فهرست مطالب

  • پیاپی 40 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/10/22
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اشتغال زن و بازنمایی آن در سینمای پس از انقلاب؛ بررسی موردی فیلم همسر
    سید حسین شرف الدین، حکیمه مهدیان* صفحه 7

    اشتغال بیرونی زن، یکی از موضوعات چالشی حوزه مطالعات زنان است. موافقان و مخالفان هر یک با ارجاع به مبانی و پیش‌فرض‌های خود،‌ جهت اثبات مدعا به دلایلی تمسک جسته‌اند. این موضوع همچون سایر موضوعات فرهنگی اجتماعی مورد التفات عموم، در رسانه‌های جمعی از جمله محصولات سینمایی انعکاس یافته است. سینما، علاوه بر انعکاس نمادین الگوها و رسوم جاری در متن اجتماع، خود نیز در مقام داوری و فضاسازی تاییدی یا انتقادی نسبت به سوژه‌های طرح شده، ‌کاملا سوگیرانه عمل می‌کند. ورود نظریه‌های فمنیستی به محافل علمی و فضای فرهنگی کشور، و طرح خوانش‌های غیرمتعارف و حساسیت‌برانگیز، از موضوعات اجتماعی زنان از جمله اشتغال،‌ علاقمندی ارباب سینما به طرح این سنخ مباحث را فزونی بخشید. سوال تلویحی نوشتار این است که بازنمایی اشتغال زن در فیلم همسر، به چه میزان با معیارهای الزامی و ترجیحی اسلام در این خصوص همنوایی دارد. ادعای نوشتار با عطف توجه به رمزگان اجتماعی، فنی و ایدئولوژیک مندرج در فیلم این است که بازنمایی اشتغال در این محصول سینمایی،‌ آگاهانه یا ناآگاهانه با دواعی فمینیسم رادیکال همسویی زیادی دارد.

    کلیدواژگان: اشتغال زن، فیمنیسم، سینما، فیلم سینمایی همسر، نشانه شناس
  • نقد و بررسی «ماهیت و چیستی زن در فمینیسم اگزیستانسیالیستی سیمون دوبووار»
    سیده سارا چاوشی*، حسین بستان (نجفی) صفحه 27

    نظریات فمینیستی به‌ویژه نظریه اگزیستانسیالیستی سیمون دوبووار، نه‌تنها در جوامع غربی، که در جامعه ما نیز تاثیرگذار بوده است. تعریف دوبووار از زن که «زن زاده نمی‌شود؛ زن می‌شود»، در حکم بیانیه‌ای است که موضع کلی هستی‌شناختی فمینیست‌ها را پیرامون زنان بیان می‌کند. در این تعریف، وی ماهیت و چیستی زن را ساختگی و محصول جامعه می‌داند و زنانگی را امری تاریخی و فرهنگی تلقی می‌کند، نه برآمده از سرشتی الهی. این تعریف از زن با مبانی و آموزه‌های دینی و فرهنگی ما تضادهای فراوانی دارد که مورد غفلت واقع شده است. این مقاله‌ بر آن است تا با پاسخ به این پرسش که «ماهیت و چیستی زن در فمینیسم اگزیستانسیالیسمی سیمون دوبووار چیست؟» نقد و بررسی آن را از دیدگاه اسلامی مورد نظر قرار دهد. بر حسب یافته‌های تحقیق دوبووار با انکار وجود طبیعت و سرشتی ثابت برای زنان، نقش‌های مربوط به طبیعت و بیولوژی زن همچون مادری و همسری را ساختگی، فرهنگی و تاریخی می‌داند. درحالی‌که ادله او برای ساختگی و جعلی بودن نقش‌های زنانه کافی نیست، وجود این تفاوت‌ها در طول قرن‌ها خود نشانی از سرشت ثابت در انسان‌هاست. این تحقیق، پژوهشی است ژرفانگر که با روش توصیفی و تحلیل محتوای کیفی و به شیوه اسنادی صورت گرفته ‌است.

    کلیدواژگان: فمینیسم اگزیستانسیالیسم، سیمون دوبووار، زن، ماهیت، وجود، جنسیت
  • واکاوی جایگاه جمعیت در اسلام و نگاهی به جایگاه آن در نظام اسلامی
    محمد فولادی* صفحه 41

    جمعیت از جمله مولفه‌های اصلی توسعه و پیشرفت هر کشوری است که باید همه سیاست‌ها، راهبردها و برنامه‏ریزی‏ها بر اساس آن صورت ‏گیرد. ازاین‏رو، شناخت اندازه جمعیت، رشد، ساختار سنی و جنسی و رسیدن به یک جمعیت متناسب امری اجتناب‏ناپذیر است. ازاین‌رو، ارائه تحلیلی از جایگاه جمعیت در اسلام و نظام اسلامی، و اتخاذ رویکرد مناسب در این عرصه در کشور امری ضروری است. این پژوهش با رویکرد نظری و تحلیلی، درصدد واکاوی جایگاه جمعیت در اسلام و نظام اسلامی است. یافته‌های پژوهش حاکی از این است آیات و یا روایات در مقوله جمعیت را می‌توان در چند مقوله دسته‌بندی کرد: توصیه به ازدواج و فرزندآوری، تشویق به ازدواج با زنان ولود، تضمن رزق و روزی افراد، توبیخ فرزندکشی، تشویق به افزایش نسل مسلمانان. ازآنجایی‌که در منابع دینی به‌صورت مستقیم و یا غیرمستقیم بر محبوبیت فرزندآوری و تکثیر نسل تاکید و به آن توصیه شده، اصل اولی و به‌عنوان یک قاعده کلی در متون دینی، فزونی جمعیت است. ازاین‌رو، اسلام و همه ادیان آسمانی، پیروان خود را به افزایش جمعیت با ایمان و شایسته در حد توان توصیه می‌کند.

    کلیدواژگان: جمعیت، جمعیت در اسلام، ازدواج، فرزندآوری، تضمین رزق، توبیخ فرزندکشی
  • ابعاد «تعین اجتماعی معرفت» از منظر نظریه های جامعه شناسی معرفت و نهج البلاغه
    حسین اژدری زاده*، حمید پارسانیا صفحه 57

    این پژوهش، با هدف بررسی ابعاد تعین اجتماعی معرفت در تحلیل‌ها و نظریات جامعه‌شناسانه و نهج‌البلاغه و به روش مقایسه‌‌ای، تحلیل محتوای کیفی، تفسیری و اسنادی تدوین یافته است. در این دو رویکرد، یعنی نظریه‌های جامعه‌شناسی معرفت و نهج‌البلاغه، به مطالعه تفاوت بین تعین ‌اجتماعی‌ معرفت، بر محور مولفه‌های پنج‌گانه عمق تعین، درجه تعین، سطح تعین، آماج تعین، و عامل مسلط پرداخته است. نتایج این پژوهش حاکی از این است که بسیاری از نظریه‌های جامعه‌شناسی معرفت، راه کاملا متفاوتی از نهج‌البلاغه را در بسیاری از محورهای پنج‌گانه درپیش‌ گرفته‌اند.

    کلیدواژگان: جامعه شناسی معرفت، نهج البلاغه، نظریه ها، تعین اجتماعی معرفت
  • نقش فطرت در تکامل اجتماعی از دیدگاه علامه طباطبائی و شهید مطهری
    شمس الله مریجی *، اصغر اسلامی تنها، حسین اسدی صفحه 73

    فهم و تبیین تغییر و پویایی جوامع انسانی همواره مورد توجه اندیشمندان علوم اجتماعی بوده است. پیرامون جهت تغییرات و دگرگونی جوامع و اینکه روند تغییرات جوامع چه سمت‌وسویی دارد، سه دیدگاه کلی تحت عنوان نظریه‌های تکاملی، دوری یا چرخشی و انحطاطی وجود دارد. نظریه‌های تکاملی مبنی بر پیشرفت و ترقی جوامع در طول تاریخ همواره درصدد تبیین هویت، علت، غایت و چگونگی تکامل اجتماعی با توجه به مبانی و پیش‌فرض‌های خود بوده‌اند. در این زمینه، این مقاله درصدد است با تاکید بر دیدگاه تکاملی علامه طباطبائی و شهید مطهری نسبت به تحولات اجتماعی، به بررسی و تبیین هویت، علت، غایت و چگونگی تکامل اجتماعی بپردازد. این پژوهش، از این جهت که بر آثار مکتوب علامه طباطبائی و شهید مطهری تمرکز کرده است، تحقیقی متن‌محور محسوب می‌شود. ازاین‌رو، روش این پژوهش تحلیل محتوای متن می‌باشد. علامه طباطبائی و شهید مطهری، با قرار دادن فطرت کمال‌طلب در کانون توجه خویش، معتقدند تکامل اجتماعی در نسبت با فطرت به‌عنوان امری ثابت و بدون تغییر در طول زمان فهم می‌گردد. فطرت دو نقش عمده در تکامل اجتماعی ایفا می‌کند: اول اینکه، فطرت به‌عنوان عاملی درونی و دینامیکی، علت اصلی تکامل جامعه محسوب می‌گردد. دوم اینکه، فطرت جامعه را هم از جهت ساختاری و هم از جهت ارزشی تکامل می‌بخشد.

    کلیدواژگان: فطرت، تکامل، تکامل اجتماعی، علت تکامل اجتماعی، غایت تکامل اجتماعی
  • مفهوم زمان و تکوین موضوع علم اجتماعی در اندیشه هایدگر
    عیسی اسکندری*، حمید پارسانیا، مهدی سلطانی صفحه 89

    علم اجتماعی، همچون هر علمی، از ارکان ثلاثه موضوع، غایت و روش تشکیل شده است. این مقاله سعی دارد با بررسی مفهوم زمان در اندیشه مارتین هایدگر، موضوع علم اجتماعی را بر اساس تفکر هایدگر توضیح دهد. بنابراین، ضمن توضیح مختصری، در خلال مقایسه نظرات هایدگر و ماکس وبر و تبیین جایگاه زمان در اندیشه او، نحوه شکل‌گیری و تکوین امر اجتماعی که موضوع علم اجتماعی است، شرح داده شد. علم در نگاه هایدگر، امری تاریخی است که با بنیاد و وجود آدمی نسبتی دارد؛ واکاوی این نسبت ما را به ساحت خیال استعلایی و اگزیستانس خواهد کشاند و مواجهه دازاین با وجود را که امری است که در زمان رخ می‌دهد، منکشف خواهد کرد. دلالت‌های تفکر فلسفی هایدگر، در توضیح چگونگی تکوین امر اجتماعی، بدین‌صورت امتداد خواهد یافت که امر اجتماعی، امری تاریخی و خیال بنیاد خواهد بود و با امر اجتماعی مبتنی بر تفکر سوبژکتیو بالذات متفاوت است. ازآنجاکه بررسی آراء هایدگر در این مقاله، از گذر توصیف نظریات وی به تحلیل آنها می‌رسد، روش مورد استفاده، توصیفی تحلیلی است.

    کلیدواژگان: هایدگر، زمان، علم اجتماعی، علم فرهنگ
  • راهبرد نفوذ دشمن و فرهنگ دفاعی جمهوری اسلامی ایران
    شهرام اسفندیار*، میثم بلباسی صفحه 105

    با پیروزی انقلاب اسلامی، دستگاه محاسباتی دشمن نشانه‌های متقنی از فروپاشی نظم مطلوب خود را مشاهده کرد و تمام توان خود را برای مهار، انحراف و براندازی آن به کار بست. یکی از راهبردهای مقابله، اتخاذ رویکردهای نرم بود که به‌واسطه فنون پیچیده‌ای از جمله نفوذ، در دستور کار قرار گرفت. در این شرایط، جمهوری اسلامی تلاش نموده است تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های دینی و فرهنگی ملت ایران و توجه به نگاه ایجابی رهبران انقلاب، رخنه‌گاه‌های نفوذ دشمن را مسدود کند. این مقاله، با روش توصیفی تحلیلی، به دنبال پاسخ به این پرسش است که تاثیرگذاری راهبرد نفوذ دشمن در فرهنگ دفاعی ایران دارای چه ابعادی است؟ یافته‌های پژوهش حاکی از این است که دشمن در این مسیر دو هدف کلان و عملیاتی را در نظر دارد: در هدف کلان به دنبال استحاله و تضعیف ارکان اساسی فرهنگ دفاعی کشور بوده و در هدف عملیاتی، تاثیرگذاری بنیادین بر موضوعاتی همچون ولایت‌فقیه، آرمان‌های انقلاب، پایگاه مردمی فرهنگ دفاعی، بنیه دفاعی، پشتیبانی مردم و دولت از نیروهای مسلح، فرهنگ جهاد و شهادت، تفکر و عمل انقلابی، هندسه جایگاه دوست و دشمن و... را دنبال می‌کند.

    کلیدواژگان: جمهوری اسلامی ایران، نفوذ، فرهنگ، فرهنگ دفاعی، آیت الله خامنه ای
|
  • Employment of Women and its Feedback in Cinema After the Islamic Revolution; A Case Study of the Movie of Spouse
    Seyed Husain Sharafuddin, Hakime Mahdian* Page 7

    The outside employment of women, is one of the most controversial issues in the women's studies. Advocates and opponents have provided some reasons based on their foundations and assumptions. Like other social cultural topics, this issue has been reflected in mass media, including cinema. Of course, it should not be overlooked that cinema has analyzed the proposed projects tendentiously. The emergence of feminist theories in the scientific and cultural space of the country and a critical look at women's social issues including employment have attracted the attention of cinematographers to these issues. The figurative question of this paper is that, to what extent does the portrayal of a woman's employment in the Movie of Spouse (Hamsar) (1994) is conformed to the mandatory and preferential Islamic criteria? The finding show that, consciously or unconsciously, the portrayal of women's employment in this film has a lot to do with radical feminism.

    Keywords: feminism, cinema, the Movie of Spouse (Hamsar), semiotics
  • An In-depth Analysis of the Nature and Whatness of Woman in the Existentialist Feminism of Simone de Beauvoir
    Seyede Sara Chavoshi *, Husain Bostan (Najafi) Page 27

    Feminist theories, especially the existentialist theory of Simon de Beauvoir, not only has left a great impact on Western societies, has also affected the Iranian society. De Beauvoir’s definition of woman as “One is not born, but rather becomes, a woman” is a statement that expresses the ontological position of feminists with regard to women. In this definition, she views the nature of woman and femininity as a social product and a historical and cultural thing, not a divine one. This kind of approach to women has many contradictions with Islamic and cultural foundations which will be discussed below from the Islamic point of view. The findings show that, while denying the constant nature of women, de Beauvoir has considered the natural and biological role of woman, such as motherhood and marriage, as an artificial, cultural, and historical issues. However, the existence of these natural and biological differences over the centuries proves a constant nature for human being which itself is an evidence against her claim.

    Keywords: existential feminism, Simon de Beauvoir, woman, nature, existence, gender
  • An Analysis of the Status of Population in Islam and the Islamic Government
    Mohammad Fooladi* Page 41

    Population is one of the key components of development that should be considered in all policies, strategies, and planning. It is inevitable, therefore, to recognize the population, growth, age and sex structure to reach a suitable population. Accordingly, it is necessary to analyze the position of the population in Islam and the Islamic system to adopt a proper approach in this arena in our country. Using a theoretical and analytical method, this paper seeks to analyze the importance of population in Islam and the Islamic system. The verses of the Holy Qur’an and narrations in terms of population can be classified into several categories including, advising marriage and childbearing, encouragement to marry with a woman who can have many children, guaranteeing the sentence of individuals, prohibition of abortion, the importance of increasing the number of Muslims population. Based on the religious teachings, increasing the population, is the first and general rule in this respect, as Islam and all revealed religions asks their follower to increase the number of faithful and dignified population.

    Keywords: population, population in Islam, marriage, childbearing, guaranteeing the sentence, prohibition of abortion
  • Dimensions of “Social Determination of Knowledge” from the Viewpoint of Nahj al-Balagha and the Sociological Theories of Knowledge
    Husain Ajdarizade*, Hamid Parsania Page 57

    Using a comparative, qualitative content analysis, interpretative and documentary method, this paper seeks to study the dimensions of “social determination of knowledge” from the viewpoint of Nahj al-Balagha and the sociological theories of knowledge. In these two approaches, i.e. Nahj al-Balagha and the sociological theories of knowledge, the differences between Nahj al-Balagha and the social determination of knowledge have been examined based on the quintuple components including the depth of determination, degree of determination, level of determination, purpose of determination, and dominant factor. The findings show that, many sociological theories of knowledge have taken completely different methods from Nahj al-Balagha in those factors.

    Keywords: the sociology of knowledge, Nahj al-Balagha, theories, social determinism of knowledge
  • The Role of Innate Nature in Social Evolution from the Viewpoints of Allameh Tabataba’i and Martyr Motahhari
    Shamsollah Mariji*, Asghar Eslami Tanha, Husain Asadi Page 73

    Evolution and development of human societies has always been of interest to social scientists. There are three general theories on the process of societal evolution which include evolutionary, rotational and degenerating. Evolutionary theories have always sought to explain identity, cause, end of social evolutions according to their foundations and assumptions. Using the content analysis method, this paper seeks to study the identity, cause of social evolution based on the evolutionary theory of Allameh Tabataba’i and Martyr Motahhari. Putting the perfectionist innate nature in the center of their attention, they believe that social evolution in relation to innate nature is a constant issue over the time. Innate nature plays two major roles in social evolution, the main cause of the evolution of society as an intrinsic and dynamic factor and evolving society in terms of value and structure.

    Keywords: evolution, social evolution, cause of social evolution, end of social evolution
  • The Concept of Time and the Emergence of the Subject of Social Science in Heidegger's Viewpoint
    Isa Eskandari *, Hamid Parsania, Mahdi Soltani Page 89

    Social science, like any science, is made up of three elements of subject, end and method. Examining the concept of time in the view of Heidegger, this paper seeks to explain the subject of social science based on Heidegger's thinking. Thus, while comparing the Heidegger's and Max Weber's viewpoint regarding the time, the process in which social science is formed and developed is discussed. In Heidegger's view, science is a historical thing that has relationship with the foundation and existence of man; an analysis of this relation will take us to the realm of transcendental imagination and existence and will reveal Dasein's encounter with existence, which is something that happens in time. The implications of Heidegger's philosophical thinking on the developed of social science will be extended as follows, the social science will be the historical and the imaginary science that is different from the social issue based on subjective thinking. This paper has been done by a descriptive-analysis method.

    Keywords: Heidegger, time, social science, cultural science
  • The Strategy of Infiltration of Enemies and the IRI’s Culture of Defense
    Shahram Esfandiar*, Meysam Balbasi Page 105

    The Islamic Revolution challenged the intellectual system of enemies, and thus it led them to restrain or eliminate it with all their might. One of their strategies is soft contrast, which is done by complex techniques such as infiltration. On the contrary, using the religious and cultural capacities of the Iranian nation and the affirmative approach of the leaders of the Revolution, Islamic Republic of Iran has attempted to block the infiltration of the enemies within its system. Using a descriptive-analytical method, this paper seeks to study the dimensions of the infiltration of enemies into the strategy of Iranian defense culture. The finding show that, the enemies have two major and operational goals in this regard which are as follows, dismantling and weakening the basic pillars of the country's defense culture, and, in operational goal, fundamental infiltration on issues such as Velayat-e Faqih, the goals of the revolution, the people’s defense culture, defensive power, the public and government support for the armed forces, the culture of Jihad and martyrdom, revolutionary thinking and practices, geometry of the status of friend and foe and etc.

    Keywords: Islamic Republic of Iran, infiltration, culture, defense culture, Ayatollah Khamenei