فهرست مطالب

سپهر سیاست - سال ششم شماره 4 (پیاپی 22، زمستان 1398)
  • سال ششم شماره 4 (پیاپی 22، زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/10/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • افسانه ترکاشوند، محمود قیوم زاده*، عباسعلی حیدری صفحات 1-22
    هدف پژوهش حاضر تبیین ارتباط میان ولایت مطلقه فقیه و نقش زمان و مکان در اجتهاد و ارائه مطالعه نظری جدید در استفاده از نظریه ولایت مطلقه فقیه جهت تسهیل امور جامعه بود. در این راستا، نقش زمان و مکان در اجتهاد، احکام، پیدایش موضوعات جدید، کشف مصادیق جدید برای موضوعات، اجرای احکام، احکام حکومتی و ترجیح برخی از احکام بر بعضی دیگر(قاعده اهم و مهم) با روش توصیفی - تحلیلی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد ولایت مطلقه فقیه ارتباط تنگاتنگی با موضوع نقش زمان و مکان در اجتهاد دارد و این دو سمت و سوی تصمیم گیری ولی فقیه را مشخص می‍ کنند. زمان و مکان در ملاکات احکام، موضوعات و ویژگی های آن اثرگذارند. ولی فقیه تنها با احکام اولیه و ثانویه نمی تواند مشکلات و مسائل نوین جامعه مدرن را حل کند، بلکه با استفاده از عنصر مصلحت، حکم حکومتی، قاعده اهم و مهم و عنصر زمان و مکان می تواند مشکلات نوظهور را حل کند.
    کلیدواژگان: ولایت مطلقه فقیه، امام خمینی، زمان و مکان، اجتهاد، ولی فقیه
  • مسعود مطلبی*، حمید ملک پور صفحات 23-53
    هدف پژوهش حاضر تبیین جایگاه و وضعیت اقتصاد رانتیری، دولت و طبقه متوسط فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران بود. در این راستا، بعد از مفهوم‎ شناسی رانت و اقتصاد رانتیری، ویژگی های دولت رانتیر، ماهیت طبقات اجتماعی در ایران و تاثیر دولت رانتیر بر طبقه متوسط جدید و فرهنگی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین تاثیر اقتصاد و دولت رانتیری در مهاجرت و شهرنشینی، توسعه مراکز آموزشی و دانشگاهی، توسعه رسانه ای و تیپ شناسی طبقه متوسط فرهنگی از دیگر مباحث مورد بررسی در این پژوهش بودند. نتایج این پژوهش که با بهره گیری از جامعه شناسی تاریخی و رویکرد توصیفی- تحلیلی انجام شد، نشان داد طبقه متوسط فرهنگی همانی را می خواهد که طبقه متوسط جامعه صنعتی می خواهد، ولی از نظر اقتصادی دارای آن جایگاه نیست. این طبقه فشار می آورد تا ارزش های خود همچون حقوق شهروندی، حس مشارکت جویی در تصمیم گیری ها، تقویت ارزش‏های فرهنگی نوین و سبک زندگی مدرن را به دولت های پس از انقلاب اسلامی که از ساختی رانتیری برخوردار هستند، تحمیل کند.
    کلیدواژگان: طبقه فرهنگی، دولت رانتیر، اقتصاد رانتیری، طبقات اجتماعی
  • سهراب مروتی، محسن حسن وندی* صفحات 55-80

    هدف پژوهش حاضر معناشناسی واژه انقلاب و گستره کاربرد آن در نصوص دینی و معرفی زمینه ها و عوامل پیدایش آن از نگاه آیات قرآن و روایات معصومین (ع) با تکیه بر ابعاد مختلف حرکت انقلابی حضرت موسی (ع) است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و در این راستا، انقلاب در نگاه اندیشمندان غربی و اسلامی و نیز کاربرد آن در قرآن و روایات تبیین شد. همچنین عوامل شکل گیری انقلاب شامل نارضایتی از وضع موجود، ظلم و ستم، نابرابری اقتصادی و سیاسی، شکست آرمان حاکم بر تفکر حاکمیت، نداشتن آزادی و حق انتقاد، روی آوری به الیگارشی، هتک ارزش های دینی و تعطیلی احکام الهی از دیگر مباحث مورد بررسی در این پژوهش بودند. نتایج نشان داد که هرچند واژه انقلاب با این عنوان در آیات و روایات بیانگر معنای اصطلاحی و معمول آن نمی باشد، اما اصل حرکت های انقلابی و همچنین زمینه های شکل گیری آن مستقیم یا غیرمستقیم معرفی و تبیین شده است.

    کلیدواژگان: انقلاب، حضرت موسی(ع)، حرکت های انقلابی، حرکت های مردمی، جنبش های مردمی، جنبش های سیاسی
  • مرتضی شیرودی*، احمدرضا شاه علی، کرم جمشیدی فرد صفحات 81-109

    هدف پژوهش حاضر ارزیابی ماهیت رقابت گفتمان مقاومت (شیعی) در تقابل با گفتمان های سلفی و اخوانی در حوزه راهبردی غرب آسیا و در چارچوب تحلیلی مکتب کپنهاگ بود. روش پژوهش توصیفی تحلیلی بوده و بر این فرضیه استوار است که متعاقب دگردیسی های سالیان اخیر، گفتمان مقاومت شیعی در مقابل گفتمان سلفی و اخوانی توانسته است تا کشورهای اسلامی حاضر در حوزه راهبردی غرب آسیا را در شکل، روش، شعار و نیز در هدف تحت تاثیر خود قرار دهد. نتایج نشان داد حوزه راهبردی غرب آسیا، از ژئوپلتیک سیاسی جدی برای جدال جانشینی- نیابتی گفتمان مقاومت شیعی و گفتمان تکفیری (سلفی- اخوانی) برخوردار بوده و مکتب کپنهاگ قادر است این جدال را به خوبی تجزیه و تحلیل کند.

    کلیدواژگان: گفتمان سیاسی شیعه، اسلام سلفی، اسلام اخوانی، غرب آسیا، مکتب کپنهاگ، گفتمان مقاومت (شیعی)، بهار عربی
  • داوود کیانی*، زینب صدوقی صفحات 111-137

    هدف پژوهش حاضر، مطالعه تاثیر بحران ژئوپلیتیک خاورمیانه بر سیاست روسیه در این منطقه، به ویژه در قبال کشورهایی چون عراق و سوریه بود.پژوهش بر اینفرض استوار است که تغییر در دکترین سیاست خارجی روسیه، ظهور افراط گرایی، تهدید منافع روسیه و همچنین نگرانی از تسری خیزش ها به اوراسیا از سال 2011 به این سو و همزمان با وقوع ناآرامی های سیاسی - اجتماعی در خاورمیانه عربی، منجر به تغییر ادراک روس ها شده و در نتیجه اتخاذ سیاست گسترش نفوذ در منطقه خاورمیانه از سوی مسکو را به دنبال داشته است.نتایج حاصل از این پژوهش که به شیوه توصیفی - تحلیلی انجام شد، نشان داد، روسیه با تغییر در نگرش منطقه ای خود توانست ضمن افزایش نقش آفرینی در منطقه و پیشبرد سیاست برقراری امنیت و ثبات، نقش مهمی در مدیریت بحران به نفع خود ایفا کرده، و تهدیدات منطقه ای را به فرصت تبدیل کند.

    کلیدواژگان: خاورمیانه، انقلاب های عربی، بنیادگرایی اسلامی، روسیه، سوریه، عراق، سیاست خارجی
  • سعید جهانگیری*، ابوالقاسم طاهری صفحات 139-172
    هدف پژوهش حاضر واکاوی نقش فرایند نوسازی در سقوط سلسله پهلوی از منظر فرهنگی - مذهبی بود.روند نوسازی و گفتمان فرهنگی - مذهبی در عصر پهلوی دوم، جنبش انقلابی مذهبی ضد نوسازی حکومت، مجادله بر سر وجوه دین و رابطه آن با قدرت و کنش های ایدئولوژیک رژیم پهلوی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی انجام شد، نشان دادعلت سقوط سلسله پهلوی، ریشه های قومی و مذهبی جامعه، نادیده گرفتن قدرت روحانیون و اثرپذیری فرهنگی از روحانیت بود، که برنامه های نوسازی حکومت  هم نتوانست در بین آنها طرفدارانی بیابد.در مجموعنوسازی و مدرنیزاسیون متاثر از الگوهای غربی و متکی به سیاست های آمرانه محمدرضا شاه پهلوی از دهه 40 شمسی به بعد، نگرانی فزاینده گروه ها و اقشار مدافع فرهنگ و سنت اسلامی را برانگیخت و موجب انقلاب شد.
    کلیدواژگان: طبقه متوسط جدید، سیاست فرهنگی، گفتمان فرهنگی - مذهبی، پهلوی دوم، روحانیت
|
  • Afsaneh Torkashvand, Mahmood Ghayoom Zadeh *, Abbas Ali Heidari Pages 1-22
    The purpose of the present study was to explain the relationship between the jurisprudence of the jurisprudent and the role of time and place in ijtihad and present a new theoretical study on the use of jurisprudence's jurisprudence to facilitate community affairs. In this regard, the role of time and place in ijtihad, rulings, emergence of new subjects, discovery of new instances of subjects, implementation of rulings, governmental rulings and the preference of some rulings over others (important and important rule) is examined through a descriptive-analytical method. It took. The results show that the jurisprudential authority of the jurisprudent is closely related to the role of time and place in ijtihad and these two aspects of the jurisprudent's decision are determined. Time and place influence the parameters of sentences, their subjects, and their characteristics. But the jurisprudent can not only solve modern problems and problems of modern society by means of primary and secondary verdicts, but by using the element of expediency, the rule of law, the principle of importance and the element of time and place, can solve emerging problems.
    Keywords: Velayat-e Faqih, Imam Khomeini, time, place, Ijtihad, Guardian Jurist
  • Masoud Motallebi *, Hamid Malek Pour Pages 23-53
    The purpose of this study was to explain the status and position of rentier economy, state and Cultural middle class in the Islamic Republic of Iran. In this regard, after the concept of rent and rentier economics, the characteristics of rentier state, the nature of social classes in Iran and the influence of rentier state on the new and cultural middle class were studied. Also, the impact of rentier economy and state on migration and urbanization, development of educational and academic centers, media development and typology of the cultural middle class were other topics considered in this study. The results of this study, using historical sociology and a descriptive-analytical approach, showed that the cultural middle class wants what the middle class wants in the industrial society, but economically it does not. This class is pushing to impose its values ​​such as citizenship rights, a sense of participation in decision-making, the reinforcement of modern cultural values, and the modern lifestyle of post-revolutionary states that enjoy a rentier structure.
    Keywords: Cultural middle Class, Rentier State, Rentier Economics, social classes
  • Sohrab Morovati, Mohsen Hasanvandi * Pages 55-80

    The purpose of the present study is to study the semantics of the word revolution and its application in the religious text and to present its contexts and factors from the viewpoints of the Qur'an and the infallible narratives (AS) based on various aspects of Moses'(PBUH)revolutionary movement. The research method was descriptive-analytical and in this regard ، the revolution was explained in the view of western and Islamic scholars and its application in Quran and narrations. The factors that shaped the revolution include dissatisfaction with the status quo, tyranny, economic and political inequality, the failure of the sovereign to think of sovereignty, lack of freedom and the right to criticize, the oligarchy, the discrediting of religious values, and the closure of divine judgments. This was the research. The findings indicated that although “revolution” as used in the Quran verses and hadith does not refer to the sense commonly understood by the term, the essence of revolutionary movements and their causes have been well introduced and explained whether directly or indirectly in these sources.

    Keywords: Revolution, Prophet Musa (PBUH), Revolutionary movements, popular movements, Political movements
  • Morteza Shirody *, Ahmadraza Shhali, Karam Jamshidifard Pages 81-109

    The purpose of the present study was to evaluate the nature of the competing discourse of Resistance (Shiite) discourse in contrast to the Salafist and Brotherhood discourses in the West Asian Strategic Area and within the analytical framework of the Copenhagen School. The research method is descriptive-analytical and is based on the hypothesis that following the transformation of recent years, the discourse of Shiite resistance against the Salafist and Brotherhood discourse has managed to bring the Islamic countries present in the West Asian strategic domain into form, method, slogan and also under the objective, to make an impact. The results show that the West Asian strategic area has serious political geopolitics for the proxy-Shiite discourse of the Shiite resistance and the Takfiri (Salafi-Brotherhood) discourse, and the Copenhagen school is able to analyze the dispute well.

    Keywords: Shiite Political Discourse, Salafi Islam, Brotherhood Islam, West Asia, Copenhagen School, Resistance Discourse (Shiite), Arab Spring
  • Davood Kiani *, Zeinab Sadoughi Pages 111-137

    The purpose of this paper is to study the impact of the Middle East geopolitical crisis on Russia's policy in the region, especially towards countries such as Iraq and Syria. The research is based on the assumption that Changes in the doctrine of Russian foreign policy, the emergence of extremism, the threat to Russia's interests, as well as concerns over the escalation of uprisings in Eurasia since 2011 and political and social unrest in the Arab Middle East , has led to policy of expansion of influence and presence in the Middle East by Moscow due to change in perception of the Russian elite.  The results of this descriptive-analytical study showed that Russia, by changing its regional approach, increased its role in the region and by promoting security and stability, playing an important role in managing crisis and turning threats into opportunities.

    Keywords: Middle East, Arab revolutions, Islamic Fundamentalism, Russia, Syria, Iraq, Foreign policy
  • Saeed Jahangiri *, Abolghassem Taheri Pages 139-172
    The purpose of the present study was to analyze the role of the modernization process in the collapse of the Pahlavi dynasty from a cultural-religious perspective. The process of modernization and cultural-religious discourse in the Second Pahlavi era, the revolutionary religious movement against modernization of the state, the controversy over religious aspects, and its relation to the Pahlavi regime's ideological power and actions. The results of the descriptive-analytical study showed that the reason for the collapse of the Pahlavi dynasty was the religious and ethnic roots of the community, the clergymen's ignorance of the clergy, and the cultural influence of the clergy, which the government's modernization programs could not find support for. Overall, modernization and modernization influenced by Western models and based on the Shah Pahlavi's imperialist policies from the 40s onwards, aroused increasing concern amongst groups defending Islamic culture and tradition and triggered a revolution.
    Keywords: new middle class, Cultural Politics, Cultural-Religious Discourse, Second Pahlavi, clergy