فهرست مطالب

  • سال یازدهم شماره 38 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/14
  • تعداد عناوین: 5
|
  • زینب احمدوند*، اصغر منتظرالقائم، مسعود کثیری، فاطمه علیان صفحات 7-18
    زمینه و هدف

    در این پژوهش نظرات و ابتکارات پزشکان مسلمان در طی قرون سوم تا نهم قمری، در مورد روش های جراحی و درمان بیماری های رحمی زنان مورد بررسی قرار گرفته است تا با نگاه اجمالی به پیشینه نقش جراحی در توسعه دانش پزشکی مسلمانان به شناخت برخی بیماری های رحمی رایج زنان و ناباروری و راه های درمان آن از منظر اطبای اسلامی پرداخته شود.

    مواد و روش ها

    روش انجام این پژوهش بر اساس مطالعه کتابخانه ای و بررسی نسخ و کتب پزشکی قدیم بوده است تا به شکل مطالعه مروری و توصیفی به بررسی آرا و نظرات اطبای اسلامی و روش های جراحی بیماری های رحمی زنان از منظر آنان بپردازد.ملاحظات اخلاقی: صداقت و امانتداری در ارائه گزارش و انتشار مطالب رعایت گردید.

    یافته ها

    این پژوهش نشان می دهد که پزشکان مسلمان علاوه بر تجویز روش های دارویی جهت درمان بیماری های رحمی زنان و دیگر بیماری ها، از روش های جراحی و یداوی نیز مانند قطع کردن، شکافتن، رگ زدن (فصد)، حجامت و سوزاندن برای علاج بیماری های رحمی زنان استفاده می کرده اند.

    نتیجه گیری

    نوآوری و خلاقیت روش های درمانی پزشکان مسلمان برای درمان بیماری های رحمی زنان در دوره مورد بحث و به خصوص نقش جراحی در درمان آن ها، نشان دهد پزشکان مسلمان با تشریح و بررسی کامل بیماری های زنان راه های درمانی مناسب و مفید برای رفع این بیماری ها ارائه نموده و در مواقع لزوم از جراحی، به گونه ای که کم ترین عارضه را برای بیمار داشته باشد، استفاده می کردند.

    کلیدواژگان: تمدن اسلامی، پزشکان مسلمان، جراحی زنان، بیماری رحمی
  • علیرضا روحی، ابراهیم محمدزاده مزینان* صفحات 19-31
    زمینه و هدف

    در آثار پزشکی اسلامی توجه به بیماری های مختلف از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است. در بین بیماری های مختلف، سرطان جایگاه خاصی را به خود اختصاص داد. پزشکان مسلمان تلاش های بسیاری را در جهت معرفی انواع سرطان، شناخت، دسته بندی، راه های درمان، داروهای موثر و موضوعات مختلف مرتبط با سرطان انجام داده اند.

    مواد و روش ها

    با استفاده از روش مروری، کتابخانه ای و رجوع به منابع دسته اول در زمینه پزشکی اسلام انواع سرطان استخراج و مورد بررسی قرار گرفت. در این مقاله تلاش شده است تا با استفاده از منابع مختلف پزشکی اسلامی به بررسی انواع مختلف سرطان در آثار پزشکی اسلامی از قرن 3 تا 7 ق./ 9 تا 13 م. بپردازیم.

    یافته ها

    در متون پزشکی اسلامی سرطان ها بسته به نوع، از جهت ویژگی های موجود در نفس سرطان به انواع مختلفی تقسیم می شوند. تقریبا در تمامی متون پزشکی اسلامی بخشی به مباحث مختلف مرتبط با سرطان اختصاص یافته است. در این بین معرفی و دسته بندی انواع سرطان موضوع اصلی این مقاله است.

    نتیجه گیری

    تبیین جایگاه اخلاط اربعه و نقش آن ها در به وجودآمدن سرطان از اهمیت خاصی برخوردار است. مهم ترین این نوع تقسیم بندی به سرطان هایی است که از اعضای بدن انسان ها و محل سرطان ناشی می گردد. تقسیم بندی دیگر با توجه به ضعیف و شدیدبودن سرطان است و دیگری با توجه به مخفی یا ظاهربودن سرطان تقسیم می شود.

    کلیدواژگان: پزشکان مسلمان، انواع سرطان، اخلاط اربعه، سرطان اعضا
  • ولی دین پرست* صفحات 33-42
    زمینه و هدف

    دوره تیموریان و ترکمانان از دوره های مهم در تاریخ و فرهنگ ایران است. تیمور با وری علما در سمرقند امکان رشد علمی در پایتخت خود را فراهم کرد. جانشینانش و حاکمان ترکمن به رونق علم و دانش از جمله طب اهمیت دادند. پزشکان مشهوری در این دوره ظهور کردند، هرچند برخی از آنان به غیر از پزشکی در علوم دیگر نیز تبحری داشتند و آثاری تالیف نموده اند، اما بیشتر شهرتشان در طب و تالیفات پزشکی بوده است. آنان در آثار خود در خصوص بیماری ها و شیوه معالجه آن بحث کرده اند. برخی از این اطبا به آناتولی مهاجرت کرده و به عنوان طبیب فعالیت نموده و یا با نوشتن آثاری در طب نقش موثری در توسعه طب ایرانی داشته اند. هدف این پژوهش شناسایی اطبای ایرانی این دوره و روشن ساختن شیوه طبابت در کنار فعالیت های علمی آنان می باشد.

    مواد و روش ها

    این مطالعه با بهره گیری از اسناد، منابع تاریخی به روش توصیفی و تحلیلی انجام پذیرفته است. با مطالعه آثار تالیف شده از سوی اطبای ایرانی، وضعیت طب و فعالیت اطبای ایرانی این دوره مورد بررسی قرار گرفته است.

    یافته ها

    یافته های تحقیق نشان می دهد تیموریان و ترکمانان با گردآوری اطبا در مرکز حکومت خود و حمایت از آنان سبب ظهور اطبای حاذقی مانند غیاث الدین محمد طبیب، فضل الله تبریزی، شمس الدین عبدالله، نظام الدین عبدالحی، شکرالله شیروانی، حکیم شاه محمد بن مبارک قزوینی و مصلح الدین لاری گردیدند. این اطبا در کنار طبابت و تربیت شاگردان از تالیف آثار طبی نیز غافل نبودند. گاهی به دلیل بروز ناملایمات سیاسی برخی از این اطبا به آناتولی مهاجرت کردند.

    نتیجه گیری

    با مطالعه منابع طب ایرانی می توان نتیجه گرفت که اطبای ایرانی در ادوار گذشته شیوه های ارزنده ای در طبابت و معالجه بیماران یافته و نظریات خود را در آثار تالیفی بیان کرده اند. امروز در کنار پزشکی نوین می توان از نظریات آنان در روش های درمانی استفاده نمود.

    کلیدواژگان: ایران، طب، اطبای ایرانی، تیموریان، ترکمانان
  • مجتبی هادی زاده*، سیداحمد بابایی چگینی صفحات 43-57
    زمینه و هدف

    نظام سلامت از خرده نظام های مهم در نظام کلان اجتماعی به شمار می رود که وظیفه ساماندهی وضعیت سلامت انسان ها را بر عهده دارد. نواقص و مشکلات فراوان نظام سلامت رایج در جهان، مجامع علمی را به یافتن یک نظام سلامت نوین واداشته است. در این بین تمدن نوین اسلامی با نظام سلامت مختص خود می تواند یکی از ارائه دهندگان نظام سلامت نوین باشد.

    مواد و روش ها

    این مطالعه بر پایه نظریه پردازی علمی تعریف و به صورت توصیفی تحلیلی و بر اساس منابع معتبر و مراجعه به کتب معرفتی و توحیدی و مقالات حوزه نظام سلامت، با استفاده از نظرات اندیشمندان و صاحب نظران انجام گردیده است.

    یافته ها

    نظام سلامت در تمدن های بشری از نظر شناخت شناسی به دو نوع مبتنی بر اصالت تجربه و اصالت عقل تقسیم بندی می شوند. در ادامه با استفاده از منابع کتابخانه ای ویژگی های مطلوب و آسیب های نظام سلامت مبتنی بر اصالت تجربه ونظام سلامت مبتنی بر اصالت عقل مورد بررسی قرار گرفت.

    نتیجه گیری

    به نظر می رسد هنوز تعریف مطلوب از سلامت بر اساس شناخت شناسی اسلامی ارائه نگردیده است. ابزار های ایجاد نظام سلامت نوین اسلامی شامل فلسفه، فقه و میراث اسلامی، استفاده از فناوری و یافته های نظام سلامت موجود و ایجاد اسناد تجربی بر اساس گزاره های عقلی و تعبدی است.

    کلیدواژگان: شناخت شناسی نظام سلامت، نظام سلامت نوین اسلامی، مدل اسلامی نظام سلامت
  • عبدالکریم عطارزاده، سیده مریم پورصالح امیری* صفحات 59-73
    زمینه و هدف

    در روزگاران کهن اعتقاد به نیروهای ماوراالطبیعه و ارواح زیانکار و سودرسان مرسوم بوده و شالوده بسیاری از باورهای دینی و غیر دینی را تشکیل می داده است. این باورها بر عرصه های متفاوت زندگی بشر نیز سایه افکنده بود. پزشکی نیز یکی از حوزه های مهم بوده و از چنین اعتقاداتی اثر پذیرفته است. جادوپزشکی شامل افعالی بود که به واسطه اوراد، طلسمات و تعاویذ به همراه انواع ابزار و آلات در جهت امور پزشکی انجام می گرفت. جام های جادوپزشکی نیز به عنوان ظروفی برای تناول خوراندنی ها یا ملزوماتی در اجرای مراسم درمانی کاربرد داشته اند. پژوهش حاضر با هدف بازنمایی کاربرد ظروف و جام های دوران اسلامی را از دو جنبه مورد بحث قرار می دهد: 1 میزان تاثیر حضور آیین ها در جام های جادوپزشکی؛ 2 چگونگی کاربرد جام های دعادرمانی در فرهنگ اجتماعی ایران.

    مواد و روش ها

    این مطالعه به صورت کتابخانه ای، موزه ای، آرشیوی و با روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. روش تحلیل داده ها از طریق نمونه یابی در سه دوره اسلامی (اولیه، میانه، متاخر)، سپس توصیف و تحلیل اطلاعات به روش کیفی صورت گرفته است.

    یافته ها

    نتایج بررسی ها نشان می دهد، اگرچه ریشه ها و باورهای باستانی تا دوران اسلامی تداوم داشته، نقوش و مفاهیم به دلیل حضور باورهای دینی اعتقادی تغییر کرده و ارزش های معنوی در کاربردهای آیینی و اعتقادی جام های جادوپزشکی نقشی چشم گیر داشته اند. نگاره های منقوش بر این جام ها از کاربرد آن ها در درمان بیماران یا برگزاری آیین های مخصوص حکایت دارد.

    نتیجه گیری

    اغلب کتیبه های مرقوم، نمایانگر نوع به کارگیری ظرف در آیین های درمانگری و نیز دعاهایی در جهت طلب سلامتی و آرزوی خیر برای صاحب ظرف می باشند. همچنین انواعی از جام ها نیز به واسطه نگاره های تصویری، با مفاهیم برکت و باروری پیوند دارند.

    کلیدواژگان: جادوپزشکی، جام، دعادرمانی، کتیبه های درمانی
|
  • Zeinab Ahmadvand*, Asghar Montazeral Qaem, Masoud Kasiri, Fatemeh Alian Pages 7-18
    Background and Aim

    In this research, the views and initiatives of Muslim physicians during the 3rd-9th centuries of Hurghada have been investigated on surgical methods and treatment of uterine diseases in women. In order to overview the history of surgical role in the development of medical knowledge Muslims will be aware of some of the common uterine diseases of women and infertility and ways to treat them from the Islamic perspective.

    Materials and Methods

    The method of this research was based on library study and review of old medical manuscripts and books, To conduct a descriptive review study of the views and opinions of Islamic physicians and surgical methods of uterine diseases of women from their perspective. Ethical Considerations: Honesty and trust in reporting and publishing were respected.

    Findings

    This study shows that Muslim doctors, in addition to prescribing medicines for the treatment of uterine diseases of women and other diseases, also use surgical and surgical techniques such as: Czutting, fissuring, veining, cupping and burning to cure diseases. The womb was used by women.

    Conclusion

    The innovation and creativity of Muslim doctors for the treatment of women's uterine diseases in the course of the discussion, and in particular the role of surgery in their treatment, shows that Muslim doctors, with a detailed description of the diseases of women, provide appropriate and useful therapies for the treatment of these diseases and used surgical procedures as needed to minimize the outcome for the patient.

    Keywords: Islamic Civilization, Muslim Doctors, Surgery, Uterine Disease
  • Ali Reza Rouhi, Ebrahim Mohammadzadeh Mazinan* Pages 19-31
    Background and Aim

    In the medical works of the Islamic Republic, attention has been paid to various diseases. Among various diseases, cancer has a special place. Muslim doctors have made many efforts to introduce cancer types, cognition, categorization, treatment options, effective drugs, and various cancerrelated issues.

    Materials and Methods

    Using a review method, a library and referring to the first sources in the medical field of Islam, various types of cancer were extracted and examined. This article attempts to explore various types of cancers in Islamic medical works from the 3rd to 7th centuries, using various Islamic medical sources.

    Findings

    In Islamic medical texts, cancers, depending on the type, can be classified into different types due to the characteristics of the cancer itself. Almost all Islamic medical tests are dedicated to various topics related to cancer. In this regard, the introduction and categorization of cancer types is the main topic of this article.

    Conclusion

    It is important to explain the role of organic matter and its role in the emergence of cancer. The most important of these is the division into cancers that originate from the human body and the location of the cancer. Another division is due to the weakness and severity of the cancer, and the other is classified by the secret or appearance of cancer.

    Keywords: Muslim Doctors, Types of Cancer, Aphrodisiac, Cancer of the Organs
  • Vali Dinparast* Pages 33-42
    Background and Aim

    The Timurid and Turkmans periods are among important periods in Iranian history and culture. By gathering scholars in Samarkand, Timur prepared the bed for scientific growth in his capital. His successors and Turkmen rulers emphasized on the prosperity of science, including medicine so that famous physicians emerged during this period. Although some have specialized in sciences other than medicine and have written some books, most of them have had a reputation in medicine and medical works. In their work, they discussed the disease and their treatment. Some of them migrated to Anatolia and worked there as physician or contributed to the development of Iranian medicine by writing works in medicine. The aim of this research is to identify Iranian doctors of this period and clarify the practice of medicine along with their scientific activities.

    Materials and Methods

    This study has been conducted by using a descriptive and analytical documents and historical references. Studying the works of Iranian physicians, the status of medicine and the activities of Iranian physicians during this period have been evaluated.

    Findings

    The findings show that by gathering medical information in the body of their government and supporting them, Timurid and Turkmans helped the emergence of some famous physicians such as Ghias Addin Mohammad Tabib, Fazlollah Tabrizi, Shams Addin Abdullah, Nizam Addin Abdulhai, Shokrollah Shirvani, Hakim Shah Mohammad Ibn Mubarak Qazvini and Moslehuddin Larry. Along with the practice of medicine, they also wrote some medical works. Sometimes due to the political reasons, some of the physicians immigrated to Anatolia.

    Conclusion

    By studying the works of Iranian medicine, it can be concluded that Iranian physicians had valuable methods in the practice and treatment of patients in the past and expressed their views in their works. Today, alongside the modern medicine, their theories can be used in the treatments.

    Keywords: Iran, Medicine, Iranian Medics, Timurids, Turkmans
  • Mojtaba Hadizadeh*, Seyed Ahmad Babaei Chegini Pages 43-57
    Background and Aim

    The health system is one of the major sub-systems in the macro-social system which is responsible for organizing the health status of human beings. The many deficiencies and problems of the world health system have led the scientific community to find a new health system. Meanwhile, the new Islamic civilization can be one of the providers of the new health system with its own health system.

    Materials and Methods

    This study is based on scientific theorizing and is described descriptivelyanalytically based on reliable sources and referring to epistemic and monotheistic books and articles of the health system using opinions of scholars and experts. Ethical Considerations: In referring to texts and research, honesty and trustworthiness also citing to the sources and publications have been respected.

    Findings

    Findings indicate that the system of health in human civilizations is morphologically divided into two types based on authenticity of experience and authenticity of wisdom. The desirable characteristics and damage of both systems were investigated.

    Conclusion

    the findings indicate that the optimal health system in modern Islamic civilization will based on Islamic epistemology and religious science. The system is based on the philosophy, jurisprudence and Islamic heritage, the use of technology and findings of the existing health system and the creation of empirical documents based on wisdomly and obediently statements.

    Keywords: Epistemiology of Health System, New Islamic Health System, New Islamic Civilization, Bioethice
  • Abdolkarim Attarzadeh, Seyyede Maryam Poursaleh Amiri* Pages 59-73
    Background and Aim

    In ancient times, believing in supernatural forces as wrongful or rightful ghosts was Customary and it was associated with people beliefs. These beliefs have influenced human’s life and one of the noteworthy professions was medicine. Magical medicine formed, was occurred by sacred, spell, amulet accompany with tools and instrument. Medical magic cups were used as containers for eating or doing ritual by praying. The present research aims to represent these containers during the Islamic era from two aspects; 1- The effect of rituals on magic cups; 2- How prayer cups are used in Iranian social culture.

    Materials and Methods

    The Methodology in the present research is descriptive-analytical method using library and museum references. The method of data analysis was done through sampling in three periods and then the data were analyzed by qualitative method.

    Findings

    Although the historical basis and beliefs continued until the Islamic era, but motifs and concepts have changed because of religious belief. Spiritual values have played a significant role in ritual and religious applications of medical magic. The illustrations have played a role in treatment or ceremonies.

    Conclusion

    Most of the inscriptions have display the application of these containers in different types of illnesses, requesting health and blessing for the owner of the dish or special mores. These types of cups are due to visual images relates to the concepts of blessing and fertility.

    Keywords: Medical Magic, Prayer Therapy, Cup, Praying Inscription