فهرست مطالب

الجمعیه العلمیه الایرانیه للغه العربیه و آدابها - پیاپی 52 (1398)
  • پیاپی 52 (1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید اسماعیل حسینی اجداد، حامد پورحشمتی* صفحات 1-22

    لقد انبری الشعر المعاصر یبحث عن طرق شتی ترسخ دور المفردات والتراکیب، وتتیح الهروب من رتابه کل ما هو معهود وتقلیدی، وهذا ما جعل الشاعر یستجیر بطرائق بصریه تناسب تعبیره ویغدق علی تصامیم قصیدته الشکلیه بنیه معماریه جدیده تتناسق مع مدلول المفردات وتنضیدها السطری. من هذه الطرق اتباع انزیاح السطور الشعریه حیث ینتشر بجلاء فی الشعر العربی والفارسی المعاصر، وقد بینت لنا الجوله فی قصائد الشاعرین محمد إبراهیم ابی سنه واحمد شاملو انهما یتمسکان فی حنایا سطورهما بتقنیات بصریه عالیه لنقل تجاربهما الشعوریه ورواهما الفکریه. تحاول هذه الدراسه باتباعها المنهج الوصفی - التحلیلی ان تتناول اهم وظائف السطر الشعری فی مستویاته الانزیاحیه المتفشیه لدی الشاعرین معتمده فی تطبیقها علی المدرسه الامریکیه للادب المقارن. یدل مجمل حصیلتها علی ان الشاعرین اقبلا فی قصائدهما علی اهم انزیاحات السطر الشعری کاسلوب التموج السطری الذی یظهر مدی تاثیر وطاه الملابسات الحرجه علی نوع کتابتهما، والهبوط التدرجی الذی یوحی بانهیار المضامین متزامنا مع هبوط المفردات الشکلی مسرعا وبطیئا، وایضا التشکیل العمودی الذی یاتی لدیهما فی موقفی التساوی الافتتاحی والتساوی الضمنی للاسطر، وفی النهایه اسلوب الصمت الذی قد ینطلق من تنقیط الصمت القصیر نحو تحقیق الصمت النقطی الطویل.

    کلیدواژگان: الانزیاح، السطر الشعری، محمد إبراهیم ابو سنه، احمد شاملو، المقارنه
  • زهره بهروزی، علی خضری* صفحات 23-40

    الإیقاع عنصر بالغ الاهمیه فی الشعر ویعتبر من مقوماته البنیویه الاساسیه؛ لان الإیقاع فضلا عن القیم الجمالیه التی یمنحها للشعر، یسبق الفکره ویوثر علی السامع تاثیرا عمیقا؛ فلذا یزید من التاثیر الدلالی فی توصیل المعانی. تعتبر قصیده "الموجه الحمراء" لسلیمان العیسی نموذجا لهذا التاثیر الإیقاعی فی نقل الافکار والاحاسیس فالقصیده تتمیز بإیقاعات صوتیه تتبلور من خلال الإیقاع بشقیه الداخلی والخارجی؛ لان هذه البنیه الموسیقائیه تجعل المتلقی یستعذب الکلام ویدرک الاحاسیس والمفاهیم المکنونه.  بما ان للإیقاع دورا اساسیا فی بناء النص ودلالاته الإیحائیه، فقد سعی هذا البحث وفقا للمنهج الوصفی التحلیلی واعتمادا علی الجانب الإحصائی ان یجیب عن السوال التالی: ما مدی تاثیر الظواهر الإیقاعیه علی انتقال المعانی فی قصیده "الموجه الحمراء"؟ من خلال هذا البحث توصلنا إلی نتائج اهمها ان الشاعر انشد القصیده علی البحر الکامل للتعبیر عن مقاصده؛ لان مفاهیمها الرصینه تتطلب استخدام هذا البحر. وقد اعتمد فی روی القافیه علی حرفی "الدال"، و"الباء" لقدرتهما الصوتیه وائتلافهما مع المعانی المکنونه وراء الکلمات. فی مجال الإیقاع الداخلی للنص، استعان الشاعر بتکرار الاصوات المجهوره والشدیده واوردها بنسبه عالیه لکی یخلق جوا إیقاعیا ینهض بالسامع إلی الکفاح بغیه نیل الحریه. ومن اجل الحفاظ علی هندسه النص ومدی إثارته للمتلقی استعان بالمحسنات اللفظیه کالجناس ورد العجز علی الصدر.

    کلیدواژگان: الشعر العربی المعاصر، البنیه الإیقاعیه، ادب المقاومه، سلیمان العیسی
  • عیسی متقی زاده*، هادی نظری منظم، طاهره خان آبادی، سید رضا موسوی صفحات 41-62

    لا شک فی ان إثراء المخزون اللغوی للمتعلمین یسهم کثیرا فی تنمیه مهاراتهم اللغویه. وهناک عدد کبیر من المفردات المشترکه بین اللغتین العربیه والفارسیه یختلف معناها او نطقها فی اللغتین، مما یودی احیانا إلی بروز المشکله لدی متعلمی اللغه العربیه من الناطقین بالفارسیه عند استخدامها اثناء التحدث او الکتابه بالعربیه. فإن تعلم هذه المفردات وإمکانیه استخدامها بشکل صحیح یحظی باهمیه بالغه لمتعلمی اللغه العربیه من الناطقین بالفارسیه؛ وهذا الامر یتحقق من خلال التعلیم الهادف لهذه المفردات. إذن تسعی هذه الدراسه الاهتداء إلی معاییر علمیه لاختیار المفردات المشترکه والطرق المناسبه لتدریسها لکی تساعد متعلمی اللغه العربیه فی إیران علی إزاله مشکله التداخل اللغوی الناتجه عن المفردات المشترکه بین اللغتین. واعتمدت الدراسه‎ ‎علی المنهج المسحی واستخدمت الاستبانه لجمع المعلومات. تتکون عینه الدراسه من 35 استاذا من اساتذه اللغه العربیه فی الجامعات الإیرانیه. تدل النتائج علی ان کل واحد من المعاییر الثلاثه التی ذکرها الاخصائیون لاختیار المفردات وهی: مستوی المتعلم، وحاجاته اللغویه، والهدف من تعلیم اللغه، یحظی باهمیه کبیره فی اختیار المفردات المشترکه للتدریس؛ وللمفردات العربیه التی تستخدم فی اللغه الفارسیه والمفردات المتشابهه شکلا والمختلفه معنی والمفردات العربیه التی تغیر شکلها فی اللغه الفارسیه اسبقیه فی الاختیار. وفیما یخص طرق التدریس فقد اظهرت النتائج ان الاساتذه یعتقدون ان تدریس المفردات باستخدام الصور، وتدریس المفردات من خلال التحلیل التقابلی بین اللغتین یعدان طریقتین مناسبتین لتدریس المفردات المشترکه.

    کلیدواژگان: اختیار المفردات وتدریسها، العربیه، الناطقون بالفارسیه
  • محمد جعفر اصغری*، سمیرا حیدری راد، کمال دهقانی اشکذری صفحات 63-82

    ریفاتیر من منظری سیمیائیه الشعر التی تعالج الاشارات المضمره وراء الاشعار؛ فهو یلقی اهتمامه علی القارئ ومقدرته الادبیه مشیرا إلی ان علامات القصیده تنحرف عن النحو العادی؛ فالقارئ یکشف عن اللانحویات المتکرره فی ها مستعینا بمقدرته الادبیه لا بمجرد مقدرته اللغویه. فبناء علی ما تقدم، تتناول الدراسه قصیدتی «التینه الحمقاء» لإیلیا ابی ماضی و«صنوبرین» لمحمد جواد محبت لتبیین ما فیهما من بنیه دلالیه مشترکه. اما البواعث الرئیسه للمقارنه بین القصیدتین فهی ان الرساله التی تنطوی علی ها القصیدتان بما فیهما من مضامین ودلالات متقاربه المعنی، تفرض علی القارئ النموذجی تجاوز عقبه الواقع؛ لان کلتا القصیدتین تصفان وصفا ینحرف عن تصویر الواقع مودیا إلی تفسیر رمزی یرتبط بقراءه ریفاتیر. تعتمد الدراسه علی المنهج الوصفی-التحلیلی لتبیین النحو التولیدی، والاستخدامات الفعلیه وغیرها من آلیات تسمح بقیام عملیه التواصل بین المرسل والقارئ؛ کما تطبق نظریه ریفاتیر السیمیائیه علی القصیدتین؛ فهذا المنهج یبدو اکثر ملائمه من حیث هو طریقه لقراءه شعر یناقض المعتاد من النحو والدلاله. اما ما اهتدت الدراسه إلیه من نتائج، فتشیر إلی ان التناقض بین المحاکاه واللانحویات فی القصیدتین یرشد القارئ إلی الکشف عن التعابیر المتراکمه المشترکه منها: "الانانیه، والقساوه، والدمار وظروف المجتمع القاهره" التی تتیح مجالا لیبتنی النص من جدید. وهو عند المقارنه بین الماتریس البنیوی فی القصیدتین یدرک رسالته الموکده علی الالتزام بالصداقه والجود کالشفرات الإیجابیه فی ذهنه مبرهنا علی ان وحده القصیدتین تکمن فی الهیبوغرام المشترک وهو "اساس الحیاه صداقه بعیده عن الانانیه". واهم الدلالات المتباینه تدل علی ان المنظومات الوصفیه "اسلاک الاتصال" و"الجمال" تسیر وفقا لشفره "العلاقات البشریه" فی قصیده «صنوبرین»، و"السخاوه" فی قصیده «التینه الحمقاء».

    کلیدواژگان: السیمیائیه، نظریه ریفاتیر، ایلیا ابوماضی، محمدجواد محبت، التینه الحمقاء، الصنوبران
  • هادی رضوان* صفحات 83-104

    یعد الشیخ محمد باقر البالکی من ابرز العلماء الاعلام فی القرن الرابع عشر للهجره بکردستان. وقد کتب العلامه کثیرا من الرسائل والشروح والحواشی فی مختلف العلوم والمعارف الإسلامیه، ومن اهم هذه المولفات القیمه حاشیته المشهوره علی تفسیر القاضی ناصر الدین البیضاوی، فإنه اودع فی ها کثیرا من الدقائق واللطائف والمباحث النفیسه المتعلقه بعلم التفسیر. تتناول هذه الدراسه منهج البالکی فی تفسیر القرآن الکریم من خلال تفسیر سوره البقره فی هذه الحاشیه، فالباحث یشیر إلی المصادر التی اعتمدها الشیخ فی حاشیته کما یبحث عن منهجه فی التفسیر ویبین موقفه من العلوم اللغویه والنحویه والبلاغیه. والبالکی فی هذه الحاشیه یشرح الخلاف الموجود فی تفسیر الآیات فی کثیر من الاحیان ویفصل القضایا المحتاجه إلی التفصیل ویشرح قول البیضاوی شرحا وافیا رافعا لغموض العبارات کما إنه یوافق آراء المفسرین - ومنهم البیضاوی - تاره ویخالفها اخری ولکنه مستقل برایە ویسلک فی تفسیره مسلکا علمیا استدلالیا حتی یصل إلی القول الصائب ویصرح بانه لایبالی هل یوافق قوله قول الآخرین ام لا؟ ومما یلفت النظر ان البالکی فی هذه الحاشیه مفسرا اکثر منه شارحا ومحشیا خلافا لما نراه فی کثیر من الشروح والحواشی مما هو داب العلماء المتاخرین. ویفترض ان البالکی اتی فی حاشیته بآراء جدیده نحویه وبلاغیه لا توجد فی تفاسیر القدماء، وهذا البحث بصدد الإجابه عن هذا السوال: ما هی اهم هذه الآراء الجدیده فی حاشیه البالکی فی تفسیر سوره البقره؟ وتستخدم الدراسه المنهج الوصفی - التحلیلی وتاتی باهم ما وصل إلیه البالکی فی تفسیر سوره البقره من ان منهجه استدلالی وانه یتکلف فی بعض الاحیان ویزید وجوها علی تفسیر البیضاوی وانه لم یراحع ما اخذ منه البیضاوی احیانا فیقع فی نوع من الإشکال یرید الخروج منه.

    کلیدواژگان: البالکی، تفسیر البیضاوی، سوره البقره، النحو، البلاغه
  • جلال مرامی*، رجاء ابوعلی، قاسم عزیزی مراد صفحات 105-124

    نقش زبان در رویکرد نظام مند فرمالیستی منحصر در ارتباط نیست؛ بلکه پای را فراتر از این گذاشته و به ایجاد فرهنگ و تولید شناخت منجر شده است. بنابراین این مقاله درصدد پاسخگویی به این سوال مهم است که: متن ادبی چه رابطه ای با شناخت و گفتمان فرهنگی می تواند داشته باشد؟ در این مقاله بر اساس رویکرد یادشده به بررسی موتیف «بخشش بدون منت» و تطبیق آن بر دو نمونه از کتاب قرآن و دیوان متنبی پرداخته ایم. روش مقاله، تحلیلی انتقادی است که بر اساس نظریه فرمالیسم در رویکرد شکل دهی جامعه شناسی به تبیین مسائل مطرح شده پرداخته است. هدف اصلی پژوهش این است که به بررسی و تبیین نقش متن ادبی در شکل دهی به فرهنگ و تاسیس گفتمان های شناختی متفاوت می پردازد. ازاین رو متن ادبی نه به عنوان آیینه جامعه قبل از خود، بلکه به عنوان تحرکی در جهت ایجاد فرهنگ و شناخت متفاوت است. و در پایان به این نتیجه رسیده ایم که شیوه کاربرد زبان در نمونه قرآنی به گونه ای است که منجر به ایجاد یک نوع گفتمان فرهنگی شناختی در حوزه دموکراسی گشته است، اما شیوه کاربرد زبان در نمونه دیوان متنبی به گونه ای است که لزوما منجر به ایجاد یک جامعه طبقاتی و درنتیجه استثمار انسان به دست انسان شده است.

    کلیدواژگان: فرمالیسم، تحول فرهنگی، زبان، جامعه شناسی، قرآن، متنبی
  • صفحات 161-169
|
  • Ismael Hoseyni Ajdad Niaki, Hamed Poorheshmati* Pages 1-22

    The contemporary poem seeks to find out ways to strengthen the role of lexicon and composition as well as to avoid uniformity of their traditional functions. It is exactly what encourages poets to apply visual methods proportion to their expression in one hand, and on another hand to add new structure accordance with the meaning of words and their line orders to their exemplum designs. Poetic line defamiliarization is among well-known methods that are widely used by contemporary Arab and Persian poets, especially the present research focuses on exemplum of Muhammad Ibrahim Abu Senna and Ahmad Shamlou who oblige themselves throughout their poetic lines to apply uppermost visual flexible techniques to transfer their feeling and decisions. The present analytical-descriptive research addresses fundamental functions of poetic line defamiliarization used by both aforementioned poets relying on American comparative literature school. Our work has led us to conclude that both poets focus on functions of poetic line defamiliarization in their exemplum; from poets’ viewpoint undulating line, indicating influence of tension on their writing style, gradual fall, representing fast and slow semantic fall along with subjective lexicon collapse, linear vertical structure, using for implied and inaugural equity of lines, and finally silence technique, in which punctuation is sometimes used to start a short silence and end in a longer one are notable instance.

    Keywords: defamiliarization, poetic line, Muhammad Ibrahim Abu Senna, Ahmad Shamlou, Comparison
  • Zohreh behroozi, Ali khezri* Pages 23-40

    Rhythm is a very important element in poetry, and it is one of the essential ingredients Because rhythm is the aesthetic that it gives to the poet a faster effect on the listener and, therefore, adds to the effect of the meaning of the poem. This rhythmic and musical effect is very effective in resistant poetry especially in the qasida "al-Mūjat al-ḥamrā" of Sulaīman al-˓īsa, a qasida full of epic meanings that the listener understand revolutionary concepts, the same concepts of excitement that make the hard-core nation Emotionally, the listener understands this feeling from the rhythmic structure seen in both aspects of the inner rhythm and external rhythm. The purpose of this research is to investigate the rhythmic and musical structure of the qasida "al-Mūjat al-ḥamrā" based on the descriptive analytical method, and find the musical elements used in the poet,and discover the Semantic effect of musical elements on qasida. So we use the method of censusing to determine how much it has been used. These musical elements. So in this study, we arrived at the

    results

    The poet has composed the poem on the beat al-baḥr al-kāmil because the concepts used in the poem have a high semantic and need to be firmly laid out with a precise framework, and the poet has used the letter "al-dāl", and "al-bā" a lot, for the sound power of these two letters, but in the inner rhythm, the poet has used too much of the plosive letters to create a rhythmic and musical space poet with these strong letters for prepossessing of the listener to fight and to achieve freedom, and verbal esthetics is seen in the qasida such as:" al-ǧinas", "rad al-˓aǧuz ala al șadr" Because the poet has used some similar words to illustrate the opposition between the Palestinians and the occupiers , and the purpose of repeating some of the words is to emphasize the concept that was mentioned at the beginning of the verse.

    Keywords: contemporary Arabic poetry, rhythmic structure, Sulaīman al˓īsa, the qasidaal-Mūjat al-Hamrā
  • Isa Motaghizadeh*, Hadi Nazari Monazzam, Tahereh Khanabadi, Sayyes Reza Mousavi Pages 41-62

    Undoubtedly, the richness of the lexical lexicon has a special role in improving its linguistic skills. There are many common vocabulary in Persian and Arabic languages, which in some cases have different meanings in two languages. And Arabic language learners face many problems in their ability to use them. Hence, the correct learning of these words and the ability to correctly apply them to Arabic learners of Persian language is of particular importance. The present study attempts to study the problems of Persian-Arabic Arabic learners in the use of common vocabulary of Persian and Arabic languages in terms of the quality of choosing their common vocabulary and teaching methods. The research method is descriptive-analytical and survey And the instrument used for data collection is a Researcher questionnaire distributed among (35) Arabic language and literature professors of the universities of the country. The results of the research show that in selecting vocabulary, each of the three criteria of linguistic level, linguistic need and interest and the purpose of teaching the language are equally important. Arabic vocabulary that is used in Persian is a common vocabulary that looks similar in both languages and has different meanings. Arabic terms that have been changed in Persian form and spelling have been chosen as the priority. In vocabulary teaching method, the use of word teaching method using image, the method of verbal analysis of two-language vocabulary and the use of the semantic relation of conflict are more appropriate for teaching common vocabulary.

    Keywords: vocabulary selection, them teaching, Arabic Language, Persian speaker
  • Mohammad Jafar Asghari*, Samira Heidariye Rad, Kamale Dehghani Pages 63-82

    The present study investigates the two Qasidas "the Stupid Fig" by Elia Abu Madi and "the Two Pines" by Mohammad Javad Mohabbat to reach a common semantic structure between the two. The main reasons for the comparison between the two Qasidas are the message that two refer to the same meanings, and the reader goes beyond the referral of the work to the real world because two Qasidas give such a description that return of the image leads to a symbolic analysis associated with the Riffaterre’s reading.This research is based on a descriptive-analytical method to explain the generative grammar, the application of verbs, and other mechanisms that allow the process of communication between the author and the reader. Riffaterre’s Semantic Theory is also adapted to two Qasidas. This method seems more suitable because it is the one for reading poetry that violates conventional syntax and semantics.The research results show that the contradiction between the level of imitation and the syntactic deviations in two Qasidas leads the reader to the discovery of similar semantic accumulation between them such as selflessness, cruelty, destruction, and the hard conditions of the community that make it possible to re-create the text.In contrast to the structural matrix, the reader understands the two lines of commitment to friendship and forgiveness as inspirational codes in his mind, and specifies that the unity of the two Qasidas lies in the common hypnogram, which is that "the basis of the life of friendship and honesty is far of self-esteem".

    Keywords: semiotics, Riffaterre’s Theory, Elia Abu Madi, Mohammad Javad Mohabbat, the Stupid Fig, and the Two Pines
  • Hadi Rezvan* Pages 83-104

    Sheikh Muhammad Bāqir al-Bālikī is considered among the most prominent Islamic scholars in the fourteenth century Hijri in Kurdistan. The connoisseur has written many treatises, commentaries and annotations in diverse Islamic knowledge areas, and one of his precious works is his famous annotation on Tafsir al-Baidhawi, which truly shows the Sheikh’s high status in exegesis. He has embedded in it various subtleties and precious matters relating to the knowledge of exegesis. This study examines al-Bālikī’s methodology of exegesis of the Holy Quran through the sections on sūrah a-Baqarah in this annotation. The author discusses the sources relied upon by the Sheikh in his annotation, also his methodology of exegesis and his stance on lexicology, syntax and rhetorics. He settles disputed matters in many cases and expands upon problems needing elaboration, and clarifies alBaidhawi’s opinions. He sometimes agrees with the commentators including al-Baidhawi and the other times disagrees with them. He is independent in his opinions, while following a deductive approach until reaching the right opinion. He declares that he doesn’t mind whether his opinion consents other’s opinions or not. Strikingly, al-Bālikī is more of an exegetist than a commentator or annotator in contrast to much of commentaries and annotations of the late Islamic era. This study is conducted according to analytical-descriptive methodology and presents most important matters deduced by al-Bālikī in his interpretation of sūrah Al-Baqarahh.

    Keywords: al-Bālikī, Commentary on Tafsir al-Baidhawi, Anwar al-Tanzil wa-Asrar al-Ta’wil, syntax, lexicology, rhetoric
  • Jalal Marami *, Raja Abu Ali, Ghasem Azizi Morad Pages 105-124

    Language as the main factor at creating literary speech plays main rule in existence and formation culture and cognition at all levels. Because of that connection between language and thought cognition in literary text, and related issues including cultural - cognitive change, are not separated subjects. But this connection itself is a kind of culture and lifestyle. Also, the role of language in regular systematic formalist is not unique at communication. But it's more that and causes creation of culture and production of cognition. Therefore, this research wants to answer this important question that: What literary text can be related to cultural recognition? In this research according to above approach, we study the motif of ungraceful forgiveness and comparing it on holy Quran and mutanabbi poems. The method of this research is analytical - critical Based on the theory of formalism in the formulation of sociology that explained above issues. The main purpose in this paper is explaining the rule of literary text forming the culture and creating different cognitive speech. Therefore the literary text is different not as a mirror of the society before itself, but as a movement in the direction to the creation of culture and cognition. At the end we found that the method of using language in holy Quran causes creating Cultural _ cognitive in domain of democracy. But this method in mutanabbi poems is not necessarily the result of the creation of a class society and as a result of the exploitation of man by man.

    Keywords: Formalism. Cultural development, language, sociology, the Quran. mutanabbi poems