فهرست مطالب

  • سال یازدهم شماره 2 (پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/01/27
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مبانی و راهکارهای وحدت در فلسفه سیاسی مشا
    مهدی قربانی* صفحات 5-22

    وحدت و کثرت، یکی از مسایل مهم در تاریخ فلسفه سیاسی است که گرایش فیلسوف سیاسی به هر یک از آنها می‌تواند در تمام ابعاد فلسفه سیاسی ایشان تاثیرگذار باشد. در طول تاریخ، فیلسوفان سیاسی دیدگاه مختلفی را در مواجهه با این دو مسیله بیان کرده‌اند. جایگاه فیلسوفان سیاسی مشا، همچون فارابی، ابن‌سینا و خواجه نصیرالدین طوسی در تاریخ فلسفه اسلامی، ما را بر آن داشت تا این مسیله را با هدف شناسایی راهکارهای تحقق وحدت در فلسفه سیاسی مشا بررسی کنیم. بد‌ین منظور، با بهره‌گیری از روش تحلیل توصیفی و تحلیل تفسیری به بازخوانی ابعاد مرتبط با وحدت در فلسفه سیاسی مشا پرداخته شده است. فیلسوفان سیاسی مشا بر ضرورت وحدت در زندگی سیاسی تاکید دارند که مبتنی بر مبانی ایشان در حوزه هستی، انسان و ارزش است. فیلسوفان سیاسی مشا با درک ضرورت وحدت در زندگی مدنی، راهکارهایی را برای تحقق آن در جامعه سیاسی اراده کرده‌اند که با به‌کارگیری آنها می‌توان شرایط لازم برای تحقق وحدت را مهیا ساخت. تعلیم و تربیت، محبت، عدالت و ناموس الهی، از جمله راهکارهایی‌اند که می‌توانند وحدت را در جامعه سیاسی محقق سازند.

    کلیدواژگان: فلسفه سیاسی مشا، وحدت، تعلیم و تربیت، محبت، عدالت، ناموس الهی
  • عناصر پیوست و گسست فکری سیاسی گروه های افراطی تکفیری با سید قطب
    محمدعلی میرعلی بیداخویدی*، محمد فاکر میبدی، اعظم رضایی صفحات 23-40

    امروزه پدیده منفور و مردود افراط و تکفیر، جهان اسلام را فرا گرفته است. برخی، اندیشه‌های سیاسی سید قطب را منشا شکل‌گیری گروه‌های تکفیری در سطح جهان اسلام می‌دانند. این امر سبب شده است تمییز فکری میان آنها و سید قطب مسیله‌ای دشوار شود. در پرتو این ابهام، تمامی گروه‌های اسلامی سیاسی معاصر، از سوی برخی به تکفیر و افراط متهم می‌شوند که نتیجه قطعی آن ابهام در تعامل، برخورد مناسب، نبود برنامه مشخص در برابر هر یک، و سرانجام محرومیت از همه آنها در سپهر سیاست خواهد بود. هدف این نوشتار آن است تا عناصر اصلی پیوست و گسست فکری گروه‌های تکفیری از سید قطب را با روش تفسیری از طریق توصیف و تحلیل داده‌های فکری سید قطب و گروه‌های تکفیری بازشناسی کند. نتیجه چنین اقدامی شفاف شدن نوع و چگونگی تعامل و برخورد با آنها در عرصه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی، نظامی و اقتصادی خواهد بود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد سید قطب همواره تکفیر سیاسی را در جهت مقابله با استعمار غربی و مزدوران منطقه‌ای آن، وجهه همت خود قرار داده بود؛ اما گروه‌های افراطی متاثر از او، به دلایلی از جمله تاثیر‌پذیری از ابن‌تیمیه و وهابیت، در این وادی فکری رحل اقامت گزیدند و تکفیر اعتقادی سیاسی را پیشه خود ساختند و در نتیجه این چرخش فکری، اقدامات خشونت‌آمیزی را برضد مسلمانان رقم زدند.

    کلیدواژگان: تکفیر، سید قطب، حاکمیت الهی، جاهلیت، جهاد، دشمن قریب، دشمن بعید
  • سعید باغستانی * صفحات 41-59

    انقلاب اسلامی ‌ایران مهم‌ترین جنبش اسلامی معاصر است که شگفتی اندیشمندان غربی را برانگیخت؛ چراکه برای آنان پذیرفته نبود که روحانیت و مذهب بتواند در یک انقلاب نقش‌آفرینی کند و انقلابی عظیم را در جهان رقم بزند. لذا این انقلاب در طول چهار دهه از عمر خود، از جنبه‌های گوناگون مورد مطالعه شرق‌شناسان قرار گرفته است. یکی از مهم‌ترین محورهای مطالعاتی‌ای که مستشرقان بر آن تمرکز کرده‌اند، نقش هدایت فکری اسلام شیعی و روحانیت در شکل‌دهی انقلاب اسلامی است و درباره این مسیله دیدگاه‌های گوناگونی ارایه کرده‌اند. تحقیق پیش‌رو به‌دنبال آن است که با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به ارزیابی نظریات مطرح در این زمینه بپردازد. یافته‌های علمی این تحقیق، حکایت از این دارد که علت اصلی قضاوت‌های غلط مستشرقان در این خصوص، اولا عدم فهم دقیق آنان از سیر تحولات تاریخی انقلاب ایران و ثانیا عدم شناخت ماهیت ایدیولوژیک و مکتبی اسلام است.

    کلیدواژگان: روحانیت، انقلاب اسلامی، اسلام، مستشرقان
  • بشری عبدخدایی*، محمدتقی فخلعی، محمدتقی قبولی درافشان صفحات 61-76

    «وجوب حسم ماده فساد» یکی از گزاره‌های پرکاربرد فقهی است که در فقه کلاسیک و در مسایل کهن و نوپیدای فقهی جایگاه ویژه‌ای دارد. به‌رغم این کاربرد وسیع، موقعیت این گزاره فقهی در فرایند استنباط دارای ابهاماتی است. نوشتار پیش‌رو با هدف روشن ساختن این موقعیت، به‌ویژه در رهیافت حکومتی به فقه، ادله و کاربردهای آن را در منابع فقه بررسی کرده است. بر پایه نتایج این پژوهش، وجوب حسم ماده فساد به‌عنوان یکی از مقاصد حکم و دلیل برخی احکام شرعی، ریشه در حکم عقل دارد. نگاه مقصدگرا به حسم ماده فساد می‌تواند در رویکرد حکومتی به فقه جایگاه ویژه‌ای یابد و به‌عنوان یکی از اهداف شریعت در سیاست‌گذاری‌های حکومت موثر باشد و بر پایه آن، حکومت مانع از بروز مظاهر فساد در جامعه شود. با بررسی مستندات و شواهد فقهی، این نتیجه حاصل می‌شود که وجوب حسم ماده فساد، چه در عرصه احکام اولی و چه در کاربردهای آن، با رویکرد حکومتی به فقه در موضوعاتی جاری است که مورد اهتمام شارع بوده و به عبارتی دارای مقاصد ضروری است و هرگونه ابهام، به سبب بی‌توجهی به ضابطه فوق است.

    کلیدواژگان: حسم ماده فساد، نهی از منکر، فقه سیاسی، فقه حکومتی، مقاصد شریعت
  • محمدتقی کریمی* صفحات 77-92

    یکی از مباحث مهم در موضوعات حکمت عملی و به‌طور خاص فلسفه سیاسی، بحث درباره چگونگی دستیابی به محتوای این دسته از دانش‌ها و گزاره‌های مرتبط با موضوعات این بخش از دانش‌هاست. در دانش معرفت‌شناسی، بحث واقع‌نمایی یا غیرواقع‌نمایی گزاره‌های علوم بررسی می‌شود. نظریات مطرح در حوزه عدالت سیاسی را می‌توان در این تقسیم مورد ارزیابی قرار داد و به قضاوت درباره درستی یا نادرستی آنها نشست. این مقاله تلاش دارد تا ضمن بررسی چگونگی دستیابی نظریه‌های عدالت مبتنی بر واقع‌گرایی و ناواقع‌گرایی و نتایج مترتب بر این دسته از نظریه‌ها، به این نتیجه دست یابد که نظریه عدالت برآمده از واقع‌گرایی مورد قبول اندیشمندان اسلامی، علاوه بر توانایی پاسخ به نیازهای فردی و اجتماعی انسان و توانایی ساخت اجتماعی، از این ظرفیت برخوردار است که زندگی و ساخت اجتماعی و سیاسی انسان را در جهت نیل به کمال و سعادت واقعی رهنمون سازد. بر این اساس، حکومت‌های استبدادی، حتی در شکل خوب آن که دغدغه اجرای عدالت در جامعه را داشته باشند‌ و حتی بر فرض، نسبت به حکومت‌های مردم‌سالار، امکان تحقق عدالت در بستر جامعه بیشتر فراهم باشد فاقد ارزش خواهد بود؛ چراکه تحقق عدالت در بستر جامعه زمانی ارزشمند است که همراه با مشارکت و خواست عمومی جامعه باشد. به این معنا، حکومت مردم‌سالار اسلامی مطلوب‌ترین شکل حکومت از حیث سازگاری و بسترسازی تحقق عدالت در جامعه اسلامی است.

    کلیدواژگان: عدالت، واقع گرایی، ناواقع گرایی، عقلانیت اسلامی
  • رضا لک زایی*، حسین ارجینی صفحات 93-108

    از آنجاکه مفاهیم نقشی اساسی در تولید نظریه دارند، مسیله این پژوهش ایضاح مفهوم قدرت در اندیشه سیاسی امام خمینی ره با روش استنباطی و ذیل چهارچوب مفهومی مفاهیم اولیه و ثانویه است. امام خمینی ره در چهارچوب حکمت متعالیه تعریف مفهوم قدرت را ارایه کرده است؛ تعریفی که در مقابل تبیین مشهور قدرت که عنصر کلیدی آن تحمیل و سلطه است قرار دارد. بر این اساس، دو الگوی قدرت پدید می‌آید که از الگوی امام خمینی ره به قدرت متعالی، و از الگوی مقابل آن به قدرت متدانی تعبیر می‌کنیم. فهم دقیق معنای قدرت از منظر امام خمینی ره به ما کمک می‌کند تا بدانیم بنیان‌گذار و رهبر جمهوری اسلامی ایران، چه تصوری از قدرت داشته و خودش و دیگران را به کسب، حفظ و توسعه چه قدرتی دعوت و تشویق کرده است.

    کلیدواژگان: امام خمینی ره، اندیشه سیاسی، حکمت متعالیه، سلطه، اختیار، قدرت متعالی
|
  • The Principles of Unity and the Ways of Achieving it in Political Peripatetic Philosophy
    Mehdi Ghorbani* Pages 5-22

    Unity and plurality are among the most important issues in the history of political philosophy so that the tendency of the political philosopher towards any of them can influence all aspects of his political philosophy. Throughout history political philosophers have presented different ideas for dealing with these two issues. The special status of political peripatetic philosophers, like Farabi, Ibn Sina, and Khawaja Nasir al-Din Tusi in the history of Islamic philosophy, has led us to explore this issue with the aim of finding the ways of achieving unity in political peripatetic philosophy. For this purpose, using a descriptive -analytical method and making interpretive analysis the article reviews the dimensions to unity in political peripatetic philosophy. Political peripatetic philosophers underscore the need for unity in political life based upon their principles in ontological, human and axiological spheres. Realizing the necessity of unity in civil life, political peripatetic philosophers decided to find ways of achieving it in the political community and then, the ground will be prepared for the realization of unity. Education, love, justice, and Divine edict are among the ways and means of achieving unity in a political community.

    Keywords: peripatetic, political philosophy, unity, education, love, justice, divine edict
  • The Excommunicating Extremist Groups' Elements of the Political and Ideological Unity and Disunity with Sayyid Qutb
    Mohammad Ali Mir Ali Bidakhovedi*, Mohammad Fakir Meibodi, Azam Rezayi Pages 23-40

    Nowadays, the hated and rejected phenomenon of extremism and excommunication has spread throughout the Muslim world. Some consider that Sayyid Qutb's political ideas are behind the formation of excommunicating groups throughout the Muslim world. Therefore, today it is difficult to distinguish between their ideas and Sayyid Qutb's ideas. Because of this ambiguity, today some accuse political Muslim groups of extremism and excommunication, the inevitable result of which is ambiguity in establishing human relations and maintaining proper standards of conduct, lack of a clear plan for each, and ultimately deprivation of all of these in the world of politics. The purpose of this study is to identify the excommunicating extremist group's major elements of the political unity with Sayyid Qutb by using an interpretive method through a description and analysis of the ideological data of Sayyid Qutb and excommunicating groups. This action can contribute to a clearer understanding of how to deal with them in the political, cultural, military, and economic fields. The findings of study show that Seyyid Qutb constantly sought to present political excommunication as means of encountering Western colonialism and its regional mercenaries, as for the extremist groups influenced by him, they chose for, such reasons like the influence of Ibn Taymiyyah and Wahhabism on their thoughts, to take this ideological attitude and start their ideological political activity and so this ideological group is charged with committing acts of violence against Muslims.

    Keywords: excommunication_Sayyid Qutb_divine sovereignty_Ignorance_holy war_nearby enemy_a far - off enemy
  • Saeed Baghestani* Pages 41-59

    The Islamic Revolution of Iran is the most important contemporary Islamic movement that has been a source of interest to western thinkers because it is beyond them to accept the idea that clerics and religion can play a key role in a revolution and conduct a revolution which has a world –wide reputation. Therefore, there has been a considerable amount of inquiry among orientalists regarding the various aspects of the Islamic Revolution of Iran during the last four decades. One of the most important studies which attracted orientalists' attention is the role of spiritual guidance which Shiite Islam and clerics' have in staging the Islamic Revolution of Iran, and they have offered differing views on these issue. Using a descriptive – analytical method, this study seeks to evaluate the views presented in this regard. The scientific findings of this study show that the main reason for orientalists' misjudgments of this issue is first their lack of proper understanding of the historical developments of the Iranian Revolution, and secondly their lack of knowledge of the ideological nature of Islam.

    Keywords: clerics, the Islamic Revolution, Islam, orientalists
  • Bushra Abdkhodaei *, Mohammad Taghi Fakhlaei, Mohammad Taghi Ghaboli Dorafshan Pages 61-76

    "The necessity eliminate stem of corruption," is one of the widely used fiqh statements that has a special position in classical fiqh and in, ancient and novel fiqh issues. Despite the widespread use of this fiqh statement, it does not have a firm position in the process of making inferences about fiqh issues. The study aims to shed light on this position especially in the governmental approach to fiqh and examines the proofs and applications in the sources of fiqh. According to study the results, the necessity eliminates stem of corruption which constitutes one of the objectives of the rule and evidence for some religious injunctions, is rooted in the judgment of intellect. The goal-oriented view of eliminate stem of corruption can occupy a special place in the governmental approach to fiqh and, as one of the goals of Shariah in the policy making of government, it has effective role, which paves the way for the government prevent corruption from providing the society. An enquiry into fiqh documents and evidence concludes that by adopting the approach to fiqh the necessity eliminates stem of corruption, whether in the field of primitive law or in its applications is concerned with the issues to which the divine legislator pays special attention, in other words it has necessary purposes, and the reason behind any ambiguity is in attention to the above mentioned criterion.

    Keywords: eliminate stem of corruption, forbidding what is evil, political fiqh, governmental fiqh, the objectives of Shariah
  • Mohammad Taghi Karimi* Pages 77-92

    One of the important topics of practical philosophy, especially political philosophy, is the discussion on how to access the content of this category of disciplines and the statements related to the subjects of this part of disciplines. In epistemological knowledge, the question of realistic or unrealistic statements of sciences is examined. The theories in the field of political justice can be evaluated in this division and a judgment is made about whether they are right or wrong. This study tries to examine how to develop theories about justice based on a realistic and unrealistic view and the results which these theories produce and concludes that the theory of justice based on the realism accepted by Muslim scholars is not only capable of responding to individual and social needs and establishing the structure of a society, but it also has the capacity to lead man's social and political life and fabric towards true perfection and prosperity. Accordingly, in tyrannical governments, not matter how good they are – which are concerned with the administration of justice in society even on the supposition that in democratic governments there is a necessary and sufficient condition for administering in the society validity of justice is questioned because fulfillment of justice in society can only be valuable by public participation and consent. Therefore, a democratic Islamic government is the most favorable form of government in which the ground is prepared for achieving justice in Islamic society.

    Keywords: justice, realistic, unrealistic, Islamic rationality
  • Reza Lakzayi*, Hossein Arjini Pages 93-108

    Since concepts have an essential role in the production of theory, this study seeks to clarify the concept of power in Imam Khomeini's political thought by using a deductive method within the conceptual framework of primary and secondary concepts. Imam Khomeini offers a definition of the concept of power in the context of transcendent philosophy; a definition which is distinct from to the famous explanation of power, whose key element is imposition and domination. Accordingly, there are two patterns of power; Khomeini's model which is referred to as transcendent power and the other model which is referred to as lower power. A thorough understanding the meaning of power from Imam Khomeini's perspective helps us know what the founder and leader of the Islamic Republic of Iran thinks of power and what kind of power he advocates and urges others to hold, maintain and develop.

    Keywords: Imam Khomeini, political thought, transcendent philosophy, authority, free choice, transcendent power