فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال بیست و پنجم شماره 2 (پیاپی 92، تابستان 1398)
  • سال بیست و پنجم شماره 2 (پیاپی 92، تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/12/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سمیه فریدونی*، شادی روحانی صفحات 1-25

    نیاز بازار کار به نیروی کار ماهر و مطالبات برابری‌خواهانه پس از جنگ جهانی دوم، زمینه‌ گسترش کمی آموزش عالی در جهان را فراهم آورده و این پدیده به امری جهان‌شمول تبدیل شده است. گسترش کمی آموزش عالی در ایران نیز که با اهداف عدالت‌خواهانه آغاز شد، در دو دهه‌ اخیر رشد چشمگیری داشته و این روزها به مسئله‌ای جدی در میان سیاستگذاران تبدیل شده است. در پژوهش حاضر با طراحی پژوهشی با رویکرد کیفی و در سه مرحله، هدف پاسخ به این سوال اصلی بود که آیا گسترش کمی آموزش عالی توانسته است در بهبود عدالت آموزشی با محوریت افزایش دسترسی به آموزش عالی نقش برجسته‌ای داشته باشد؟ در مرحله اول پژوهش که از طریق مصاحبه‌ بدون ساختار با سیاستگذاران آموزش عالی انجام شد، چرایی گسترش کمی آموزش عالی از نگاه آنان بررسی شد. در مرحله بعد شش سند توسعه پس از انقلاب از منظر سیاست‌های کلان گسترش کمی آموزش عالی تحلیل و درنهایت، عدالت آموزشی در سال‌های توده‌گرایی از طریق واکاوی آماری در دو حوزه‌ جنسیت و دهک‌های درآمدی به عنوان مهم‌ترین متغیرها در حوزه تحلیل دسترسی به آموزش عالی بررسی شدند. یافته‌ها نشان داد که بر اساس نظر مشارکت‌کنندگان و نتایج به دست آمده از تحلیل محتوای اسناد، سیاست‌های گسترش کمی آموزش عالی با اهداف ارزشمندی چون بهبود عدالت آموزشی و بهبود فرصت دسترسی به آموزش عالی شروع شده، اما کژکارکردی‌ها در درک مفاهیم پایه‌ای چون دسترسی و عدالت آموزشی پیامدهای منفی خود را در آمارهای آموزش عالی نشان داده است. یافته‌ها نشان داد که گسترش کمی علاوه بر دلالت‌های فراوان خود بر افت کیفیت دانشگاه، نتوانسته است مهم‌ترین هدف خود در حوزه عدالت آموزشی و دسترسی را نیز محقق سازد.

    کلیدواژگان: گسترش کمی آموزش عالی، دسترسی، جنسیت، دهک های درآمدی، عدالت آموزشی
  • ابوعلی ودادهیر*، سمیه اشراقی صفحات 23-42

    سرمایه فکری و انسانی یکی از پایه های اصلی رشد و ترقی کشورها محسوب می شود و کمبود چنین سرمایه ای در هر کشور فرایند توسعه را با مشکل مواجه می سازد. مهاجرت متخصصان و دانشمندان و روند آن به صورت مهاجرت نخبگان به ویژه مهاجرت پزشکان یکی از معضلاتی است که سیاستگذاری مدیریت علمی بسیاری از کشورهای جهان را به خود مشغول ساخته است. مهاجرت در میان جامعه پزشکان می تواند پیامدهای مختلفی را برای ساختار خدمات پزشکی هر کشور داشته باشد که کشور ایران نیز به تازگی با مهاجرت نخبگان پزشکی رو به رو شده است. لذا، این مطالعه با هدف تبیین گرایش به مهاجرت به خارج در جامعه پزشکی انجام شد. این مطالعه کیفی- توصیفی با مشارکت 33 نفر از پزشکان و پیرا پزشکانی انجام شد که قصد مهاجرت به خارج از کشور را داشتند یا به تازگی به کشوری دیگر مهاجرت کرده‌ و تمایل به شرکت در مطالعه را داشتهاند. از نمونه گیری هدفمند و نظری طی مصاحبه نیمه ساختارمند در گردآوری داده ها بهره گرفته شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای استقرایی عرفی و کدگذاری با نرم افزار Atlas.ti8 انجام شد. برای تبیین گرایش به مهاجرت، یافته‌های کیفی نشان داد که کدهای مصاحبه‌ها از دو طبقه اصلی جاذبه‌های مقصد و دافعه‌های مبدا تشکیل شده‌اند. تحلیل داده ها به استخراج دو طبقه اصلی شامل دافعه‌های مبدا با 5 زیرمقوله عوامل اقتصادی-شغلی، عوامل فرهنگی-اجتماعی، عوامل سیاسی-مذهبی، عوامل آموزشی و تحصیلی و عوامل شخصی و نیز جاذبه‌های مقصد با 5 زیرمقوله قانونمندی و روابط، احساس امنیت، امکانات رفاهی و مادی، فرصت‌های آموزشی و فرصت‌های شغلی منجر شد. نتایج حاکی از آن بود که پزشکان و پیراپزشکان به دلیل مسائل دافعه در کشور و جاذبه‌های زیاد در کشور مقصد به مهاجرت گرایش پیدا کرده‌اند. از سیاستگذاران حوزه سلامت و پزشکی انتظار می رود تا برای پیشگیری و مدیریت روند مهاجرت نیروهای متخصص پزشکی، برنامه ها و قوانینی شفاف را درخصوص مدیریت و رفع موانع ماندگاری جامعه پزشکی و تقویت جاذبه ها تدوین کنند

    کلیدواژگان: جامعه پزشکی، مهاجرت نخبگان، عوامل دافعه، عوامل جاذبه، تحلیل محتوای استقرایی
  • فاطمه خوشنویسان، سعید شریفی*، محمدرضا نیستانی، نعمت الله فاضلی صفحات 43-61

    پژوهش حاضر به منظور سنجش ارزش آموزش عالی در میان دانشجویان دو دانشگاه غیردولتی و یک دانشگاه دولتی در شهر اصفهان به روش توصیفی از نوع همبستگی انجام شد. حجم نمونه برآوردی 307 نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد در کلیه گروه‌های تحصیلی بودند که به‌صورت تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه 30 سوالی لوترل و ریچارد (2011) در پنج بعد انتظارات خانواده، تمرکز مدرسه‫ای، ارزش تحصیلی، ارزش‌های عمومی آموزش و موانع پیشرفت بود که پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (r=0.78) برآورد شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تی تک راهه، تحلیل رگرسیونی و خوشه‌ای، با استفاده از ضابطه اطلاعات آکائیکه (AIC[1]) استفاده شد. نتایج نشان داد که ارزش برای ادامه تحصیل در دانشگاه از سطح متوسط بالاتر است. نتایج خوشه‌بندی نشان داد که در هر دو گروه انتظارات خانواده اهمیت بیشتری در تمایل دانشجویان به سمت آموزش عالی دارد و به همین دلیل، موانع پیشرفت ناشی از سوی خانواده برای آنها زیاد نیست. علاوه بر این، رفتارهای ضد مدرسه‌ای در هر دو گروه بالا بود. نتایج همچنین نشان داد که در گروه اول برعکس گروه دوم مهم‌ترین پیش‌بینی کننده انتظارات خانواده و ارزش‌های عمومی، آموزش هستند. به‌طورکلی، آنچه موجب تمایل به سمت دانشگاه می‌شود، ناشی از میل موفقیت طلبی و انتظارات خانواده است.

    کلیدواژگان: ارزش، آموزش عالی، ارزش آموزش عالی، موفقیت طلبی
  • حمید جاودانی، * مطهره حمزه رباطی* صفحات 63-86

    هدف این پژوهش پیشنهاد چارچوبی برای دانشگاه پایدار بود که با روش شناسی کیفی انجام شد. با مصاحبه نیمه ساختاریافته با اندیشه پردازان دانشگاهی که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند و نیز با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، برجسته‌ترین استوانه‌های نظری و کنش شناسانه دانشگاه پایدار شامل آموزش پایدار، پژوهش پایدار، پایبندی (خدمات) اجتماعی، سکانداری دانشگاه و بین المللی شدن دانشگاه شناسایی شدند. همچنین چارچوب مفهومی دانشگاه پایدار و فرایند پویشی (پایش، پویش و پسایند) که می‌تواند به برزیستی بشریت و زیست بوم او بینجامد، به تصویر کشیده شد. چارچوب پیشنهادی شاید بتواند راه را برای نواندیشی درباره دانشگاه آینده در سپهر اندیشه ورزی "پایداری" بگشاید.

    کلیدواژگان: پایداری، دانشگاه پایدار، آموزش عالی پایدار، توسعه پایدار، آموزش پایدار، بین المللی شدن دانشگاه
  • مهناز اخوان تفتی، فرخنده طاهری قلعه تکی*، مریم محسن پور صفحات 87-113

    هدف پژوهش حاضر ارزیابی کیفیت و شناسایی نقاط ضعف و قوت بخش‌های مختلف پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد رشته‌ روانشناسی تربیتی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بود. روش پژوهش از نوع ارزشیابی و جامعه‌ آماری شامل تمام پایان‌نامه‌های دوره‌ کارشناسی ارشد رشته روانشناسی تربیتی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران در دوره‌ زمانی 1395-1392 بود که از میان آنها به طور تصادفی سه دانشگاه  الزهرا، تهران و علامه طباطبایی انتخاب شدند. همچنین 90 پایان‎نامه به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش چک‌لیست پژوهشگر ساخته و شامل 6 مولفه،30 شاخص و 83 نشانگر بود و روایی محتوایی لاوشی آن 92/0 و پایایی آن با فرمول پایایی بین کدگذاران(ICR) برابر80/0 به دست آمد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که وضعیت 3/63 درصد از شاخص‌های پایان‌نامه‌های بررسی شده نامطلوب، 7/16 درصد کاملا مطلوب، 10 درصد مطلوب، 7/6 درصد نسبتا مطلوب و 3/3 درصد کاملا نامطلوب است. همچنین در میان6 مولفه، وضعیت مولفه کلیات پژوهش نامطلوب، بحث ‌و نتیجه‌گیری نامطلوب، بنیان ‌نظری و پیشینه‌ پژوهش مطلوب، روش‌های پژوهش مطلوب، مسائل بنیادی مطلوب و تحلیل یافته‌ها کاملا مطلوب است. به‌منظور زمینه‌سازی برای بهبود کیفیت پایان‌‌نامه‌ها، پیشنهادهایی متناسب با ساختار و امکانات آموزشی فعلی ارائه شده است

    کلیدواژگان: ارزشیابی، کیفیت پایان نامه و روانشناسی تربیتی
  • علی افشاری، مظفر غفاری* صفحات 115-134

    متغیرهای روانشناختی در محیط های دانشگاهی، که از نظر تفاوت های فردی و شخصیتی تنوع بسیاری دارند، موجب افزایش سازگاری دانشجویان می شود و عملکرد تحصیلی آنان را تحت تاثیر قرار می‏ دهد. هدف این پژوهش تعیین رابطه باور آمیختگی اندیشه-کنش و کنترل عواطف با علایم فرسودگی تحصیلی دانشجویان با واسطه گری نشانگان وانمودگرایی بود. روش پژوهش کمی از نوع همبستگی و نمونه آماری آن شامل 250 نفر از دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه‌های استان آذربایجان غربی در سال تحصیلی 97- 1396 بود که به روش نمونه گیری خوشهای چند مرحله ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از مقیاس کنترل عواطف ویلیامز و همکاران، پرسشنامه فرسودگی تحصیلی برسو و همکاران، پرسشنامه باور آمیختگی اندیشه- عمل راچمن و مقیاس نشانگان وانمودگرایی کلانس استفاده شد. داده ها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون، بوت استراپ و سوبل و از طریق برنامه نرم افزار SPSS و Amos تحلیل شدند. نتایج نشان داد که برازندگی مدل در اصلاح اولیه از طریق حذف مسیر غیرمعنادار تایید می شود. متغیر کنترل عواطف و عامل‌های باور آمیختگی اندیشه- عمل در تعامل با نقش واسطه ای نشانگان وانمودگرایی در تبیین فرسودگی تحصیلی دانشجویان نقش دارند که در مجموع، 45 درصد از واریانس فرسودگی تحصیلی از طریق متغیرهای مدل تبیین می شود. اثر مستقیم کنترل عواطف، باور آمیختگی اندیشه-کنش اخلاقی، باور آمیختگی اندیشه- کنش احتمال برای خود و نشانگان وانمودگرایی در برآورد فرسودگی تحصیلی دانشجویان معنادار است. اما اثر مستقیم خرده مقیاس باور آمیختگی اندیشه-عمل احتمال برای دیگران معنا‌دار نیست. اثر غیرمستقیم باور آمیختگی اندیشه-عمل اخلاقی با میانجیگری نشانگان وانمودگرایی و کنترل عواطف بر میزان فرسودگی تحصیلی دانشجویان معنا‌دار است.

    کلیدواژگان: باور آمیختگی اندیشه - عمل، کنترل عواطف، وانمودگرایی، فرسودگی تحصیلی
|
  • Somayeh Fereidouni *, Shadi Rouhani Pages 1-25

    After World War II, the need for skilled labors in the economic market and democratic demands provided the setting for higher education expansion in all over the world and this has become a universal phenomenon.  In addition, higher education in Iran that initiated with the justice-seeking goals has experienced significant expansion in the last two decades. Nowadays expansion of higher education has been the main issue among the policy makers in Iran. By designing a qualitative research in three stages, the current research tried to answer the following main question: does higher education expansion in Iran play a significant role in improving educational justice and access to higher education? In the first stage of the research, which was conducted through10 unstructured interviews with higher education policy makers, the reasons for the quantitative expansion of higher education were examined from their point of view. After that, 6 after revolution official developmental documents were analysed. Finally, educational justice in the years of massivism were evaluated through statistical analysis in two areas of gender and income decks as the most important variables in the analysis of access to higher education. According to the participants’ points of view and official documents analysis, the results showed that higher education expansion initiated by the valuable goals such as improving educational justice and access to higher education. However, malfunction about some main concepts such as access and educational justice have show negative consequences on higher education statistics. The results also showed that higher education expansion has an impact on declining higher education institutions’ quality and it has failed to fulfil its most important goal in the field of educational justice and access.

    Keywords: Higher education expansion, Access, gender, Economic class, Educational justice
  • AbouAli Vedadhir *, Somayeh Eshraghi Pages 23-42

    Intellectual and human capital is one of the main foundations of the countries' growth and development, and the lack of such capital makes development process difficult. The migration of specialists and scientists and its trend as elite migration, especially the migration of physicians, is one of the problems that has plagued the scientific management policy of many countries around the world. This migration within the medical community can have different consequences for the structure of the medical services in any country. Iran has also recently faced with migration of the medical elite. Therefore, this article aimed at explaining the tendency to migrate abroad in the medical community. This qualitative-descriptive study was conducted through the participation of 33 physicians and paramedics who were planning to migrate abroad, or have recently immigrated to another country and had a desire to participate in the study. Purposeful and theoretical sampling was used during the semi-structured interviews for collecting data. Data were analyzed using conventional inductive content analysis and coding by using Atlas.ti8 software. In order to explain the tendency for migration, the qualitative findings showed that the interview codes were composed of two main categories of destination attractions and origin repulsions. Data analysis led to the extraction of two main categories: 1) Origin repulsions including 5 subcategories of economic-occupational factors, socio-cultural factors, political-religious factors, educational factors, and personal factors and 2) Destination attractions including 5 sub-categories of legality and relationships, security, welfare-financial conditions , and educational and  job opportunities. The results indicated that physicians and paramedics have tended to migrate due to repulsion issues and high attractions in the destination country. Health and medical policy-makers are expected to develop transparent programs and laws to prevent and manage the migration process of medical professionals, to manage and remove barriers to medical community persistence and to enhance attractions.

    Keywords: Medical community, Brain drain, Attraction factors, Repulsions factors, Inductive content analysis
  • Fatheme Khoshnevisan, Saeed Sharifi*, Mohammad Reza Neyestani, Nematollah Fazeli Pages 43-61

    The aim of this study was to measure the value of higher education among students in two public and non-public universities in Isfahan. The research method was descriptive correlational.  The sample size was 307 master students in all disciplines whom were randomly selected. Data gathering tool was Luttrell & Richard 30 item questionnaire in five dimensions including family expectations, focus on scholastic, Achievement values, general values of education and obstacles to progress.  The reliability of the questionnaire was estimated by Cronbach's alpha coefficient (r = 0.78). For data analysis one-way t-test, regression and clustering, using Akaike's Information Criterion (AIC) were used. The results showed that the value of continuing education at university was higher than the average level. Clustering results indicated that-in both groups- family expectations are more important in students' desire for higher education. For this reason, barriers to progress from the family is not very high. In addition, anti-school behaviors were high in both groups.The results also showed that in group one, in contrast to group two, the most important predictor of family expectations and general values is education. In general, what caused the tendency to go to university is due to the desire for achievement and family expectations.

    Keywords: Value, Higher education, Value of higher education, Need for achievement, Family expectations
  • Hamid Javdani, Motahhare Hamzerobati* Pages 63-86

    The purpose of this study was to provide a framework for sustainable university, which was carried out with a qualitative research method. Semi-structured interviews were conducted with academic researchers, which were selected through purposive sampling. Using the qualitative content analysis technic, the most prominent theoretical and practical basis of the sustainable university were identified including, sustainable education, sustainable research, social engagement, university governance, university internationalization. In addition, the conceptual framework of a sustainable university and the needed process (monitoring, acting and evaluating) were depicted that could be leaded to the human survival and sustainable ecosystem. The proposed framework could open the way for new ideas about the future university in the "sustainability" paradigm.

    Keywords: Sustainability, Sustainable university, Sustainable higher education, Sustainable development, Sustainable education, Internationalization of university
  • Mahnaz Akhavan Tafti, Farkhondeh Taheri Ghaletak*, Maryam Mohsenpour Pages 87-113

    The purpose of the present research was to evaluate and identify the quality and the weaknesses and strengths of different sections of master's degree thesis in educational psychology at Tehran universities. The research method was evaluation and the statistical population included all the master's degree theses in the field of educational psychology at Tehran universities during the 2013-2016 academic year. Of these,  Alzahra  University, Tehran University, and Allameh Tabataba'ei University  were randomly selected. Using stratified sampling, 90 thesis were randomly selected. The tool of research was a researcher made checklist including 6 components, 30 indicators and 83 variables. The Lavashi content validity was estimated at 0.92. The reliability correlation coefficient with the stability formula between coders (ICR) was calculated at 0.80. Data were analyzed using descriptive statistics.The findings showed that the  status of 63/3% of  thesis’s indicators were undesirable, 16/7% quite desirable, 10% desirable, 6/7% partly desirable and 3/3%  quite undesirable.  Also among the six components, the general status of the research component was undesirable, the discussion and conclusion was undesirable, the foundations and the history of the research was desirable, the research methods desirable, the theoretical basis issues were desirable and the analysis of the findings was quite desirable. In order to improve the quality of the thesis, suggestions were made to suit the current educational structure and facilities.

    Keywords: Evaluation, Quality of thesis, Educational psychology
  • Ali Afshari, Mozaffar Ghaffari* Pages 115-134

    Psychological variables in university environments which are diverse in terms of individual and personality differences increase student adaptability and affect their academic performance. The purpose of this study was to determine the relationship between the thought action fusion and emotional control with the symptoms of academic burnout in students through the mediation role of imposter syndrome. Research method was quantitative correlational. The statistical sample of this study was 250 students of medical sciences universities of West Azarbayjan province during 2018-19 school year. Students were selected by multistage cluster sampling. To collect the data, Williams et al  emotional control scale, Bresu et al  academic burnout inventory, Rachman thought action fusion questionnaire, and the Clans' imposter syndrome scale were used. Data were analyzed by Pearson correlation coefficient, bootstraping and Sobel, using SPSS and Amos software. The results showed that the fitness of the model in the initial correction was confirmed by the non-significant route elimination. The variable of emotional control and factors of thought action fusion in interacting with the mediating role of imposter syndrome play a role in explaining the academic burnout of students. A total of 45% of the variance of academic burnout is explained through the variables of the model. The direct effect of emotional control (-0.22), the moral thought action fusion (0.902), thought action fusion for themselves (0.138) and imposter syndrome (0.517) in estimating student's academic burnout was significant. However, thedirect effect of the subscale of the belief in the mixing of thought-action was not probable for others. The indirect effect of the hought action fusion with the mediating role of imposter syndrome (t-value = 3.172) and emotional control (t-value = 2/029) on students' academic burnout was significant.

    Keywords: Thought action fusion, Emotional control, Academic burnout, Imposter syndrome