسلام، از جمله خطاهای او در این اثر است. وجود نکات مثبت در کنار خطاها در اثر او، اثبات‌کننده نظریه «امکان بهره‌مندی علمی از آثار علمی مستشرقان» در کنار هوشیاری و گوش به زنگی درخصوص خطاهای علمی و جهت‌گیری مذهبی و سیاسی آنان است.

    کلیدواژگان: بورکهارت، مستشرقان، حجاز، مکه، حج
  • محمد کرمانی کجور*، حامد منتظری مقدم صفحات 93-115

    مقاله «بررسی ماهیت حدیث جابر و جایگاه آن در اثبات نام دوازده امام‰»، حدیث «لوح جابر» را ساختگی خوانده، نزول هرگونه لوح مکتوب شامل اسامی همه امامان‰ را انکار، و نیز ادعا کرده که اسامی همه امامان برای غیر ایشان روایت نشده است. نوشتار حاضر در نقد آن مقاله، مهم‌ترین اشکالات روشی آن را چنین یافته است: به کار نبردن روش متناسب با نقد مجموعه حدیثی لوح، دوگانگی در اعتبارسنجی مستندات، گزینش یک‌سویه، و نادیده‌انگاری روایت‌ها و گزارش‌های معارض به ویژه در مسئله سن جابر. نیز اشکالات محتوایی آن عبارت است از: ناسازگاری درونی مستندات، استنادهای نادرست، به‌ویژه در مسئله نابینایی جابر، خلط میان صدور روایت و شیوع آن، نادرستی انکار نزول هرگونه لوح شامل اسامی امامان‰، نادرستی ادعای روایت نشدن اسامی همه امامان‰ برای غیر ایشان.

    کلیدواژگان: حدیث لوح، جابربن عبدالله انصاری، نصوص اسامی امامان، اندیشه امامت اثناعشریه
|
  • Mohammad Reza Ebrahim, Nejad, Mohammad PourAbas, Ali Karbalaei, Pazouki, Hesamoddin Khal’atbari Limaki Pages 5-24

    The acceptance of absolute lordship of God promises man’s absolute servant hood of God in this world and manifests his monotheism in all walks of life. In this respect, this article makes a conceptual analysis and explains what devotional monotheism is and it becomes clear that this level of monotheism involves the orientation of a monotheist's motives on one hand and determines his actions in all the spheres of life, including social life on the other hand. Since the emergence of a new civilization as one of man’s achievements which is in consistent with Islamic teachings, including all Muslim countries and in the light of the presence and the influence of God is possible, this research, uses an ontological method in an attempt to reflect on the functions of devotional monotheism, as one of its beautiful manifestations in the material and objective features of civilization. The output of these reflections considers that man’s endeavors to achieve world prosperity, nature conservation, observance of religious laws, avoidance of imitating unbelievers as well as perfection, solidarity and beautification can be regarded as the most important functions of devotional monotheism in the present epoch of modern Islamic civilization.

    Keywords: social monotheism, modern Islamic civilization, constituent elements, hardware components, objective, material features
  • Reza Jalali, Lighvan, Akbar Mirsepah Pages 25-38

    One of the prophet's marriages was his marriage to Aisha the daughter of Abi Bakr. Historians and non-Shi'ite scholars mainly believe that she was six or seven years old when she married the Prophet of God while she was a virgin. Some Shia scholars also believe that she married the Prophet, she was a virgin. The very claims made by Shiite and non-Shiite historians about the age of Aisha have become a means of abuse against the Prophet, and so some of the enemies of Islam, bringing forth various kinds of slanders and misconceptions, try to portray the particularly outstanding characteristic of the Supreme Prophet as sexual. A close study of history shows that Aisha's age was far more than six or seven years old when the prophet married her, and according to some reports, she had a marriage contract with Jobayr ibn Mot’am before marrying the Prophet and after getting a divorce from him, she became the Prophet's wife. This research attempts to examine Aisha's age according to historical sources and identify the causes and motivations behind claiming that Aisha was very young when she married.

    Keywords: Aisha, Aisha's age, the Prophet's marriage to Aisha, Aisha's virginity, the Quran criticism
  • Hussein Husseinian Moghaddam, Mohammad Mahdi Hussinian Moghaddam Pages 39-57

    Imamate is at most fundamental issue in Shiite thought and a most challenging issue in Muslim world, and the applicability of Imam is one of the highly controversial topics among Shiites. Some of the criteria presented for recognizing Imam have added to this tension. As a sign of Imamate, the possession of “the Prophet's weapon” has deepened the internal strife among the Shiites so that each faction tries to support its claim about the Imamate. The present study aims to expound the role of weapons as a criterion for recognizing the Imam. This question requires a study of Shia’s historical accounts and narratives which sums up the different aspects of the topic and, in fact, an interdisciplinary study in the position of judgment, through a mixture of narrative description and rational analysis. The study also seeks to answer the research questions in light of the concept and semantic realm of "weapon" as well as the notion of Prophet’s weapon found in historical hadith and in historical-discourse propositions. It is found that the Shiite division after Ashura gave rise to the emergence of adverse trends and claims about Imamate; and such signs as "weapon" represent a symbol of Imamate to substantiate their claim, which was met with a reaction from the infallible Imams, and this sign is considered as a criterion only in special times and special political conditions.

    Keywords: Imam, Imamology, signs of Imam, weapon of God's Messenger
  • MohammadHossein Daneshkia Pages 59-78

    Those who have the experience of being at the front know that the fighter sometimes feels deficient in the field and think of escape during or before the battle. The question is what guidelines the Quran offered to Mujahedeen during the battles of Badr and Uhud and prioritized over the myriad of beliefs and behaviors, so that they would be immune from harm. Using a descriptive and analytical method, appropriately, this study seeks to properly investigate the headings of these guidelines, using Quran Commentaries and pointing out the lessons drawn from history. The findings suggest that a series of attitudinal and behavioral changes and adjustments in the monotheistic areas and monotheism, death and the belief about death, godlike behaviors before arriving at front and in the battlefield are recommended by God as the chief commander of the war.

    Keywords: Mujahedeen, injuries of jihad, the Quran, the Battle ofBadr, the Battle of Uhud, ideological, behavioral guidelines
  • Ali Shams, Mohammad Saeed Nejati Pages 79-92

    Attempting to prove that there are important and valuable information, along with the incorrect accounts and analysis in the works orientalists in the period of colonial rule, this article makes a case study of the performance of John Lewis Burckhardt, a Swiss orientalist, in his book "Travels in Arabia". The main concern of this study is to examine the characteristics of the work of Burckhardt as a nineteenth-century orientalist. To answer this question, the mentioned book uses an analytical method based on library sources in its historical study of the subject. After giving a brief account of Burckhardt, the article points to the strengths of his argument in this work regarding the comprehensiveness and diversity of content, the attention given to the social history of the two shrines, making a field of study and not just resting on the transmitted accounts, his perseverance and tireless efforts, and accurate citation, measurement and location of sites; and then investigates the weaknesses of this book, which fall in two categories: unauthentic narration and unsound analysis. Among the shortcomings of this work are those related to Hajj rituals; the incorrect analysis of historical errors concerning the historical places related to Hajj and Umrah rules, incorrect analysis of slavery in Islam, the rite of Ihram, the Quranic view about the People of the Book, the dowry of the Meccan, the picture he gives about the schools of thought in Islam and fanaticism towards Islam. The positive points alongside the shortcomings contained in his work corroborate the view of "the possibility of scientifically benefiting from orientalists’ scholarly works" provided that the reader should be well aware of the shortcomings they make and of their orientation towards certain religious and political thoughts.

    Keywords: Burckhardt, orientalists, Hejaz, Mecca, Hajj
  • Mohammad Kermani Kajour, Hamed Montazer, Moghaddam Pages 93-115

    The article entitled “Investigating the Nature of Jabir’s Hadith and Its Position in Proving the Names of the Twelve Imams” considers that “Jabir’s Tablet” hadith is a fabrication, denies any written tablet containing the names of all the Imams and claims that the names of all the Imams were narrated to none others except him. The present paper criticizes the mentioned article stating that its most important methodological drawbacks are: not using the reliable method for criticizing the two Hadiths of Tablet, the duality of document authenticity, the one-sided selection, and the disregard of narratives and reports presented by the opponents. As for its content drawbacks, they are: internal inconsistency of the documents, inaccurate citations, confusing between the insurance of the narration and its prevalence, the inaccuracy of denying the revelation of any tablets which include the names of the Imams, the inaccuracy of the claim that the names of all Imams was narrated by none other than him, and also the mistake about Jaber's blindness and age.

    Keywords: Hadith of Fatima Tablet, Jabir ibn Abd Allah, names of Imamsin explicit verses of the Quran, Twelver Imamate thought