فهرست مطالب

کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور در برنامه ریزی - سال دهم شماره 3 (پیاپی 1003، پاییز 1398)
  • سال دهم شماره 3 (پیاپی 1003، پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/01
  • تعداد عناوین: 5
|
  • احمد پوراحمد، احمد حاتمی* صفحات 7-29

    پژوهش حاضر در پی آنست که با بررسی میزان زیست پذیری، در شهر نورآباد دلفان آن را به سوی توسعه پایدار سوق دهد. روش این پژوهش توصیفی تحلیلی و با استفاده از ابزار پرسش نامه و مشاهده مستقیم است جامعه آماری آن تمام شهروندان شهر نورآباد که در سرشماری سال 1395 برابر با 66417 نفر بوده است. برای تخمین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد. بعد از مشخص شدن حجم نمونه پرسشنامه ها به صورت تصادفی ساده در بین شهروندان پخش گردید. اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرافزار Spss و آزمون های T تک نمونه ای، آزمون فریدمن تجزیه و تحلیل گردیدند. نتایج این پژوهش نشان داد که در شهر نورآباد ابعاد زیست پذیری به هم هماهنگ و هم اندازه نبوده و بعد زیست محیطی با مجموع 3 شاخص مطلوب و میانگین رتبه 55/2 در وضعیت مناسب بوده و همخوانی بیشتری با معیارهای شهر زیست پذیر دارد. در بعد اجتماعی از مجموع 6 شاخص تدوین شده 2 شاخص آموزش، همبستگی و تعلق اجتماعی در وضعیت مطلوب و چهار شاخص میزان خدمات اوقات فراغت، خدمات بهداشتی و درمانی، امنیت اجتماعی، مشارکت اجتماعی در وضعیت نامطلوب بوده است. میانگین رتبه برای بعد اجتماعی 90/1 بوده است. و در مرحله آخر بعد اقتصادی با 4 شاخص که دو شاخص مسکن و کالای مصرفی در وضعیت مطلوب و شاخص حمل ونقل و امکانات زیربنایی نیز در وضعیت نسبتا مطلوب و شاخص اشتغال در وضعیت بسیار نامطلوب ارزیابی شده است. نامطلوب بودن شاخص اشتغال در این شهر نه تنها زیست پذیری را به شدت کاهش داده است. بلکه موجب مهاجرت های دائمی و فصلی و مخصوصا قشر جوان در شهر نورآباد شده است. بنابراین میزان ابعاد زیست پذیری در شهر نورآباد با شدت و ضعف همراه است و هرچه از بعد زیست محیطی به طرف ابعاد اجتماعی و اقتصادی حرکت کنیم از شدت زیست پذیری کاسته می شود.

    کلیدواژگان: توسعه پایدار، زیست پذیری شهری، شهر نورآباد دلفان
  • امیر کمالی فرد* صفحات 30-52

    به منظور بررسی توسعه یافتن شهری و تغییرات کاربری اراضی در دوره های بعدی ، ما نیز با استفاده از داده های سنجش ازدور و تصاویر ماهواره لندست و با مطالعات میدانی و کتابخانه ای نقشه های کاربری اراضی شهر شهمیرزاد را به دست آوردیم ،برای رسیدن به این مهم از نرم افزار های ENVI 5.3,ARC.GIS10.5 وTerrset استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که با گذشت زمان در طی سالهای مورد مطالعه از مساحت کاربری های باغی و زراعی، و زمین بایر کاسته شده و کاربری های مسکونی و انسان ساز افزایش یافته اند .مساحت کاربری باغی و زراعی در سال 1999 برابر 3830317 متر مربع بوده که در سال 2009 به مقدار2855094 متر مربع و در سال 2019 به 2429144 متر مربع رسیده است است که روند کاهشی را دنبال می کند . همچنین اراضی مسکونی و انسان ساخت در سال 1999 مساحتی برابر 360623 متر مربع ،در سال 2009 برابر 1264976 متر مربع و در سال 2019 مقدار 2495357 متر مربع داشته که نشان دهنده روند به شدت افزایشی می باشد. با استفاده از آشکار سازی تغییرات مشخص گردید بیشترین تبدیل کاربری ها در سال 1999 تا 2009 مربوط به تبدیل اراضی باغی و زراعی به زمین های بایر با حدود 20درصد تغییر و در بازه زمانی سالهای 2009 تا 2019 مربوط به تبدیل اراضی باغی و زراعی به اراضی مسکونی با حدود 16 درصد می باشد. بررسی نتایج حاصل از آشکار سازی نشان می دهد در بازه زمانی 10 سال اول حدود 20 درصد از اراضی باغی به زمین های بایر و در بازه 10 سال دوم حدود 7 درصد از اراضی بایر به اراضی مسکونی و انسان ساخت تبدیل شده است. .

    کلیدواژگان: سنجش از دور، کاربری اراضی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، مدل مارکوف، شهر شهمیرزاد
  • آتنا خورسندی*، بهروز ارسطو، رضا صنایعی صفحات 53-69

    گسترش سریع شهر ها باعث پیدایش مسایل و معظلاتی در تعیین محل استقرار عناصر کالبدی- فضایی شهرها گردیده است. امروزه بیشتر کشورهای جهان، به دلیل توسعه بی سابقه شهرنشینی، با چالش های بیشماری در زمینه مدیریت شهری روبرو هستند. این امر، مدیران شهری را مجبور ساخته تا از فناوری های جدید به منظور بهبود برنامه ریزی، طراحی، مدیریت، اداره، نگهداری و کاهش هزینه های شهری استفاده نمایند. در این مقاله با استفاده از شاخص های مسکن به بررسی وضعیت مسکن شهر سمنان پرداختیم. وضعیت مطلوب مسکن در نواحی مختلف یکی از شاخص های توسعه در کشورهای جهان محسوب می شود. پژوهش حاضرشاخص های منتخب شهر سمنان (ارزش منطقه ای زمین، درصد جمعیت باسواد، میزان دسترسی به خدمات مسکونی، تراکم جمعیت، کیفیت ساختمان، قدمت ساختمان، نحوه تصرف، اسکلت ساختمانی، الگوی مسکن، نوع مصالح نمای ساختمان، عرض معبر، تعداد طبقات ساختمان، تراکم ساختمانی) با رویکرد کیفیت مسکن شهری از طریق روش ارزیابی چند معیاره به منظور استخراج شاخص نهایی کیفیت مکان در محیط سیستم اطلاعات مکانی با هم تلفیق شده است. نتایج نشان می دهد 8 درصد نامناسب، 37 درصد مناسب، 39 درصد مناسب تر و 14 درصد مناطق مورد مطالعه از نظر کیفیت مسکن خیلی مناسب هستند.

    کلیدواژگان: سمنان، توسعه سکونتگاه شهری، ارزیابی مسکن
  • مژگان رضایی*، محسن رنجبر، بهرام آزادبخت، علیرضا استعلاجی صفحات 70-86

    دنیای امروز دنیای پیشرفت و مدیرنیته بشمار می آید به گونه ای که اغلب شهرها در حال روان سازی مسیر در جهت نیل به توسعه پایدار و شهر هوشمند هستند.در این دسته از شهرها شش فاکتور اصلی همچون حمکروائی ،اقتصاد ،مردم هوشمند،حمل و نقل ،محیط زیست و در نهایت زندگی هوشمند، اهمیت و نقش بسزائی را ایفا می نماید .از این رو واضح و مبرهن است که مبحث انرژی بر همه این شاخص ها می تواند اثر بگذارد و اثر بپذیرد.کلانشهر تهران نیز با توجه به وسعت و جمعیت خود و به واسطه پایتخت سیاسی و اداری بودن در پی قدم گذاری در این مسیر برآمده و منطقه 6 آن نیز به علت مرکزیت اداری، دارای اهمیت زیادی در بخش انرژی مسکونی -تجاری و حوزه حمل و نقل بشمار می آید که این خود مهمترین دغدغه اصلی پژوهشگر بوده و وی را بر آن داشته تا با مطالعه دقیق بتواند راه های دستیابی به انرژی های پایدار راشناسائی و الگوی مناسبی ارائه دهد.در باب روش تحقیق می بایست اشاره نمائیم که که متغییر ها در پژوهش حاضر به صورت کمی و کیفی قابلیت بررسی داشته اندو به دوصورت مستقل و وابسته مورد مطالعه قرار گرفته اند که در این بین برخی کنترل کننده و برخی تعدیل کننده هستند که برای دستیابی به این مهم از بستر نرم افزارGISاستفاده نموده و نتایج حاکی از این است که منطقه شش شهر تهران با توجه به وسعت دارای جمعیت ثابت کمتری نسبت به جمعیت متحرک بوده و همین امر مصرف انرژی را در بخش اداری و تجاری افزایش داده است، در بخش حمل و نقل نیز در طول روز با افزایش آلاینده ها و در شب با کاهش آن مواجه می باشیم که با استفاده از الگوی ارائه شده و آموزش های مربوطه لازم می توان آن را تحت کنترل درآورد.

    کلیدواژگان: منطقه زیست پذیر، الگوی مناسب، جمعیت متحرک، انرژی، شهر هوشمند
  • میترا قیاسی*، حمید رضا تمدن، سید علی اصغر رضوی صفحات 87-110

    با توجه به تحولات فن آوری، ضروری است پیش بینی های لازم جهت دسترسی به منابع از راه دور درکتابخانه ها مورد توجه قرار گیرد. این امر در خصوص کتابخانه های عمومی با توجه به رسالت آنها از اهمیت بیشتری برخوردار است. از این رو پژوهش حاضر با هدف امکان سنجی پیاده سازی قابلیت بازنمائی مکانی منابع با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی درکتابخانه های عمومی استان گیلان انجام گرفت. روش پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر گردآوری داده توصیفی - پیمایشی است. جامعه آماری شامل کلیه کتابخانه های عمومی نهادی استان گیلان به تعداد 81 باب بود. جامعه آماری شامل مدیران کتابخانه ها(81 نفر) واعضا کتابخانه ها(67970 نفر) بودند. روش نمونه گیری برای مدیران و کتابداران از نوع سرشماری و برای اعضاء تصادفی طبقه ای نظام مند بود. حجم نمونه برای مدیران برابر با جامعه آماری و برای اعضا با استفاده از فرمول کوکران 382 نفر مشخص شد. ابزار پژوهش سه نوع پرسشنامه(اثر بخشی، کارایی و آسایش) محقق ساخته بود. اعتبار پرسشنامه ها با رجوع به متخصصان درحوزه سامانه های اطلاعات جغرافیایی اخذ گردید. پایایی ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ به ترتیب برای پرسشنامه اثربخشی= 71/0، آسایش=73/0 و کارایی 88/0 بود. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی توسط نرم افزار اس.پی. اس. اس انجام شد. یافته ها نشان داد که بین شرایط موجود و مورد انتظار در مولفه اثربخشی (933/0) و کارائی (460/0)تفاوت معنی دار نیست اما درمولفه های آسایش (000/0) تفاوت معنی دار است. پس کتابخانه های مورد بررسی از نظر امکانات اثربخش و نیز کارایی فناوری مورد نظر مشکلی نداشته و در صورت طراحی نرم افزار مناسب کاربران می -توانند نسبت به بازیابی مکانی منابع کتابخانه از راه دور اقدام کنند.

    کلیدواژگان: کتابخانه های عمومی، اثربخشی، آسایش، کارائی، سامانه اطلاعات جغرافیایی
|
  • Ahmad puorahmad, Ahmad hatami* Pages 7-29

    Therefore, livability is a way to sustainable development. In this regard, purpose of the present study is to investigate the rate of livability in the NourAbad Delphan city for it leads to sustainable development. The method of this research is descriptive and analytical, using a questionnaire and direct observation tool. Therefore, a combination of quantitative and qualitative method is used. The statistical population of this study was all citizens of norabad city, which totaled 66417 in the year 1395. To estimate the sample size, a Cochran formula was used that number The sample was 384 according to this formula. After determining the sample size, the questionnaires were distributed randomly among the citizens. In addition, the researcher in person has directly observed the indicators studied at the city level. The obtained data were analyzed using Spss and T single-sample tests, Friedman test The results of this study showed that the dimensions of Livablity in Nourabad city were not coordinated and not equal, and then the environment with a total of 3 favorable and average indicators was 2.55 times higher than that of the city and more consistent with the criteria of the city of Livablity. Subsequent to the total of 6 indicators, 2 indicators of education , Social solidarity and social status, and the four indicators of the amount of leisure time services, health services, social security, social participation, and unfavorable status. The average score for the social dimension was 1.90. The last stage of the economic adventure was characterized by four indicators, which indicate that the housing and consumer goods in the optimal situation, the transport indicator, and the infrastructure are also relatively favorable and the employment index is in an extremely unfavorable situation. The undesirable index of employment in the city has not only greatly reduced the Livablity, which has caused permanent and seasonal migrations and especially young people in the city of Nur Abad. Thus, the dimensions of the habitability in the city of Nurabad are associated with severity and weakness, and the greater the extent of the environment to the Moving social and economic dimensions reduces the severity of Livablity.

    Keywords: Sustainable Development, urban livability, noorabad Delfan city
  • amir kamalifard * Pages 30-52

    In order to study urban development and land use changes in subsequent periods, we also obtained land use maps and land survey data from Landsat satellite imagery and land use studies in Shahmirzad city to achieve this. Important software is ENVI 5.3, ARC.GIS10.5 and Terrset. . The results show that over the years studied, the area of horticultural, waste land has declined, and residential and human-made land use has increased. It was 2855094 square meters in 2009 and 2429144 square meters in 2019, following a downward trend. Residential and man-made land in 1999 was 360623 square meters, in 2009 it was 1264976 square meters and in 2019 it was 2495357 square meters, indicating a significant increase. . The change detection revealed that most land use conversions in 1999-2009 were related to conversion of arable land to wastewater by about 20% and from 2009 to 2019 related to conversion of arable land into residential land. With about 16%. Survey results show that in the first 10 years, about 20% of the horticultural land has become waste land and in the second 10 years about 7% of the land has become residential and human-made. Validation of the model with a kappa coefficient of 0.76 indicates that the model may have weaknesses but has acceptable ability to predict changes in the region.

    Keywords: remote sensing, land use, Geographic Information System, Markov Model, Shahmirzad City
  • Atena Khorsandi *, Behroz Arasto, Reza Sanaye Pages 53-69

    The rapid expansion of cities has caused problems and delusions in determining the location of physical-spatial elements of cities . Today , most countries in the world face numerous challenges in urban management due to the unprecedented development of urbanization . This has forced city managers to use new technologies to improve planning , design , management, administration, maintenance and cost reduction. In this article we evaluate the quality of housing in Semnan. The favorable housing situation in different regions is one of the indicators of development in the countries of the world. The present study has investigated housing status in Semnan city using housing indices. Semnan city indicators (Regional land value, literacy percentage, access to housing services , population density, building quality , age of the building , How to occupy, Building Skeleton, Housing Pattern , Type of Building Facade Materials , Path Width , Number of Building Floors, Building Density) Integrated with urban housing quality approach through multi criteria evaluation method to extract final location quality index in GIS environment . The results show that 8 % are inappropriate , 37 % are suitable, 39 % are more suitable and 14 % are very good in terms of housing quality .

    Keywords: Semnan, Urban Settlement Development, Housing Evaluation
  • mojgan Rezaei *, mohsen ranjbar, bahram azadbakht, Alireza Estelaji Pages 70-86

    Today's world is a world of progress and management in which most cities are paving the way for sustainable development and smart cities. In these cities, six key factors are air transport, economics, smart people, transportation. , The environment and, ultimately, intelligent life, play an important role. It is therefore clear that the issue of energy can affect and influence all of these indicators. Due to its political and administrative capital, it has come to take this route and its 6th district is of great importance due to its centrality. Dey is a major part of the researcher's focus on residential-commercial energy and transportation, and has led the researcher to identify ways of achieving sustainable energy by providing an appropriate model and model. Regarding the research method, it should be noted that the variables in the present study were quantitatively and qualitatively verifiable and studied in two independent and dependent ways, including some controllers and some moderators to achieve this. It is important to use GIS software platform and the results show that the six regionof Tehran according to and It has a smaller fixed population than the mobile population, which has increased energy consumption in the office and commercial sectors, with increased pollutants throughout the day and reduced emissions during the day. From the model provided and the necessary training it can be controlled.

    Keywords: Sustainable area, Appropriate pattern, Mobile population, Energy, Smart city
  • Mitra Ghiasi *, Hamidreza Tamadon, Seyed Ali Asghar Razavi Pages 87-110

    Due to technological developments, access to remote resources in libraries is a necessity and should be considered as requirements. For public libraries with regard to their mission it is particularly important. Therefore, the present study aimed to evaluate the feasibility of implementing spatial representation of resources in Guilan public libraries by GIS. The research method is applied in terms of purpose and analytical-survey data collection. All public libraries of Guilan province with 83 items were considered as statistical population. Statistical population included library managers (81 persons) and librarians (67970 persons). The sampling method for the managers and librarians was census and systematic random stratified for members. The sample size for the managers was equal to the statistical population and for members were 382 persons by using the Cochran formula. The research instrument consisted of three types of questionnaires (effectiveness, efficiency and comfort). The validity of the questionnaires was checked by referring to the GIS experts. The reliability of the instruments with using Cronbach's alpha for effectiveness questionnaire was 0.71, Comfort = 0.73 and Efficiency 0.88, respectively. Descriptive and inferential statistics has been used for data analysis by SPSS software. The results showed that there is no significant difference between present and expected conditions in effectiveness (0.933) and efficiency (0.460) but there is significant difference in the comfort (0.000). Thus, the libraries under study have no problem in terms of effectiveness and technology efficiency, and if the software is properly designed the users could remotely locate the resources of the library.

    Keywords: Public Library, Effectiveness, Comfort, Efficiency, GIS