فهرست مطالب

تاریخ، سیاست و رسانه - سال دوم شماره 4 (پیاپی 8، زمستان 1398)
  • سال دوم شماره 4 (پیاپی 8، زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/12/05
  • تعداد عناوین: 6
|
  • فرهاد امیدوار، فاطمه رزمجویی صفحات 491-506

    پژوهش حاضر که به شیوه توصیفی با تکیه بر روش اسنادی _ میدانی انجام شده است به بررسی جایگاه و ارزش حمام های ایرانی در شکل گیری تعاملات اجتماعی به عنوان مکان های سوم دنج پرداخته است. نتایج نشان داده است حمام های تاریخی ایرانی به عنوان آثاری تاریخی نقش بسیار مهمی در شکل گیری تعاملات اجتماعی، حفظ فرهنگ و تمدن ایرانی داشته اند. این حمام ها با داشتن معماری، گچ بری، نقاشی های اسطوره ای و مذهبی در کنار دیگر آثار تاریخی در مراکز جمعیتی همچون مسجد، بازار و ارگ حکومتی (مشخصه های اصلی شهرسازی ایرانی-اسلامی) قرار دارند. حمام های تاریخی به عنوان فضاهای عمومی جزو میراث فرهنگی ملموس به شمار می آیند که اندیشه حاکم بر مفاهیم زیبا شناختی نقاشی، هنرهای ظریف حمام و به خصوص دنج بودن آن ها جهت برقراری تعاملات اجتماعی گفتمان، میراث فرهنگی ناملموس حاکم بر آن ها هستند.

    کلیدواژگان: حمام های تاریخی، فضای عمومی، مکان سوم، اسطوره
  • حسن شکوه صفحات 507-538

    نوسازی از چه زمانی در ایران شروع شد؟ آیا نوسازی در طول تاریخ ایران یک فرایند طبیعی و محصول تحولات عادی و بومی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بوده است یا یک پدیده تحمیلی وهدایت شده ؟. بسیاری از مورخان غربی شروع فرایند نوسازی یا مدرنیزاسیون را از زمان شروع سلسله پهلوی وبه عنوان فرایند وسیر طبیعی تحولات جامعه ایران می دانند. این مقاله سعی دارد با بررسی توصیفی و تبینی و با استفاده از روش کتابخانه ای و اسنادی، مطالعه شواهد و قرائن و تحولات اقتصادی و اجتماعی إثبات کند که اگر چه فرایند نوسازی نیاز طبیعی جامعه ایران پیش از دوران پهلوی بخصوص از ابتدای دروان قاجاریه بوده است. ولی این جریان در دوران قاجار بدون درنظر گرفتن هویت و بنیادهای اجتماعی ایران با هدایت، کنترل ودخالت کشورهای استعمارگر بخصوص انگلیس و با کمک گرفتن از برخی گروه های اجتماعی مانند درباریان، روشنفکران، فراماسونری همچنین سرمایه‏داری وابسته به صورت غیر بومی آغاز و تداوم یافته است. این روند باعث عمیق تر شدن بی ثباتی و وابستگی اقتصادی در دوره قاجار و بعد از آن شده است.

    کلیدواژگان: نوسازای، قاجار، پهلوی، ایران، بریتانیا
  • عبدالرضا رفیعی* صفحات 539-564

    پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال1991میلادی، قفقاز جنوبی که جزئی از خاک این دولت به شمار می رفت به استقلال دست یافت؛ این رخ داد که تحولی عظیم در حوزه ی بین الملل محسوب می شد نتوانست باعث بی توجهی روسها به عنوان جانشین شوروی نسبت به این منطقه شود؛ بر همین اساس، روسیه که این منطقه را جزئی از حوزه ی خارج نزدیک و منافع ملی خود قلمداد می کرد، خواهان حفظ نفوذی انحصاری در این منطقه شد. از طرفی دیگر به دلیل اهمیت سیاسی-امنیتی، ژئوپلیتیک-ارتباطی قفقازجنوبی، این منطقه مورد توجه قدرت های فرامنطقه ای از جمله اتحادیه اروپا نیز قرار گرفته است. اتحادیه اروپا با درک اهمیت این منطقه برای روس ها، این منطقه را در طرح های ادغام منطقه ای خود قرار داده که این اقدام، باعث به خطر افتادن هژمونی روسها در قفقازجنوبی و ایجاد چالش مهمی در حوزه ی خارج نزدیک این دولت شده است. بنابراین، این نوشتار با روش توصیفی-تحلیلی و در چارچوب نظریه نوواقع گرایی تهاجمی این فرضیه را مطرح می کند که ورود قدرت فرامنطقه ای اتحادیه اروپا به قفقاز جنوبی با هدف ادغام جمهوری های این منطقه در سازمان های اروپایی، نفوذ انحصاری روسیه در قفقاز را به چالش کشیده و چالش مهمی برای فدراسیون روسیه در خارج نزدیک محسوب می شود.

    کلیدواژگان: اتحادیه اروپا، فدراسیون روسیه، قفقاز جنوبی، طرح شراکت شرقی، سیاست همسایگی، خارج نزدیک
  • یاسر دهقانی صفحات 565-586

    هدف از پژوهش حاضر بررسی مقایسه ای مفهوم آزادی از منظر مکاتب فلسفی و دین اسلام می باشد. اینکه آزادی چیست و چه اهمیتی دارد، امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته است زیرا مشخص شدن مفهوم آزادی تعیین کننده مفاهیم بسیار مهمی چون آزادی سیاسی، آزادی علمی، تربیت و... است. از سویی دیگر مشخص شدن این مفهوم باعث عدم سوء استفاده از این واژه توسط افراد مختلف می شود. از جمله سوء استفاده‌های از آزادی، یکی دانستن آن با آنارشیسم یا هرج و مرج‌طلبی است. یکی دیگر از شایع ترین سوء استفاده‌های از آزادی را سیاسیون هر کشور انجام می‌دهند تا تحت لوای نام آزادی، منافع نامشروع خود را به دست آورند. از این رو و با توجه به هدف پژوهش، روش تحقیق کیفی از نوع مقایسه ای است و در همین راستا نظر برخی متفکران مکاتب فلسفی ایده آلیسم، رئالیسم، ناتورالیسم، پراگماتیسم، اگزیستانسیالیسم، مارکسیسم، اومانیسم و لیبرالیسم به عنوان مکاتب شاخص فلسفی مورد بررسی قرار می گیرد و در ادامه نظر برخی متفکران اخیر دین اسلام و مذهب تشیع ارائه می گردد تا در نهایت به کمک این نظرات یک تعریف قابل قبول از این مفهوم تعیین گردد.

    کلیدواژگان: آزادی، اسلام، غرب، مکاتب فلسفی
  • خدیجه شجاعیان، ساسان گودرزی* صفحات 587-616

    بحران ریزگردها را می توان به مثابه تهدیدی برای امنیت زیست محیطی و ملی تلقی نمود. به گمان بسیاری از محققان در نظام بین الملل کنونی، امنیت چهره سنتی و نظامی خود را از دست داده و بعدی غیرنظامی نیز یافته است. از آنجایی که گفتمان هایی نظیر قدرت، منافع و اهداف، دولت و جنگ دگرگون شده، بنابراین مفهوم امنیت نیز دچار تحول شده است. امنیت در این حالت یک مقوله فراگیر است که خودش را به صورت یک ساختار شامل مجموعه ای از فرصت ها و تهدیدات مطرح می نماید. در این میان بحران های زیست محیطی ازجمله مسائل نوظهوری است که به یکی ازموضوعات عمده در امنیت بین الملل مبدل شده و جایگاه آن را از سیاست پست به سیاست عالی تغییر داده است .این بحران ها زمانی که با سایر چالش های سیاسی، نظامی و رقابت های کشورها در تامین اهداف ملی خود گره می خورند به موضوعی در سیاست بین الملل تبدیل می شوند. بنابراین مخاطرات زیست محیطی را نیز باید به محیط امنیتی کشورها اضافه نمود. این مخاطرات جمع وسیعی از جوامع را در بر می گیرد و درجه شمولیت آن بالاست، لذا طیف وسیعی از اقدامات را طلب می‌کند. اثرات چنین تغییراتی، تهدیدات کوتاه مدت و بلندمدتی را برای امنیت انسانی به وجود می آورد عده ای معتقدند از آنجایی که عواملی چون گسترش بیابان ها و نوسانات شدید اقلیمی و حوادث جوی (نظیر سیل، خشکسالی و گردوغبار) زندگی انسان ها و دیگر موجودات کره زمین را تهدید می کنند باید آن ها را به چشم یک تهدید امنیتی فوری نگریست. روش تحقیق این پژوهش به صورت کتابخانه‌ای می‌باشد که به واکاوی و تحلیل مسایل حقوقی دولت‌ها در زمینه ریزگردها می‌پردازد. به طور کلی می توان گفت فرایند هایی که سبب بهره برداری بیش از حد از منابع طبیعی و یا تغییر اقلیم می شوند اساسا با فرایندهای گسترده تر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی که خود بخشی از اقتصاد درهم تنیده سیاسی است پیوند دارد. لذا فرایندهای جهانی شدن، وابستگی متقابل در عرصه اقتصاد و سایر حیطه های زندگی بشر به نحو فزاینده ای به موضوعات زیست محیطی بعد منطقه ای و جهانی بخشیده است.

    کلیدواژگان: ریزگردها، محیط زیست، دولت ها، قوانین
  • حیدر مقدسی صفحات 617-642

    آموزش عالی و توسعه آن به مثابه بستری برای تولیدعلم و فناوری، توانمندسازی منابع انسانی،تقویت اقتصاد دانش بنیان، گسترش و ارتقاء مشارکت اجتماعی،تقویت سرمایه اجتماعی، هویت بخشی و تولید فرهنگ برتر، الهام بخشی و الگوسازی در منطقه و جهان اسلام، تاثیرگذاری بر فرآیند تحولات منطقه ای و جهانی،و... یکی از بنیادی ترین مولفه های تولید قدرت ملی، اطمینان بخش به امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و محقق کننده اهداف عالیه انقلاب اسلامی ایران به عنوان الگویی از مردم سالاری دینی محسوب می شود. همچنین از آنجا که مراکز علمی و پژوهشی به عنوان یکی از اهداف راهبردی بیگانگان برای تاثیر گذاری و همسوسازی آن با نیات خود، همواره تحت رصد و هدف نفوذ آنان قرارداشته، الگوهایی امنیتی در قالب سامانه های«صیانتی» و «ضد صیانتی» درعرصه آموزش عالی شکل گرفته است. این پژوهش با هدف توصیف و تبیین کنش و واکنش های این سامانه ها در چارچوب یک الگوی شناختی در سطح راهبردی با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و درپاسخ به این سوال که؛ سامانه های صیانتی و ضد صیانتی موثر در توسعه آموزش عالی ایران کدامند؟ انجام شده است. طبق نتایج بدست آمده حداقل نه سامانه کلان امنیتی موثر در توسعه آموزش عالی تحت عناوین؛ سامانه حاکمیتی، سامانه کلان اجرایی، سامانه اجتماعی، سامانه جریانات سیاسی خودی، سامانه جریانات سیاسی غیرخودی، سامانه جریان روشنفکری، سامانه فضای مجازی، سامانه امنیتی خودی و سامانه امنیتی حریف مورد شناسایی قرار گرفته که در سه الگوی کلی؛ سامانه کاملا صیانتی، سامانه های دوجانبه (دو وضعیتی) و سامانه کاملاضدصیانتی به عنوان الگویی شناختی تقسیم بندی شده اند.

    کلیدواژگان: آموزش عالی، دانشگاه، سامانه صیانتی، سامانه ضدصیانتی، سامانه دوجانبه
|
  • Farhad Omidvar, Fatemeh Razmjoe Pages 491-506

    The study is based on descriptive analysis and based on documentary-field method, which has investigated the status and value of Iranian baths in the formation of social interactions as cozy third places. The results have shown that Iranian historical baths as historical monuments have played a very important role in shaping social interaction, preserving Iranian culture and civilization. These baths with architectural, plaster, mythical and religious paintings are located alongside other monuments in populated areas such as mosque, bazaar and governmental citadel (the main features of Iranian-Islamic urbanism). Historical baths are public spaces of tangible cultural heritage, with the idea of aesthetic concepts of painting, the fine arts of baths, and their particularly cozy social interaction discourse dominating their intangible cultural heritage.

    Keywords: Historical Baths, Public Space, Third Place, Myth
  • Hasan shokouh Pages 507-538

    When did renovation start in Iran? Has modernization in Iranian history been a natural process that is the product of normal and indigenous social, economic, and political developments, or has it been an imposed phenomenon? Many Western historians see the beginning of the process of Renovation or modernization since the beginning of the Pahlavi dynasty as the natural process of the evolution of Iranian society This article tries to prove through a descriptive and explanatory study using library and documentary method, evidence and economic and social changes and evidences, that although the process of modernization of Iranian society was natural before Pahlavi period, especially from the beginning of Qajar dynasty, But the Qajar era began and continued without regard to the identity and social foundations of Iran under the guidance, control and intervention of the colonial countries, especially Britain, and with the help of some social groups such as the courtiers, intellectuals, Freemasons, as well as non-native dependent capitalism. This trend has deepened instability and economic dependence in the Qajar period and after.

    Keywords: Renovation, Qajar, Pahlavi, Iran, United Kingdom
  • Abdolreza Rafiee Pages 539-564

    After the collapse of the Soviet Union in 1991, the South Caucasus, which was part of its territory, gained independence; it came to be seen as a major international development that failed to disregard the Russians as a Soviet successor. Russia, which regarded the region as part of its external sphere of proximity and national interest, sought to maintain monopoly influence in the region. On the other hand, due to the political-security, geopolitical-communication importance of the South Caucasus, the region has also been the focus of transnational powers, including the European Union. Understanding the region's importance to the Russians, the European Union has incorporated the region into its regional integration plans, which have endangered Russian hegemony in the South Caucasus and posed a significant challenge to the outside government near it. Therefore, this paper, in a descriptive-analytical way, within the framework of aggressive realism theory, proposes that the entry of EU extra-regional power into the South Caucasus with the aim of integrating the republics of this region into European organizations would exert Russian monopoly influence in the Caucasus. It is a challenge and an important challenge for the Russian Federation abroad.

    Keywords: European Union, Russian Federation, South Caucasus, Eastern Partnership, Neighborhood Policy, Outside Close
  • Yasser Dehghani Pages 565-586

    The purpose of the present study is to compare the concept of freedom from the perspective of philosophical schools and the religion of Islam. What is and is important about freedom is very popular nowadays because defining the concept of freedom determines very important concepts such as political freedom, scientific freedom, and education and so on. On the other hand, defining this concept does not misuse the term by different people. Among the abuses of freedom is one's acquaintance with anarchism or chaos. Another of the most widespread abuses of freedom is the politics of each country in order to obtain their illegitimate interests under the name of freedom. Hence, according to the purpose of the study, the method of qualitative research is comparative and to this end, the views of some philosophers of philosophical schools of idealism, realism, naturalism, pragmatism, existentialism, Marxism, humanism, and liberalism are considered as philosophical schools of thought and the following is an overview of some recent thinkers of Islam and Shiite religion and finally, with the help of these comments, an acceptable definition of the concept can be established.

    Keywords: Freedom, Islam, West, Philosophical Schools
  • Khadijeh Shojaian, Sassan Goodarzi Pages 587-616

    The downturn of pollution crisis can be seen as a threat to environmental and national security. Many scholars in the current international system suspect that security has lost its traditional and military face and has found a civilian dimension. As discourses such as power, interests and goals, government, and war have changed, so has the concept of security. In this case, security is a pervasive issue that presents itself as a structure comprising a set of opportunities and threats. In the meantime, environmental crises are among the emerging issues that have become one of the major issues in international security and have shifted from low politics to high politics.
    These crises become an issue in international politics when they are tied to other political, military and competing states in pursuit of their national goals. Therefore, environmental hazards should also be added to the security environment of the countries. These risks cover a wide range of societies and are high in degree of engagement, thus requiring a range of actions. The effects of such changes pose short-term and long-term threats to human security. Some believe that factors such as the proliferation of deserts and extreme climatic fluctuations and catastrophic events (such as floods, droughts and dust) affect human and other creatures in planet and cause Threatening the Earth They should be seen as an immediate security threat. Research Methodology of This research is based on a library studies which analyzes the legal issues of governments in the field of pollutions. In general, it could be said that the processes which lead to over-exploitation of natural resources or climate change are fundamentally linked to the broader political, economic and social processes that are part of the politically intertwined economy. Therefore, processes of globalization, interdependence in the field of economics and other areas of human life have increasingly given rise to regional and global environmental issues.

    Keywords: Pollution, Environment, Governments, Laws
  • Heydar Moghadasi Pages 617-642

    Higher education and its development as a platform for science and technology production, human resource empowerment, strengthening of the knowledge-based economy, expanding and promoting social participation, strengthening social capital, identifying and producing superior culture, inspiring and modeling in the region and the Islamic world, Influencing the process of regional and global developments, and etc. One of the most fundamental components of national power generation, reassuring the national security of the Islamic Republic of Iran and achieving the highest goals of the Islamic Revolution of Iran as a model of religious democracy. Also, as scientific and research centers, as one of the strategic goals of aliens to influence and align with their intentions, they have always been subject to their influence and targeting security patterns in the context of 'safeguard' and 'anti-safeguard' systems, which is formed in the field of Higher education. The purpose of this study was to describe and explain the interaction of these systems within a cognitive model at the strategic level using a descriptive-analytical approach and answering the question of what are the effective and antisocial systems in the development of higher education in Iran.? According to the results, at least nine major security systems are effective in developing higher education under the heading: government system, executive system, social system, system of autonomous political currents, system of non-autonomous political currents, system of intellectual flow, system of cyberspace, system of autonomy, system of security. The opponent's security system has been identified, which are divided into three general patterns; fully protected systems, bilateral systems and fully antisense systems as cognitive models.

    Keywords: Higher Education, University, Security system, Anti-security system, Bilateral System