فهرست مطالب

  • پیاپی 110 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/12/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اصغر عزیزی پور * صفحات 17-44

    مشعر سرزمینی مقدس، و رمزآمیزترین نماد حج است و چنان که از نامش پیداست، ارتباط و پیوندی ناگسستنی با شعور و آگاهی دارد. در این سرزمین مقدس حج گزار معارف و شناخت‌‌های اندوخته خویش در عرفات را به بینش و اعتقادی راسخ و کاربردی مبدل می‌سازد و به مراتب والایی از شعور و آگاهی به اسرار حج دست می‌یابد. تمامی شعور و آگاهی‌های سرزمین مشعر، رمزی و نمادین است و مفاهیم ارزشی ژرف و عمیقی را منعکس می‌سازد. اما هنوز ابعاد بسیاری از آنها، ناشناخته و مهجور مانده است که نیازمند تحلیل و بررسی است که مسلما با گذشت زمان و رشد و شکوفایی تفکر و اندیشه بشر، حقایق بی‌پایان مشعر هرچه بیشتر شکوفا و آشکار می‌گردد و پیام‌ها و کارکردهای تازه‌‌تری از آن کشف می‌شود. نوشتار حاضر بر آن است که با رویکردی ارتباطی به معناشناسی سرزمین مقدس مشعر، به عنوان رمزآمیزترین نماد حج و محور ارتباطات امت اسلام پرداخته و کارکردها و جنبه‌‌های نمادین آن را به عنوان راهبردی شناختی، برجسته سازد.

    کلیدواژگان: ارتباط، نماد، حج، مشعر
  • داود حسینی * صفحات 45-65

    در تحقیق حاضر به بررسی تاثیر محرمات احرام در تربیت نفس و کنترل آن در ابعاد مختلف پرداخته می‌شود. نتایج این پژوهش که به صورت اسنادی و کتابخانه‌ای و با روش توصیفی و تحلیلی انجام گرفته  حاکی از آن است که حرمت محرمات احرام تنها بعد تعبدی ندارد، بلکه هر یک از محرمات احرام در بعدی از کنترل نفس زایر و تربیت غریزه‌ای از غرایز و قوای او نقشی تاثیرگذار دارد و ترک مجموعه این محرمات به تربیت کامل می‌انجامد؛ بنابراین، باید در تمرین خضوع، تواضع و شکسته‌نفسی و خود مهارگری جهت تربیت نفس بکوشیم و به تربیت حس مالکیت‌جوی و تصرف مطلق، مبارزه با ناز پروردگی کنترل و تربیت غریزه جنسی،  کنترل و تربیت غریزه خشم و قوه غضب، کنترل و تربیت میل به خودنمایی و زینت‌گرایی، کنترل گرایش تشخص‌طلبی و آموزش پاسداشت طبیعت و حیوانات بپردازیم.

    کلیدواژگان: احرام، محرمات، حج، خودمهارگری، کنترل نفس
  • کامران محمدحسینی * صفحات 67-86

    حمله دولت آل‌سعود اول به کربلا در سال 1216ق./1802م. خطر وهابیان را برای دولت عثمانی آشکار کرد و غربیان را نیز به اندیشه شناخت این گروه انداخت. پس از این واقعه، چند کتاب درباره وهابیان در کشورهای اروپایی به قلم خاورشناسان و دیپلمات‌‌هایی که در کشورهای اسلامی حضور داشتند منتشر شد که شامل شرحی از این واقعه نیز بود. این مقاله گزارشی است از واقعه حمله به کربلا، به روایت نخستین منابع غربی که در نیمه نخست سده نوزدهم میلادی نوشته شده‌اند. در اینجا افزون بر گزارشی از شرح واقعه به قلم این نویسندگان، منظر آنان در تحلیل زمینه‌ها و پیامدهای این واقعه بازتاب یافته است. افزون بر برخی اطلاعات تازه که نویسندگان غربی درباره واقعه به دست داده‌اند، دیدگاه آنان در تحلیل سیاسی و اقتصادی این واقعه قابل توجه است. نقش زمینه‌ای ضعف امپراتوری عثمانی در این واقعه، انگیزه‌های اقتصادی وهابیان و تاثیر اقتصادی و سیاسی این حمله در توسعه قدرت آل‌سعود از جمله این موارد است.

    کلیدواژگان: آل سعود، کربلا، نویسندگان غربی، وهابیت، حکومت عثمانی
  • مجتبی ذهابی * صفحات 87-108

    فعالیت نهضت‌ها و جنبش هایی با گرایش‌های شیعی و متصوفه اهمیت بسیاری در تاریخ دارد. از عرصه های حضور اجتماعی عرفا، توجه آنها به مناسک حج است؛ زیرا این مراسم، عرصه ای را فراهم می کند تا عرفا و صوفیان علاوه بر تعقیب امیال معنوی خویش، مناسبات خود با حاکمان و توده های مردم را به  نمایش بگذارند. سفر حج جامی، به عنوان نمونه ای از سفر حج عرفا و صوفیان و همچنین به عنوان تنها سفرنامه حج موجود از دوره تیموری آورده شده است. از آنجا که جامی در مرکز قدرت رسمی و دیوانی قرار داشت، ضمن حفظ زندگی خانقاهی و ارشاد مریدان، دولتمردان را هم زیرنفوذ آورد و با توصیه به حاکمان و امیران، به حل و فصل مشکلات مردم کمک کرد. همین جایگاه او باعث شد که در هنگام سفر حج و زیارت عتبات، سلطان حسین بایقرا وی را از پرداخت هرگونه مالیات معاف کند و نامه‌هایی به مراکز قدرت در جهان اسلام فرستاد و دستور داد که از او و همراهانش استقبال کنند. این مقاله در صدد است به روش تاریخی به بررسی رویکرد صوفیان در قرن نهم به مقوله حج بپردازد و در این رابطه، سفر حج جامی را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهد.

    کلیدواژگان: حج، تیموریان، تصوف، جامی
  • هادی صادق زاده * صفحات 109-135

    وحدت‌ از‌ مهم‌ترین نیازهای امروز بشر و از جمله سفارش‌های موکد قرآن کریم و پیشوایان معصوم:  است‌. اسلام‌ هرگونه‌ مرز بندی فکری، سیاسی، اعتقادی‌،  طبقاتی و نژادی‌ را‌ نفی می‌کند و بر همین اساس‌، علمای اسلام همواره‌ در راستای وحدت‌ امت‌ اسلامی حرکت‌ و تلاش‌ کرده و منادی‌ وحدت‌ بوده‌اند و در سیره‌ عملی خود، با محور قرار دادن‌ قرآن‌ کریم و سیره‌ معصومین: ، در جهت‌ تعلیم‌ معارف‌ دین‌ و حفظ‌ آن‌ و مبارزه‌ با تحریف و بدعت‌ و انحرافات‌ فکری‌ و عملی در میان‌ امت‌ اسلامی حرکت‌کرده‌اند.حج،  از عبادات سیاسی اسلام است که همه ساله از سوی میلیون ها مسلمان در زمان و مکانی واحد انجام می‌گیرد و خیل عظیم جمعیت که از سرتاسر جهان به سرزمین وحی می‌آیند، آداب و رسوم، ملیت، نژاد و رنگ‌های مختلف دارند. اما با همه این اختلافات ظاهری، اشتراکات فراوانی درآنان مشاهده می‌شود؛ از جمله اینکه همه آنها با هدف واحد و اعمال و آداب و اذکار و حتی رنگ لباس واحد، پیرامون خانه واحد (کعبه)،  می‌گردند که همه این اعمال، نماد وحدت و یکرنگی و همدلی است و «تعامل افکار و رسیدن به تفاهم متقابل»، «نزدیک ساختن فرهنگ‌های متفاوت به همدیگر»، «اهتمام به پدیده‌هایی چون مشارکت، اخلاق‌محوری، صلح  وامنیت»، «چگونگی سخن گفتن و ارتباط برقرار کردن» و بالاخره «برطرف کردن سوء تفاهم‌ها و نزدیکی قلوب به همدیگر» از کارکردهای حج است.

    کلیدواژگان: حج، دیپلماسی، فرهنگ، اتحاد
  • معصومه امری * صفحات 137-156

    مقام ابراهیم، از «آیات بینات» و از جمله مسایل مهم در مناسک حج است‌که علما و دانشمندان در این زمینه بررسی و تحقیق بسیار کرده‌اند. با توجه به دلایل مشهود، هنگامی که ابراهیم نبی خانه کعبه و دیوارهایش را بالا می‌برد، وقتی دستش به آن نرسید، قطعه سنگی را زیر پایش قرار داد و نشان پای ایشان بر آن باقی ماند. آن حضرت، همچنین هنگام پند و اندرز مردم روی آن سنگ می‌ایستاد.دیدگاه‌های متفاوتی درباره معنای مقام وجود دارد که رای مورد نظر همگان، همان قطعه سنگی است که نشان پای انسانی بر آن نقش بسته است. علت نام‌گذاری‌اش به «مقام ابراهیم»، جایگاه ویژه ابراهیم در میان انبیاست که خداوند بارها در قرآن کریم  به آن اشاره کرده است. مقام ابراهیم، نماد پایداری، همبستگی، وحدت و بردباری برای تمامی اقشار است تا در برابر مشکلات و ظلم و ستیز بیگانگان با وحدت و یکپارچگی یکدیگر پیروز شوند. مقام ابراهیم همچنین راهنمای آنان برای دوری از ظلمت و رفتن به سوی کمال و سعادت است و تسکینی است در برابر تمام مشکلات بروز جامعه. این تحقیق با منابع کتابخانه‌ای و به روش تحلیلی   توصیفی است.

    کلیدواژگان: مقام ابراهیم، نماز طواف، آیات و روایات، مناسک حج
|
  • Ali Varsee Pages 7-10

    An Interview with the honorable representative of the Supreme Leader in the matters of Hajj and Pilgrimage

  • Asghar Azizipour* Pages 17-44

    Mash’ar is sacred land and the most mysterious symbol of the Hajj; and as its name suggests, it has an inseparable connection with consciousness and awareness. In this holy land, the pilgrim transforms his knowledge, accumulated in Arafat, into a firm and practical vision and belief; he attains a very high level of consciousness and awareness of the secrets of the Hajj. All the consciousness of Mash’ar is symbolic and reflects the deep and profound concepts of value. But many of their dimensions are still unknown and abandoned that need to be analyzed and examined. Certainly, over time and due to the growth and flourishing of human thought, the endless truths of Mash’ar flourish as much as possible and become apparent and newer messages and functions are discovered. The present article follows a communicative approach to investigate the semantics of the holy land of Mash’ar as the most mysterious symbol of the Hajj and the pivot of communications of the Islamic Ummah. The article also highlights the functions and symbolic aspects of Mash’ar as a cognitive strategy.

    Keywords: Communications, Symbol, Hajj, Mash’ar
  • Davood Hosseini* Pages 45-65

    In this study, the effect of ihram prohibitions (muharramat) on self training and self controlling in different dimensions is examined. The results of this document-based and library research performed by descriptive and analytical methods indicate that the sanctity of the prohibitions of ihram is not only a devotional dimension, but also plays an effective role in controlling the pilgrim’s self and training his instincts and powers, and observing a set of these prohibitions leads to his complete training; therefore, one must practice humility, self-esteem, and self-control in order to train his soul. One must train the sense of ownership and absolute possession, fight against ignorance, control sexual instinct, control anger and rage, control and train the desire to show off and adorn, control the tendency of individualism, and learn to protect the nature and animals.

    Keywords: Ihram, Muharramat, Hajj, Self-restraint, self-control
  • Kamran Mohammad Hoseini* Pages 67-86

    The invasion of Karbala by Al-Saud I government in 1216 AH /1802 AD revealed the danger of Wahhabis for Ottomans and made the West recognize this group. Following the event, several books on Wahhabis, including a description of the story, were published in Europe by orientalists and diplomats working in Muslim countries. This article is a report on the attack on Karbala according to the first Western texts written in the first half of the 19th century. A report of the event and the authors’ perspectives on the analysis of its contexts and consequences are reflected Here. Western writers provided some new information about the event, their views on the political and economic analysis of the event are also significant. The role of the Ottoman Empire’s weakness in this incident, the economic motivations of Wahhabis, and the economic and political impact of this attack on the development of Al-Saud’s power are some of these issues.

    Keywords: Al-Saud, Karbala, Western Writers, Wahhabism, Ottoman government
  • Mojtaba Zahabi* Pages 87-108

    The activities of the movements with Shia and Sufi tendencies are of great importance in history. One of the areas of mystics’ social presence is their attention to the rituals of Hajj because this rite provides a platform for mystics and Sufis to show their spiritual relations with the rulers and masses of people besides pursuing their spiritual desires. Jami’s Hajj pilgrimage is an example of the pilgrimage of mystics and Sufis, and the only existing Hajj travelogue from the Timurid period. Since Jami was at the center of official and court power, advising the rulers and emirs, he influenced the statesmen and helped to solve the people’s problems while he continued his monastic life and led the disciples. This position caused Sultan Hussein Buyqura to exempt him from paying any taxes during his hajj and pilgrimage of ʿAtabāt-i ʿAlīyāt. The Sultan sent letters to the centers of power in the Muslim world and ordered them to welcome him and his companions. This article is a chronological study of the Hajj pilgrimage and Sufis’ approach in the 9th century in this regard. It also analyzes Jami’s Hajj pilgrimage.

    Keywords: Hajj, Timurid, Sufism, Jami
  • Hadi Sadeghzadeh* Pages 109-135

    Unity is one of the most important human needs today and the emphatic commands of the Holy Qur’an and the Infallible Imams. Islam rejects any intellectual, political, religious, class, and racial boundaries; and on this basis, Islamic scholars have always strived for the unity of the Islamic Ummah and have been the heralds of unity. In their practical tradition, they have always focused on the Holy Qur’an and the tradition of the Infallibles to teach religious teachings and preserve them, and to fight against distortion, heresy, and intellectual and practical deviations among the Islamic Ummah. Hajj is one of the political deeds of Islam performed every year by millions of Muslims in a single time and place, and a large number of people who come to the land of revelation from all over the world have different customs, nationalities, races, and colors. Despite all these apparent differences, there are many similarities between them, including the fact that they all move around the single House (Ka’ba) with a single purpose, deed, ritual, and even a single color of the garment, all of which symbolize unity and uniformity, empathy, interaction of thoughts, and reaching mutual understanding, interacting thoughts and understanding, approaching different cultures to each other, attention to phenomena such as participation, morality, peace, security, the ways of talking and communications, and finally removing misunderstandings and making hearts friendly to each other which are the functions of the Hajj.

    Keywords: Hajj, Diplomacy, culture, Unity
  • Masoome Amri* Pages 137-156

    Among the important subjects in the rituals of the Hajj, researched a lot by scholars, is Maqām Ibrāhīm. Based on obvious reasons, building the Ka’ba, Ibrāhīm made the walls up to a point where he could not reach anymore, he placed a piece of stone under his feet while left his mark on. Ibrāhīm used to stand on that stone in his worshiping and instructing the people. There are different views on the meaning of Maqām Ibrāhīm, all agree with the same piece of stone on which his feet are embedded. The reason why it is called Maqām Ibrāhīm is the especial stand of Ibrāhīm (AS) among other prophets mentioned several times by God in the Holy Qur’an. Maqām Ibrāhīm is the symbol of stability, solidarity, unity, and tolerance for all individuals to overcome the problems and oppression of aliens by unity. Maqām Ibrāhīm is also a guide for all individuals to avoid darkness and to go towards perfection and happiness, and it is a relief against all the problems of society. This research was done based on library resources and analytical-descriptive methods.

    Keywords: Maqām Ibrāhīm, Tawaf prayer (Ṣalāt al-Ṭawāf), Verses, Traditions, the rituals of the Hajj