فهرست مطالب

پژوهش در سلامت روانشناختی - سال سیزدهم شماره 3 (پاییز 1398)
  • سال سیزدهم شماره 3 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • نقش میانجی ارزش های شخصی در ارتباط بین روان رنجورخویی با استفاده آسیب زا از اینترنت در دانشجویان
    مهدی اکبری* صفحات 1-14

    هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی ارزش های شخصی در ارتباط بین روان رنجورخویی با استفاده آسیب زا از اینترنت در جمعیت دانشجویی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل همه دانشجویان دانشگاه های شهر تهران بود که 358 نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه های تهران، خوارزمی و شهیدبهشتی با روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. شرکت  کنندگان به پرسشنامه استفاده نادرست از اینترنت، پرسشنامه زندگی ارزشمند و عامل روان رنجورخویی مقیاس پنج عاملی شخصیت نئو پاسخ دادند. تجزیه و تحلیل داده ها نیز با روش مدل  یابی معادلات ساختاری انجام شد. نتایج تحلیل مدل  یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل مفهومی پژوهش با داده های تجربی برازش بسیار مطلوبی دارد و ارزش های شخصی نقش میانجی کاملی در ارتباط بین روان رنجورخویی با استفاده آسیب  زا از اینترنت ایفا می کند. نتایج تحلیل مسیر نیز نشان داد که روان رنجورخویی به ترتیب از طریق ارزش های روابط خانوادگی، روابط عاطفی، معنویت-مذهب، سلامت جسمی، روابط اجتماعی و یادگیری بیشترین اثر غیرمستقیم را بر استفاده آسیب  زا از اینترنت دارد. بر اساس نتایج پژوهش می  توان این گونه نتیجه گرفت که ارزش های شخصی در ارتباط بین ویژگی شخصیتی روان رنجورخویی و استفاده آسیب زا از اینترنت، نقش میانجی کامل ایفا می کنند و در حضور ارزش های شخصی رابطه مستقیم روان رنجورخویی با استفاده آسیب زا از اینترنت  معنادار نبود.

    کلیدواژگان: استفاده آسیب زا از اینترنت، روان رنجورخویی، ارزش های شخصی
  • رابطه بین دین داری، خودشفقت ورزی و بهزیستی روان شناختی در سالمندان
    پیام ورعی*، خدامراد مومنی، آسیه مرادی صفحات 1-18

    بهزیستی روان شناختی از مهم ترین متغیرهای سلامت روان و ازجمله نیازهای اساسی سالمندان است که می تواند بر جنبه های مختلف زندگی آنان تاثیر بگذارد.  هدف از مطالعه حاضر بررسی نقش واسطه ای خودشفقت ورزی در رابطه بین دین داری و بهزیستی روان شناختی است. نمونه ای به تعداد 300 نفر از مردان سالمند سراهای نگهداری نیمه وقت شهر کرمانشاه به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. سالمندان به مقیاس های بهزیستی روان شناختی، خود شفقت ورزی، و نگرش به دین پاسخ دادند. به منظور تحلیل داده ها از مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد روابط علی معنی دار و مثبتی بین دین داری، خودشفقت ورزی و بهزیستی روان شناختی وجود دارد و نقش میانجی خودشفقت ورزی در رابطه بین بهزیستی روان شناختی و دین داری تایید شد. بنابراین خودشفقت ورزی زمانی که فرد دین دار باشد افزایش پیدا می کند و در نتیجه بهزیستی روان شناختی بیشتری را به دنبال دارد.

    کلیدواژگان: سالمندان، بهزیستی روان شناختی، دین، خود شفقت ورزی
  • رابطه طرحواره های ناسازگاراولیه با اضطراب بیماری: نقش واسطه ای اجتناب تجربی
    کبری قاسمی، طاهره الهی* صفحات 19-32

    پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای اجتناب تجربی در رابطه طرحواره های ناسازگار اولیه با اضطراب بیماری انجام شد. پژوهش به روش همبستگی بر روی 308 نفر از دانشجویان دانشگاه قزوین که به روش در دسترس انتخاب شدند انجام شد. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه های طرحواره یانگ، خودبیمارانگاری ایوانز و  مقیاس پذیرش و عمل هیز جمع آوری شدند. تحلیل داده ها با روش رگرسیون گام به گام نقش معنادار طرحواره های حوزه های خودگردانی - عملکرد مختل و محدودیت های مختل را در اضطراب بیماری نشان داد. همچنین نقش طرحواره های آسیب پذیری نسبت به ضرر و بیماری و استحقاق/ بزرگ منشی در اضطراب بیماری معنادار بود. می توان نتیجه گیری نمود که طرحواره های ناسازگار اولیه و اجتناب تجربه ای مکانیسم های اثرگذار در تداوم اضطراب بیماری هستند

    کلیدواژگان: طرحواره های ناسازگار اولیه، اضطراب بیماری، اجتناب تجربی
  • نقش میانجی روابط موضوعی و کارکردهای ایگو در رابطه بین عملکرد خانواده و سلامت روان دانشجویان
    مریم شفق دوست، فاطمه شهامت ده سرخ* صفحات 33-45

    عملکرد خانواده به عنوان یک عامل موثر بر سلامت روان شناخته شده است. هدف پژوهش پیش روی بررسی نقش میانجی روابط موضوعی و کارکردهای ایگو در رابطه بین عملکرد خانواده و سلامت روان دانشجویان در چارچوب نظریه روابط موضوعی بود. در این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی، جامعه آماری دانشجویان دانشگاه خیام بودند که نمونه ای  300 نفری (195 دختر و 105 پسر) به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه سلامت عمومی، ابزار سنجش خانواده، پرسشنامه روابط موضوعی بل و پرسشنامه سبک های دفاعی استفاده شد. ارزیابی الگوی پیشنهادی با استفاده از روش تحلیل مسیر انجام گرفت. شاخص های برازش مدل بیانگر این بود که روابط موضوعی و مکانیسم های رشد یافته ایگو،  نقش میانجی در رابطه بین عملکرد خانواده و سلامت روان دارند.  اما مکانیسم های رشد نایافته و نوروتیک ایگو نقش میانجی نداشتند. نتایج به دست آمده نشان داد که همسو با نظریه روابط موضوعی، عملکرد خانواده با تاثیرگذاری بر روابط موضوعی و مکانیسم های دفاعی، منجر به افزایش سلامت روان می شود.

    کلیدواژگان: سلامت روان، عملکرد خانواده، روابط موضوعی، کارکردهای ایگو، مکانیسم های دفاعی
  • کاربرد روش شناسی های گفتمانی در پژوهش های روانشناسی سلامت
    حمید خانی پور*، رضا عظیمی صفحات 73-90

    مطالعات روانشناختی در ایران رشدی یک سویه داشته است و فضای پژوهشگری در آن ازجهت هستی شناختی در واقع گرایی خام و از جهت معرفت شناسی در اثبات گرایی کورکورانه باقی مانده است و به معرفت شناسی های متاخرتر مانند برساخت گرایی اجتماعی و روش های گفتمانی کمتر پرداخته شده است. اهداف کلی این پژوهش عبارت است از: (1) توصیف مسائل روش شناختی در رویکردهای گفتمانی؛ و  (2) شیوه اجرای روش های گفتمانی در روانشناسی سلامت. مفهوم گفتمان برخاسته از انتقاد به ایده آل عینیت یا در بعدی کلی تر  انتقاد از تکیه کردن بر تجربه گرایی صرف در تعریف و تمیز علم از غیر علم است. اتکا بر عینی نگری و تجربی نگری از جهات مختلف با ویژگی های ذهن مانند میل به هماهنگی شناختی و قصدمندی ناهمخوان است.  رویکردهای گفتمانی در روانشناسی سلامت بهتر می توانند پدیده هایی مانند عدم تبعیت از برنامه درمانی، تعریف بیماری و سلامتی و رابطه مسولیت پذیری در مراقبت های سلامتی را تبیین کنند. رویکردهای گفتمانی هم می توانند نشان دهند چگونه گفتمان های اجتماعی و مرتبط با قدرت علمی و اجتماعی، سلامتی و مسولیت در سلامتی را تعریف کنند و همین طور از طریق تحلیل مکالمات، شناسایی کنش های گفتاری، شناسایی خزانه های واژگان تفسیری و شناسایی راهبردهای گفتمانی دلایل مشکلاتی مانند عدم تبعیت از برنامه درمانی و اختلاف فهم بیمار و متخصصین سلامت را بکاوند. رویکردهای گفتمانی، حقیقت سلامت را از منظر زبانی بررسی می کنند و می توانند جهت گیری های افراد درباره پذیرش مداخلات یا مقاومت در برابر رعایت برنامه مداخله و درمان را تبیین کنند.  بنابراین رویکرهای گفتمانی در روانشناسی سلامت می توانند به روانشناسان سلامت کمک کنند تا روش های بهتری را  برای مراقبت از سلامتی پیدا کنند و بینش های جدیدی را درباره اینکه مراجعان چطور مفاهیم سلامت و بیماری را با زبان بر می سازند، به دست دهند.

    کلیدواژگان: روانشناسی گفتمانی، زبان، معرفت شناسی، پژوهش کیفی، اثبات گرایی
  • الگوی واسطه گری خودنظم دهی در ارتباط بین استرس ادراک شده و اثرات مخرب استرس در مادران کودکان مبتلا به سرطان
    نیلوفر کیان راد، حمید طاهر نشاط دوست*، مهدی رضا سرافراز صفحات 91-104

    سازمان روانی انسان برای اغنای نیازهای هشیار و ناهشیار خود، بر اساس قوانینی عمل می کند که آنها را اصول نظم دهنده ی رفتار می نامند. تجربه ی استرس تعادل سازمان روانی انسان را بر هم می زند و در نتیجه، نشانه های اختلالات روانی و علائم جسمانی بر فرد عارض می شود. یکی از منابع استرس، داشتن فرزند بیمار است. بر این اساس در پژوهش حاضر به بررسی عوارض جسمانی و روانی استرس در مادران دارای کودک مبتلا به سرطان پرداخته شد و نقش واسطه ای الگوی خودنظم دهی در کاهش این عوارض مورد بررسی قرار گرفت. 245 مادر به مقیاس های استرس ادراک شده، چک لیست علائم بدنی، خودشناسی انسجامی، خودمهارگری، شفقت خود، هیجان های ناخوشایند و خودتخریب گری پاسخ دادند. نتایج نشان داد که خودنظم دهی قادر به میانجیگری ارتباط بین استرس ادراک شده با خودتخریب گری، علائم جسمانی و هیجانات ناخوشایند (پیامدهای مخرب استرس) است. بر اساس نتایج پژوهش، تجربه ی استرس با اثرات مخربی هم در سطح علائم جسمانی و هم در سطح رفتار و هیجان همراه است. بنابراین داشتن ظرفیت درون روانی مناسب، فرد را برای مواجهه ی سازنده با منابع استرس مجهز می کند تا بتواند سریع تر و با عوارض کمتری به تعادل قبل از تجربه ی استرس بازگردد و نظم سازمان درون روانی خویش را حفظ کند. تلویحا می توان مطرح کرد که بر اساس الگوی خودنظم دهی، داشتن یک مدیریت منسجم بر سازمان درون روانی خود، هم از نظر شناخت، هم هیجان و رفتار می تواند فرد را در داشتن ظرفیت تحمل بهینه برای استرس های اجتناب ناپذیر یاری کند.

    کلیدواژگان: خودنظم دهی، استرس ادراک شده، خودشناسی انسجامی، خودمهارگری، شفقت خود، سرطان
  • بررسی ویژگی های روانسنجی نسخه فارسی مقیاس وضوح تصور از خود
    شیما رضیان، علی فتحی آشتیانی*، حمیدرضا حسن آبادی، عماد اشرفی صفحات 105-120

    تصور از خود آن تصویر کلی است که یک فرد از خویشتن دارد. هدف از این پژوهش، تعیین ویژگی های روانسنجی مقیاس وضوح تصور از خود در جامعه ایرانی است. مطالعه حاضر تحلیلی-توصیفی از نوع همبستگی است. 577 نفر از دانشجویان به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. جهت بررسی ویژگی های روانسنجی مقیاس وضوح تصور از خود، ابتدا مقیاس به فارسی ترجمه شد، بعد نسخه فارسی به انگلیسی برگردان گردید. سپس نسخه برگردان شده از فارسی با نسخه اصلی مقایسه شدند. شباهت ها و اختلاف ها بررسی و اصلاح شدند. بعد از آماده شدن مقیاس، برای تعیین اعتبار از روش های بازآزمایی، دونیمه کردن و آلفای کرونباخ استفاده شد. برای تعیین روایی از روش های روایی سازه (روش تحلیل عاملی اکتشافی و تائیدی)، روایی همگرا و واگرا استفاده شد. داده های به دست آمده با روش های آماری تحلیل عاملی و ضریب همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های تحلیل عاملی اکتشافی نشان دادند که این مقیاس در نمونه ایرانی دارای یک عامل می باشد. نتایج تحلیل عاملی تائیدی، موید ساختار به دست آمده در تحلیل عاملی اکتشافی بود و با مدل اصلی پیشنهاد شده پرسشنامه تفاوت نداشت. ضرایب اعتبار همسانی درونی (آلفای کرونباخ)، دونیمه کردن و بازآزمایی، به ترتیب برابر با83 /0 ، 67 /0  و 85 /0 به دست آمد. همبستگی این مقیاس با مقیاس تصور از خود راجرز و زیر مقیاس ناراحتی فیزیولوژیکی پرسشنامه هراس اجتماعی، به ترتیب برابر با  62 /0 - ، 13/ 0 - بوده است. نتایج نشان می دهد، نسخه فارسی مقیاس وضوح تصور از خود ابزاری معتبر و روا است.

    کلیدواژگان: وضوح تصور از خود، تصور از خود، ناراحتی فیزیولوژیکی، اعتبار، روایی، تحلیل عاملی
|
  • The mediating role of personal values in the relationship between neuroticism and problematic internet use in students
    Mehdi Akbari* Pages 1-14

    The aim of the present study was to investigate the mediating role of personal values ​​in the relationship between neuroticism and problematic internet use (PIU) in the student population. The statistical population of this study included all university students of Tehran city. 358 undergraduate students of Tehran, Kharazmi and Shahid Beheshti universities were selected by convenience sampling method. Participants responded to the Internet Abusive Use questionnaire, the Valued Living Questionnaire, and the Neuroticism-NEO-Five Factor Inventory. Data were analyzed by structural equation modeling as implemented in SPSS-20 and LISREL-8.53 software. The results of structural equation modeling showed that the conceptual model of the research fitted well with the experimental data and the personal values played a full mediating role in the relationship between neuroticism and PIU. The results of path analysis also showed that neuroticism has the most indirect effect on PIU through family relations value, intimate relation value, spirituality-religion value, physical well-being value, social relations value and learning. It can be concluded from the results of the study that personal values ​​play as a full mediating role in the relationship between neuroticism and PIU and in the presence of personal values, ​​direct path neuroticism and PIU was no longer meaningful.

    Keywords: problematic internet use, neuroticism, personal values, mediating role
  • The relationship between religiosity, self- compassion and psychological well-being in elderly people
    Payam Varaee*, Khodamorad Momeni, Asie Moradi Pages 1-18

    Psychological well-being is one of the most important variables related to the mental health, including the basic needs of the elderly, which can affect the various aspects of elderly people’s life. The purpose of this study was to investigate the role of self‐compassion in the relationship between religiosity and psychological well-being. Sample consisted of 300 elderly people whom was selected by simple random sampling method in Kermanshah, Iran. Participants responded to psychological well-being questionnaire, self-compassion scale, and attitude toward religion scale. In order to analyze the data, structural equation modeling was used. The results indicated that there was a significant and positive association between religiosity, self‐compassion, and psychological well-being. Mediating role of self‐compassion in the relationship between psychological well-being and religiosity was confirmed. So it seems religiosity increase self-compassion and this leads to higher well-being.

    Keywords: Elderly, Psychological well-being, Religion, Self-Compassion
  • The relationship between early maladaptive schemas and illness anxiety: The mediating role of experiential avoidance
    Kobra Ghasemi, Tahereh Elahi* Pages 19-32

    The purpose of this study was to investigate the mediating role of experiential avoidance in relationship of early maladaptive schemas with illness anxiety.  The research was carried out using correlation method on 308 students of Qazvin University who were selected with convenience sampling method. Data were collected using Early maladaptive Scheme (Young), hypochondrias (Evans) and Acceptance and Action Questionnaires (Hayes). Results showed a significant role of schemas of impaired autonomy - performance and impaired limits domains in illness anxiety. Also, the role of vulnerability to harm or illness and entitlement/undeveloped schemas was significant predictor of illness anxiety. The results of hierarchical regression showed that the mediating role of experiential avoidance in the relationship between vulnerability to harm or illness and entitlement/ undeveloped schemas with illness anxiety severity was significant. It could be concluded the experiential avoidance and early maladaptive schemas were contributed in the maintenance of illness anxiety.

    Keywords: early maladaptive schemas, illness anxiety, Experimental avoidance
  • Mediating Role of the Object Relations and the Ego Function in Relation between Family Function and Mental Health in Student
    Maryam Shafaghdoost, Fatemeh Shahamat Dehsorkh* Pages 33-45

    This study has aimed to investigate the mediating role of the object relations and defense mechanisms in relation between family function and  percived mental health. relations. General health questioner, family assessment device, Bell's object relation inventory and defense style questionnaire were administrated on a sample of 300 students (195 girls and 105 boys). Participants were selected, using multi-stage cluster sampling, from Khayyam University. Data were studied through path analysis method. Results indicated that object relations and mature defense mechanisms of ego played a mediating role in relation between family function and mental health. However, the immature and neurotic mechanisms of ego did not have a mediating role. Being compatible with object relation theory, this research revealed that family functions enhance mental health through affecting object relation and defense mechanisms.

    Keywords: Mental Health, Family Function, Object Relations, Ego Functions, Defense Mechanisms
  • The application of Discursive Methodology in Health Psychology Research
    Hamid Khanipour*, Reza Azimi Pages 73-90

    Psychological research in Iran had a unidimensional development and the research programs was influenced by naïve realism and blind positivism. More Recent epistemological tradition like social constructionism and discursive methodologies were ignored in psychological theories and research. The aims of this study were (1) Describing methodological issues in discursive research methods; (2) applying discursive research methods in health psychology. Discourse as a concept is derived from an ontological criticism toward the definition of science based on the objective reality and empiricism. Relying only on the objectivism and empiricism for studying human phenomena is inconsistent with some of the human mind features like intentionality and desire for cognitive consistency. Discursive approaches in health psychology is appropriate for investigating phenomena like noncompliance, representation of illness in patients’ mind and factors affecting in holding responsibility in health-related behaviors. Furthermore, discursive methods could reveal how social discourse and social power could determine the definition of health and responsivity for health related issues. Some of the main analytic methods in discursive methodologies are conversation analysis, identification the discursive performance, finding discursive strategies, and discovering interpretative repertoires. Discursive methodologies could investigate health from the ways of applying language in social context and produce knowledge related to ways people position themselves toward health discourses. So, applying discursive methodologies in health psychology could help health psychologists to find better ways to promote health care and produce novel insights about how clients construct health and illness.

    Keywords: Discursive psychology, Language, Epistemology, qualitative research, positivism
  • The mediating Role of self-regulation in perceived stress in mothers of children diagnosed with cancer.
    Niloofar Kianrad, Hamid Taher Neshatdoost*, Mehdi Reza Sarafraz Pages 91-104

    The human mental organization has a behavioral regulative principle that operates based on certain conscious and unconscious needs. Experience of stress disrupts human mental structure and results in symptoms of psychological and physical disorders. One source of stress is having ailing children. Accordingly, this study investigates self-regulation mediational processes in the context of perceived stress in mothers of children diagnosed with cancer. The convenience sample of this study consisted of 245 mothers, who volunteered to participate and were administered the following questionnaires: Integrative self-knowledge; Self-control Scale; Self-compassion Scale; perceived stress and Chronic Self-destructiveness Scale, body-symptoms checklist. Analysis of the survey data was carried out using structural equation modeling (SEM). The analysis suggests that perceived stress is mediated through self-regulation for self-destructiveness, physical symptoms, and unpleasant self-relevant through. Therefore, exposure to stress has destructive effects both in terms of physical symptoms and on an emotional and behavioral level. The authors concluded that self-regulation was a supportive variable, helping individuals cope better with unpleasant events, retrieve their ideal mental balance and maintain their mental organization. It is implied that based on a self-regulation model, effective management of one’s mental organization can improve an individual’s capacity to effectively cope with inevitable sources of stress.

    Keywords: self-regulation, perceived-stress, integrative self-knowledge, self-control, self-compassion, cancer
  • Examine the Psychometric Properties of the Persian Version of the Self- Concept Clarity
    Shima Razian, Ali Fathi Ashtiani*, Hamidreza Hassanabadi, Emad Ashrafi Pages 105-120

    This study was designed in order to evaluate the reliability and validity of Persian version of Self- concept clarity (SCC).The present study is a descriptive- correlation study. 577 students  who were selected via available sampling method. After forward and backward translations of the Self- concept clarity, the original version was compared with the Persian version .Similarities and differences were reviewed and corrected. After the scale was prepared, the Cronbach's alpha test was used to determine the validity of the test. To determine the validity of construct validity methods, convergent and divergent validity was used. Data were analyzed using Factor analysis and Pearson’s correlation method. The findings of factor analysis indicated that this scale is uni-factor in the Iranian sample. Confirmatory factor analysis confirmed the factor structure resulted from exploratory factor analysis which was not different from the proposed factors in original questionnaire. Test-retest reliability was 0.85 and internal consistency of the scale was 0.83 by using Cronbach's alpha, Correlation between the two half-tests was 0.67. Also, the correlation with Rogers self- concept scale was -0.62 and correlation with physiological symptoms sub-scale was -0.13.The results show that the persian version of the of self-concept clarity is a reliable and valid scale.

    Keywords: self-concept clarity, self-concept, physiological symptoms, reliability, validity, factor analysis