فهرست مطالب

  • پیاپی 7 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مجتبی گراوند*، شهرام خالدی صفحات 7-24

    از مهم ترین مسائل تاثیرگذار در حوادث تاریخ صدر اسلام تقسیم بیت المال است. به دنبال فتوحات، غنایم بسیاری به بیت المال مسلمانان سرازیر شد. عدم مدیریت درست بیت المال، تقسیم ناعادلانه و واگذاری امتیازات بر اساس وابستگی و منافع سیاسی در این دوره، موجب تغییر ارزش های اسلامی شد. به همین سبب فاصله طبقاتی و تضاد منافع در جامعه اسلامی ایجاد شد. امام علی (ع) برای تغییر این وضع، بر اساس قرآن و سنت پیامبر6 امتیازها را لغو و بیت المال را به صورت مساوی بین مسلمانان تقسیم کرد. سوال اصلی مقاله این است که آسیب های تقسیم بیت المال قبل از حکومت امام علی (ع) چه بود و سیره ایشان در تقسیم بیت المال چگونه بود؟ در این پژوهش با بررسی منابع تاریخی و تحلیل سیاسی دوره امام علی (ع)، نشان داده شد که در فاصله رحلت رسول خدا6 تا خلافت امام علی (ع) به سبب عدم مدیریت درست بیت المال، دنیاگرایی و سوءاستفاده از بیت المال در میان مسلمانان رواج یافت. اگرچه مقابله با رانت خواران بیت المال از مهمترین اقدامات و اصلاحات اقتصادی امام علی (ع) بود، با این همه آسیب های سیاست اشتباه خلفای اولیه در تقسیم بیت المال موجب بروز فتنه های جمل، قاعدین و صفین در دوره امام علی (ع) شد.

    کلیدواژگان: امام علی(ع)، بیت المال، بنی امیه، عثمان بن عفان، عمربن خطاب
  • محمد محمودپور* صفحات 25-43

    سیره معصومین: به ویژه روایات مستند از ایشان از جمله منابع مورد استفاده در بررسی تاریخ اندیشه اسلامی است. آغاز خلافت بنی امیه و تبدیل خلافت به سلطنت از حساس ترین دوره های موثر بر اندیشه سیاسی اسلام بوده است. در آن ایام امامان شیعی: بنا بر وظیفه الهی در جهت حفظ و احیای اندیشه اسلامی در برابر انحرافات اموی اقدامات خاصی انجام دادند. یکی از انحرافاتی که در زمان امام سجاد (ع)  به اوج خود رسید، تحریف مساله توحید و خداشناسی و شکل گیری عقاید انحرافی مشبهه و مجسمه بود. امام سجاد (ع)  در برابر انحرافات فکری این گروه ها، اقدام به فعالیت های علمی و فرهنگی کرد تا بدون برانگیختن حساسیت دستگاه اموی با آنها مقابله کنند. این نوشتار بر آن است تا جهت گیری امام سجاد (ع)  در حساس ترین دوره تاریخ اسلام را بر اساس «صحیفه سجادیه» مورد بررسی قرار دهد. در این نوشتار با استفاده از تحلیل محتوایی صحیفه سجادیه، مساله توحید به عنوان یکی از ابعاد سیاسی _ اعتقادی در صحیفه سجادیه مورد بررسی قرار گرفته است، تا از این طریق مقدار تاثیرگذاری اندیشه امام سجاد (ع)  بر جامعه اسلامی عصر اموی و راهبرد ایشان در جهت حفظ مفهوم و جایگاه توحید نشان داده شود. امام سجاد (ع)  با تسلط بر وضع سیاسی و اجتماعی عصر خویش، با بهره گیری از روش دعا ضمن آسیب شناسی توحید به عنوان رکن اصلی جامعه اسلامی، به باز تعریف و تبیین آن توجه کرده اند.

    کلیدواژگان: امام سجاد، بنی امیه، توحید، صحیفه سجادیه
  • سعید طاووسی مسرور*، علیرضا دهقانی صفحات 45-64

    شیعه پژوهان غربی از قرن بیستم به این سو آثار بسیاری درباره امامان شیعه: منتشر کرده اند. در بیشتر این آثار تصویری ناقص و نادرست از امامان ارائه شده است. این نقص، در آثار مربوط به امام حسن عسکری (ع) مشهودتر است زیرا مسلمانان به ویژه محققان شیعی نیز کمتر درباره آن امام پژوهش کرده اند. سوال اصلی پژوهش این است که شیعه پژوهان غربی چه تصویری از امام یازدهم (ع) ارائه کرده اند؟ این پژوهش با بررسی متون تخصصی و دانشنامه های منتشر شده در غرب، نشان داده است که غربیان کمتر از دیگر امامان شیعی به امام حسن عسکری توجه کرده اند و تنها سه مقاله درباره ایشان و یک اثر درباره تفسیر منتسب به ایشان منتشر کرده اند و در همین چند اثر نیز تصویری ناقص و حتی مخدوش و تحریف شده از امام یازدهم (ع) ارائه کرده اند.

    کلیدواژگان: الیاش، امام حسن عسکری، براشر، دونالدسون، سامرا، هالم
  • اصغر منتظرالقایم، زهرا حسین هاشمی*، فرشته بوسعیدی صفحات 65-80

    قبیله خزاعه از شاخه های معروف قبیله ازد است. ازد از قبایل بزرگ یمنی و قحطانی است که در صدر اسلام شاخه های بسیاری داشت. از این میان قبیله خزاعه در زمان حیات رسول الله مسلمان شدند و در تحولات سیاسی، نظامی و اجتماعی قرن نخست هجری حضور موثری داشتند. حضور این قبیله به ویژه در دوره امام علی (ع) پر رنگ تر شده بود. سلیمان بن صرد، عمرو بن حمق و بریده بن حصیب از صحابی پیامبر (ص) و از نخبگان سیاسی قبیله خزاعه بودند که در وقایع صدر اسلام نقش آفرینی کردند. سوال اصلی این پژوهش این است که قبیله خزاعه و نخبگان سیاسی مذهبی آن چه نقشی در تحولات دوران پیامبر(ص) و امام علی (ع) داشتند؟ در این مقاله با بررسی منابع تاریخی نشان داده شد که رجال قبیله خزاعه در دوره حیات رسول الله به ویژه در فتح مکه و روایت واقعه غدیر نقش داشته و در همراهی با امام علی (ع) در جهت گسترش اسلام و تشیع گام های موثری برداشته اند.

    کلیدواژگان: امام علی، خزاعه، تاریخ تشیع، سلیمان بن صرد خزاعی
  • سعید نمازی زادگان، محمد شمس الدین دیانی تیلکی* صفحات 81-98
    تغذیه، بهداشت و درمان از موضوعات مورد توجه امامان شیعی: است. در این میان رهنمودهای بسیاری به امام رضا (ع) منتسب شده که در مجموع به عنوان «طب الرضا» مشهور شده است. «خون درمانی» که یکی از راه های درمانی رایج در آن عصر بوده، جایگاه ویژه ای در طب رضوی دارد. سوال اصلی این پژوهش بررسی روش خون درمانی در طب رضوی است. خون درمانی به معنای تاثیرگذاری بر مقدار جریان خون در نقطه ای خاص، تغییر حجم خون بدن با خون گیری، کاستن از خون بدن از طریق رگ و مویرگ ها به کمک فصد، حجامت، بادکش و نیز تدلیک و ماساژ است. در این مقاله با بررسی طب رضوی و نقد سندی، محتوایی و دلالتی روایات مربوط به خون درمانی، نشان داده شد که روش های سفارش شده در طب رضوی عمومی نبوده و تنها به عنوان نسخه مخاطب خاص می تواند مورد مطالعه و استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: حجامت، خون درمانی، روایات پزشکی، طب الرضا، فصد، ماساژ
  • محمدرضا ابوئی مهریزی* صفحات 99-115

    کتاب هفتاد و سه ملت توسط مولفی ناشناس در سده نهم هجری به نگارش درآمده است. اثر مزبور در روزگاری به رشته تحریر درآمد که طی آن فصل مهمی از سیر تحولات فکری و مذهبی جهان اسلام به ویژه در شرق جهان اسلامی در قالب تعامل ظریف میان تسنن، تشیع و تصوف اسلامی در جریان بود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که کتاب مزبور چه تصویری از گفتمان مذهبی سده نهم هجری ارائه می دهد؟ این پژوهش با بررسی محتوایی این کتاب مختصر اما پربار نشان می دهد که مولف کتاب در قالب وصف ملل و نحل رایج در ایران و جهان اسلامی، دریافتی از دیانت اسلام را تداعی می کند که بیش از هر چیز بیانگر تسنن صوفی مشرب رایج در سده های هشتم و نهم هجری ایران است. از این رو این کتاب ضمن پافشاری بر مذهب اهل سنت و جماعت و مذمت اشکال گوناگون الحاد و زندقه، به بازتاب بینش عارفانه و اظهار محبت به اهل بیت: و برخی گرایش های تلویحی به تسنن متشیع می پردازد.

    کلیدواژگان: تسنن، تشیع، تصوف، ملل و نحل، هفتاد و سه ملت
|
  • Mojtaba Gravand *, Shahram khaledi Pages 7-24

    One of the most important issues affecting the events of the early history of Islam is the division of the baytol māl. Following the Islamic conquests, many booties were poured on the Muslims' baytol māl. Lack of proper management of baytol māl, unjust division and privilages based on political dependence and interests in this period changed Islamic values. Thus social gap and conflict of interest in Islamic society was created. To change this situation, Imam Ali (AS) withdrew the privileges based on the Qur'an and the Prophet's tradition and he divided baytol māl equally among the Muslims. The major question of the paper is what were the problems of the baytol māl division before the rule of Imam Ali (A.S) and what was his conduct such dividing? Having examined the historical sources and having made political analysis of Imam Ali (AS) era, it was shown in this research that between the demise of the Prophet (PBUH) and the caliphate of Imam Ali (AS) due to lack of proper management of baytol māl, secularism and misusing baytol māl was widely spread among Muslims. Although Imam Ali (A.S) confronted and fought baytol māl Economic renters as part of his economic reforms and measures, the previous caliphs' wrong policies caused the sedition (Fitna) of Jamal, the Qaedin and the Seffin.

    Keywords: Imam Ali (A.S), baytol māl, Bani Ummayad, Uthman bin Afvān, Omar bin Khattāb
  • Mohammad Mahmoudpour* Pages 25-43

    The infallibles conducts, namely their documented traditions, are among the reliable references used in the historical records of Islamic thought. The beginning of the Umayyads and the change of caliphate to kingdom is considered among these important historical eras in Islam. In this period, Shia imams took specific steps to preserve and revive Islamic thought against obliquity based on their divine missions. One of such heating obliquities in the era of Imam Sajjad was the alteration of the issue of monotheism and formation of allegorical and illustrative obliquities. To confront such obliquities, Imam Sajjad implemented cultural and scientific measures in a way that the government of the time would not get sensitized. The present paper is to investigate Imam Sajjad's approach toward this issue in the most peak period of the history of Islam using Sahifeh Sajjadiyah. Using a content analysis model, the issue of monotheism as one of the political and religious issues in Sahifeh Sajjadiyah was analyzed, so that the degree of Imam Sajjad's opinion influence on the Islamic society of the Ummayads period is determined, and his strategy in persevering the concept and position of monotheism is proven. Controlling the socio-political situations of his time, Imam Sajjad used the method of praying to make a kind of pathology and to redefine the issue of monotheism as one of the pillars of Islamic society.

    Keywords: Imam Sajjād, the Ummayads, monotheism, Sahifeh Sajjādiyah
  • Saeed Tavoosi Masroor *, Alireza Dehqani Pages 45-64

    Western Shiite researchers have published many works on Shiite Imams since the twentieth century onward. Most of these works show an incomplete and inaccurate picture of the Imams, especially, in the works about Imam Hassan Asgari (AS) much research has not been done by Islamic and Shiite Scholars. The main question is to see how do Western Shiite researchers have illustrated the eleventh Imam? This study, by examining specialized texts and encyclopedias published in the West, has shown that Westerners have paid less attention to Imam Hassan Askari than other Shi'ite imams. Only three articles and one work on attributed commentary to him have been penned about this imam. However, these few works have also presented an incomplete and even distorted picture of the eleventh Imam.

    Keywords: Elyash, Imam Hassan Asgari, Bezasher, Donaldson, Samerra, Halem
  • Asghar Montazer Ol Ghaem, Zahra Hossein Hashemi *, Fereshteh Boosaidi Pages 65-80

    Khozaah Tribe is one of the well-known branches of Azad Tribe. Azad is of the biggest Yamani and Qahtani Tribes which had many branches in early periods of Islam. The Khozaah Tribe presented Muslims at the time of the Prophet's (pbuh) life and among who were key figures in the political, military, and social developments of the first lunar century. The presence of this tribe had become more prominent especially during Imam Ali's time. Suleiman ibn Sorad, Amr ibn Haqm and Bareed ibn Haseeb were from the companions of the Prophet (PBUH) and political elites of the Khozaah Tribe who contributed to the events of the early days of Islam. The main question of this study is that was the contribution of Khozaah Tribe and its religious political elites in the developments of the Prophet (PBUH) and Imam Ali (PBUH)? Having studies the historical sources, the authors of this research proved that the people of the Khozaah Tribe played an important role in the conquest of Mecca and the narration of Ghadir during the lifetime of the Prophet (PBUH) and in accompanying Imam Ali (PBUH) in spreading Islam and Shiism.

    Keywords: Imam Ali (A.S), Khozaah, the history of Shiism, Suleiman ibn Sorad Khozaee
  • Saeed Namazi Zadegan, Mohammad Shamsoddin Dayani Tilaki * Pages 81-98
    Nutrition and health care are among the Shiite Imams topics of interest. In this respect, many guidelines have been attributed to Imam Reza (AS), known as "Razavi medicine". "Blood therapy", one of the most common therapies in the imam's era, is of paramount significance in Razavi medicine. The main question of this study is to investigate the method of blood therapy in Razavi medicine. Blood therapy means affecting the amount of blood flow at a particular point, changing the blood volume with blood drawing, lowering the body blood through the veins and capillaries using methods called venisection (fasd), phlebotomy (hijamat), cupping, and massage. Having investigated Razavi medicine and doing a document-based, content, and indication criticism of related traditions on homotherapy, it is revealed that the recommended methods solely applicable and prescriptible to specific audience.
    Keywords: phlebotomy, homotherapy, medical traditions, Razavi medicine, venisection, massage
  • Mohammad Reza Abui Mehrizi* Pages 99-115

    The Book of Seventy-Three Nations was written by an anonymous author in the ninth lunar century. This work was written in a period of time when an important beginning in the intellectual and religious developments of the Islamic world, particularly in the East of the Islamic world occurred in the form of intricate interaction between Sunni, Shiite and Islamic Sufism. The main question of this study is what picture does the book show of religious discourse in the ninth lunar century? Having done a content analysis of this succinct and concise book in the form of describing prevailing Islamic and Iranian nations and ideological sects, the author of this paper has mentioned that this book evokes an image of religiousness from Islam which is demonstrating a prevailing Sufist-tempered Sunnism in the eighth and ninth centuries in Iran. Thus, while insisting on Sunni and Jama'h sect and reprehending any kind of heresy, this book has reflected the mystic insights and expressing affection to Ahlulbayt and some implicit tendencies of Shiitized Tasanun.

    Keywords: Tasanun, Shiite, Sufism, nations, sects, Seventy-three Nations