فهرست مطالب

  • سال دهم شماره 4 (پیاپی 37، زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/01
  • تعداد عناوین: 5
|
  • زینب رشیدی، رقیه نجف زاده* صفحات 1-12

    بابونه رومی (Anthemis spp.) 39 گونه گیاه علفی یک ساله و چندساله دارد که 15 گونه آن انحصاری ایران است. کشور ایران پراکنش خوبی از این گیاه دارویی دارد. در پژوهش حاضر برای نخستین بار، ویژگی های رشدی، درصد اسانس و بوم شناختی پنج گونه مختلف بابونه شامل بابونه زرد (A. tinctoria)، بابونه شفاف (A. hyalina)، بابونه آناتولی (A. wiedemanniana)، بابونه شیرازی (A. pseudocotula) و بابونه زاگرسی و سوری (A. haussknechtii)با هدف شناخت بهتر ویژگی های گونه های بابونه رومی در استان کردستان ارزیابی شدند. گونه ها در زمان گل دهی گیاه جمع آوری و 13 صفت رشدی به همراه درصد اسانس گونه ها و ویژگی های اکولوژیک رویشگاه گونه بررسی شدند. نتایج نشان دادند بین گونه های مطالعه شده ازنظر ویژگی های رشدی و درصد اسانس تفاوت وجود دارد. گونه بابونه زرد و بابونه شفاف بیشترین مقادیر رشد و عملکرد را داشتند. درصد اسانس بین گونه ها از 02/0 تا 15/0 متغیر و بیشترین آن به بابونه شفاف (15/0 درصد) و سپس بابونه آناتولی (08/0 درصد) مربوط بود. تجزیه خوشه ای، گونه ها را در دو گروه مجزا قرار داد. طبق نتایج پژوهش حاضر، گونه بابونه شفاف (A. hyalina) به علت داشتن میزان رشد زیاد، اندام حاوی ماده موثره و درصد اسانس بیشتر برتری دارد و می تواند در صنایع دارویی، غذایی و عطرسازی وبه منظور معرفی به برنامه های اصلاحی استفاده شود.

    کلیدواژگان: بابونه، رشد، اسانس، صنایع دارویی، برنامه های اصلاحی، ایران
  • کاظم نگارش* صفحات 13-21

    جنس Centaurea یکی از بزرگ ترین و پیچیده ترین تاکسون های تیره مرکبان (Asteraceae) در جهان است که عمدتا در اروپا، منطقه مدیترانه و جنوب غرب آسیا پراکنش دارد. چندنیایی بودن این جنس سبب شده است به تازگی این تاکسون به چند جنس تک نیا تقسیم شود. Centaurea حدود 109 گونه و 31 بخش در ایران دارد که در بیشتر مناطق کشور حضور دارند. پژوهش حاضر، حاصل مطالعه تاکسونومیکی دقیق گونه های بخش Ammocyanus در هرباریوم های مختلف است. در مطالعه حاضر مشخص شد دو محل تیپ در پروتولوگ گونه C. patula مشخص شده اند که یکی از آنها به ایران مربوط است؛ این در حالیست که در فلورا ایرانیکا، اشاره ای به این گونه نشده و درحقیقت، C. patula گونه ای فراموش شده برای فلور ایران است؛ بنابراین در پژوهش حاضر، C. patula دوباره گونه ای موجود برای فلور ایران مطرح شد و برای جلوگیری از ابهام در کاربرد آن، گونه یادشده تیپ بندی و تصویر لکتوتیپ آن ارایه شد.

    کلیدواژگان: Asteraceae، Centaurea، تاکسونومی، گونه فراموش شده، تیپ بندی
  • کیوان صفی خانی*، عادل جلیلی، زیبا جم زاد صفحات 23-45

    گیاهان ماندابی غالبا مهم ترین جزء اکوسیستم های ماندابی به شمار می آیند و به گیاهان آبزی، گیاهان پای درآب و گیاهان رطوبت پسندگروه بندی می شوند. در پژوهش حاضر، فلور مناطق ماندابی استان همدان شامل تالاب های طبیعی و مصنوعی، رودخانه ها، آبراهه های دایمی و فصلی و چمنزارهای مرطوب کوهستانی بررسی شد. نتایج بررسی حاضر نشان دادند فلور ماندابی استان شامل 45 تیره، 111 جنس و 163 گونه است. 13 تیره از گیاهان یادشده به تک لپه ای ها، 31 تیره به دولپه ای ها و 1 تیره به نهانزادان آوندی تعلق دارند. تیره های Poaceae با 19 جنس و 23 گونه، Asteraceae با 15 جنس و 20 گونه و Cyperaceae با 8 جنس و 19 گونه بزرگ ترین تیره های گیاهان ماندابی استان همدان محسوب می شوند. گیاهان ماندابی استان از نظر شکل زیستی، 8 گونه هیدروفیت، 51 گونه هلوفیت، 35 گونه ژیوفیت، 50 گونه همی کریپتوفیت،14 گونه تروفیت، 4 گونه فانروفیت و 1 گونه کامفیت را شامل می شوند. 29 گونه از عناصر رویشی گیاهان ماندابی استان همدان به ناحیه رویشی اروپا - سیبری، 38 گونه به ناحیه رویشی ایرانی - تورانی، 1 گونه به ناحیه رویشی مدیترانه ای، 24 گونه به نواحی رویشی اروپا -سیبری/ ایرانی - تورانی، 2 گونه به نواحی رویشی اروپا - سیبری/ مدیترانه ای، 3 گونه به نواحی رویشی مدیترانه ای/ ایرانی -تورانی، 46 گونه به بیش از دو ناحیه رویشی تعلق دارند و 20 گونه جهان وطن هستند.

    کلیدواژگان: شکل زیستی، عناصر رویشی، گیاهان آبزی، گیاهان پای در آب، گیاهان رطوبت پسند
  • سحر غفاری، اردوان قربانی*، مهدی معمری، رئوف مصطفی زاده، محمود بیدار لرد، آزاد کاکه ممی صفحات 47-78

     در مطالعه حاضر، الگوی توزیع اشکال زیستی مختلف در طول گرادیان ارتفاعی مراتع مغان - سبلان استان اردبیل ارزیابی شد. نمونه برداری در 11 طبقه ارتفاعی و در فواصل ارتفاعی 300 متری (ارتفاع 100 تا 3300 متر از سطح دریا) انجام شد. در هر طبقه ارتفاعی، 30 پلات یک مترمربعی برای جمع آوری داده های پوشش گیاهی (تراکم، فراوانی و درصد تاج پوشش) استفاده و سپس به منظور بررسی رابطه ارتفاع با شاخص های پوشش گیاهی در طبقه های مختلف ارتفاعی از آزمون تجزیه واریانس و برای مقایسه میانگین ها و گروه بندی شاخص ها از آزمون دانکن بهره گیری شد. مدل های رگرسیون به منظور ارزیابی روابط ارتفاع با شاخص های پوشش گیاهی برای اشکال مختلف زیستی ترسیم شدند. به طور کلی 386 گونه شامل 44 خانواده و 200 جنس در منطقه مطالعه شده شناسایی و ثبت شد. تروفیت ها و همی کریپتوفیت ها به ترتیب با 164 و 162 گونه غالب ترین اشکال زیستی در منطقه مطالعه شده بودند؛ در حالی که فانروفیت ها با 3 گونه کمترین فراوانی را داشتند. تراکم، درصد تاج پوشش، شاخص اهمیت گونه، تنوع و غنای گونه ای در تروفیت ها با افزایش ارتفاع کاهش یافت؛ در حالی که همی کریپتوفیت ها روند افزایشی نشان دادند.

    کلیدواژگان: گرادیان ارتفاعی، شکل زیستی، شاخص اهمیت گونه (IVI)، شاخص تنوع
  • کاظم نگارش* صفحات 79-86

    جنس Onopordum ازجمله تاکسون های به شدت خاردار تیره Asteraceae است که بومی مناطق مدیترانه و ایرانی - تورانی است. این جنس در ایران شامل 7 گونه است و در بیشتر نقاط کشور پراکنش دارد. باوجود اینکه 12 درصد گونه های جنس Onopordum در ایران می رویند؛ اما مطالعات تاکسونومیکی اندکی انجام شده است و به نظر می رسد هنوز گونه های ناشناخته ای از این جنس در کشور وجود داشته باشد. برای مطالعه تاکسونومیکی جنس Onopordum در ایران، جمع آوری های گسترده ای از محدوده های پراکنش این جنس در کشور انجام شد. نمونه های گیاهی با روش های مرسوم جمع آوری و براساس منابع معتبر شناسایی شدند. نتیجه مشاهده ها گزارش گونه ای جدید با نامO. cinereum برای فلور ایران بود. صفت بارز این گونه که به راحتی آن را از سایر گونه های جنس Onopordum در ایران جدا می کند، داشتن پوشش کرکی به شدت پتویی - تارعنکبوتی - سفیدرنگ در سرتاسر گیاه به ویژه در قسمت کلاپرک هاست. در پایان کلید شناسایی گونه های جنس Onopordum در ایران ارایه شد.

    کلیدواژگان: Cardueae، Onopordinae، تاکسونومی، خارپنبه
|
  • Zainab Rashidi, Roghayeh Najafzadeh * Pages 1-12

    Anthemis has 39 annual and perennial herbacius species that 15 species of them are from Iran. Iran has a good distribution of this medicinal plant. In this study, the growth characteristics, essential oil percentage and ecological features of five Anthemis species such as: (A. tinctoria), (A. hyalina), (A. wiedemanniana), (A. pseudocotula) and (A. haussknechtii) were evaluated for the first time, in order to better understand the characteristics of them in Kurdistan province. The collection of species was carried out at flowering time and 14 growth traits along with ecological characteristics of the habitat were studied. The results showed that there is variation in growth characteritics and essential oil percentage among the studied species. A. tinctoria and A. hyaline had the highest growth and yield. Essential oil percentage was from 0.02 to 0.15%, most of which was related to A. hyaline (0.15%) and A. setacea (0.08%), respectivly. Cluster analysis divided the species into two groups. According to the results of this study, A. hyaline due to the high growth, organs with contains active ingredient, and high amount of essential oil is superior and can be used in pharmaceutical, food and perfumery industry and breeding programs.

    Keywords: Anthemis, Iran Anthemis, Growth, Pharmaceutical industry, Breeding Programs, Iran
  • Kazem Negaresh * Pages 13-21

    Centaurea is one of the most complex and largest genera of the family Asteraceae in the World. It is mainly distributed in Europe, the Mediterranean region, and southwest Asia. This genus is polyphyletic and has recently been divided into some monophyletic genera. In Iran, Centaurea contains 109 species in 31 sections that are present in most parts of the country. This research is the result of exact taxonomic study of species of the section Ammocyanus in different herbaria. During this study, it was found that two syntypes collections were cited for C. patula protologue that one of them is attributed to Iran. However, there is no mention of this species in Flora Iranica and in fact C. patula is a forgotten species for Iranian flora. So, C. patula is treated in this study as an existing taxon for the flora of Iran. To clarify the application of this name, it was thus typified and its lectotype image was presented.

    Keywords: Asteraceae, Centaurea, Taxonomy, Forgotten Species, Typification
  • Keivan Safikhani *, Adel Jalili, Ziba Jamzad Pages 23-45

     Wetland plants are often the most conspicuous component of wetland ecosystems. They are grouped into hydrophytes, helophytes, and hygrophytes. In this research, the wetlands flora of Hamedan province, including natural and artificial wetlands, permanent and seasonal rivers and streams and wet mountain meadows, were studied. The results of this study showed that the flora of the wetlands of Hamedan province consisted of 45 families, 111 genera and 163 species. And, 13 families of these plants belonged to monocots, 31 families to dicots and 1 family to the pteridophyta. Families of Asteraceae with 15 genera and 20 species; Poaceae with 19 genera and 23 species, Cyperaceae with 8 genera and 19 species were the largest families of wetlands in Hamadan province. In terms of their life forms, the wetland plants of Hamedan province consisted of 8 species of hydrophytes, 51 species helophyte, 35 species of geophytes, 50 species of hemicryptophytes, 14 species of therophytes, 4 species of phanerophytes, and 1 species of chamaephytes. The chorology of species showed that 29 species of the wetland plants of Hamedan Province belonged to the European-Siberian elements, 38 species to the Iranotouranin elements, 1 species to the Mediterranean elements, 24 species to European-Siberian-Iranotouranin elements, 2 species to Euro-Siberian-Mediterranean elements, 3 species to the Mediterranean-Iranotouranin elements, 46 species to more than two elements, and 20 species to cosmopolitan.

    Keywords: Life form, Vegetative elements, Hydrophytes, Helophytes, Hygrophytes
  • Sahar Ghafari, Ardavan Ghorbani *, Mahdi Moameri, Raoof Mostafazadeh, Mahmood Bidar Lord, Azad Kakehmami Pages 47-78

    This study evaluated the distribution pattern of various life-form spectra along the Moghan-Sabalan rangelands, Ardabil province, Iran. Sampling was conducted in eleven elevation classes at 300 m elevation intervals (100-3300 meters above sea level, masl). In each elevation interval, 30 quadrats (1×1 m) were used to collect vegetation data (density, frequency and canopy cover). To detect significant differences along elevational gradient, an analysis of variance (ANOVA) and Duncan test were used to compare averages and grouping of the plant index. Regression analyses were employed to explore the inter-relationship of elevation with various life-form spectra. Overall, 386 species, which comprised 44 families and 200 genera, were identified in the study area. Therophytes and hemicryptophytes were the most frequent life form constituted each with respectively 164 and 162 species, while phanerophytes with 3 species were the least frequent form of life. Density, canopy cover, IVI, species richness and diversity of therophytes decreased with elevation, while hemicryptophytes species richness and evenness increased.

    Keywords: Elevational Gradient, Life Form, Importance Value Index, Diversity Index
  • Kazem Negaresh * Pages 79-86

     Onopordum is one of the extremely armed genus of the family of Asteraceae which is native to the Mediterranean and Irano-Turanian regions. This genus comprises 7 species that are distributed in most parts of the country. In spite of 12% of Onopordum species are found in Iran, but few taxonomic studies have been carried out and it seems that there are still unknown species of this genus. For taxonomic study of the genus Onopordum, extensive collection of distribution areas of genus was conducted in Iran. Plant specimens were collected by conventional methods and identified based on reliable sources. As a observations, O. cinereum is reported as a new record from the flora of Iran. It is easily distinguished form the other species of genus in Iran by having densely tomentose-arachnoid-whitish indumentum in throughout the plant especially in the capitula. Finally, a key identification to all species of the genus Onopordum in Iran is presented.

    Keywords: Cardueae, Onopordinae, Taxonomy, Onopordum