فهرست مطالب

  • پیاپی 42 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • بهرام حیدری فر، سید احمد حسینی کازرونی*، سید جعفر حمیدی صفحات 8-33
    از مباحثی که در حوزه علم بلاغت قرار گرفته و سبب زیبایی هر چه بیشتر کلام می شود، مبحث تمثیل است. این شگرد بلاغی یکی از شیوه های بسیار مهم و موثر در القای مفاهیم ذهنی به مخاطب و حاصل تجربیات و حوادث مختلف هر قومی به حساب می آید که به صورت عبارتهای دلنشین و کوتاه یا داستانهای تمثیلی ظاهر می شود. وظیفه تمثیل انتقال هنری تجربیات و پیامهای اخلاقی، اجتماعی، دینی و... گذشتگان به آیندگان است. تمثیل از آغاز در آثار ادبی فارسی جایگاه ویژه ای داشته و با ورود عرفان به شعر و ادب فارسی بر اهمیت و کارکرد آن افزوده شده است. اما اوج استفاده از تمثیل را در سبک هندی شاهد هستیم. با وجود اهمیت این شاخه بیانی و تحقیقات صورت گرفته در مورد جایگاه آن در آثار ادبی، متاسفانه درخصوص نقش و اهمیت تمثیل در آثار داستانی غفلت شده است. پژوهش حاضر بر آن است با تکیه بر شیوه توصیفی-تحلیلی، و روش کتابخانه ای، جلوه های تمثیل را در منظومه «شیرین و خسرو» امیر خسرو دهلوی بررسی نماید. یافته های تحقیق نشان می دهد بیشتر تمثیلات به کار رفته در این اثر از نوع تشبیه تمثیل هستند. بنابر موضوع منظومه، بیشتر تمثیلات از نظر موضوع، بر محور عشق استوار هستند، همچنین از موضوعاتی مانند ناپایداری دنیا، توصیه به اغتنام فرصت، بیان مکافات عمل، ارزش انسانیت و... برای تشریح و تبیین مقاصد تعلیمی استفاده کرده است.
    کلیدواژگان: تمثیل، فابل، پارابل، شیرین و خسرو، امیر خسرو دهلوی
  • رضا الیاسی، مریم محمودی* صفحات 34-51

    استفاده از حیوانات به عنوان شخصیت داستان ها و حکایت های داستانی، یکی از ابزارهایی است که نویسندگان و داستان سرایان از دیرباز تاکنون به آن توجه داشته و از آن بسیار بهره برده اند. از جمله آثاری که در بخشی از آن از حیوانات برای ایفای نقش تمثیلی و نمادین استفاده شده، کتاب طرب المجالس اثر میرحسینی غوری هروی است که در قرن هفتم تالیف شده است. میرحسینی هروی در بخش سوم کتاب با عنوان «در فضیلت و شرف انسان بر جمیع حیوانات » از حیوانات گوناگون به عنوان بخشی از شخصیت های داستان کتاب خود استفاده کرده است. در این کتاب از حدود شصت جانور مختلف نام برده شده که هریک از آنها با توجه به نقشی که در داستان دارند، نمادی از شخصیتی هستند که در جهان بیرون وجود دارند و میرحسینی هروی با استفاده از این نقش های تمثیلی و نمادین که برای هریک از این حیوانات در جامعه و اذهان مردم وجود دارد، به بیان اهداف تعلیمی، اخلاقی و تربیتی خود پرداخته است. این کتاب با توجه به کاربرد موثر و گسترده از نقش سبملیک حیوانات گوناگون در آن، اثری تعلیمی و نمادین و جایگاه آن به عنوان یک اثر تمثیلی به گونه توصیفی در ادب فارسی و عرفانی قابل توجه است.

    کلیدواژگان: تمثیل، نماد، طرب المجالس، میرحسینی هروی، حیوانات، ادب تعلیمی
  • فاطمه حیدری* صفحات 52-73
    شگرد بلاغی تمثیل از دیرباز در میان صاحبان نظم و نثر در انتقال مفاهیم عقلی، انتزاعی و ذهنی شگردی تاثیرگذار بوده است و «بهاءولد «صاحب کتاب «معارف» نیز با بهره گیری از این عنصر تصویرساز و سایر عناصر بدیعی و بیانی، سبک نثر مرسل را به نثر شاعرانه نزدیک ساخته است. وی از انواع تمثیل های واقعیت بنیاد، لفظی، منطقی، متناقض نما و نیز تمثیل های رمزی که در حیطه ی تمثیل های داستانی و گسترده جای می گیرند و نیز تمثیل های فشرده برای انتقال حظوظ و بهره های روحانی و احوال شادناک ناشی از شهود، جهت اقناع و تعلیم مخاطبان بهره برده است. او با استفاده از هر دو نوع تمثیل فشرده و گسترده به ایضاح و نیز کتمان برخی مقاصد تعلیمی دینی، آزموده های عرفانی و تجربه درونی خود پرداخته است. در این پژوهش به شیوه ی تحلیلی-کتابخانه ای شگرد بلاغی تمثیل از منظر ساختار و کارکرد در کتاب «معارف» بهاءولد بررسی و کوشیده شده با ذکر نمونه هایی از انواع تمثیل اثبات کند بهاءولد از این شگرد برای زیباسازی گفتار استفاده نکرده بلکه قصد او توجیه و القای باورهای دینی و تجربیات عرفانی بوده است.
    کلیدواژگان: معارف، بهاءولد، انواع تمثیل، واقعیت بنیاد و لفظی
  • لیلا گلوی، مصطفی سالاری*، بهروز رومیانی صفحات 74-92
    یکی از قدیمی ترین و در عین حال، موثرترین ابزارهای ادبی، بیان مطلب در قابل یک حکایت تمثیلی است. در این شیوه، شاعر تلاش می کند تا معنای باطنی را که در تصور آورده و در واقع مشبه یک ساختار تشبیهی است، با ظاهری داستانی بیان کند که در جایگاه مشبه به آن ساختار قرار دارد. در پژوهش حاضر که از نوع بنیادی است و داده های آن از طریق مطالعات کتابخانه ای به دست آمده و این داده ها با روش تحلیل و توصیف، مبتنی بر نظریات تحلیل گفتمان و خصوصا تحلیل گفتمان انتقادی بررسی شده اند، به دلایل و چگونگی بهره گیری مهدی اخوان ثالث، شاعر معاصر فارسی زبان، از این شیوه بیانی پرداخته شده است. اخوان که محتوای بسیاری از اشعار او را مسائل اجتماعی روزگار خویش تشکیل می دهد، به دلایل مختلف، از جمله: افزونی تاثیرگذاری بر مخاطب و نیز رعایت احتیاط سیاسی-اجتماعی از حکایت تمثیلی استفاده کرده است. در بسیاری از اشعار او که مبتنی بر حکایت تمثیلی است، مشبه به ساختار گسترده تشبیهی، مسائلی همچون فقر، تنهایی، شرف، بی عدالتی و ارزشمندی فرهنگ ایرانی است، حال آنکه مشبه آن را حکایتهایی با موضوعات، وضعیت و شخصیتهای مختلف شکل می دهند. دست یابی نظام مند و هدفدار به مشبه به از طریق مشبه، با استفاده از روش سه مرحله ای فرکلاف کاملا میسر است و می توان آن را به عنوان راهی برای تاویل صحیح حکایتهای تمثیلی پیشنهاد کرد، مشروط به آنکه مانند اشعار زمستان، میراث و مرد و مرکب اخوان، متن به عنوان یک کل یکپارچه از چنین تاویلی حمایت کند.
    کلیدواژگان: حکایت تمثیلی، تحلیل گفتمان انتقادی، شعر معاصر فارسی، مهدی اخوان ثالث
  • نفیسه حاجی رجبی*، عباس عرب صفحات 93-112

    تمثیل حاوی آگاهی خردمندانه و تجربه عقلانی است که شاعران و نویسندگان برای بیان اندیشه ها و افکار خود غالبا قالب حکایات تمثیلی را برگزیده و دست به خلاقیت زده اند. عصر رواج تمثیل، در تاریخ ادبیات ایران، عصر غلبه عقلانیت وآگاهی عقلی است. شاعران و نویسندگان تمثیل را بهترین ظرف برای بیان افکار و اندیشه های فلسفی، عرفانی ودینی واخلاقی خود یافته اند چرا که در بسیاری از مقوله ها بیان مطلب جز از طریق مثال وتمثیل میسر نیست.در این مقاله توصیفی به بررسی تطبیقی یکی از صورت های تمثیلی به نام "فابل" در اشعار دو شاعر معاصر فارسی و عربی، پروین اعتصامی وایلیا ابوماضی و مضامین مشترکی که این دو شاعر بدان پرداخته اند می پردازیم.

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، پروین اعتصامی، ایلیا ابوماضی، فابل، تمثیل
  • ساره تربیت* صفحات 113-129

    سلوک، اساسی ترین بخش عرفان است و فلسفه ی انجام آن مربوط می شود به تمایلات گوناگون بشر از جمله بازگشت به سرزمین نور و کسب زندگی جاودان که در عرفان اسلامی "بقا" خوانده می شود. در پی هبوط انسان، آن چه را "قوس نزولی" می نامند، به اتمام رسیده و انسان، به عنوان تنها موجودی که توانمندی صعود و بازگشت به شهر حقیقی را دارد، می بایست "قوس صعودی" را به سمت شهر جان، طی کند. سالک در مسیر سلوک، انواری را مشاهده می کند که گاه قابل دسته بندی است و گاه فاقد معیار مشخصی برای این کار؛ به عنوان مثال تعدد عناوین این نورها و همچنین جابجایی آن ها در طول تقسیم بندی های ارایه شده، عمده ترین مانع انجام این فرآیند، محسوب می شود. در این پژوهش که به شیوه ی توصیفی-تحلیلی انجام شده است، نویسنده به بررسی تمثیل های نور در عرفان اسلامی پرداخته و نتیجه حاصل شده این بود که همه ی این تقسیم بندی ها ریشه در گرایش عرفا به نمادپردازی و تمثیل گرایی دارد.

    کلیدواژگان: تمثیل، نور، عرفان اسلامی، نماد
|
  • Bahram Heydarifar, Seyed Ahmad Hosseini Kazerooni *, Seyed Jafar Hamidi Pages 8-33
    One of the topics in the rhetoric that makes the word more beautiful is the allegory. This rhetoric is one of the most important and effective ways of inducing the subjective concepts to the audience and is the result of different experiences and events of each ethnicity that appear in the form of short, fun words or allegorical stories. The task of the metaphor is to convey the artistic, social, religious and past experiences and messages of the past to the future. The allegory has had a special place in Persian literary works from the beginning and with the introduction of mysticism into Persian poetry and literature, its significance and function has increased. But we are seeing the peak of the use of allegory in Indian style. Despite the importance of this branch of inquiry and its research on its place in literary works, it is unfortunately neglected for the role and importance of allegory in fiction. The present study seeks to study the allegorical effects of Amir Khosrow Dehlavi's "Shirin and Khosrow" poem, relying on the descriptive-analytic method and the library method. The findings of the study show that most of the metaphors used in this work are analogous. According to the theme of the poem, most allegories are based on love, based on love, as well as topics such as world instability, advising on opportunity, expressing action, human value, etc. to explain and explain educational goals.
    Keywords: allegory, fable, parable, Shirin, Khosro, Amir Khosro Dehlavi
  • Reza Elyasi, Maryam Mahmoodi * Pages 34-51

    Using the role of animals as characters in storytelling and storytelling is one of the tools that writers and storytellers have long been interested in and benefited from. Among the works that have been used in some of the animals for symbolic and symbolic roles is the seventh-century work by Tarb al-Majalis, a work by Mir Hossein Ghori Heravi. Mir Hosseini Heravi has used various animals as part of his book's story in the third part of the book, "On the virtue and dignity of man over all animals." The book mentions more than 60 different beasts, each with their own role in the story, an example of the character that exists in the outside world, and Mir Hosseini Heravi using these symbolic and symbolic characters. Designed for each of these animals in society and in people's minds, he has expressed his educational, ethical, and educational goals in this mystical work. Therefore, this book can be regarded as an educational and symbolic work, given its effective and widespread use of the female role of the various animals in it, and its place as an allegorical work in Persian and mystical literature.

    Keywords: allegory, symbol, Tarabul Majales, Mir Hosseini Heravi, animals, didactic literature
  • Fateme Heydari * Pages 52-73
    The rhetoric method of allegory has been influential among the owners of verse and prose long ago in transferring the intellectual, abstract and subjective concepet. Bahá'u' Walad, the owner of the book Ma'aref, has approximated prose style to poetical form with utilizing this illustrative element and other rethorical elements. He has used a variety of factual, verbal, logical, paradoxical and symbolic allegories which are in area of fictional and widespread allegories and compressed allegories for transferring spiritual perception and mystical circumstance which origin from intuition for persuasion and educate the audiences. He has begun with both compressed and widespread allegories to explain and deny some his religious teachings and inner mystical experiences. In this research is studied function and structure of allegory in Ma'aref and is proved by mentioning samples of the book to say Bahá'u' Walad didn’t use this rethorical element to embellish his speech but to justify and instill religious beliefs and mystical experiences.
    Keywords: Bahá'u' Walad, Ma'aref, factual, verbal Allegories
  • Leila Galavi, Mostafa Salari *, Behrouz Romiani Pages 74-92
    One of the eldest and at the same time, the most effective literary device, is expressing a subject through allegorical exemplum. In this method by using a simile structure, the poet tries to present an inner meaning in his mind, while it is actually the tenor, throughout a story, which is actually the vehicle of the simile structure. In the present survey which is an essential one, the data is obtained through library studies and then they are analyzed throughout a descriptive method, based on discourse analysis, specially, the critical discourse analysis theory by Norman Fairclough, the reasons and the manner of Mehdi Akhavan Sales, a contemporary Persian poet, allegorical exemplum usage in his poetry is discussed. Akhavan, whose contents of his poems are mostly based on the social affairs of his time, uses allegorical exemplum for different reasons, such as: increasing the effects on his readers, as well as saving himself from the political- social dangerous impacts of such poems. In so many of his poems which consist of allegorical exemplum, the vehicles of vast detailed simile structures are affairs such as: poverty, loneliness, honour, oppression, and the valuable culture of Iran, while the tenors are allegorical exemplum, with different subjects, settings, and characters. Finding the tenor out of the vehicle through a systematic targeted method based on the Fairclough’s theory which has three phases, is completely possible and the processes can be offered to interpret other allegorical exemplum in other poet’s works,
    Keywords: allegorical exemplum, Critical Discourse Analysis, Akhavan
  • Nafice Hajirajabi *, Abbas Arab Pages 93-112

    Narrative includes wise awareness and rational experiences which are used by writers and poets to express their thoughts in the frame of narratives. The narrative era in the literature of Iran is the time of overcoming of rationality and rational awareness. Writers and poets found narratives the best way to express their ideas, philosophical, ethical, mystic and moral thoughts Because in many categories expres of subject don,t possible through examples and Narrative.This paper aims to investigate the correspondence between the poems of two Persian and Arabic poets in terms of one forms of narratives called “Fable” and the common concepts discussed by these two poets.

    Keywords: comparative literature, Parvin Etesami, Ilia AboMazi, fable, Persian, Arabic Literature
  • Sareh Tarbiat* Pages 113-129

    Succession is the most basic part of mysticism. The philosophy of doing it relates to the various desires of mankind that the return to the land of light and the acquisition of eternal life, which is called "survival" in Islamic mysticism, is the most important reason. Following the fall of man, what "The Descending Arrow" is completed, and human beings, as the only being able to climb and return to the true city, have to move" ascended arc "towards the city of John. The pathologist sees in the path of conduct an inventory that is sometimes categorized and sometimes lacks a definite benchmark for this; for example, the multiplicity of titles, as well as their displacement over the proposed divisions, is the main obstacle to this process, In this research, which is carried out in a descriptive-analytical manner, we study the parables of light in Islamic mysticism.The obtained result was that all these divisions have had the stem in mystic’s gravitation(tendency)to symbolization and allegory.

    Keywords: allegory, light, Islamic mysticism, symbol