فهرست مطالب

کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور در برنامه ریزی - سال دهم شماره 4 (پیاپی 1004، زمستان 1398)
  • سال دهم شماره 4 (پیاپی 1004، زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سارا سوخته زاری* صفحات 7-26

    تغییرات کاربری اراضی در اثر گسترش فیزیکی شهر در اکثر شهرهای ایران به قدری سریع است، که برنامه ریزان و مدیران شهری با توام ساختن فرایند برنامه ریزی در این مناطق با توسعه داینامیک و پیچیده آن روبرو هستند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تغییرات کاربری اراضی و گسترش فیزیکی شهر هشتگرد طی 19 سال گذشته و پیش بینی روند تغییرات کاربری اراضی برای آینده می باشد. در پژوهش حاضر از تصاویر چند زمانه لندست استفاده شده است. با استفاده از الگوریتم طبقه بندی ماشین بردار پشتیبان و الگوریتم بررسی تغییرات کراس تب، روند تغییرات کاربری اراضی طی 19 سال گذشته ارزیابی گردید. همچنین، با استفاده از مدل پیش بینی سلول های خودکار-مارکوف روند تغییرات کاربری اراضی و گسترش فیزیکی شهر برای آینده پیش بینی شده است. نتایج حاصل از این پژوهش، بیانگر گسترش بی رویه شهر طی 19 سال گذشته می باشد. به طوری که اراضی ساخته شده با رشد 56/736 درصدی خود باعث تخریب بیش از حد اراضی کشاورزی و بایر در حاشیه شهر شده است. بررسی ها نشان می دهد که با افزایش فاصله از اراضی ساخته شده میزان تغییرات کاربری اراضی کاهش چشمگیری داشته است. بررسی تغییرات حادث شده در کاربری های اراضی نشان داد که 16/564 هکتار از اراضی بایر به کاربری مسکونی تبدیل شده است. پیش بینی تغییرات کاربری اراضی برای سال های 2028 و 2038 نشان داد که افزایش مساحت کاربری مسکونی همچنان ادامه خواهد داشت. که این امر ضرورت توجه ویژه برنامه ریزان و مدیران شهری به موضوع گسترش شهری و پیامد های آن در منطقه را نمایان می سازد. در نهایت ارزیابی دقت مدل سلول های خودکار نشان داد که درصد اختلاف مساحت طبقات طبقات کمتر از 8 درصد است.

    کلیدواژگان: کاربری اراضی، پیش بینی، سلول های خودکار، سنجش از دور، هشتگرد
  • احمد رجبی* صفحات 27-46

    تاکنون مطالعات زیادی در زمینه شناسایی و آشکارسازی تغییرات پوشش وکاربری اراضی انجام گرفته است. پایش بهینه های پوشش زمین از ضرورت های اجتناب ناپذیر در مدیریت منابع طبیعی است. باتوجه به شواهد و آثار تغییر اقلیم در منطقه و روند کاهشی و افزایشی برخی از پوشش ها و کاربری ها می تواند در اولویت بندی راهکارهای حفاظتی و پهنه بندی عرصه ها موثر باشد. برای رسیدن به توسعه پایدار می بایست فاکتورهایی مانند منابع زمینی، محیط، جمعیت، اقتصاد و اجتماع را درنظر داشت. هر نوع توسعه با هردرجه ای از کمیت یا کیفیت، آثار زیست محیطی ویژه ای را به دنبال دارد(1). سدسازی با گذر زمان تغییراتی در پوشش- کاربری اراضی در محدوده ی سدها به وجود آورده است که در این پژوهش هدف ما آشکارسازی این تغییرات است. لذا برای آشکارسازی تغییرات پوشش - کاربردی منطقه بالا دست و پایین دست سد 15 خرداد در فاصله زمانی 1990- 2019 ابتدا با استفاده از تصاویر Googel Earth به بررسی تغییرات به شکل بصری پرداخته، سپس با استفاده از تصاویر لندست 5(تصویر سال 1990) قبل از احداث سد و لندست 8(تصویر سال 2019) بعد از احداث و آبگیری سد با استفاده از نرم افزار ENVI به بررسی آشکارسازی تغییرات به صورت بصری و خودکار پرداخته و نتایج حاصل از بررسی تغییرات تصاویر به شکل خودکار و طبقه بندی در دو کلاس تغییر کرده و تغییر نکرده به دقت 86.38% بدست آمد و بر اساس طبقه بندی در سه کلاس تغییر نکرده و تغییر کرده (افزایش یافته و کاهش یافته) به دقت 85.51% دست یافته است.

    کلیدواژگان: توسعه پایدار، سنجش از دور، سدسازی، آشکارسازی تغییرات، طبقه بندی
  • قاسم محمدی* صفحات 47-62

    مفهوم توسعه انسانی، رویکردی کل نگر به زندگی بهتر است که به پرورش استعدادها و قوای ذهنی در کنار مصرف کالاها و خدمات تاکید دارد و با هدف قرار دادن زندگی بهتر افق پویایی را فراروی انتخاب های انسانی قرار می دهد. در افق چشم انداز بیست ساله ایران آمده است: ایران توسعه یافته، برخوردار از دانش پیشرفته، فرصت های برابر، توزیع مناسب درآمد و برخوردار از سلامت است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی بر آن است تا وضعیت موجود استان های کشور را از نظر برخورداری از شاخص های توسعه انسانی را برمبنای سرشماری های سال های 1390 و 1395 ارزیابی کند. براساس یافته های تحقیق میانگین شاخص آموزش در کشور 503/. شاخص سلامت 673/. و شاخص استاندارد زندگی 336/. و شاخص ترکیبی توسعه انسانی 749/. است. شاخص سلامت بیشترین میزان و شاخص استاندارد زندگی کمترین رقم را در سطح کشور دارد. مطلوب ترین وضعیت شاخص توسعه انسانی به ترتیب مربوط به استان های تهران با 936/. البرز با 926/. و یزد با 862/. است. نامطلوب ترین وضعیت این شاخص به ترتیب مربوط به استان های سیستان و بلوچستان با 446/. و کردستان با 561/. است. استان سیستان و بلوچستان در تمامی شاخص های توسعه انسانی نامطلوب ترین وضعیت را دارد. هرچند که سطح بندی استان ها براساس شاخص توسعه انسانی حاکی از آن است که رده بسیار محروم منطبق با استان های مرزی و رده استان هایی که مطلوب ترین وضعیت را دارا هستند مربوط به مناطقی است که اغلب در مرکز کشور واقع شده اند اما براساس نتایج در اغلب استان های کشور در بین دو سرشماری رشد مشاهده شده به طوری که استان های محروم بیشترین رشد را داشته اند.

    کلیدواژگان: توسعه انسانی، شاخص توسعه انسانی، استاندارد زندگی، تحلیل فضایی، جغرافیای توسعه
  • حسن حسنی مقدم*، محمدجواد ناطقی صفحات 63-74

    در فرآیند آشکارسازی تغییرات، انتخاب روش استخراج اطلاعات نقش مهمی در کیفیت آشکارسازی تغییرات نهایی دارد. در تحقیق حاضر به منظور آشکارسازی تغییرات و تعیین محدوده گستره سیل، از روش ادغام داده های چندزمانه لندست 8، بر پایه اعوجاجات طیفی استفاده شده است. برای این منظور، ابتدا هر دو تصویر قبل و بعد از سیل با استفاده از روش Gram Schmitt، ادغام گردیدند تا قدرت تفکیک مکانی تصاویر افزایش پیدا کند. در ادامه به منظور آشکارسازی تغییرات و تعیین محدوده گستره سیل از سه الگوریتم Gram Schmitt, IHS, PCA، استفاده گردید. در این تحقیق تصویر قبل از سیل به عنوان تصویر چندطیفی و تصویر باند مادون قرمز بعد از سیل به عنوان تصویر پانکروماتیک به هر یک از الگوریتم ها داده شد تا با استفاده از میزان اعوجاج طیفی به وجود آمده در هر یک از الگوریتم ها، محدوده گستره سیل مشخص شود. نتایج نشان داد که قابلیت روش ادغام داده ها بر پایه اعوجاج طیفی، در آشکارسازی تغییرات بسیار بالا می باشد. اعوجاج طیفی به وجود آمده در الگوریتم IHS، صحیح ترین اعوجاج بوده و خروجی این الگوریتم انطباق بالایی با داده مرجع دارد. همچنین خروجی الگوریتم Gram Schmitt، دارای اعوجاجات طیفی در محدوده های غیر تغییر می باشد. الگوریتم PCA، که نسبت به ورودی ها بسیار حساس است، اکثر مناطق تصویر را دارای اعواجاج کرده که استفاده از این الگوریتم در آشکارسازی تغییرات بر پایه اعوجاج طیفی پیشنهاد نمی گردد.

    کلیدواژگان: آشکارسازی تغییرات، ادغام داده ها، اعوجاج طیفی، محدوده گستره سیل
  • مریم شعبانی*، سید عبدالله حیدریه صفحات 75-89

    در اجتماعات کنونی اداره نمودن مواد زاید جامد یکی از عمده ترین نگرانی های انسان است. افزایش حجم زباله ها و تنوع و گوناگونی زباله ها بر پیچیدگی چگونگی جمع آوری و دفع زباله ها افزوده است. دفع زباله ها اگر به صورت صحیح و بهداشتی انجام نشود باعث آلودگی آب، خاک و هوا و... خواهد شد. طبق گزارشات شهرداری شهر رینه، جمعیت ثابت شهر رینه طبق آخرین سرشماری که در سال 1395 انجام شده است، 982 نفر است که این میزان جمعیت در 4 ماه از سال به حدود 3000 تا 4000 نفر می رسد و به طور میانگین میزان زباله ی تولیدی شهر رینه 3 تا 3.5 تن در روز است. در شهر رینه به منظور نابودی زباله های جامد شهری، از روش دفن و سوزاندن استفاده می شود، بنابراین انتخاب امحا مناسب به منظور دفن بهداشتی زباله ها از اهمیت زیادی برخوردار است. در پژوهش حاضر سعی شده است تا با در نظر گرفتن فاکتورهای مختلف اکولوژیک بهترین محل به منظور دفن بهداشتی زباله ها مشخص گردد تا کمترین آسیب به محیط زندگی وارد گردد. بدین منظور با استفاده از انجام تحلیل های محلی در محیط ArcGIS، محل دفن پسماندهای شهری مشخص گردید. برای این منظور داده های رقومی مورد نیاز جمع آوری گردید و با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی AHP، معیارها ارزش گذاری شدند و سپس به محیط ArcGIS برده شدند و محل دفن بهداشتی پسماندهای شهری مشخص گردید.

    کلیدواژگان: پسماند شهری، تحلیل سلسله مراتبی داده ها، مکانیابی امحاء، GIS
  • سامان جواهری*، علی اصغر تراهی، سید محمد توکلی صبور صفحات 90-106

    در اختیار داشتن نقشه های کاربری اراضی جدید در بسیاری از زمینه ها از جمله مدیریت منابع طبیعی و برنامه ریزی برای سرزمین از اهمیت بسیاری برخوردار است. داده های سنجش از دور از پتانسیل بالایی برای تهیه نقشه های به روز کاربری و پوشش اراضی برخوردارند. هدف از این تحقیق ارزیابی روش های تهیه نقشه کاربری اراضی شهرستان کامیاران با استفاده از تصاویر ماهواره ای می باشد. در این مطالعه از داده های سنجنده OLI ماهواره لندست8 مربوط به ماه ژوین سال 2018 استفاده شد. در ابتدا پیش پردازش های اولیه شامل تصحیحات رادیومتری، اتمسفری و هندسی بروی داده خام انجام گرفت. از نقاط کنترل زمینی جهت آموزش، اعتبارسنجی و برای تهیه نقشه کاربری اراضی استفاده شد. کلاس کاربری در هر نقطه با پیمایش میدانی و با استفاده از تصاویر گوگل ارث در 9 کلاس کاربری زمین های کشاورزی، جنگل، باغ، مراتع غنی، مراتع متوسط، مناطق مسکونی،پهنه آبی، زمین های بایر و رخنمون سنگی مشخص گردید. در ادامه از روش های حداکثر احتمال، حداقل فاصله، ماشین بردار پشتیبان و فاصله ماهالانوبی برای طبقه بندی نظارت شده در نرم افزار ENVI 5.3 استفاده شد. برای ارزیابی دقت روش های طبقه بندی از دو معیار صحت کلی و ضریب کاپا به همراه داده های کنترل زمینی بهره گرفته شد. نتایج تحقیق نشان داد روش ماشین بردار پشتیبان با صحت کلی 91.4 درصد و ضریب کاپا 0.88 درصد از دیگر روش ها دقت بهتری داشته است.

|
  • Sara Soukhtezari* Pages 7-26

    Land use changes due to the physical expansion of the city in most cities in Iran are so rapid, that urban planners and managers are facing a dynamic and complex development as they integrate the planning process in these areas. The purpose of this study is to investigate land use changes and physical development of Hashtgerd city during the past 19 years and to predict land use change trends for the future. In this study, Landsat multi-time images were used. Using the support vector classification machine algorithm and the algorithm for Cross-Tab change, land use change trends over the past 19 years was evaluated. Also, using the Cellular Automata Markov prediction model, the process of land use change and physical expansion of the city is predicted for the future. The results of this study indicate the unnecessary expansion of the city over the past 19 years. So that the built-up with 736.56% growth have caused excessive destruction of agricultural and bare lands on the outskirts of the city. Investigations show that with increasing distance from land use changes have significantly reduced the amount of land use. Investigation of changes in land uses showed that 564/166 hectares of waste land has become residential land use. Predicting land use changes for 2028 and 2038 showed that residential land use will continue to increase. This highlights the need for special attention of urban planners and managers to the issue of urban development and its consequences in the region. Finally, the evaluation of the accuracy of the automated cell model showed that the percentage of classes area difference was less than 8%.

    Keywords: Land Use, Prediction, Cellular Automata Markov, Remote Sensing, Hashtgerd
  • Ahmad Rajabi* Pages 27-46

    So far, many studies have been conducted to identify and detect land cover changes and land use changes. Optimizing land cover monitoring is an inevitable necessity in natural resource management. Given the evidence and effects of climate change in the region and the declining and increasing trend of some coverages and land uses can be effective in prioritizing conservation and zoning strategies. Factors such as land resources, environment, population, economy and society must be taken into account for sustainable development. Any type of development, regardless of quantity or quality, has specific environmental effects (1). Over time, dam construction has made some changes in the land cover - use of dams, in this study we aim to detect these changes. Therefore, for detecting cover changes - upstream and downstream of the Khordad 15 Khordad Dam during the period 201–990 1990, first visualize the changes using Googel Earth, then use Landsat 5 (1990 image) before. Dam Construction and Landsat 8 (Picture 2019) After dam construction and flooding using ENVI software, visual and automated changes detection are performed and the results of automatic image changes and classification in two classes Modified and unchanged Accuracy was 86.38% and was unchanged and modified by classification into three classes ( Decreased) reached 85.51% accuracy.Key words: Sustainable development,RemoteSensing,Dams,Change Detection,Classification.

    Keywords: Sustainable Development, Remote Sensing, Barrier, Change Detection, Classification
  • Ghasem Mohammadi * Pages 47-62

    The concept of human development is a holistic approach to a better life that emphasizes the cultivation of the talents and mental abilities along with the consumption of goods and services and places the dynamic horizon of human choices ahead of the goal of a better life.On the horizon of Iran's twenty-year vision is:A developed Iran, with advanced knowledge, equal opportunities, adequate income distribution and health.This descriptive-analytical study aims to evaluate the current status of provinces in terms of human development indicators based on the censuses of 2011 and 2016. According to the research findings, the average education index in the country is 0.503. 0.673 Health Index. And standard of living 0.336 And the combined index of human development is 0.749. Health index has the highest rate and standard of living has the lowest figure in the country. The most favorable situation of human development index was related to Tehran provinces with 0.936 respectively. Alborz with 0.926 and Yazd with 0.862. The most unfavorable situation of this index is related to Sistan and Baluchestan provinces with 0.446 and Kurdistan with 0.561 respectively. Sistan and Baluchestan province has the most unfavorable situation in all indicators of human development. Although the ranking of provinces based on the Human Development Index indicates that the most disadvantaged category corresponds to the border provinces and the most desirable ones belong to the regions most often located in the center of the country, but based on the results in most provinces of the country between the two The growth census observed that deprived provinces had the highest growth.

    Keywords: Human Development, Human Development Index, Standard of Living, Spatial Analysis, Geography of Development
  • MohammadJavad Nateghi Pages 63-74

    In changes detection process, the choice of information extraction method plays an important role in the quality of final changes detecting. In this study, Landsat 8 multi-temporal data fusion method based on spectral distortion was used to detect changes and to determine the range of floods. For this reason, both pre and post flood images were fused using the Gram Schmitt algorithm to increase spatial resolution of images. In the following, three algorithms, Gram Schmitt, IHS, PCA, were used to detect changes and determine the extent of flood. In this study, input of each algorithm was pre-flooded as a multicolor image and post-flood infrared image as a panchromatic image selected to determine the extent of flood using the spectral distortion generated in each algorithm. The results showed that the capability of data fusion method based on spectral distortion is very high in detecting of changes. The spectral distortion generated in IHS is the most accurate distortion and the output of this algorithm is highly consistent with the reference data. Also, the output of the Gram Schmitt algorithm has spectral distortions in the unchanged regions. The PCA algorithm, which is highly sensitive to inputs, distorts most image regions, which is not recommended for detecting changes based on spectral distortion.

    Keywords: Change detection, Data fusion, Spectral distortion, Flood extent
  • Maryam Shabani *, abdollah hydaryeih Pages 75-89

    In today’s society solid waste management is one of the most important concerns of mankind. Increasing waste volume and diversification of waste has added to the complexity of waste collection and disposal.Landfill if not handled property will cause contamination of water, soil and air…According to the latest census of the year, the fixed population of the city of Rhine is 982 people. The population reaches about 3000 to 4000 people in the four monthes of the year. On average, the amount of waste product in in the city of Rhine is between 3 and 3.5 tonnes per day. In the city of Rhine, landfill and incineration methods are used to dispose of municipal solid wasre. Therefore, choosing the right location for landfill is important.In the present study, it has been attempted to identify the best location for landfill sanitation considering ecological factors in order to minimize environmental damage. For this purpose, the location of municipal solid waste landfill was determined by using spatial analysis in GIS environment. The required digital data were collected for this purpose and using the hierarchical analytical method of AHP, the criteria were evaluated and then taken to the GIS environment. Due to limitations in the initial data collection, several factors were not taken into account, including the distance between walls and groundwater. In future research, by carefully examining all the factors, one can increase the accuracy and specify a more accurate burial site.

    Keywords: Analytical hierarchy of data, Disposal location Municipal, waste, GIS
  • saman javaheri *, aliasghar torahi, seyed mohammad tavakoli sabour Pages 90-106

    It is important to have new land use plans in many areas, including natural resource management and land planning. Remote sensing data has a high potential for preparing up-to-date land use maps and land cover. The purpose of this study is to evaluate the methods of preparing land use maps of Kamyaran city using satellite images. In this study, OLI Landsat 8 satellite sensor data for June 2018 were used. Initially, preliminary processing, including radiometric, atmospheric, and geometric corrections, was performed on raw data. ground control points were used for training, accreditation, and land use mapping. The Landuse class was identified at each point by field survey and using Google Earth images in 9 user classes of agricultural lands, forest, garden, rich pastures, medium pastures, residential areas, water area, barren lands and rocky outcrops. In the following, maximum probability, minimum distance, support vector machine and Mahanalubi distance were used for the supervised classification in ENVI 5.3 software. To evaluate the accuracy of classification methods, two criteria of general accuracy and capa coefficient were used with ground control data. The results showed that the support vector machine method was 91.4% more accurate and the Kappa coefficient was 0.88% more accurate than other methods.

    Keywords: land use, supervised classification, classification methods, satellite imagery