فهرست مطالب

پژوهش نامه اخلاق - پیاپی 45 (پاییز 1398)
  • پیاپی 45 (پاییز 1398)
  • 120 صفحه، بهای روی جلد: 320,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1398/09/09
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محبوبه موسائی پور* صفحات 7-18
    از مهمترین کارکردهای اخلاقی خانواده که نقش اساسی در رضایت از زندگی، حفظ و تحکیم روابط افراد در دراز مدت دارد؛ سازگاری زناشویی است. عوامل مختلفی در شکل گیری سازگاری زناشویی نقش دارند؛ پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی دیدگاه شناختی در روان شناسی و اسلام به تاثیر نقش اعتقاد به تکامل هستی و معاد در سازگاری زناشویی با روش تحلیلی استنتاجی پرداخته است. هرچند، نوع نگاه هستی شناختی و معادباوری در اسلام،گرایش و رفتار هر مسلمان را متفاوت از دیدگاه های انسان گرایانه محض می کند؛ اما لازمه پایداری این نگاه در زندگی برای تحول از ظرفیت های موجود به الگوی مطلوب، ایجاد سازگاری نگرشی یا داشتن مراقبه وتعهداخلاقی نسبت به این اعتقاد است که به قابلیت از خودفراروندگی منجر شود؛ این مهارت به نوبه خود سبب می شود تا فرد حتی در شرایط ناگزیر از رنج، قدرت انطباق و مهارت برقراری رابطه سالم و مسالمت آمیز با همسر داشته، بتواند با ایجاد احساس ارزشمندی دراو، سازگاری زناشویی را تحقق بخشد.
    کلیدواژگان: تکامل هستی، معاد باوری، سازگاری زناشویی، مسلمان، دیدگاه شناختی
  • عباس فریدافشار*، مسلم محمدی صفحات 19-32
    این پژوهش بخشش را به عنوان مولفه پنجم در کنار چهار مولفه شناخته شده سرمایه روان شناختی به تبیین و تحلیل کشانده است. روش تحقیق بر اساس مبانی وحیانی و با محوریت نهج البلاغه تحلیل محتوای کیفی از نوع جهت دار است. چرا که بخشش موجب رشد اخلاقی افراد و افزایش سرمایه اجتماعی و روان شناختی می گردد که در آن ارتباط افراد سازمان گسترش می یابد و طیف وسیعی از رضایتمندی را در فرد بخشنده و بخشوده شده ایجاد می نماید. روش های بخشش از نگاه دین به صورت عفو، صفح، غفران، تغافل و تجاوز می باشد زیرا که شیوه های بخشش در هر سازمانی باید نسبت به افراد مختلف، متفاوت باشد. در این تحقیق بدست آمد بخشش باید به یک فرهنگ سازمانی فراگیردرآید، تا مدیران به صورت منطقی و کارا در راستای بهره وری بهتر سازمان و توسعه سرمایه روان شناختی از آن استفاده نمایند.
    کلیدواژگان: سازمان، بخشش، سرمایه روان شناختی، نهج البلاغه، متغیر
  • مجتبی زروانی*، عظیم رضوی صوفیانی صفحات 33-42
    هدف این پژوهش یافتن ریشه های نظام اخلاقی «گاهان» است. اخلاق شناسی این مقاله شامل بررسی نوع اخلاق دینی در گاهان (اخلاق دینی مبتنی بر تحقق صفات الهی یا قانون طبیعی یا فرمان الهی) و از سوی دیگر بررسی منابع اخلاقی (حسن و قبح ها در مقام ثبوت و اثبات) و معیارهای اخلاقی (فضیلت گرایی یا نتیجه گرایی یا تکلیف گرایی) در آن است. روش این مقاله توصیفی تحلیلی است و برای جمع آوری اطلاعات از روش کتابخانه ای بهره می گیرد. در پایان رویکرد غالب اخلاق دینی در گاهان مبتنی بر تحقق صفات الهی و تا اندازه ای مبتنی بر قانون طبیعی (اراده تکوینی الهی) است. حسن و قبح های اخلاقی گاهان، در مقام ثبوت ذاتی، و در مقام اثبات هر چند به طور کلی عقلی است اما در برخی مواضع شرعی است. معیار اخلاقی در گاهان فضیلت گرایی ناظر به غایت گرایی است.
    کلیدواژگان: گاهان، اخلاق دینی، منابع اخلاقی، معیارهای اخلاقی
  • محمد حاجی اسماعیلی*، سید حسن اسلامی صفحات 43-54
    آنچه تحت عنوان خبر از رسانه ها منتشر می شود در اصل حاصل انتخاب ها و تصمیم گیری های صاحبان رسانه است. این گزینش یا همان دروازه بانی در فرایند تبدیل رویداد به خبر اتفاق می افتد و این دبیران و سردبیران رسانه ها هستند که تصمیم می گیرند خبر پنهان بماند و یا منتشر شود و نحوه انتشار چگونه باشد. در این مقاله سعی شده بعضی از اصول و معیارهای اخلاقی این گزینش و انتخاب از متون دینی (قرآن و حدیث) مصداق یابی و تدوین شود تا با رعایت آن توسط متصدیان، اخبار بر طبق موازین صحیح اخلاقی باشد. در این نوشته سعی شده مشخصا به این سوال پاسخ داده شود که چه کسی و با چه ویژگی های اخلاقی می تواند عهده دار مسیولیت دروازه بانی و تصمیم در مورد انتشار یا عدم انتشار خبر در رسانه های اسلامی باشد و بعد از تصدی چه اصول اخلاقی را باید رعایت کند؟
    کلیدواژگان: اخلاق رسانه، اخلاق خبر، دروازه بانی اخبار، معیار های اخلاقی رسانه، خبر در اسلام، انتشار اخبار
  • حسین حسن زاده* صفحات 55-68
    این مقاله سعی دارد به روشی تحلیلی، هستی شناسی صدق در منظومه فکری آیت الله جوادی آملی را ترسیم نماید. هستی شناسی مورد نظر در این مقاله، هستی شناسی به معنای خاص آن در حوزه علم کتابداری (دانش شناسی) است. به این معنا که مفهوم صدق و مفاهیم مترادف و هم ریشه آن و نیز نوع ارتباطات این مفهوم با سایر مفاهیم، از میان حدود شصت اثر از آثار این عالم وارسته، واکاوی شده و تبیین گردیده است. حاصل آنکه در دیدگاه علامه جوادی آملی مفهوم صدق، علاوه بر کاربرد معنایی خاص (صدق در اخبار) در معنای جامع (انشاییات، وجوب و امتناع تکوینی یعنی بود و نبود حقیقی و بود و نمود) نیز به کار رفته است و در هندسه معرفتی وی، مفهوم صدق به صورت مجزا از سایرمفاهیم درنظر گرفته نشده و پیوستاری از ارتباط با مفاهیم متعددی نظیر حق، تکوین، ملایکه، روح انسانی، فطرت انسانی، دین حق، آزادی و حریت، عقل و انسان کامل است.
    کلیدواژگان: صدق، کذب، هستی شناسی، هستی شناسی صدق، صدق دراخبار، صدق در انشائیات
  • فهیمه ساجدی مهر، احد فرامرز قراملکی*، کاظم قاضی زاده صفحات 69-80
    مساله این تحقیق بررسی جنبه ها و پیامدهای اخلاقی تکلیف در حد وسع است. فرضیه نخست تحقیق این است که تکلیف در حد وسع شامل توصیه ها و فرمان های اخلاقی نیز می شود. فرضیه دوم نقش تکلیف در حد وسع به مثابه یک اصل راهبردی در پیشگیری از آسیب ها در نظام های اخلاقی و تربیتی است. فرضیه سوم نقش سنجش گری و روش شناختی این اصل در کارآمدی و اثربخشی نظام های اخلاقی و تربیتی و ارزیابی اخلاقی نظام های حرفه ای و نظام های حقوقی است. تحقیق برمبنای موضع اندیشمندان شیعی در چالش های تکلیف فوق طاقت است. دو تفسیر از وسع نزد آنان وجود دارد: وسع به معنای توان و وسع به معنای کمتر از طاقت. فرضیه های تحقیق با توجه به این دو تفسیر و با پیش فرض عدم جواز تکلیف فوق طاقت و انتفاء هرگونه تکلیف فوق طاقت به روش تحلیل منطقی انتقادی بررسی می شود. هدف از تحقیق کاربست انتقادی اصل تکلیف در حد وسع در حوزه های گوناگون اخلاق کاربردی است.
    کلیدواژگان: وسع، تکلیف فوق طاقت، فرمان های اخلاقی، سنجش اخلاقی، ارزیابی کارآمدی، اخلاق گریزی، اخلاق-ستیزی
  • عبدالعلی علی عسکری* صفحات 81-96
    رسانه به مثابه یک نهاد فرهنگی اجتماعی هوشمند است که می توان براساس ارتباطات فعال و هدفمند با پیرامون و خودنظارتی بر فرآیندهایش آن را نوعی ارگانیزم زنده دانست که وجهه ای انسان واره دارد می بخشد. ازاین رو با شناخت ویژگی های اخلاقی یک انسان ارتباط گر و تطبیق آن با نهاد رسانه می توان ابعاد بروز مسیولیت های اخلاقی رسانه را واکاوی کرد و ارتباط میان اخلاق و رسانه را از منظر انسان شناسی مورد کنکاش قرار داد. براساس مبانی انسان شناسی اسلامی مسیولیت اخلاقی «رسانه انسان واره» نسبت به خداوند، خود، سایر انسان ها و موجودات تعریف می شود. رسانه می بایست با ادای مسیولیت های خود زمینه های لازم برای تحقق حیات طیبه را فراهم کند. در این تحقیق با استفاده از منابع کتابخانه ای ابعاد مسیولیت های اخلاقی انسان در اسلام بررسی و با تکیه بر انسان وارگی رسانه این مسیولیت ها در چارچوب فعالیت های رسانه ای توصیف و تبیین شده است.
    کلیدواژگان: رسانه انسان واره، رسانه اخلاقی، اخلاق و رسانه
  • حسین دولتدوست، حسنعلی بختیار نصر آبادی*، محمدحسین حیدری، محسن محمدی فشارکی صفحات 97-110
    هدف اصلی از این پژوهش، واکاوی جایگاه قناعت و کارکردهای آن در مثنوی معنوی با تکیه بر تعالیم اسلامی است. بدینوسیله از روش تحقیق بنیادی، استنادی بهره گرفته شد. در این راستا و با توجه به رابطه عمیق میان رشته ای که در حوزه های علوم انسانی و به طور اخص علوم دینی و ادبیات فارسی احساس می شد و خلا مطالعاتی در باب نگارش حاضر، ضمن مطالعه عمیق مثنوی مولوی به عنوان یکی از متون ادبی فاخر و شاخص عرفانی و اخلاقی و تطبیق آن با تعالیم اسلامی با بهره گیری از روش تحقیق بنیادی، استنادی کارکردهای مشترک درباب جایگاه قناعت استخراج گردید. عامل حیات طیبه، عزت آفرینی، گنج حقیقی در مقابل فقر، تقابل با خساست و حرص، عامل شادی و آرامش واقعی و محور ترکیبی توکل، رزق و رضایت، از مهمترین مولفه های کارکردی مشترک است.
    کلیدواژگان: قناعت، مثنوی معنوی، تعالیم اسلامی، مولوی، اخلاق
|
  • Mahbubeh Mousa’Ipour* Pages 7-18
    Matrimonial adjustment is one of the most important ethical functions of the family that plays a vital role in life satisfaction, preservation and consolidation of the long-term relationships. A variety of factors play a role in shaping the matrimonial adjustment. The present study aimed to compare the cognitive perspective in psychology and Islam so as to determine the role of belief in the evolution of existence and resurrection in matrimonial adjustment by employing an analytic deductive method. Although the ontological and resurrectionist view of Islam makes every Muslim's attitudes and behaviors different from humanistic perspectives, the necessity for sustaining this view in life to transform the existing capacities into desirable patterns is to create attitudinal adaptations or ethical meditations and commitments in the belief that leads to an ability for self-transcendence. This skill, in turn, enables one to have the ability to adapt and the ability to have a healthy and peaceful relationship with their spouse even in inevitable conditions of suffering in order to actualize the matrimonial adjustment by generating a feeling of valuableness in them.
    Keywords: The evolution of existence, resurrectionism, matrimonial adjustment, Muslim, cognitive perspective
  • Abbass Faridafshar*, Moslem Mohammadi Pages 19-32
    This research has explained and analyzed forgiveness as the fifth component along with the four known components of psychological capital. The research method is directional qualitative content analysis based on the basics of revelation centering on Nahj al-Balaghah. Forgiveness contributes to the moral growth of individuals and to the increase of social and psychological capital in which the individuals’ relationships in the organization is expanded creating a wide range of satisfaction in the forgiving and forgiven individuals. The methods of forgiveness from the viewpoint of religion are in the form of pardoning, turning (one’s face) over, covering, ignoring and transgressing (from sins) because the practices of forgiveness in any organization must be different based on different individuals. The present research concluded that forgiveness should become a pervasive organizational culture so that managers can use it reasonably and efficiently to better utilize the organization and develop the psychological capital.
    Keywords: Organization, forgiveness, psychological capital, Nahj al-Balagha, variable
  • Mojtaba Zarvani*, Azim Razavi Sufiani Pages 33-42
    The purpose of this research is to find out the roots of the ethical system of the Gathas. The ethics of this article includes examining the type of religious ethics at Gathas (a religious ethics based on the fulfillment of divine attributes or natural law or divine command) and on the other hand examining ethical resources (virtues and vices de jure and de facto) and ethical criteria (virtue ethics or consequentialism or deontology). The methodology of this article is descriptive-analytical and uses library method to collect information. In the end, the dominant approach to religious ethics is based on the fulfillment of divine attributes and partly on the basis of natural law (divine formative will). While ethical virtues and vices of Gathas are generally rational as essentially de jure as well as de facto, they are sometimes religious. The ethical criterion in Gathas based on virtue ethics indicates teleology.
    Keywords: Gathas, religious ethics, ethical sources, ethical standards
  • Mohammad Haji Esma’Ili*, Seyyed Hassan Eslami Pages 43-54
    What is released as media news is essentially the result of media owners' choices and decisions. This selection, or gatekeeping, happens in the process of transforming the event into news, and it is the editors and chief editors of the media who decide to keep the news hidden or published and how it will be published. In this article, some ethical principles and criteria of this selection and choice of religious texts (the Koran and hadith) were aimed to be exemplified and compiled to ensure that the news is in accordance with the correct ethical standards on the part of those in charge. This essay attempts to specifically address the question of who and with what moral characteristics can be the gatekeeper and the decision maker to decide whether or not to publish the news in the Islamic media, and after this responsibility what ethical principles they should observe.
    Keywords: Media ethics, news ethics, news gatekeeping, media ethical criteria, news in Islam, news release
  • Hossein Hassanzadeh* Pages 55-68
    This article attempts to analytically delineate the ontology of truthfulness in Ayatollah Javadi Amoli's intellectual system. The ontology discussed in this article is ontology in its specific sense in the field of library science (the study of science). That is to say, the concept of truthfulness and its synonyms and their root concepts as well as the type of relationships of this concept with other concepts have been explored and explained from about sixty works of this pious scholar. Consequently, from the viewpoint of Allameh Javadi Amoli, the concept of truthfulness, in addition to its specific semantic application (truthfulness in traditions), was used in a comprehensive sense (creations, necessity and formative contingency, namely, the true entity and nonentity, and noumenon and phenomenon); and in his epistemic geometry, the concept of truthfulness is not considered separately from other concepts; and it is a continuum of links with many concepts such as Truth, formation, angels, human spirit, human nature, religion of truthfulness, liberty and freedom, reason and perfect human beings.
    Keywords: Truthfulness, falsehood, ontology, ontology of truthfulnes, truthfulness in traditions, truthfulness in creation
  • Fahimeh Sajedi Mehr, Ahad Faramarz Gharamaleki*, Kazem Ghazizadeh Pages 69-80
    The purpose of this study is to examine the ethical aspects and consequences of the feasible duty. The first hypothesis of the study is that the feasible duty also includes ethical recommendations and commands. The second hypothesis is the role of the feasible duty as a strategic principle to prevent harm in moral and educational systems. The third hypothesis is the assessing and psychological role of this principle in the efficiency and effectiveness of ethical and educational systems and the ethical evaluation of the professional systems and legal systems. The research is based on the position of Shiite scholars on the challenges of the unfeasible duty. There are two interpretations of the feasibility: feasibility in the sense of strength and feasibility in the sense of less than tolerability. The research hypotheses are examined via the logical-critical analytic method in light of these two interpretations and by the assumption of non-authorization of the unfeasible duty and the exclusion of any unfeasible duty. The purpose of the present research is to critically apply the principle of the feasible duty to a varied range of applied ethics.
    Keywords: Feasibility, unfeasible duty, ethical commands, ethical assessment, effectiveness evaluation, amorality, immorality
  • Abdolali Aliaskari* Pages 81-96
    Media is an intelligent cultural-social institution which, based on active and purposeful communication with the surrounding and self-monitoring of its processes, can be designated as a living organism with an anthropomorphic character. Thus, by understanding the ethical characteristics of a communicative human being and matching them with the media institution, one can analyze the engendering dimensions of media ethical responsibilities and explore the relationship between ethics and the media from an anthropological perspective. According to Islamic anthropology, the ethical responsibility of the "humanlike media" is defined in relation to God, oneself, other human beings, and creatures. By fulfilling its responsibilities, the media should prepare the necessary backgrounds for the realization of the pure life. In this research, using the library resources, the dimensions of human moral responsibility in Islam were studied, and these responsibilities were described and explained on the basis of the anthropomorphism of the media in the context of media activities.
    Keywords: Humanlike media, ethical media, ethics, media
  • Hossein Dolatdust, Hassanali Bakhtiyari Nasrabadi*, Mohammad Hossein Heidari, Mohsen Mohammadi Fesharaki Pages 97-110
    The main purpose of this study is to analyze the status of contentment and its functions in Masnavi-ye Ma’navi based on Islamic teachings. Accordingly, the basic content analysis research method was employed. In this regard and in light of the deep interdisciplinary relationship felt in the fields of humanities, particularly the religious sciences and Persian literature, and the study gap about the present writing, in addition to the in-depth study of Rumi’s Couplets as one of the great and distinguished literary, mystical and ethical texts, and adapting it with Islamic teachings, the common functions of the status of contentment were extracted using the basic content analysis research method. The most important components of the shared functionality are the factors of pure life, esteem creation, true treasure versus poverty, confrontation with stinginess and greed, genuine happiness and tranquility and the combined axis of trust (in God), sustenance and satisfaction. It is recommended that such comparative studies be continued to clarify important religious and ethical concepts.
    Keywords: Contentment, Masnavi-ye Ma'navi, Islamic teachings, Mowlavi (Rumi), ethics