فهرست مطالب

جغرافیا - پیاپی 62 (پاییز 1398)
  • پیاپی 62 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/10/20
  • تعداد عناوین: 14
|
  • سیده کیناز محمودی، عباس سعیدی*، حسن افراخته، فرهاد عزیزپور صفحه 7

    یکی از مسایل برنامه ریزی فضایی پیوسته تعیین مناطق برنامه ریزی در سطوح و مقیاسهای مختلف بوده است. از این رو، در اغلب موارد حدود تقسیمات اداری، حتی بصورت ادغام چند منطقه تقسیماتی اساس قرار می گیرد. شاید بتوان گفت، مشکل اساسی در این رابطه هنگامی بروز می کند که بحث برنامه ریزی سطوح خرد و پایین تر از سطح استان و شهرستان، یعنی مناطق و نواحی رسمی مطرح می گردد. مفهوم "منظومه" در سالهای اخیر به عنوان بدیلی برای این سطوح خرد از برنامه ریزی فضایی که واحد تقسیماتی "بخش" را نمایندگی می کند، مطرح شده است. پرسش اساسی در این رابطه این است که آیا تعیین محدوده های تقسیماتی که اغلب بنابر ملاحظات سیاسی صورت می پذیرد، تا چه حد با الزامات برنامه ریزی انطباق دارد؟ و آیا می توان این محدوده ها را به عنوان "مناطق کارکردی" مد نظر قرار داد؟ در این چارچوب، این مقاله با بررسی بخش ضیاء آباد قزوین، به عنوان نمونه موردی، تلاش دارد، ضمن بررسی این مسایل، با بهره گیری از شیوه های کیفی بحث و اتکاء به دیدگاه پویش ساختاری- کارکردی، امکانات و موانع شکل گیری مناطق کارکردی را در سطوح خرد مورد مطالعه قرار داده، کارآمدی این سطح از عرصه های فضایی را در قالب واحدهای تقسیماتی نشان دهد. نتایج مطالعه نشان می دهد، کارآمدی منظومه ها به عنوان مناطق کارکردی نه تنها در گرو تعیین اندیشیده تقسیماتی است، بلکه اصلاح زیرساختها، سرمایه گذاری های مرتبط و پشتیبانی موثر در تخصیص امکانات و اعتبارات، شرط تعامل متناسب و کارکردپذیری واحدهای سکونتگاهی موجود در سطح منظومه ها ست.

    کلیدواژگان: منظومه روستایی-شهری، منطقه، منطقه کارکردی، توسعه یکپارچه روستایی- شهری، ضیاء آباد، قزوین
  • میثم طولابی نژاد، زهرا حجازی زاده*، محمد سلیقه صفحه 20

    تحقیق حاضر با هدف بررسی و شناسایی اثر سامانه های بندالی بر ترسالی ایران، طی دوره 1975-2016 با استفاده از شاخص عددی بندال انجام گرفت. نتایج نشان داد در فصول سرد مرکز بیشتر بندالهایی که جو ایران را متاثر کرده اند، در منطقه اطلس شمالی می باشد. همچنین بررسی شدت بندالهای موثر بر آب و هوای ایران نشان داد که بندال قوی از نظر فراوانی بیشترین تعداد را پس از بندال متوسط دارد و این نشان می دهد که ایران بیشتر تحت تاثیر بندالهای متوسط (6/74) و سپس قوی(1/21 درصد) قرار دارد. فراوانی بندال های ضعیف بسیار کم و به میزان 3/4 درصد می باشد. باتوجه به توزیع فراوانی محل رخداد بندال نیز مشخص گردید ترسالی ایران در ماهای سرد سال، هسته اصلی بندالها در میان طول جغرافیایی 30 درجه غربی تا 30 درجه شرقی بر روی پهنه های آبی شکل می گیرد و هرچه به فصل گرم سال نزدیک میشویم، این هسته ها به خشکی منتقل شده و مناطق تحت سیطره خود را با دگرگونی مثبت در پارامتر بارش و در نتیجه ترسالی مواجه می سازد. همچنین در بررسی بندال در فصول مختلف، مشخص گردید که در فصل زمستان با عقب نشینی پرفشار جنب حاره و قدرت گرفتن ورتکس قطبی، همراه با وقوع بندال های قوی و مدت دار، میانگین بارش از فصول دیگر بیشتر می باشد.

    کلیدواژگان: بندال، مدل سازی عددی، بارش، ترسالی، ایران
  • کمال رنجبری، یاشار ذکی*، رسول افضلی، اسکندر مرادی صفحه 41

    موقعیت اقوام و مذاهب در پهنه سرزمینی کشور دارای اهمیت فراوانی در آمایش و چگونگی مدیریت فضایی و توسعه فضایی است. در صورتی که اقوام در مناطق مرزی وجود داشته باشند و گرایشات ناحیه گرایی در بین آن اقوام وجود داشته باشد این وضعیت کشور را با طیفی از فرصت و تهدید مواجه می کند. از یک طرف وجود اقوام در مناطق مرزی می تواند بعنوان لولاهای ژئوپلیتیکی عمل کرده و حوزه نفوذ کشور را ارتقا بخشد و از طرف دیگر گرایشات ناحیه گرایی قومی می تواند کشور را با تهدیدات امنیتی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مواجه کند. ایران با موقعیت منحصر به فرد خود در خاورمیانه دارای اقوام و مذاهب مختلفی در مناطق مرزی است که در آنسوی مرزها نیز این اقوام دارای عقبه جغرافیایی هستند. کردها در ایران دارای وجه مشترکات متعددی با هسته مرکزی کشور هستند ولی رویکرد امنیتی و تقدم امنیت بر توسعه در آمایش مناطق کردنشین با تاکید بر مناطق مرزی استان کردستان سبب شده که پتانسیل های باالقوه طبیعی و انسانی این مناطق بارور نشوند و توسعه نیافتگی این مناطق سبب بازتولید مشکلات امنیتی بگردد. این پژوهش از نوع کاربردی و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و منابع کتابخانه ای اینترنتی به جمع آوری داده های مورد بحث پرداخته است و عوامل اثرگذار بر رویکرد امنیتی در آمایش مناطق کردنشین ایران با تاکید بر مناطق مرزی استان کردستان را با استفاده از داده های موجود تبیین کرده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که عوامل ژئوکالچر، جغرافیایی سیاسی، ژئواکونومی و ژئواستراتژیکی بر رویکرد امنیتی در آمایش مناطق کردنشین ایران با تاکید بر مناطق مرزی استان کردستان تاثیر داشته است.

    کلیدواژگان: مرز، امنیت، مناطق مرزی، استان کردستان، آمایش
  • رضا التیامی نیا*، حسن کامران دستجردی صفحه 62

    در دسامبر 2011، قیامهای مردمی، خاورمیانه و شمال آفریقا را درنوردید و جهان را شگفت زده کرد.این قیامها،اعتراضات زنجیره ای و بی سابقه ای در منطقه عرب نشین جهان از تونس،مصر و مراکش گرفته تا یمن و بحرین را در پی داشت و معترضان را به خیابان کشاند تا آزادی،عدالت، مردم سالاری،حقوق بشر و در یک کلام "تغییر" را مطالبه کنند. هدف پژوهش حاضر، ارائه درکی جامع از قیامهای عربی و توضیح قیام ناگهانی توده ای در خاورمیانه در سال 2011 و پس از آن می باشد. روش پژوهش با توجه به ماهیت تحقیق، توصیفی-تحلیلی می باشد و با استناد به منابع معتبر به دنبال پاسخ به این سوال است که چه علل و زمینه هایی منجر به شکست انقلاب های عربی و بازگشت بی ثباتی و تداوم استبداد به جهان عرب شد. یافته های پژوهش نشان می دهد مجموعه عوامل و متغیرهای داخلی و منطقه ای چون فقدان بسترهای فرهنگی لازم برای استقرار دموکراسی، عدم نهادسازی قضایی و سیاسی،ضعف تحول و نهادمندی اقتصادی و نظامی و دخالت قدرت های فرامنطقه ای همچون آمریکا و فقدان رهبری کاریزماتیک و توانمند و ضعف در گفتمان سازی و بسیج مردم و...در شکست انقلاب مصر،لیبی و یمن،تونس و تداوم استبداد و نقصان دموکراسی نقش موثری داشته است نوشتار حاضر، با بهره گیری از نظریه جان فوران و گلدستون در صدد تبیین چرایی و چگونگی ظهور نتایج متفاوت در کشورهای عربی پس از قیامهای عربی سال 2010 تاکنون می باشد.

    کلیدواژگان: انعطاف پذیری، انقلاب، بسیج سیاسی، استبداد، دموکراسی
  • علیرضا هاتفی اردکانی، علیرضا استعلاجی* صفحه 80

    گردشگری صنعت رو به رشد سالیان اخیر می باشد که دارای سود و اثرات مثبت اقتصادی بسیاری در این زمینه می باشد. به همین سبب بازاریابی مطلوب در این زمینه و جذب مخاطب از اهمیت بالایی برخوردار است و با توجه به پیشرفت صنعت و تکنولوژی در عصر حاضر نیاز است این بازاریابی از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات صورت بپذیرد و شناسایی مقوله های موجود در این زمینه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است . بر همین اساس این تحقیق با هدف ارزیابی مولفه های اساسی آی سی تی در بازاریابی گردشگری با استفاده از معادلات ساختاری نمونه موردی استان اردبیل شکل گرفت و نمونه تحقیق 385 نفر از افراد متخصص، کارشناس و صاحب نظر اردبیلی در حیطه مورد بررسی بودند که به شیوه در دسترس هدفمند پرسشنامه محقق ساخته تحقیق را تکمیل نمودند نتایج نشان داد 4 مولفه امکانات سخت افزاری ، نرم افزاری؛ زیر ساخت فن آوری اطلاعات و ارتباطات؛ مدیریت دانش و تخصص و نو آوری و تنوع بکارگیری فناوری اطلاعات عوامل اصلی در تبیین بازاریابی گردشگری برمبنای ICT می باشند. در بین مولفه های شناسایی شده مقوله زیر ساخت های فناوری اطلاعات و ارتباطات بیشترین اثر مستقیم و نیز نو آوری و تنوع بیشترین اثر غیر مستقیم را دارد و در مجموعه مولفه های شناسایی شده توان تبیین بخش زیادی از متغیر بازاریابی گردشگری را دارا می باشند. بر مبنای نتایج بدست آمده مدل طراحی شده ابزاری کارآمد در شناسایی و ارزیابی اثرات مولفه های بازاریابی گردشگری بر مبنای ICT می باشد

    کلیدواژگان: گردشگری، ICT، بازاریابی گردشگری، زیر ساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات
  • عتیق الله قمری*، کیومرث یزدان پناه درو، زهرا پیشگاهی فرد، حسین حاتمی نژاد صفحه 91

    در ساختار اقتصاد سیاسی جهان برخی کشورها توسعه یافته و برخی در حال توسعه می باشند. برخی از کشورها نیز به دلیل شکنندگی ژئوپولیتیکی و تهدیدات و بحران های داخلی و محیط خارجی نه تنها توسعه نیافته اند بلکه در مسیر توسعه نیز در حال حرکت نیستند. افغانستان نیز در حال حاضر جزء کشورهای بحرانی و توسعه نیافته جهان محسوب می گردد که هیچ چشم انداز مشخصی برای حرکت در جهت توسعه ندارد؛ نه در سطح نظریه پایه توسعه، نه راهبردهای مشخص و منسجم توسعه و نه هیچگونه سند عملیاتی با ضمانت اجرا. این مشکلات افغانستان ریشه در مسائل جغرافیایی، فرهنگی، سیاسی و امنیتی داخلی و خارجیدارد. بنابراین برنامه ریزی جهت توسعه سرزمینی این کشور نیز در گرو حل و چاره اندیشی مسائل مذکور است. برنامه-ریزی راهبردی با چهارچوب و ملاحظات سیاسی و امنیتی می تواند سبب کاهش تهدیدات امنیتی و چالش های سیاسی و در نتیجه توسعه سرزمینی گردد. بنابراین در این مقاله سعی شده است تا عوامل داخلی و خارجی اثرگذار بر آمایش سرزمینی در کشور افغانستان از منظر ژئوپولیتیکی مورد تحلیل قرار گیرد. در این راستا دو سوال قابل طرح است که: 1) قوت ها، ضعف ها، فرصت ها، تهدیدهای ژیوپولیتیکی کشور افغانستان در راستای آمایش سرزمینی این کشور کدامند؟ 2) براساس عوامل ژیوپولیتیک داخلی و خارجی چگونه می توان چشم انداز آمایش سرزمین در کشور افغانستان را ترسیم نمود؟ این مقاله به شیوهای توصیفی- تحلیلی نگاشته شده است و داده های مورد نیاز نیز به شیوه کتابخانه ای، اسنادی و بهره گیری از پایگاه ها و سایتهای معتبر اینترنتی گردآوری شده است.

    کلیدواژگان: آمایش سرزمین، ژئوپولیتیک، مدل راهبردی، توسعه و امنیت پایدار، افغانستان
  • میترا محمودیان، یوسفعلی زیاری*، رحیم سرور صفحه 104

    در سال های اخیر با رشد شهر نشینی، کاربری و پوشش اراضی شهرها مخصوصا کاربری های مجاور مناطق مسکونی که در حاشیه شهرها قرار گرفته اند تحت تاثیر فعالیت های انسانی تغییر یافته اند. به منظور آگاهی روند تغییرات و همچنین مدیریت بهینه تغییرات کاربری در آینده و در راستای برنامه ریزی مناسب ترکیب روش زنجیره های مارکوف و سلول های خودکار یکی از بهترین روش ها و ابزار می باشد که هم تغییرات در سال های گذشته را نشان می دهد و همچنین با توجه به تغییرات گذشته، تغییرات برای آینده را پیش بینی می کند. با توجه به اینکه در سال های اخیر در حوزه استحفاظی شهر کرمانشاه تغییر و تحول قابل توجهی در کاربری اراضی اتفاق افتاده است. از این رو برای پی بردن به نوع و میزان تغییرات رخ داده در منطقه فوق تصاویر سنجنده لندست 7 و 8، سال های 1372،1382، 1392، 1397 مورد استفاده قرار گرفته است. پس از عملیات بارز سازی برای کشف و ارزیابی تغییرات از روش های فازی مبتنی بر شدت انطباق (Fuzzy Artmap) و مقایسه بعد از طبقه بندی (Crosstab) استفاده شد. همچنین برای پیش بینی روند تغییرات تا سال 1411 از روش ترکیبی زنجیرهای مارکوف و سلول های خودکار استفاده گردیده است. نتایج بدست آمده از این تحقیق نشان داد که در طی 25 سال مورد بررسی در حدود 34.42 درصد تغییر کاربری در اراضی ساخته شده شهری منطقه مورد مطالعه صورت گرفته که عمدتا ناشی از فعالیت های انسانی بوده است که از جمله می توان به گسترش سکونتگاه ها و اراضی ساخته شده در روی اراضی کشاورزی در تمامی جهات اطراف شهر کرمانشاه اشاره کرد.

    کلیدواژگان: تصاویر ماهواره ای، تغییرات کاربری اراضی، زنجیره های مارکوف، سلول های خودکار، شهر کرمانشاه
  • علی جوزی خمسلویی*، مسعود تقوایی صفحه 123

    مدیریت و برنامه ریزی بحران با تاکید بر رویکردهای کلیدی از قبیل امدادرسانی و تخلیه اضطراری در کاربری های شهری اهمیت و ضرورت بسیاری دارد. در کلانشهر اصفهان این ضرورت در کاربری های تاریخی این شهری به وضوح دیده می شود. تمرکز کاربری های تاریخی در مناطق مرکزی اصفهان در کنار عواملی مانند دسترسی نامناسب، معابر تنگ و باریک، عدم تناسب فضایی، ناسازگاری در ساختار، فرسایش تدریجی بنا و فقدان برنامه ریزی مدون در این کاربری ها موجب گردیده تا کاربری های تاریخی شهر اصفهان در بحران های احتمالی آسیب پذیر باشد. روش تحقیق در پژوهش حاضر از نوع اسنادی، تحلیلی- پیمایشی و نوع آن بنیادی- کاربردی است. پژوهش حاضردر صدد است تا با تاکید بر روش مشاهده میدانی، تکمیل چک لیست و مدل سلسله مراتبی AHP به تحلیل آسیب پذیری کاربری ها و اولویت بندی آنها در عملیات تخلیه اضطراری بپردازد. اساس مطالعه بر مبنای دو گروه شاخص بنیادی و مدیریتی است. جامعه آماری تحقیق 420 بنای تاریخی شهر اصفهان است که در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده اند. نتایج تحقیق نشان می دهد که منطقه سه شهر اصفهان با وزن 49/0 در شاخص های بنیادین و 53/0 در شاخص های مدیریتی در صدر مناطق با کاربری های تاریخی آسیب پذیر قرار دارد. و در اولویت اول امدادرسانی و تخلیه است. مناطق یک، پنج، شش و سایر مناطق در اولویت بعد هستند. شناسایی و طیف بندی بناهای تاریخی بر مبنای درجه و شدت فرسایش، تقویت سازه ها، آموزش عملیات های تخلیه و رعایت پدافند غیرعامل در ساختارها از راهبردهای کلان در مدیریت بحران این کاربری هاست.

    کلیدواژگان: آسیب پذیری، شاخصهای بنیادین، شاخصهای مدیریتی، تخلیه اضطراری، کاربری تاریخی
  • ماندانا حبیبی*، حسین مجتبی زاده صفحه 138

    از ابتدای شکل گیری حکومت اسلامی، این مکتب دینی همواره در کتب مقدس و روایات بزرگان آن بر احترام بر اجتماعات مسلمانان و لزوم ارتباطات میان آنها تاکیده کرده است. تجلیگاه برجسته این مفاهیم در شهرهای قرون اولیه اسلام به ظهور رسیده است. این امر سبب شد که شهر اسلامی به عنوان فضایی برای رشد و نمو دیگر مفاهیم و اصول پای های اسلامی گردد. با این وجود با پدید آمدن تفکر مدرن و ظهور جنبشهای متعدد، شاهد آن هستیم که بسیاری از این مفاهیم با آسیبهای قابلتوجهی روبرو شدهاند. این امر در محلاتی که پیشینه تاریخی، مذهبی و مدنی غنی تری دارند به طور قابل توجهی چشم گیرتر است و ساکنان آن را میتواند با چالش های هویتی روبرو کند. منطقه 20 شهر تهران نیز از جمله این محدوده های ارزشمند است که این پژوهش با هدف سنجش خوانش ساکنان آن از منظر شهر اسلامی شکل گرفت. در ادامه پس از استخراج شاخص ها و زیرشاخصهای مرتبط با شهر اسلامی از آراء و اندیشه صاحبنظران و شکلگیری مدل مفهومی پژوهش، با استفاده از طراحی و توزیع پرسشنامه ای 50 سوالی در طیف مقیاس 5 گزینهای لیکرت، ویژگی های شهر اسلامی از منظر ادراکات ساکنان منطقه 20 با استفاده از تحلیلهای آمار استنباطی به دست آمد. نتایج ناشی از یافته ها بیانگر این حقیقت هستند که از نگاه شهروندان آسیبپذیرترین عوامل که منجر به افول کیفیت منطقه 20 شهر تهران از دیدگاه اسلامی شده است، عوامل کالبدی و محیطی بوده است و عوامل اجتماعی و ارزشی در درجات بعدی قرار دارند.

    کلیدواژگان: شهر اسلامی، کالبد، ادراک، هویت اسلامی، شهر تهران
  • سعدی محمدی، الهام داوری*، چنور محمدی صفحه 157
    طرح مساله

     شهرنشین شدن جمعیت، افزایش جمعیت شهرها و به دنبال آن توسعه شهرهای کوچک و بزرگ از ویژگی های عصر حاضر است و توسعه ی پایدار آن ها در گرو داشتن برنامه ریزی و مدیریت شهری کارآمد است آنچه همواره در مدیریت شهری مورد توجه است عمدتا مسائل و مشکلات کلانشهرها و شهرهای بزرگ، گاهی شهرهای میانی می باشد و کمتر توجهی به مسائل و مشکلات مدیریتی در روستا شهرهامی شود، در صورتی که اگر روستاشهرها بتوانند از نظر اقتصادی خودکفا باشند می توانند با پذیرش سهم عمده ای از عوامل منابع تولید، سرمایه گذاری و نیروی انسانی منطقه موجب شکوفایی و رونق ناحیه پیرامونی خود گردند

    هدف

    پژوهش حاضر تلاش دارد تا به بررسی چالش ها و راهبردهای روستاشهرهای بخش بندپی شرقی و غربی از شهرستان بابل بپردازد.

    روش

    روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی و جمع آوری داده ها مبتنی بر روش اسنادی و میدانی است. جامعه آماری پژوهش خانوارهای ساکن در بخش بندپی غربی و شرقی از شهرستان بابل است که با بهره مندی از روش کوکران 200 خانوار به عنوان نمونه آماری تحقیق انتخاب شده اند؛

    نتایج

    با جمع آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آن ها این نتایج حاصل شد که این گونه روستاشهرها با موانع و مشکلات اساسی چون دفع و تفکیک زباله، عملکرد ضعیف نهادهای شهری، پایین بودن مشارکت شهروندان در طرح های شهری و... دچار هستند که این چالش ها با راهبردهای چون تقویت سازمان های شهری، توسعه و گسترش خدمات و امکانات شهری و استفاده از ظرفیت های منطقه ای و... مسطح خواهند شد.

    نو آوری

    با توجه به اینکه روستاها شهرها به عنوان حلقه اتصال دهنده شهر و روستا نقش مهمی در تعادل و توازن منطقه ای داشته باشند بنابراین بررسی چالشها و مشکلات فرا رو و تعیین راهبردهای توسعه فضایی این گونه سکونتگاه ها از نوآوری پژوهش حاضر محسوب می شود.

    کلیدواژگان: روستاشهر، چالش ها و راهبردها، توسعه فضایی، بخش بندپی غربی و شرقی بابل
  • محسن رضایی عارفی، محمد علی زنگنه اسدی*، ابوالفضل بهنیافر، محمد جوانبخت صفحه 174

    در زون هزار مسجد-کپه داغ، توده های کارستی متعددی وجود دارد که هرگونه تحقیقات کارست ژئومورفولوژی بر روی آنها می تواند به لحاظ زمین شکل های کارست، آبخوان های آهکی، ارتباط لندفرم های کارستی با سیستم هیدرولیک کارست و کاربری و مدیریت سرزمین در این قلمروها حائز اهمیت باشد. این پژوهش با هدف شناسایی و طبقه بندی اشکال کارستی حوضه کلات انجام می شود و نقش مهمی در پروژه های مدیریت سرزمین در مناطق کارستی خواهد داشت. ابزار تحقیق شامل نقشه های توپوگرافی، زمین شناسی، عکس های هوایی، تصاویر ماهواره ای، مدل رقومی ارتفاع(DEM) و نرم افزارARC GIS می باشد. پس از مرزبندی حوضه مورد مطالعه و شناسایی اشکال کارستی آن، از روش های طبقه بندی سویجیک، والتهام ، کماتینا و هراک جهت طبقه بندی اشکال کارستی این حوضه استفاده شد. اشکال کارستی این حوضه از تنوع بالایی برخوردار بوده و انواع کارنها، دولین ها، دره های کارستی و چشمه های کارستی را شامل می شوند. مطالعه اشکال کارستی حوضه کلات مشخص نمود براساس طبقه بندی سویجیک، این اشکال در ردیف کارست های انتقالی، براساس طبقه بندی والتهام و فوکس در ردیف کارست های جوان، براساس طبقه بندی کماتینا در ردیف کارست های ناودیسی و براساس طبقه بندی هراک در ردیف کارست های کوهزایی قرار می گیرد

    کلیدواژگان: ژئومورفولوژی کارست، حوضه کلات، دولین، کارن، دره های کارستی
  • مهدی زنگنه*، محمد جواد صفایی، مریم سمیعی صفحه 191

    سکونتگاه های غیررسمی یکی از مهمترین وجوه شهرنشینی ایران است؛ بطوریکه نه تنها در شهرهای بزرگ بلکه در شهرهای متوسط و کوچک نیز چنین پدیده ای وجود دارد. یکی از شهرهای درگیر کشور در این زمینه، شهر تربت حیدریه است؛ که نیازمند بکارگیری رویکردی جامع برای حل مسئله است. هدف این تحقیق ساماندهی سکونتگاه های غیررسمی با رویکرد توانمند سازی در شهر تربت حیدریه است. این پژوهش از نوع توسعه ای_کاربردی می باشد و از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات به دو روش کتابخانه ای و پیمایشی(پرسشنامه) گردآوری شده است. و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون همبستگی پیرسون، رگرسیون چند متغیره استفاده شده است. جامعه آماری چهار پهنه ی سکونتگاه های غیررسمی شهر تربت حیدریه از جمله مناطق رباط بالا، رباط پایین، کوی امام و حیدرآباد است و حجم نمونه به تعداد 400 نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شده اند. در این پژوهش هر کدام از شاخص های واگذاری اختیارات و مشارکت، شاخص امنیت و شاخص های اجتماعی و اقتصادی به عنوان متغیر مستقل و شاخص توانمند سازی به عنوان متغیر وابسته مد نظر قرار گرفته شده است که از بین آنها بهبود شاخص اجتماعی و اقتصادی بیشترین تاثیر را در رویکرد توانمند سازی دارد. براساس مدل رگرسیون چند متغیره بهبود شاخص های اجتماعی و اقتصادی بیشترین تاثیر و در اولویت های بعدی به ترتیب شاخص واگذاری اختیارات و مشارکت و شاخص امنیت در دستیابی به توانمند سازی سکونتگاه های غیررسمی موثر خواهند بود.

    کلیدواژگان: سکونتگاه های غیر رسمی، ساماندهی، توانمندسازی، تربت حیدریه
  • اعظم یوسفی* صفحه 206

    حوزه دریای خزر یکی از مناطق مهم نفت خیز جهان به شمار می آید و کشورهای حاشیه آن جمعا 51 درصد ذخایر نفت و 15 درصد ذخایر گاز جهان را در اختیار دارند. نظام سوسیالیستی شوروی سابق سالهای سال تنها تولید کننده نفت و گاز از منابع دریای خزر بود. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، امکان بهره برداری از این منابع برای پنج کشور ایران، آذربایجان، ترکمنستان، قزاقستان و روسیه فراهم شد. از دیدگاه ایاالت متحده، دریای خزر یکی از دو منطقه بسیار مهمی است که می تواند پاسخگوی تقاضای روزافزون جهان برای انرژی باشد. و به این دلیل باید در کنترل موثر آن قدرت قرار گیرد. در مورد ذخیره نفت خزر برآوردهای گوناگونی از حداکثر 522 میلیارد بشکه تا حداقل 02 تا 02 میلیارد بشکه وجود دارد. 02 میلیارد بشکه رقمی است که بیشتر شرکت ها در منطقه به کار می برند. (1) با در نظر گرفتن این حقیقت که دو کشور منطقه ای خزر یعنی روسیه و ایران، بیش از 02 درصد ذخیره گاز طبیعی جهان را دارا هستند، می توان اهمیت فراوانی برای خزر- آسیای مرکزی در امر انرژی گازی برشمرد، اما در حقیقت و در عمل این گونه نیست. ذخایر گاز هر دو کشور در بخش هایی دور از منطقه خزر واقع شده اند. برخی از اندیشمندان آمریکایی در ژئوپولیتیک جدید ترکیبی از دو منطقه مهم انرژی زای خلیج فارس و دریای خزر به عنوان دو منبع مهم انرژی را بیضی استراتژیک انرژی «The Ellipse Energy Strategic»نامیده اند که ایران را در میان گرفته است. کشورهای این منطقه علی رغم دارا بودن ژئوپولیتیک مشترک دارای نگرش های متفاوت می باشند.حال این سوال مطرح است که »عوامل تاثیرگذار بر تحوالت ژئوپلیتیک کشورهای حوزه دریای خزر کدامند؟« به نظر می رسد موقعیت ژئوپلیتیکی جدید حوزه دریای خزر ناشی از عواملی چون ملیت، جمعیت، اقتصاد و غیره بوده است. و در این مقاله به بررسی اهمیت ژئوپلیتیکی کشورهای حوزه دریای خزر بخصوص جمهوری اسلامی ایران می پردازد

    کلیدواژگان: ژئوپلیتیک، استراتژی، کشورهای حوزه دریای خزر، قدرتهای فرامنطقه ای
  • مهدی میرمعینی*، سمانه جلیلی صدرآباد صفحه 218

    امنیت همواره یکی از مهم ترین نیازهای انسان بوده که یکی از جلوه های آن با قرارگیری فرد در فضاهای شهری ایجاد می شود. از این رو کالبد شهر نقش مهمی در کیفیت بخشی به آن ایفا می کند. یکی از رویکردهای پیش رو به منظور کاهش جرم و در نتیجه افزایش امنیت، CPTED است که به دنبال نظریه های «چشمان ناظر» جین جیکوبز و «فضاهای قابل دفاع» اسکار نیومن شکل گرفت. اما به نظر می رسد نقطه اتکا این نظریه ها توجه صرف بر حضور کمی افراد و غفلت آن ها در توجه به مساله امنیت در قالب نظریه چیدمان فضای بیل هیلیر و تاثیر تغییرات پیکره بندی فضا بر تعاملات اجتماعی، حضور مشترک و کیفیت حضور افراد بوده است. به همین منظور، مقاله حاضر در ابتدا به بررسی میزان امنیت محیطی در محله سرآسیاب تهران با استفاده از چک لیست مکان سنجی و در قالب اصول و راهبردهای CPTED پرداخته است. سپس با استفاده از نرم افزار Depth Map، نقشه هم پیوندی محله استخراج شده و تاثیر چیدمان فضا بر امنیت محیطی آن، مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج یافته های فوق که در قالب جدول سوات جمع آوری شده، نشان دهنده پایین بودن میزان امنیت محیطی در محله سرآسیاب است. به همین دلیل اقدام به ارائه پیشنهادات لازم در راستای ارتقای امنیت محیطی و در قالب اصول طراحی راهبردی شده است. در نهایت نیز به مدل سازی تاثیر تغییرات کالبدی پیشنهادی به منظور بهبود وضعیت پیکربندی فضایی، افزایش هم پیوندی و امنیت محیطی، مبادرت ورزیده شده است.

    کلیدواژگان: حضور مشترک، امنیت محیطی، CPTED، چیدمان فضایی، تکنیک مکان سنجی
|
  • seyedeh Kinaz Mahmoodi, Abbas Saidi*, Hasan Afrakhteh, Farhad Azizpour Page 7

    One of the serious issues of spatial planning is to determine planning regions at different levels and on different scales. Hence, in most cases, the boundaries of administrative units or even their composition are the basis for measures. It can be argued that the fundamental problem arises when the question of planning is raised at the micro and lower levels of the provinces and districts, in the formal sub-regions and areas. The concept of the "constellation" has emerged in recent years as an alternative to these small levels of spatial planning, which represents the "district" unit. The key question in this regard is to what extent does the delimitation of the administrative divisions, which are often based on political considerations, conform to the requirements of planning? And can these units be considered as "functional regions"? In this context, this paper attempts to study these issues by considering the District Zia-Abad of Qazvin as a case study, while investigating these problems, using qualitative methods of discussion and relying on the “structural-functional dynamics” approach, to identify the opportunities and barriers to the formation of functional regions at the micro level, and the effectiveness of this level of space arena in the form of such administrative subdivisions. The results of the study show that the efficiency of constellations as functional regions depends not only on the deliberation of subdivisions, but also on the modification of infrastructure, the associated investments and effective support in the allocation of facilities and credits, the proper condition for the interaction and the functionality of existing settlements at the constellation level

    Keywords: Rural-urban Contellation, Region, Functional Region, Integrated Rural-urban Development, Zia-abad, Qazwin
  • meysam toulabi nejad, zahra hejazizadeh* Page 20

    The purpose of this study was to investigate and identify the effect of blocking systems on Iran's poisoning during the period 1975-2015 using the Blocking numerical index. The results showed that in the cold seasons most of the blockades affecting the atmosphere of Iran were in the northern Atlas. Also, the study of the severity of effective blockades affecting Iran's climate showed that the strong blocking is moderate in terms of the highest number after the blocking, indicating that Iran was more affected by moderate blocking (74.6%) and then strong (21.1%). The number of weak blocking is very low (4.3%). Due to the frequency of occurrence of blocking also was found wet Iran in months. Cold, the core of the blocking in between longitude 30 ° west and 30 ° East over the Atlantic formed and as the warm season approaching, the core the land was transferred to the regions dominated by positive changes in parameters affect precipitation. Also, in Bandal's review in different seasons, it was revealed that in winter, with the retreat of the adjacent high pressure and the strength of the polar vertex, along with the occurrence of strong and long blockades, the average rainfall is more than the other seasons.

    Keywords: blocking, numerical modeling, rainfall, wet year, Iran
  • eskandar moradi Page 41

    The location of the tribes and religions in the territory of the country is of great importance in the management of space and space development. If there are ethnic groups in the border regions and there are regionalismist tendencies among those ethnic groups, this situation poses a country with a range of opportunities and threats. On the one hand, the existence of peoples in the border regions can act as geopolitical hinges and promote the sphere of influence of the country, and, on the other hand, ethno-regionalist tendencies can face the country with security, political, economic and social threats. Iran, with its unique position in the Middle East, has many tribes and religions in the border regions, which are also geographically located on the other side of the border. Kurds in Iran have many common interests with the central core of the country. But the security approach and security priority on development in the Kurdistan region, emphasizing the border regions of Kurdistan province, have caused the potentially natural and human potential of these regions not to be fertilized and the underdevelopment of these areas produces reproduction Get security issues. This applied research and using descriptive analytical method and Internet library sources has been used to collect the data. The factors affecting the security approach in Kurdistan regions are emphasized on the border regions of Kurdistan province, using existing data. has done. The results of the research show that geocultural, geo-political, geo-geomechanical and geostrategic factors have affected the security approach in the Kurdish regions of Iran with an emphasis on the border areas of Kurdistan province.

    Keywords: Border, Security, Border Areas, Kurdistan Province, spatial planing
  • hassan kamran Page 62

    In December 2011, popular uprising swept away Middle East and Africa north and wondered the world. This uprising led to Chain and unprecedented protests in the Arab region from Tunisia, Egypt Morocco to Yemen and Bahrain and took the protests to the street to call freedom, justice, democracy, human right and in one word “change”. Purpose of this research is present of comprehensive percept of Arab uprisings and explanation of popular sudden and spontaneity uprising in Middle East in year 2011 and until now. Method of research is descriptive and analytical method. This research based on credible sources is looking for to answer to this question “what causes and fields led to failure of Arabic revolutions and return of instability and continuing tyranny to Arab world. Findings of this research shows that sets of internal and external causes and varieties such as lack of essential cultural contexts (conditions) to establish of democracy, lack of political and judicial Institutionalization, weak of developments and economic and military Institutionalization and intervention of extra0regional power such as America, lack of Charismatic and empowered leader and weak of Discourse and people mobilization and…..have contributed in defeat revolution of Egypt ,Libya and Yemen and continuation of tyranny and Deficiency of democracy in Arab world. This research using theory of John Furan and Goldstone is going to explain why and how rise of different results in Arabic countries after Arab uprising year 2010 until now.

    Keywords: flexibility, revolution, political mobilization, tyranny, democracy
  • Alireza Estelaji* Page 80

    Tourism is a growing industry in recent years, with many positive economic benefits and benefits. For this reason, optimal marketing in this field and attraction of the audience is very important and, given the advancement of industry and technology in the present day, this marketing needs to be done through ICT, and the identification of the categories in this field is very important. High up. Accordingly, this research was conducted with the aim of evaluating the basic components of ICT in tourism marketing using structural equations of case study in Ardebil province. A sample of 385 experts, experts and experts of Ardebili were studied in a manner that The purpose of the research was to complete the researcher-made questionnaire. The results showed that 4 components of hardware, software, infrastructure of information and communication technology, knowledge management, expertise and innovation, and the variety of information technology application are the main drivers for the explanation of tourism marketing based on ICT. Are. Among the identified components, the category of infrastructure of information and communication technology has the most direct effect, as well as innovation and diversity has the most indirect effect, and in the identified components of the component can explain a large part of the tourism marketing variable. Based on the results, the designed model is an effective tool for identifying and evaluating the effects of tourism marketing components on the basis of ICT

    Keywords: Tourism, ICT, tourism marketing, Infrastructure of Information, Communication Technology
  • Atiqullah Ghamari*, Qiuomars Yazdanpanah Dero, Zahra Pishgahi fard, Hossein Hataminejad Page 91

    In the structure of the political economy of the world, some countries are developed and some are developing. Some countries are not only not being developed due to geopolitical fragility and threats and internal crises and the external environment, but also on the path to development. Afghanistan is now considered to be one of the world's worst-hit and underdeveloped countries, with no clear prospects for development, nor at the level of the basic development theorem, nor with clear, coherent development strategies, nor with any operational guarantee document. These problems in Afghanistan are rooted in internal and external issues of geography, culture, politics and security. Therefore, planning for the country's territorial development depends on solving these problems. Strategic planning with a framework and political and security considerations can reduce security threats and political challenges and, as a result, territorial development. Therefore, this article attempts to analyze the internal and external factors affecting territorial integration in Afghanistan from a geopolitical point of view. In this regard, there are two questions to be asked: 1) What are the strengths, weaknesses, opportunities, and geopolitical threats of Afghanistan in its spatial planinng? 2) How can the landscape of the land in Afghanistan be mapped based on internal and external geopolitical factors? This paper has been written in a descriptive-analytical manner, and the required data is also compiled in a library, documentary and bases and websites.

    Keywords: Spatial Planinng, Geopolitics, Strategic model, Sustainable Development, Security, Afghanistan
  • Yusufali Ziari*, rahim sarvar Page 104

    In recent years, the urbanization, use and land cover of cities, especially the adjacent residential areas located on the periphery of the city, have been affected by human activities. In order to be aware of the changes process as well as to optimize the management of future user changes in order to properly plan the combination of Markov chain and automated cells is one of the best methods and tools that shows the changes in past years and also with regard to past changes. Predicts changes for the future. Considering the fact that in recent years Kermanshah City has had significant changes in land use. Therefore, in order to find out the type and extent of the changes in the area above, the Landsat 7 and 8, 1993, 2003, 2013, 2018 have been used. After visualization, Fuzzy Artmap and Crosstab comparisons were used to detect and evaluate the changes. Also, to predict the process of change, by March 2033, a combination of Markov chain and automated cells has been used. The results of this research showed that over the past 25 years, about 34.42% of the change in utilization has taken place in the studied area, mainly due to human activities, including the expansion of settlements and lands built on agricultural land In all directions around the city of Kermanshah.

    Keywords: Satellite images, Land use changes, Markov chains, Automatic cells, Kermanshah city
  • Masoud Taghvaei Page 123

    Crisis Management and planning based on critical issues as rescue and emergency evacuation in urban land uses is very important. This approach in Isfahan is necessary. Concentration of heritage land uses in central area of Isfahan along with Factors such as inadequate access, narrow streets and alleys, spatial incompatibility, structural maladaptation, gradual erosion of the building and lack of systematic planning in heritage spaces has been caused the historical land uses of Isfahan to be vulnerable in potential disaster. Method of research in the paper is descriptive and analysis- survey and its type is fundamental and practice. The research with emphasis on field work, check list and AHP model is trying to analysis of vulnerability of heritage land uses and their prioritization in emergency evacuation. Structure of research has been established on Basic Indicators, Management criteria. The case study is 420 heritage building of Isfahan the documented in national list. Results that showed Isfahan third district is very vulnerable and in the first priority of evacuation and rescue based on 0.49 weight in basic indicators and 0.53 weight in management ones. First, fifth, sixth and other urban district of Isfahan are in next stages. Identification and classification of monument based on degree and severity of destruction, reinforcement of buildings, training of evacuation operations and civil defense in land use are major strategies in disaster management of these land uses.

    Keywords: vulnerability, Basic Indicators, Management criteria, Emergency Evacuation, Heritage Land Use
  • Hosein Mojtabazadeh Page 138

    From the beginning of the formation of the Islamic government, this religious school has always emphasized in the sacred books and the narrations of its elders about respect for Muslim communities and the necessity of communication between them. The outstanding manifestation of these concepts has emerged in the cities of the early centuries of Islam. This has led the Islamic city as a space for the development of other Islamic fundamental principles and principles. However, with the emergence of modern thinking and the emergence of numerous movements, we see that many of these concepts have been met with considerable damage. This is considerably more significant in neighborhoods with a rich historical, religious, and civilian background, and its inhabitants can face the challenges of identity. The 20th district of Tehran is also one of the most valuable areas for this study, with the aim of measuring the readings of its inhabitants from the perspective of the Islamic city. Following the extraction of indices and sub-indexes related to the Islamic city from the opinions of experts and the conceptual modeling of the research, using the design and distribution of 50 questionnaires in the spectrum of 5 likert options, the characteristic The findings of the Islamic city were derived from the perceptions of the inhabitants of the 20th area using inferential statistics. The results of the findings suggest the fact that from the viewpoint of citizens, the most vulnerable factors that led to the deterioration of the quality of the 20th district of Tehran from the Islamic point of view were physical and environmental factors, and social and value factors are at a later stage. have.

    Keywords: Islamic city, Physical, Perception, Islamic Identity, Tehran
  • saadi Mohammadi, elham davari*, chnoor mohammadi Page 157
    Problem Scheme

    Urbanization and increase of population, and consequently development of small and large towns are among today's trends. The sustainable development of the mentioned items is bound to having an efficient urban management and planning. Urban management focuses highly on the issues of metropolises, large cities and sometimes mid-sized ones, and it gives much less attention to the managerial issues in rural urban areas. However, if rural urban areas can be economically independent, they can play a significant role in flourishing and booming their surrounding environment through holding a major share of production, investment and human resources.

    Objective

    Thus, the present study aimed to investigate the challenges and strategies of rural urban areas which have recently turned into towns.

    Method

    This is a descriptive-analytical research which collected its data through the documentation and field techniques. The population included households residing in East and west Bandpey district of Babol town, among which two hundred households were randomly selected as sample using the Cochran's method.

    Results

    Finally, after information collection and analysis, it was concluded that such rural urban areas are facing fundamental issues and obstacles such as waste disposal and separation, poor performance of urban bodies, low engagement of citizens in urban projects, etc. which can be resolved through adopting strategies such as reinforcement of urban organizations, development and expansion of services and urban facilities, utilization of local potentials, etc.

    Innovation

    Considering that village-cities as a city-village link play an important role in regional equilibrium, the study of the challenges and challenges of the future and the determination of the spatial development strategies of these settlements is an innovation of this research

    Keywords: Rural urban areas, challenges, strategies, spatial development, east, west Bandpey
  • mohsen rezaei arefi, mohammad ali zangeneh asadi*, aboalfazl behniyafar, mohammad javanbakht Page 174

    There are relatively few karstic masses in the Hezar masjed-Kope Dagh zone where any geomorphological karst studies can is important be based on karst land form, calcareous aquifers, correlations of karst forms with karst hydraulic system, and land use and management in this area . This research is aimed at identifying and classification Karst forms basins in order to better and more accurately identify the karstas of this basin and to play an important role in land management projects in Karst areas .The research tool includes topographic maps, geology, aerial photographs, satellite imagery, digital elevation model (DEM) and ARC GIS software .After the boundary of the studied basin and identification of its karstic forms, the methods of classification Cvijic, Walthem, Komatina, and Herak for categorization of karstic forms of this basin were used.The karstic study of this basin shows that its karstic forms have a high diversity and include a variety of karren, Doline, karst valleys and karstic springs.The study of the karst forms of the Kalat basin revealed that, according to the Cvijic classification, these forms were in the row of transition karsts, based on Walthem and Fokes classification in the row of young karsts, based on the classification of the Komatina in the row of synclinal karst and based on the classification of Herak in the row of the karstic Orogeny.

    Keywords: Karst geomorphology, Kalat basin, Doline, Karren, Karstic valleys
  • mahdi zanganeh*, mohammad javad safayi, maryam samiei Page 191

    Informal settlements is one of the most important aspects of urbanization in Iran, in a way that not only in the big cities but also in the medium-sized and small towns, these kind of phenomenon exist. One of the cities in Iran that engage in this phenomenon is Torbat Heydarie that requires the utilization of comprehensive application for problem solving. The aim this study is to organize the informal settlements with empowerment approach in Torbat Heidarie city. This study is developmental-practical and the method of it, is descriptive-analytical. The method of collecting information is done in two way; library and survey (questionnaire) and for analyzing the data, the methods of descriptive statistics, Pearson correlation and multiple regression, were used and in order to provide the empowerment strategies of informal settlements, initially the Delphi technique was used to make the planning participatory and in the next stage, the swot strategic model was used. The statistical society are some of informal settlements of Torbat Heydarie, such as areas of high Rabat, areas of low Rabat, Koye Emam and Heidar Abad and the sample size are 400 people that were chosen by the multistage cluster sampling method. In this study, each of the indicators of authority delegating and participation, security indicator and social and economical indicators are considered as a independent variable with empowerment approach to the dependent variable. Among them, social and economical indicator have the most effects on the empowerment approach. According to multiple regression model, social and economical indicators have the most effects and in the next step respectively, assignment of authorities and participation indicator and security indicator in achieving the empowerment of informal settlements have priority. The result of swot model indicated that aggressive strategies placed as a initial priority of informal settlements empowerment.

    Keywords: Informal settlements Empowerment, Torbat Heydarieh
  • Mehdi Mirmini*, Samaneh Jalili Sadrabad Page 218

    Security has always been one of the most important human needs, this notion is defined once a person is present in an urban space. Therefore, the physical aspects of the city play an important role in its quality. One of the leading approaches to reducing crime, and consequently increasing security, is CPTED, which was inspired by Jane Jacobs's "Eyes on the Street" and Oscar Newman's "Defenseless Spaces" theories. But these theories have neglected addressing the quality of people's presence in the community and its relation with security issues. Bill Hayler's Space Syntax theory examines this phenomenon as a relation to co-presence of citizens. For this purpose, the present paper first examines the environmental security in Sarasiab neighborhood of Tehran using a checklist, based on the CPTED principles and strategies. Then, using Depth Map software, the neighborhood map has been extracted and the impact of space syntax on its environmental security has been evaluated. The results of the above findings, which have been gathered in the SWOT table, indicate a low level of environmental security in the Sarasiab neighborhood. For this reason, it has come up with the necessary suggestions for promoting environmental safety in the form of strategic design principles. Finally, modeling the impact of proposed physical changes to improve spatial configuration, interconnection and environmental security has been carries out.

    Keywords: Co-Presence, Environmental Security, CPTED, Space Syntax, Place-Check