فهرست مطالب

بوم شناسی کاربردی - پیاپی 29 (پاییز 1398)
  • پیاپی 29 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • ملیحه بروغنی، حسین وارسته مرادی*، علیرضا میکاییلی، علی اکبر محمدعلی پورملکشاه صفحات 1-16

    به منظور مقایسه تراکم و تنوع پرندگان در دو پهنه جنگلی مختلف، جنگل حفاظت شده شصت کلاته و جنگل تفرجی النگدره، گونه های پرنده و متغیرهای محیطی درون هر یک از 100 نقطه نمونه برداری و به شعاع 25 متر ثبت شدند. محور اول آنالیز تطبیقی متعارف دو گروه از پرندگان را از هم تفکیک کرد. گروه نخست شامل پرندگانی نظیر دارکوب سیاه، دارکوب خال دار بزرگ، کمرکلی جنگلی، توکای سیاه، سسک دم پهن بود که همبستگی مثبتی با تعداد درختان مرده افتاده با ارتفاع کمتر از هفت متر، درجه پوسیدگی درختان خشک افتاده، تراکم تاج پوشش درختان، عمق لاشبرگ و درصد پوشش علفی در جنگل شصت کلاته داشتند. گروه دوم، شامل سهره سرسیاه، کلاغ ابلق و سینه سرخ، همبستگی مثبتی را با تعداد درختان زنده با قطر برابر سینه 100-50 سانتی متر، تعداد درختان زنده با ارتفاع بیشتر از 15 متر، تعداد درختان مرده ایستاده با ارتفاع 15-7 متر و موقعیت تاج پوشش خشکه دار در پارک جنگلی النگدره نشان دادند. با توجه به نتایج آنالیز زوجی آنوسیم در فصل پاییز و زمستان، از نظر ترکیب گونه ای بین دو منطقه جنگل شصت کلاته و پارک جنگلی النگدره اختلاف معنی داری (0/001= P) مشاهده شد.

    کلیدواژگان: جامعه پرندگان، فعالیت تفرجی، جنگل شصت کلاته، جنگل تفرجی النگدره
  • علیرضا حسین پور*، حمید جلیلوند، مریم نیک نژاد، هاتف پرینژاد، امیر سوادکوهی صفحات 17-30

    طرح های جنگلداری، با برداشت درختان و نهال کاری گونه های مختلف در تنظیم تنوع گونه های درختی تاثیرگذار بوده اند و بررسی تغییرات تنوع گونه های درختی و حفظ پایداری توده با استفاده از آماربرداری طرح های جنگلداری می تواند ابزاری مناسب به منظور تصمیم گیری ها در مدیریت جنگل ها به شمار آید. برای بررسی تغییرات تنوع گونه های درختی در جنگل می توان از شاخص هایی نظیر شاخص شانون- وینر و سیمپسون استفاده کرد. در این تحقیق از آماربرداری های طرح جنگلداری سری واتسون در سال 1383 و 1393 استفاده شد. در این سال ها 369 قطعه نمونه دایره ای شکل به شعاع 10 آر با شدت 3/3 درصد و با شبکه آماربرداری 200×150 متر با GPS برداشت شد. شاخص های سیمپسون و شانون- وینر در قطعات نمونه محاسبه و سپس با استفاده از بررسی هیستوگرام، نمودار Q-Q، سمی واریوگرام و RMSE، نرمال بودن داده ها و کارایی درون یابی به روش کریجینگ بررسی شد و نقشه زمین آمار شاخص های گفته شده در سال 1383 و 1393 و نیز نقشه تغییرات آنها تهیه شد. نتایج نشان داد، طی دوره 10 ساله اجرای طرح جنگلداری، شاخص های تنوع گونه ای سیمپسون و شانون-وینر در حدود 30 درصد سطح سری بهبود یافته و حدود 60 درصد عرصه بدون تغییر و حدود 11 درصد منطقه نیز کاهش تنوع گونه ای داشته است.

    کلیدواژگان: شاخص شانون- وینر، شاخص سیمپسون، واریوگرام، درون یابی، شبکه آماری
  • فرشته مظفری، عبدالعلی کرمشاهی*، مهدی حیدری، امید کرمی صفحات 31-44

    اولین و اساسی ترین امر در مبارزه با خشکیدگی جنگل، اطلاع از چگونگی پراکنش مکانی و شدت خشکیدگی در جنگل است. با توجه به اهمیت موضوع در این مطالعه کارایی دو روش آمار مکانی و شبکه عصبی مصنوعی در تهیه نقشه شدت خشکیدگی جنگل در بخشی از جنگل های شهرستان ایلام مورد مطالعه قرار گرفت. برای نمونه برداری از روش تصادفی سیستماتیک استفاده شد. به این صورت که پس از پیاده کردن شبکه آماربرداری با ابعاد 200 × 250 متر و تعیین مرکز پلات ها با استفاده از GPS، در 100 قطعه نمونه مستطیلی شکل به مساحت 1200 متر مربعی درصد خشکیدگی درختان اندازه گیری و ثبت شد. همچنین یک نمونه ترکیبی خاک از مرکز و چهار گوشه هر قطعه نمونه برداشت و پس از انتقال به آزمایشگاه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آن اندازه گیری شد. پس از بررسی نرمال بودن داده ها، نقشه خشکیدگی با استفاده از روش های مختلف زمین آمار و شبکه عصبی مصنوعی تهیه شد. نتایج نشان داد که بهترین روش برای تهیه نقشه شدت خشکیدگی جنگل، شبکه عصبی پرسپترون چند لایه (MLP) با صحت 85 درصدی است. همچنین نتایج نشان داد که خشکیدگی بلوط دارای همبستگی مثبت با شیب منطقه و وزن مخصوص ظاهری خاک و همبستگی منفی با رطوبت و ماده آلی خاک است.

    کلیدواژگان: زوال بلوط، زمین آمار، شبکه عصبی مصنوعی، زاگرس
  • طیبه طباطبایی، فاضل امیری* صفحات 45-62

    اطلاعات مداوم و دقیق در مورد تغییرات کاربری/ پوشش اراضی برای هر نوع برنامه توسعه پایدار، که در آن کاربری/پوشش اراضی به عنوان یکی از معیارهای ورودی اصلی است، بسیار مهم است. در این مطالعه نقشه تغییرات پوشش جنگل های مانگرو در سواحل استان بوشهر با اعمال طبقه بندی نظارت شده روی سه تصویر لندست 1986، 1998 و 2018 تهیه شد. نتایج طبقه بندی نظارت شده تصاویر با استفاده از بارزسازی تصویر و تفسیر چشمی بهبود یافت. تفسیر تصویری نه تنها در افزایش دقت طبقه بندی تصاویر لندست مفید بود، بلکه در تشخیص پوشش جنگل حرا مفید است. نتایج روش مقایسه پس از طبقه بندی سطح جنگل حرا منطقه رویشگاهی عسلویه در دوره زمانی 1986 تا 2018 نشان می دهد که مساحت این اراضی 68/9 هکتار با 43/8 درصد تغییرات افزایش داشته است که این افزایش با نرخ سالانه 1/4 درصد بوده است. این تغییرات در منطقه رویشگاهی دیر نشان می دهد که مساحت اراضی تحت پوشش جنگل حرا 5/2 هکتار با 0/8 درصد تغییرات افزایش داشته است. در منطقه رویشگاهی مله گنزه مساحت اراضی تحت پوشش جنگل حرا 26/8 هکتار با 6/3 درصد تغییرات افزایش داشته است که این افزایش با نرخ سالانه 0/2 بوده است.

    کلیدواژگان: پایش تغییرات، کاربری، پوشش اراضی، بارزسازی تصویر، تفسیر چشمی، جنگل حرا
  • زهرا اصغری پوده، امید قدیریان بهارانچی، شکوفه نعمت الهی، سیما فاخران*، سعید پورمنافی صفحات 63-76

    به منظور پایش و ارزیابی پیامدهای اکولوژیک ناشی از مداخلات انسانی، کمی سازی تغییرات کاربری و پوشش اراضی ضروری است. شرایط اکولوژیک و کیفیت آب تالاب به ویژگی های سیمای سرزمین از جمله نوع و نسبت کاربری و پوشش اراضی در بالادست و پیرامون تالاب مرتبط است. در مطالعه حاضر، کاربری و پوشش اراضی تالاب بین المللی شادگان ایران برای سال های 2001، 2014 و 2017 با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست و الگوریتم شبکه عصبی تهیه و تغییرات رخ داده در این بازه زمانی آشکارسازی شد. سپس با استفاده از ابزار مدل ساز تغییر سرزمین در نرم افزار Idrisi TerrSet، کاربری و پوشش اراضی و تغییرات آن با استفاده هفت متغیر مستقل تا سال 2030 شبیه سازی شد. نتایج نشان داد که بین سال های 2001 تا 2017، وسعت پوشش آب تالاب حدود 48200 هکتار افزایش و طبقات مربوط به کاربری و پوشش اراضی شوره زار و پوشش گیاهی حدود 50000 هکتار کاهش یافته اند، اما از آنجایی که این افزایش آب تالاب ناشی از ورود زهاب و پساب صنایع مختلفی از جمله: کشت و صنعت نیشکر و... است، این افزایش به طور قابل توجهی باعث تغییر کیفیت آب و ترکیب گونه های گیاهی تالاب می شود که پهنه بندی این تغییرات نیازمند بررسی های بیشتر و مطالعات در مقیاس خرد است.

    کلیدواژگان: تغییرات کاربری اراضی، تالاب، مدل سازی تغییر سرزمین، پیش بینی
  • زهرا زنگنه، کمال ناصری*، فریدون ملتی، منصور مصداقی، نفیسه فخارایزدی صفحات 77-89

    الگوی پراکنش گیاهان یکی از خصوصیات مهم جوامع گیاهی است که بررسی و تعیین آنها در مطالعات اکولوژی و برنامه های نمونه برداری حائز اهمیت است. این تحقیق به منظور بررسی کارایی شکل و اندازه های مختلف پلات برای تفکیک الگوی پراکنش گیاه Astragalus verus Olivier با استفاده از شاخص های پراکندگی انجام شد. در این تحقیق مختصات هر یک از پایه های گون خاردار و مرز منطقه مطالعه در مراتع مایان (خراسان رضوی) توسط دوربین دیجیتال برداشت و به کمک نرم افزار R نقشه دیجیتال پراکنش گون‏ها در منطقه مورد نظر رسم شد. اشکال مختلف پلات به ترتیب مربع، مستطیل پهن و مستطیل کشیده با سطوح مختلف پلات 1، 2، 4 و 8 مترمربع در نظر گرفته شد که در مجموع 12 پلات با ابعاد 3×4 مورد بررسی قرار گرفت. شاخص های پراکندگی مطالعه شده شامل شاخص پراکنش، گرین، کپه ای لوید، موریسیتا و موریسیتای استاندارد بودند. با توجه به نتایج به دست آمده در این پژوهش مشخص شد که شاخص موریسیتا و موریسیتای استاندارد در تمام شکل ها و اندازه های پلات، یک نوع الگو را نشان دادند. این دو شاخص تحت تاثیر اندازه و شکل پلات قرار نداشته و الگوی پراکنش را بهتر نشان می دهند. همچنین این مطالعه نشان داد که دو شاخص موریستا و موریستای استاندارد نسبت به شاخص گرین و لوید از دقت بالاتری برخوردارند.

    کلیدواژگان: شاخص های پراکندگی، شکل و اندازه پلات، درجه تجمع گونه، نرم افزار R
|
  • M. Borooghny, H. Varasteh Moradi*, A. Mikaeili, A. A. Mohamadali Pourmalekshah Pages 1-16

    Density and diversity of birds in two different forest zones, namely, Shasta Kalateh Protected Forest and Alangdareh Recreational Forest, were estimated and compared. Birds and environmental variables were recorded within 25 m radius in 100 sampling points. The first axis of Canonical Component Analysis segregated two main groups of birds. The first group consisted of Black Woodpecker, Great Spotted Woodpecker, Nuthatch, Blackbird, and Cettis Warbler; these had a positive correlation with logs less than 7 m in height, the degree of the decay of logs, the density of canopy cover, litter depth, and the percentage of grass cover in Shasta Kalateh Forest. The second group including Bullfinch, Hooded Crow, and Robin had a positive correlation with the number of trees with the dbh of 50- 100 cm, the number of trees more than 15 m in height, the number of snags with 7-15 m in height, and the position of the canopy cover of snags in Alangdareh Forest Park. Also, according to the results of the analysis of similarity (ANOSIM) in the autumn and winter, there was a significant difference between Shasta Kalateh Forest and Alangdareh Forest (P=0.001).

    Keywords: Bird community, Recreational activity, Shasta Kalateh Forest, Alangdareh Recreational Forest
  • A. Hoseinpour*, H. Jalilvand, M. Niknejad, H. Parynejad, A. Savadkohi Pages 17-30

    Forestry plans have been influential on tree species and planting in different ways, regulating tree species diversity. Investigation of the changes in tree species diversity and preservation livestock sustainability by using forestry inventory can be an appropriate tool for decision makers in management. Indicators such as the Shannon Wiener and Simpson indices can be used to study the variations in tree species diversity in the forest. In this research, the  Watson series forestry inventory was used in 2004 and 2014. In the aforementioned years, 369 circular sampling plots were taken with an intensity of 3.3% and using a 200 * 150 m inventory grid with GPS. The Simpson and Shannon Wiener indices were calculated in sampling plots pieces; then, Kriging ability was investigated  using histogram, QQ plot, semivariogram and RMSE, and data normalization. The land maps of these indices were analyzed in 2004, 2014; also, their change detections were prepared. The results showed that during the 10-year period of the implementation of the forestry plan, the Simpson and Shannon Wiener species diversity indices were increased by 30%, and about 60% of the area remained unchanged; also, about 11% of the area had reduced species diversity.

    Keywords: Shannon Wiener Index, Simpson Index, Variogram, Interpolation, Inventory Grid
  • F. Mozafari, A. Karamshahi*, M. Heydari, O. Karami Pages 31-44

    The first and most important issue in forest drought management is knowledge of the location and severity of forest decline. In this regard, we used geostatistics and artificial neural network methods to map the dieback intensity of oak forests in the  Ilam province, Iran. We used a systematic random sampling with a 250 × 200 m grid to establish 100 plots, each covering 1200 m2. The percentage of the declined trees in each plot was measured and recorded. Also, a composite soil sample was extracted from the center and the four corners of each plot in order to determine their physical and chemical properties. After examining the normality of the data, the dieback intensity map was made using interpolation methods and the artificial neural network. The results showed  that the best method for dieback intensity estimation was the artificial neural network with an accuracy of 85 %, by using the multilayer perceptron algorithm. Oak decline was found to be mainly related to the slope, soil moisture, soil organic content and soil bulk density.

    Keywords: Oak decline, Geostatistics, Artificial Neural Network, Zagros
  • T. Tabatabaie, F. Amiri* Pages 45-62

    Continual access to precise information about the land use/land cover (LULC) changes of the Earth’s surface is extremely important for any sustainable development program in which LULC serves as one of the major input criteria. In this study, a supervised classification was applied to three Landsat images collected in 1986, 1998and 2018, providing mangrove forests change data in the coastal area of the  Bushehr province. The supervised classification results were further improved by employing image enhancement and visual interpretation. Visual interpretation was not only useful in increasing the classification accuracy of the Landsat images, but also in identifying the mangrove forest cover. Post-classification comparisons of the classified images of the mangrove forest area of the Assaluyeh habitat zone during a period from 1986 to 2018 indicated that the area of these lands had been increased by 68.94 hectares, with a percentage change of 43.85%, which was an increase of 1.41% per year. These changes in the Deir habitat zone showed that the area of the land covered by the mangrove forest was 5.25 hectares, with a percentage change of 0.87. In the Mela Ganza habitat zone, the area of the land covered by the mangrove forest was 26.82 hectares, with a percentage change of 6.33, which was an increase in the annual rate of 0.20.

    Keywords: Change detection, Land use, Land cover, Image enhancement, Visual interpretation, Mangrove forest
  • Z. Asghari Poudeh, O. Ghadirian Baharanchi, Shekoofeh Nematallahi, S. Fakheran*, S. Pourmanafi Pages 63-76

    Quantifying land use/land cover changes is essential to monitor and assess the ecological consequences of human disturbances. Ecological condition and water quality of wetlands are highly related to the landscape characteristics, including land use/land cover (LULC) types and their fractions in the upland and the surrounding landscape. The changing characteristics of LULC in Shadegan International Wetland, Khouzestan Province, Iran, were detected in this study by using the Landsat Satellite images of the years 2001, 2014, and 2017, which were classified using the Artificial Neural Network algorithm. Then by using Land Change Modeler (LCM) in the TerrSet IDRISI software, the future of LULC changes was simulated using six independent variables and the Markov chain method. The results of this study showed that from 2001 to 2017, about 48200 ha of the wetland water was increased and around 50000 ha of saline soils and vegetation area was decreased. However, since this water increase in the wetland was due to the entry of drainage and wastewater, particularly from sugarcane cultivation around the wetland, this increase could significantly alter the hydrology, the water quality of wetland and also, the plant species composition, as compared to historical conditions; mapping these changes requires further investigations and fine scale monitoring studies.

    Keywords: Land use change, Wetland, Land Change Modeler, prediction
  • Z. Zangane, K. Naseri*, F. Melati, M. Mesdaghi, N. Fakhar Izadi Pages 77-89

    The distribution pattern of plants is an important characteristic of plant communities, being of critical importance in ecological studies and sampling plans. This study was designed to investigate the efficiency of different shapes and sizes of quadrants to delineate the spatial patterns of Astragalus verus Olivier by using dispersion indices. At Mayan Rangeland (Khorasan Razavi), a digital camera and R software were used to locate the coordinates of individual plants and to demarcate the boundary of the study area. We used plots of different shapes, square, wide rectangular and long rectangular, with the areas of 1, 2, 4, and 8 m2, for a total of 12 combinations of shapes and sizes. The distribution indices used included Green, Lioyd, Morisita, and the Standardized Index of Morisita. The results of the study showed that the standard Morisita's index and Morisita’s index had the same distribution patterns in all shapes and sizes of plots. These two indices were not affected by plot size and shape in displaying the distribution pattern. The current study alsoshowed that Morisita’s and standard Morisita’s indices were more precise in comporison with Green and Lioyd indeces.

    Keywords: Dispersion indices, Plot shape, size, Degree of species clumping, R software