فهرست مطالب

  • سال دوازدهم شماره 4 (پیاپی 46، زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/11/12
  • تعداد عناوین: 12
|
  • محمدرضا سمرقندی، علیرضا رحمانی، زهرا دارابی، جمال مهرعلی پور* صفحات 515-530
    زمینه و هدف

    فرایند الکتروپراکسون تلفیقی از فرایندهای ازن زنی ساده و الکترولیز است که منجر به تولید رادیکال هیدروکسیل و در نهایت تخریب آلاینده می گردد. هدف از این مطالعه، امکان سنجی فرایند الکتروپراکسون در حذف ترکیب دارویی سفتریاکسون از محلول سنتتیک بود.

    روش بررسی

    در این مطالعه تجربی، از راکتور نیمه پیوسته مجهز به چهار الکترود گرافن با ابعاد cm 2×10 و ضخامت mm 3 استفاده شد. تاثیر پارامترهای pH (3-11)، غلظت گاز ازن (mg/min1-5)، جریان الکتریکی مستقیم (A1-3)، غلظت اولیه سفتریاکسون (mg/L 5-50) و دوز رباینده رادیکال (ترت بوتانول برابر با mmol/L 20) در مدت زمان (min60-0) مورد بررسی قرار گرفت. اندازه گیری غلظت سفتریاکسون با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC)، اندازه گیری COD با دستگاه اسپکتروفتومتری (DR6000) و TOC با TOC آنالیزر صورت گرفت.

    یافته ها

    نتایج بیانگر کارایی مناسب این فرایند در تخریب آنتی بیوتیک و کاهش COD و TOC حاصل از سفتریاکسون است. شرایط بهینه عبارت است از pH برابر با 3، جریان الکتریکی برابر با A 3، غلظت ازن ورودی برابر با mg/min 5، سولفات سدیم به عنوان الکترولیت به میزان mmol/L 50 و غلظت اولیه سفتریاکسون برابر با mg/L 5 در مدت زمان min 30 که 99/39 درصد تخریب آلاینده رخ داد. میزان کارایی فرایند در حذف COD و TOC در مدت زمان min 90 به حداکثر مقدار خود رسید. حضور ترت بوتانول کارایی فرایند را به 83 درصد کاهش داد.

    نتیجه گیری

    فرایند الکتروپراکسون به عنوان یکی از گزینه های فرایندهای اکسیداسیون پیشرفته، توانایی کاهش بار آلودگی صنایع حاوی ترکیبات دارویی به ویژه سفتریاکسون را دارا است و به عنوان فرایند دوست دار محیط زیست تلقی می شود.

    کلیدواژگان: فرایند الکتروپراکسون، آنتی بیوتیک سفتریاکسون، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی، کل کربن آلی، محلول سنتتیک
  • احد رضایان قیه باشی*، احسان مرزبان صفحات 531-554
    زمینه و هدف

    کلان روندهای جهانی از یک سو و روندها و مولفه های داخلی از سوی دیگر، آینده محیط زیست ایران را در هاله ای از ابهام همراه با نگرانی قرار داده است. در محیطی پیچیده و غیرقابل پیش بینی، می توان با بهره گیری از تفکر سناریویی (مبتنی بر شناسایی و بازشکافی پیشران ها و عدم قطعیت های سازنده آینده) تصاویری ملموس و قابل درک از آینده های قابل تصور یا محتمل در قالب سناریوهایی چندگانه ارایه داد. هدف از این پژوهش، توصیف داستان ها و ترسیم تصاویری از آینده محیط زیست ایران در قالب سناریوهای سازگار و محتمل است.

    روش بررسی

    روش مورد استفاده در این پژوهش برنامه ریزی مبتنی بر سناریو است که در هشت گام طراحی و پیاده شده است. روش گردآوری داده در این پژوهش کیفی و با استفاده از مصاحبه، پنل خبرگی و پیمایش دلفی است. همچنین، از نرم افزارهای میک مک و سناریو ویزارد برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شده است.

    یافته ها

     یافته های این پژوهش در دو بخش ارایه شده است. بخش اول شامل شناسایی و دسته بندی مولفه های کلیدی، پیشران ها و عدم قطعیت های مرتبط است. پنج پیشران "جمعیت"، "گرمایش جهانی"، "گفتمان زیست محیطی"، "مدیریت فرایند توسعه" و "فناوری ها" در این بخش تعیین شده و روابط اثرگذاری و اثرپذیری میان مولفه ها تحلیل شده است. بخش دوم به شناسایی و توصیف سناریوهای محتمل و سازگار براساس پیشران ها و عدم قطعیت های ذیربط، پرداخته است.

    نتیجه گیری

     مبتنی بر یافته های پژوهش، پنج سناریوی محتمل و سازگار شامل الف) راز بقا، ب) مدیریت علیه زمین، پ) مهاجرت اقلیمی، ت) بازگشت درناها و ث) فناوری علیه زمین، تبیین و مقایسه شده اند. آشنایی با روایت هر کدام از این سناریوها و مقایسه مطلوبیت آنها، کنشگران و تصمیم گیران را قادر می سازد تا فرایند ساخته شدن آینده را تحت تاثیر قرار دهند. بر این اساس، توسعه فناوری های سازگار با محیط زیست و نیز مدیریت سازگار با محیط زیست، مبنایی برای طراحی اقدامات آینده در این عرصه است.

    کلیدواژگان: آینده پژوهی، سناریو، پیشران ها، محیط زیست، ایران
  • الهام خانپور علیکلایه، علی پرتوی نیا*، احمد طالبی، حسین کرمانیان صفحات 555-570
    زمینه و هدف

    ترکیبات نفتی یکی از عوامل اصلی آلودگی محیط های آبی محسوب می شود. در سال های اخیر روش های بیولوژیکی به عنوان روشی دوستدار محیط زیست و مقرون به صرفه در کنار روش های فیزیکی و شیمیایی برای پاک سازی محیط های آلوده مورد استفاده قرار گرفته است. اخیرا روش تثبیت سلولی درون حامل های هیدروژلی به دلیل مزایایی نظیر سهولت کنترل میکروارگانیزم ها، تماس غیرمستقیم آلاینده و سلول ، افزایش مقاومت سلول ها در برابر تنش ها و استفاده مجدد و متوالی مورد توجه قرار گرفته است. اهداف اصلی این تحقیق، معرفی روش الکترواسپری به منظور کاهش سایز دانه های آلژینات کلسیم جهت استفاده در سامانه تثبیت سلولی و مقایسه میزان تجزیه زیستی نفت خام سنگین توسط سویه   Bacillus licheniformisدر دو حالت سلول آزاد و تثبیت شده هستند.

    روش بررسی

    سویه تجزیه کننده نفت خام، از منطقه آلوده نفتی جزیره خارک جداسازی شده و توانایی این سویه در حالت های آزاد و تثبیت شده، در شرایط محیطی متفاوت (pH برابر با 5، 7) و غلظت نفت خام (1500، ppm 3500) بررسی شد. روش الکترواسپری برای تولید دانه های آلژینات و روش وزن سنجی و کروماتوگرافی گازی جهت اندازه گیری میزان حذف نفت خام استفاده شد.

    یافته ها

     بیشترین میزان حذف نفت خام (61 درصد) مربوط به سلول های تثبیت شده در محیط خنثی و غلظت نفت ppm  3500 بود. تجزیه زیستی نفت خام پس از 14 روز، توسط سلول های تثبیت شده با اختلاف معنی داری (0/05<P) نسبت به سلول های آزاد بیشتر بوده و تثبیت سلولی مقاومت میکروارگانیزم ها در برابر شرایط محیطی را افزایش داده است.

    نتیجه گیری

     با استفاده از روش الکترواسپری با کاهش سایز دانه ها، می توان بر مشکلات انتقال جرمی سامانه تثبیت سلولی فایق آمد و این سامانه می تواند به عنوان جایگزین مناسبی برای سامانه سلول های آزاد در تصفیه پساب استفاده شود.

    کلیدواژگان: تجزیه زیستی، تصفیه پساب، نفت خام، تثبیت سلولی، سلول آزاد
  • سعید شجاعی برجوئی*، حمیدرضا عظیم زاده، اصغر مصلح آرانی صفحات 571-592
    زمینه و هدف

    عدم تجزیه زیستی در طبیعت و ایجاد اثرات بهداشتی نامطلوب در انسان از خصوصیات مهم فلزات سنگین است. هدف اصلی این پژوهش تعیین سطح آلودگی، تخمین ریسک های سرطان زایی و غیرسرطان زایی فلزات سنگین غبار ریزشی بر ساکنین اطراف نواحی صنعتی شهرستان اردکان است. هدف دیگر شناسایی منابع احتمالی انتشار فلزات سنگین در محیط است.

    روش بررسی

    در این مطالعه تحلیلی مقطعی، غبار ریزشی فصل تابستان در اطراف صنایع کاشی سرامیک، خاک چینی، شن و ماسه و شیشه با نصب 35 تله از نوع فریزبی وارونه(Inverted Frisbee)  با پوشش چمن مصنوعی جمع آوری شد. غلظت Cd، Ba، Cu، Ni، Cr، Mn و V با دستگاه ICP-MS اندازه گیری شد. با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون Pearson Correlation Coefficient)) و تحلیل خوشه ای (Cluster Analysis) منابع احتمالی فلزات سنگین غبار مورد ارزیابی قرار گرفت. برای تعیین سطح آلودگی از شاخص های ریسک اکولوژیکی و ارزیابی ریسک های سرطان زایی و غیرسرطان زایی فلزات سنگین از روابط پیشنهادی سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا استفاده شد.

    یافته ها

    بیشترین و کمترین میانگین غلظت فلزات سنگین برای Cd و Ba اندازه گیری شد. نتایج تحلیل همبستگی پیرسون و آنالیز خوشه ای موید سه منشا انسان زاد و همچنین منشا طبیعی برای فلزات سنگین غبار ریزشی بود. بر طبق شاخص پتانسیل ریسک اکولوژیکی، Cd در 45/10 درصد از نمونه ها در کلاس آلودگی خیلی زیاد و در 54/88 درصد نمونه ها در کلاس زیاد قرار داشت. کلاس آلودگی شاخص ریسک اکولوژیکی کلیه فلزات سنگین، متوسط تا زیاد بود. ریسک سرطان زایی Cr و Ba در کودکان و بزرگسالان بزرگتر از 4-10 تخمین زده شد. در هر دو گروه سنی، شاخص خطر برای هر فلز کوچکتر از یک و مجموع آن برای کودکان 1/29 و برای بزرگسالان 0/16 به دست آمد.

    نتیجه گیری

    Cd ریسک اکولوژیکی غبار ریزشی را در منطقه افزایش می دهد. نتایج ریسک سرطان زایی فلزات سنگین نشان داد غلظت دو فلز Cr و Ba غیرمجاز است. همچنین ریسک غیرسرطان زایی در کودکان نسبت به بزرگسالان بیشتر بود.

    کلیدواژگان: فلزات سنگین، آلودگی، غبار ریزشی، صنایع، ریسک
  • مریم قنادنیا، محمدمهدی ضرابی*، نیما حبیبی صفحات 593-606
    زمینه و هدف

    آلودگی هوا به ویژه بخش ناشی از وسایل نقلیه موتوری، مشکل عمده ای در سراسر جهان بوده و می تواند سلامتی انسان ها را به خطر اندازد. این پژوهش جهت بررسی تاثیر آلودگی هوا بر ساختار آناتومیکی برگ برخی درختان مثمر باغستان های سنتی قزوین انجام شد.

    روش بررسی

    72 نمونه برگی از گیاهان مناطق آلوده و شاهد در شهریور سال 1396 جمع آوری شده و پس از مخلوط کردن کامل برگ ها از هر نمونه، 3 عدد به شکل کاملا تصادفی انتخاب و در فیکساتور مناسب تثبیت شدند. نمونه ها پس از قالب گیری در پارافین توسط میکروتوم برش گیری و با رنگ های هماتوکسیلن و ایوزین رنگ شدند. اندازه گیری ها در سطح سلولی با میکروسکوپ نوری توسط نرم افزارImage J  انجام شد. بررسی داده ها با استفاده از نرم افزار 16SPSS, تجزیه و تحلیل شده و مقایسه میانگین ها توسط آزمون دانکن انجام شد. نمودارها با استفاده از نرم افزارExcel  رسم شدند.

    یافته ها

    آلودگی ضخامت کوتیکول تحتانی رگبرگ اصلی در برگ پسته و گردو را افزایش داد. ضخامت برگ و طول پارانشیم نردبانی تحت تاثیر آلودگی در برگ گردو افزایش و در برگ پسته کاهش یافت. کاهش قطر مجاری رزین در برگ درختان پسته تحت تاثیر آلودگی قابل توجه بود.

    نتیجه گیری

     نتایج این پژوهش تاثیرات منفی آلاینده های هوا بر ساختار برگ های گیاهان و همچنین مکانیسم های مقاومتی متفاوت در آنها را مشخص نمود. به هر حال متابولیسم گیاه می تواند تحت اثر آلودگی متاثر شده و نهایتا سلامتی مصرف کنندگان آنها را در معرض خطر قرار دهد.

    کلیدواژگان: آلودگی هوا، بررسی آناتومیکی، برگ، درختان مثمر، وسایل نقلیه موتوری
  • محمدعلی ززولی، زینب کریمی*، رضا رفیعی صفحات 607-620
    زمینه و هدف

    یکی از چالش های عمده در مدیریت شهری در جوامع بشری کنونی مربوط به جمع آوری، بازیافت و دفع مواد زاید جامد و فاضلاب است. مدیریت ضعیف پسماند باعث آلودگی آب، خاک و هوا می گردد و تاثیر عمده ای بر سلامت عمومی خواهد داشت. در مطالعه حاضر، از رویکرد ارزیابی چرخه حیات به منظور بررسی وضعیت حاضر سامانه مدیریت پسماند شهر نور استفاده گردید.

    روش بررسی

    این تحقیق با 5 سناریو شامل: 1- بازیافت، کمپوست و دفن غیربهداشتی؛ 2- بازیافت، کمپوست و دفن بهداشتی؛ 3- بازیافت، زباله سوز و دفن بهداشتی؛ 4- بازیافت، کمپوست و هاضم بی هوازی، زباله سوز، دفن بهداشتی؛ 5- بازیافت و دفن غیربهداشتی؛ در نظر گرفته شد. داده های مورد نیاز سیاهه نویسی چرخه حیات از طریق بررسی منابع، تهیه فرم گردآوری داده و تکمیل آن توسط پرسنل؛ همچنین بازدید میدانی جمع آوری گردید. سیاهه نویسی چرخه حیات به  کمک مدل 1- IWMصورت پذیرفت .

    یافته ها

    سناریو پنجم که سناریو وضعیت موجود منطقه است در قسمت خروجی های سمی و شاخص اکولوژیکی در بین تمامی سناریوها بیشترین بار زیست محیطی را وارد می کند. میزان مصرف انرژی در سناریو اول و پنجم به دلیل دفن غیر بهداشتی بالاتر از سناریوهای دیگر بود. به ترتیب بیشترین و کمترین نقش در تولید گاز متان را سناریوی پنجم و چهارم دارند.

    نتیجه گیری

    با توجه به شاخص اکولوژیکی، سناریوی چهارم (بازیافت، کمپوست و هاضم بی هوازی، زباله سوز و دفن بهداشتی) بهترین سناریو بوده است. سناریوی پنجم با تولید بیشترین بار آلودگی بدترین سناریو بوده است.

    کلیدواژگان: ارزیابی چرخه زندگی، مدیریت پسماند شهری، پسماند، دفن بهداشتی
  • ابوالمحمد بندری*، اصغر باقری، مجتبی سوختانلو، امید جمشیدی، عباس نوروزی صفحات 621-638
    زمینه و هدف

    کشاورزان در فعالیت‏ های کشاورزی به اشکال مختلفی با سموم شیمیایی سروکار دارند که سطح دانش آنان می تواند تاثیرات مثبت و یا منفی زیادی بر سلامت غذایی جامعه و محیط زیست داشته باشد. شناخت میزان آگاهی آنان درخصوص پیامدهای مصرف سموم، زمینه موثری برای ترویج روش های سازگار با محیط زیست در مزرعه و حفظ امنیت غذایی ایجاد خواهد کرد؛ لذا هدف این پژوهش ارزیابی دانش کشاورزان دشت مغان نسبت به پیامدهای مصرف سموم شیمیایی برای سلامت جامعه، محیط زیست و امنیت غذایی در سال 1396 بود.

    روش بررسی

    روش این تحقیق، توصیفی و پیمایشی است. جامعه آماری، شامل کلیه کشاورزان کشت آبی در دشت مغان بود. حجم نمونه به روش نمونه گیری چندمرحله ای و با استفاده از جدول کرجسی و مورگان (1970) به تعداد 400 نفر تعیین شد. ابزار تحقیق پرسشنامه بود که روایی آن با استفاده از پنل متخصصین و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفت.

    یافته ها

    یافته‏ ها نشان داد 35/5 درصد از کشاورزان دانش نسبتا ضعیفی در به کارگیری سموم شیمیایی داشتند. یافته های مدل معادلات ساختاری (به کمک نرم افزار Lisrel) نشان داد میزان استفاده از منابع اطلاعاتی، در مجموع 24 درصد از تغییرات واریانس دانش کشاورزان درباره پیامدهای سموم شیمیایی را پیش ‏بینی می‏ کند.

    نتیجه گیری

     با توجه به آنکه رفتار ایمنی مطلوب تر و کشت محصولات سالم ‏تر زراعی متکی بر دانش مناسب کشاورزان نسبت به کارگیری و پیامدهای سموم شیمیایی است، لذا توجه مسیولان و برنامه‏ ریزان به برگزاری کارگاه های مختلف متناسب با ادراک کشاورزان، نسبت به دانش به کارگیری و آگاهی از پیامدهای سموم شیمیایی ضرورت دارد.

    کلیدواژگان: سموم شیمیایی، دانش، کشاورزان، دشت مغان
  • محمد رضوانی، سحر طبیبیان، عطاءالله ویسی* صفحات 639-650
    زمینه و هدف

    این مطالعه به منظور ارزیابی ریسک ایمنی و بهداشتی پالایشگاه گاز ایلام و بررسی کارایی روش تاپسیس در ارزیابی ریسک انجام گردیده است.

    روش بررسی

    پس از شناسایی 955 مورد خطر، با بهره گیری از معیارهای میزان مواجهه، شدت و احتمال وقوع و استفاده از روش تاپسیس، ریسک های محاسبه شده به تفکیک در بخش های ایمنی و بهداشت رتبه بندی گردیدند. نظر به عدم امکان تعیین سطح ریسک با استفاده از روش تاپسیس، به این منظور از روش FMEA استفاده و عدد ریسک (RPN) گزینه ها محاسبه گردید.

    یافته ها

     در ارزیابی ریسک ایمنی، آسیب های جانی، مالی، سوختگی و مرگ ناشی از آتش سوزی در اثر نگهداری مواد قابل اشتعال در انبار، با عدد مشابهت به راه حل ایده آل (Cli) به میزان 0/56 به عنوان بالاترین ریسک ایمنی مشخص گردید. در ارزیابی ریسک بهداشتی، مسمومیت و تاثیر بر سلامت کارکنان ناشی از عوامل میکروبی در اثر استفاده از مواد غذایی منقضی در طبخ غذا در واحد رستوران و همچنین آسیب های تنفسی رانندگان در اثر استنشاق و نشت گاز در ناحیه فرایندی و تردد رانندگان واحد نقلیه در سایت با Cli برابر با  0/66 به عنوان بالاترین ریسک ها مشخص گردیدند.

    نتیجه گیری

    تاپسیس به عنوان یک روش نوین، قابلیت به کارگیری در رتبه بندی و ارزیابی ریسک صنایع را داراست. کلیه ریسک ها در سطح متوسط و پایین قرار گرفته و علیرغم ضرورت تعیین اقدامات کنترلی، در وضعیت اضطراری قرار ندارند.

    کلیدواژگان: ارزیابی ریسک، پالایشگاه گاز ایلام، ایمنی، بهداشت، تاپسیس
  • سید ابوطالب صادقی*، عبدالمهدی کبیری فرد، امیرارسلان کمالی، محمود دشتی زاده، محمدهادی صادقی، حسین خاج صفحات 651-660
    زمینه و هدف

    علوفه مرتعی در بسیاری از کشورها منبع اصلی خوراک گوسفند و بز بوده و غلظت فلزات سنگین در این گیاهان بسیار مهم است. همچنین استان بوشهر به علت همجواری با خلیج فارس، وقوع جنگ‏ های مختلف و وجود منابع مختلف نفت و گاز تحت تاثیر آلودگی زیست محیطی قرار دارد. محیط زیست و مراتع استان نیز در معرض این آلودگی‏ ها بوده که این علوفه‏ ها مورد تعلیف دام ‏های مختلف قرار می‏ گیرند. بنابراین اطلاع از وضعیت ترکیبات و سلامتی علوفه ‏های مرتعی کمک زیادی به کارشناسان در مورد سالم بودن گوشت و شیر حیوانات چراکننده بر روی این مراتع خواهند داشت.

    روش بررسی

    براساس مساحت مراتع و تعداد دام موجود در نوار ساحلی، دو منطقه مرتعی باشی و رستمی انتخاب و از علوفه آنها به صورت تصادفی نمونه برداری شد. نمونه‏ برداری از گیاهان در سه مرحله چرا (اول، وسط و آخر فصل چرا) انجام گردید. نمونه ‏ها در سایه خشک، سپس با هم مخلوط و آسیاب شده و به آزمایشگاه ارسال شدند.

    یافته‏ ها

     نتایج نشان داد میانگین عناصر سرب، کبالت، کادمیوم و کروم به ترتیب،  0/30،0/15، 0/017 و ppm 3/73 ماده خشک در کل مراتع بود. تفاوت معنی ‏داری در میزان عنصر کبالت در دو منطقه مورد مطالعه مشاهده گردید و میزان بقیه عناصر تفاوت معنی‏ داری نداشتند. مقدار عنصر کادمیوم در مراحل مختلف چرا تفاوت معنی‏ داری نشان داد طوری که غلظت آن در مرحله اول چرا بیشترین بود.

    نتیجه‏ گیری

     به‏ طور کلی غلظت این عناصر در علوفه مراتع ساحلی منطقه تنگستان استان بوشهر در سطح قابل مجاز برای حیوانات چراکننده بوده و خطر کمبود یا مسمومیت برای دام‏ ها وجود نداشته و بنابراین برای سلامتی انسان خطری ندارد.

    کلیدواژگان: فلزات سنگین، علوفه مرتعی، تغذیه دام، مسمومیت، سواحل استان بوشهر
  • امید نصری، مسعود یونسیان، محمود علی محمدی، ناصح شالیاری، صفدر معصومی، منصور شمسی پور* صفحات 661-678
    زمینه و هدف

    مواجهه با مواد شوینده خانگی و لوازم آرایشی می تواند اثرات نامطلوبی بر سلامتی انسان داشته باشد. لذا شناخت الگوی مصرف این محصولات در ارزیابی اثرات و نهایتا کنترل پیامدهای ناشی از استفاده نامناسب از آنها کمک کننده است. با توجه به فقدان ابزار مناسب در کشور برای ارزیابی الگوی مواجهه افراد، در این مطالعه به بررسی پایایی و روایی پرسشنامه الگوی مصرف این محصولات پرداخته شده است.

    روش بررسی

    در مطالعه حاضر برای توسعه ابزار مورد نظر، ابتدا پرسشنامه ای که در مطالعات مشابهی که برای این کار مورد استفاده قرارگرفته بود، ترجمه گردید. سپس متناسب با جمعیت مورد مطالعه تغییراتی در آن داده شد. در گام بعدی روایی محتوا و صوری ابزار مورد ارزیابی قرار گرفت. نهایتا پایایی پرسشنامه در دو مرحله  آزمون و باز آزمون با فاصله زمانی 14 روز و با مشارکت 40 نفر از ساکنین بالای 18 سال شهر تهران مورد آزمون قرار گرفت.

    یافته ها

     شاخص CVI (Content validity index) کل پرسشنامه در تمام سوالات بین 0/66 تا 1/0 متغیر بود. مقدار ضریب آلفای کرونباخ 0/814 به دست آمد. بررسی همبستگی هر آیتم با امتیاز همبستگی کل نشان داد که تمام آیتم های پرسشنامه همبستگی مستقیم و قوی با امتیاز کل ابزار دارند.

    نتیجه گیری

     با توجه به دارا بودن سطح روایی و پایایی قابل قبول پرسشنامه به زبان فارسی در مطالعه حاضر، می توان این ابزار را در مطالعاتی که به بررسی الگوی مصرف یا ارزیابی ریسک مواجهه با آلاینده های شیمیایی ناشی از مصرف محصولات آرایشی یا شوینده ها می پردازند، مورد استفاده قرار داد.

    کلیدواژگان: روایی و پایایی، الگوی مصرف، شوینده، لوازم آرایشی، محصولات مراقبت شخصی
  • علی عطاملکی، نیره نعیمی، یدالله فخری، هاجر شریفی ملکسری، حلیمه نصرتی، سودا فلاح* صفحات 679-694
    زمینه و هدف

    امروزه بحران کم آبی، باعث استفاده مجدد از فاضلاب در بخش کشاورزی شده است. وجود آلاینده هایی همچون فلزات سنگین در فاضلاب، منجر به تجمع آنها در سبزیجات شده که سرانجام به مصرف کننده منتقل و اثرات جبران ناپذیری بر سلامت وی به دنبال خواهد داشت. بنابراین مطالعه حاضر با هدف مروری سیستماتیک همراه با متاآنالیز تجمع فلزات سنگین در گیاه نعناع آبیاری شده با فاضلاب انجام شد.

    روش بررسی

    مقالات مرتبط از پایگاه هایی نظیر SID، Magiran، Iranmedex، IranDoc، Embase، Medline،PubMed ، Web of Science، Scopus و Google scholar بین سال های 1982 تا 2019 گردآوری و داده های مورد نیاز استخراج شد. سپس به علت ناهمگنی مطالعات وارد شده در پژوهش، مدل اثرات تصادفی جهت تحلیل آنها با استفاده از نرم افزار STATA 14 به کار گرفته شد. همچنین خطر غیر سرطان زایی برای رده های سنی کودکان و بزرگسالان مورد ارزیابی قرار گرفت.

    یافته ها

     طبق نتایج جستجو، 1693 مقاله تا ابتدای سال 2019 وارد فرایند بررسی و در نهایت 12 مقاله وارد پژوهش شدند. طبق نتایج متاآنالیز، ترتیب فلزات بر حسب غلظت (mg/kg) عبارت بودند از: روی >  نیکل  > کروم > مس  >  سرب > کادمیوم. همچنین طبق نتایج ارزیابی خطر غیر سرطان زایی، مصرف نعناع اثرات سلامت قابل توجهی برای گروه سنی کودکان نسبت به بزرگسالان به خصوص در کشور های هندوستان و پاکستان نشان داد.

    نتیجه گیری

    استفاده مجدد از فاضلاب در بخش کشاورزی منجر به افزایش غلظت فلزات در گیاهانی همچون نعناع شده که احتمال خطر غیر سرطان زایی در گروه های سنی بخصوص کودکان را بالا برده است. و لذا توصیه می شود پایش مداوم منابع آبیاری، خاک و گیاهان مانع انتقال این آلاینده ها به چرخه غذایی انسان شود.

    کلیدواژگان: فلزات سنگین، نعناع، فاضلاب، متاآنالیز، مرور سیستماتیک
  • هادی نیک نژاد، مهدی فرزادکیا*، علی اسرافیلی، مجید کرمانی صفحات 695-708
    زمینه وهدف

    2 و 4 دی نیتروفنل در فاضلاب صنایع شیمیایی و پتروشیمی و همچنین در مقادیر کمتر در فاضلاب شهری و کشاورزی یافت می شود. آلودگی آب آشامیدنی به این آلاینده سبب سمیت، مشکلات بهداشتی و طعم و بو می گردد. هدف از این پژوهش بررسی حذف 2 و 4 دی نیتروفنل توسط جاذب لجن خشک شده و لجن اصلاح شده با کلراید کلسیم است.

    روش بررسی

    ابتدا لجن در دمای °C 60 خشک شد و برای بهبود ظرفیت جذب از  CaCl2استفاده شد. نتایج حذف 2 و 4 دی نیتروفنل توسط دستگاه HPLC در طول موج nm 360 به صورت ناپیوسته با تغییر فاکتورهای موثر نظیرpH ، غلظت اولیه آلاینده، زمان تماس و دوز جاذب حاصل شد.

    یافته ها

     pH بهینه جذب برای هر دو جاذب معادل 7 به دست آمد. غلظت بهینه ترکیب 2 و 4 دی نیتروفنل mg/L 10 بود. بررسی ها نشان داد که میزان حذف آلاینده توسط جاذب لجن خشک شده و اصلاح شده در دوزg  1/5 از 72/6 به 86 درصد افزایش یافت. مطالعات سینتیک جذب، تبعیت از مدل شبه درجه دوم در هر دو جاذب را آشکار ساخت. داده های ایزوترم نیز نشان داد جذب این آلاینده بر روی هر دو جاذب با مدل فروندلیچ سازگار است.

    نتیجه گیری

     نتایج مطالعه نشان داد کارایی لجن اصلاح شده نسبت به اصلاح نشده در حذف 2 و 4 دی نیتروفنل کارایی بیشتری دارد که سبب کاهش مصرف جاذب می شود و از این جاذب می توان به عنوان جایگزینی ارزان قیمت و کارامد در حذف این ترکیب فنلی استفاده نمود.

    کلیدواژگان: جذب، لجن خشک شده، 2 و 4 دی نیتروفنل، ایزوترم جذب
|
  • MR. Samarghandi, AR. Rahmani, Z. Darabi, J. Mehralipour* Pages 515-530
    Background and Objective

    Electroproxone process is a combination of ozonation process and electrolysis in which the production of hydroxyl radical and ultimately degradation of a pollutant occurs. The aim of this study was to estimate the E-Proxone process in removing ceftriaxone from a synthetic solution.

    Materials and Methods

    In this experimental study, a semi-continuous reactor equipped with four graphene electrodes having 2 × 10 cm dimension and 3 mm thickness was used. The effect of pH (3-11), concentration of ozone gas (1-5 mg/min), direct electric current (1-3 A), initial concentration of ceftriaxone (5-50 mg/L) and radical scavenger dose (tertbutanol = 20 mmol/L) was studied in a 0-60 minutes reaction time. The Ceftriaxone concentration was measured by HPLC, COD was measured with spectrophotometer (DR6000) and TOC with a TOC analyzer.

    Results

    The results of this study indicated that this process had sufficient performance in the degradation of the antibiotic and diminishing of COD and TOC. The excellent condition was pH = 3, the electric current of 3 A, the ozone concentration of 5 mg/min, and the sodium sulfate as an electrolyte was 50 mmole/L. The ceftriaxone concentration was 5 mg/L in the duration of the 30 minutes experiment. 99.39% of the Ceftriaxone was destroyed. The process efficiency in COD and TOC removal was highest at 90 minutes. The presence of tertbutanol reduced the process efficiency to 83%.

    Conclusion

    The E-Proxone process, as one of the advanced oxidation processes, has the ability to reduce the pollution load of pharmaceutical industry, especially the ceftriaxone in this wastewater. This process is considered an environmentally friendly process.

    Keywords: Electroproxone process, Ceftriaxone antibiotic, Chemical oxygen demand, Total organic carbon, Synthetic solution
  • A. Rezayan Ghayehbashi*, E. Marzban Pages 531-554
    Background and Objective

    Global macro trends on the one hand, and domestic trends and effective factors on the other, have put the future of the Iran's environment in a state of uncertainty with concern. In a complex and unpredictable environment, the use of scenario thinking (based on identifying and detecting future drivers and uncertainties) can provide tangible and comprehensible images of consistent or probable futures in multiple scenarios. The purpose of this study was to describe the stories and develop images of the future of the Iran's environment in the form of consistent and probable scenarios.

    Materials and Methods

    The method used in this study was a scenario-based planning which was designed and implemented in eight steps. The method of data collection in this study was qualitative using interview, expert panel and Delphi survey. Micmac software and Scenario wizard software were used for data analysis.

    Results

    The findings of this study can be divided into two parts. The first section included identifying and classifying key factors, driving forces and related uncertainties. In this regard, five driving forces including "population", "global warming", "environmental discourse", "development process management" and "technologies" were identified and the influence/dependence relationships among the factors were analyzed. The second section identified and described possible and consistent scenarios based on the relevant drivers and uncertainties.

    Conclusion

    Based on the research findings, five probable and consistent scenarios including: (a) the secret of survival, (b) management against the land, (c) climate migration, (d) the return of the cranes and (e) technology against the land, were explained and compared. Understanding the narratives of each scenario and comparing their desirability enable actors and decision makers to influence the process of creating the future. Accordingly, the development of environmentally friendly technologies as well as eco management, are the basis for planning future actions in this field.

    Keywords: Futures studies, Scenarios, Driving forces, Environment, Iran
  • E. Khanpour Alikelayeh, A. Partovinia*, A.Talebi, H .Kermanian Pages 555-570
    Background and Objective

    Petroleum compounds are major contributors to aquatic environmental pollution. In recent years, biological treatments as environmental-friendly and cost-effective techniques have been used alongside the various physico-chemical methods. Microbial cell immobilization in hydrogel carriers has been the focus of researchers due to various advantages such as ease of microbial species control, non-direct exposure of pollutants to the cells, increasing cell resistance during different types of stresses and reusability. The main goals of this study were introduction to electrospraying technique in order to size reduction of alginate beads and comparison of heavy crude oil biodegradation using an isolated strain of Bacillus licheniformis in free and immobilized cells.

    Materials and Methods

    The oil-degrading strain was isolated from oil-polluted site on Kharg Island. Microbial cells were examined in both free and immobilized systems under different conditions (pH=5,7) and initial crude oil concentration (1500,3500 ppm). Electrospraying technique was used for alginate beads production. Residual crude oil content was analyzed by gas chromatograph and gravimetrically method.

    Results

    The maximum oil removal (61%) was obtained for the immobilized cells at a concentration of 3500 ppm in neutral medium. Overall, according to the results, after the 14th day, the biodegradation through the immobilized cells was significantly (p<0.05) higher than the free cells. Moreover, the cell immobilization caused the microorganisms to be more resistant to the harsh environments.

    Conclusion

    This study showed that the immobilized microbial cell system has a great potential for oil wastewater treatment. The electrospraying technique can be used to overcome to the mass transfer limitations.

    Keywords: Biodegradation, Wastewater treatments, Crude oil, Cell immobilization, Free cell
  • S .Shojaee Barjoee*, HR.Azimzadeh, A. Mosleh Arani Pages 571-592
    Background and Objective

    Non-biodegradation in nature and creation of adverse health effects in humans is important features of heavy metals. The main objective of this study was to determine the level of contamination, carcinogenic and non-carcinogenic risks of falling dust containing heavy metals on residents around the industrial areas of Ardakan. Another objective was to identify potential sources of heavy metal release into the environment.

    Materials and Methods

    In this cross-sectional analytical study, the falling dust was collected in summer around Tile and Ceramic, Khak-e-chini, sand and gravel and glass industries by installing 35 Inverted Frisbee traps with artificial grass cover. The concentration of Cd, Ba, Cu, Ni, Cr, Mn and V were measured by ICP-MS. Probable sources of the heavy metal of the dust were evaluated using Pearson correlation coefficient and cluster analysis. Ecological risk indices for determining the level of contamination and proposed relationships proposed by the US Environmental Protection Agency were used to assess the carcinogenic and non-carcinogenic risks.

    Results

    The highest and lowest mean concentrations of heavy metals were measured for Cd and Ba, respectively. The results of Pearson correlation analysis and cluster analysis revealed three anthropogenic and also natural sources for heavy metals of the falling dust. According to the Ecological Risk Potential Index, Cd in 45.10% of the samples was in a very high class and in 54.88% of the samples was a high class. Pollution class of the ecological risk index of all the heavy metals was medium to high. The carcinogenic risk of Cr and Ba in children and adults was estimated to be higher than 10–4. In both age groups, the Hazard index for each metal was less than 1 and its sum was measured as 1.29 for children and 0.16 for adults.

    Conclusion

    Cd increases the ecological risk of the falling dust in the area. Ther heavy metal carcinogenic risk results showed that the concentrations of Cr and Ba were higher than standard. Also, the non-carcinogenic risk was higher in children than in adults.

    Keywords: Heavy metals, Pollution, Falling dust, Industries, Risk
  • M .Ghannadnia, MM. Zarrabi*, N.Habibi Pages 593-606
    Background and Objective

    Air pollution, especially the portion related to Motor vehicles, is a serious problem in many heavily polluted areas in the world. This investigation was conducted to study the effects of the air pollution on the anatomical structure of leaf in some valuable fruit-bearing trees in Traditional Qazvin gardens.

    Materials and Methods

    In this study, 72 leaf samples were randomly collected from the contaminated and control areas from traditional Qazvin gardens in 2018. Three leaves of each sample were selected randomly and were submerged into the fixative solution. Then the samples were sliced using a microtome after embedding in the paraffin. Staining was carried out with hematoxylin and eosin. Measurements at cellular levels were performed by Image J. Data were analyzed by SPSS 16 software. Comparison of the means was done by Duncan's test and the charts were drown using Excel.

    Results

    The thickness of the lower cuticle of the main leaf's vein was significantly increased in both plants. The leaf thickness and length of palisade parenchyma in the polluted areas were increased in Juglans regia in comparison to Pistacia vera. In addition, the resin duct's diameter of the leaves of the P. vera was significantly decreased as compared with those of the control areas.

    Conclusion

    The results revealed some of the negative effects of air pollution on the anatomical structure of the leaves, and on several various resistance mechanisms of them. In conclusion, the metabolism of the plants can be affected by air pollution and consequently their consumers health may be at risk.

    Keywords: Air pollution, Anatomical investigation, Leaf, Fruit-bearing trees, Motor vehicles
  • MA .Zazouli, Z. Karimi*, R. Rafiee Pages 607-620
    Background and Objective

     one of the major challenges in urban management in human societies is related to the collection, recycling and disposal of solid waste and sewage. Poor waste management causes pollution of water, soil and air. It will have a major impact on public health. The aim of present study was to investigate the current status and select the best options of management of municipal solid waste in Noor city (Mazandaran, Iran) using life cycle assessment (LCA) methodology.

    Materials and Methods

    This research considered with five scenarios: 1) Recycling, composting and unsanitary landfilling; 2) Recycling, composting and sanitary landfilling; 3) Recycling, incineration and sanitary landfilling; 4) Recycling, composting and anaerobic digestion, incineration, sanitary landfilling; 5) Recycling and unsanitary landfilling. The required data for life cycle assessment inventory were collected through reviewing resources, preparing of questionnaires, completing the questionnaire by staff, and field inspections.The life cycle inventory was approved by the IWM model.

    Results

    The scenario 5, which is the current situation in the region, had the highest environmental impact in terms of toxic emissions and ecological indicators among all the scenarios. Energy consumption in the scenarios 1 and 5 was higher than the unsanitary landfilling in comparison to the other scenarios. Accordingly, the scenarios 5 and 4 had the most and the least impact on methane gas production.

    Conclusion

    According to the ecological index, the fourth scenario including recycling, composting and anaerobic digestion, and sanitary landfilling was the best scenario.  Fifth scenario with the highest pollution load was the worst scenario evaluated.

    Keywords: Life cycle assessment, Urban waste management, Waste, Sanitary landfilling
  • A .Bondori*, A. Bagheri, M .Sookhtanlou, O. Jamshidi, A. Norozi Pages 621-638
    Background and Objective

    Farmers in agricultural activities deal with various forms of chemical pesticides and thus their knowledge level can have a positive or negative impact on the food health of a community and the environment. Understanding their knowledge about the consequences of poisoning will provide an effective extension for promoting environmentally friendly methods in farms and maintaining food security. Hence, the aim of this study was to assess the farmers' knowledge of Moghan plain about the consequences of chemical pesticides use for community health, the environment and food security in 2017.

    Materials and Methods

    The method of this study is descriptive and survey. The statistical population consisted of all farmers (water cultivation) in the Moghan plain. The sample size of 400 was determined by multi-stage sampling method and using Kerjesi and Morgan table (1970). The study tool was a questionnaire whose validity was confirmed by a panel of experts and its reliability was confirmed by Cronbach's alpha coefficient.

    Results

    The findings showed that the majority of the farmers had relatively poor knowledge about the consequences of using chemical pesticides. The results of structural equation modeling (using Lisrel software) showed that the use of information resources, in total, predicted 24% of variance of farmers' knowledge about the consequences of chemical pesticides.

    Conclusion

    Given that more favorable safety behavior and cultivation of more healthy crops are based on the farmers' knowledge about the use and consequences of chemical pesticides, hence, the attention of authorities and planners for conducting various workshops in line with farmers' perceptions about the use of knowledge and the consequences chemical pesticides are needed.

    Keywords: Chemical pesticides, Knowledge, Farmers, Moghan plain
  • M. Rezvani, S. Tabibian, A. Veisi* Pages 639-650
    Background and Objective

    This study was designed to assess the safety and health risk in Ilam gas refinery and evaluation of TOPSIS method performance in risk assessment.

    Materials and Methods

      After identifying 955 hazards case, the risks were ranked separately in the health and safety sectors using criteria such as exposure level, severity and probability of the occurrence and use TOPSIS multi-criteria evaluation method. Due to the impossibility of determining the level of risk using TOPSIS method, the FEMA method was used for this purpose, and the risk number (RPN) options was calculated.

    Results

    In the field of safety assessment, personal injury, financial, burns and death from fire due to storage flammable materials in the warehouse, with a similarity to the ideal solution (Cli) of 0.56 was identified as the highest risk. In assessing the health risk, poisoning and impact on the health of employees caused by microbial agents due to the use of expired food in cooking in the restaurant unit as well as respiratory injuries of drivers due to inhalation and gas leakage in the process area and traffic of drivers in the site Cli = 0.66 was identified as the highest risk.

    Conclusion

    TOPSIS, as a new approach, is capable of being used in the industry's risk ranking and assessment. All the risks were placed at a moderate to low level. Despite the necessity of determining the measures to control the risks, these risks were not an emergency.

    Keywords: Risk assessment, Ilam gas refinery, Safety, Health, TOPSIS
  • SA. Sadeghi*, A.Kabirifard, AA. Kamali, M. Dashtizadeh, MH. Sadeghi, H. Khaj Pages 651-660
    Background and Objective

    Rangeland forage is the main source of feed for sheep and goats in many countries and the concentration of heavy metals in these plants is very important. Bushehr province is also affected by environmental pollution due to its proximity to the Persian Gulf, the occurrence of different wars and the existence of different oil and gas resources. The environment and rangelands, which feed on various livestock, are also exposed to these contaminants. Therefore, knowing the composition of the compounds and health of grassland forages will greatly help experts to better understand the health of meat and milk of animals that graze on these pastures.

    Materials and Methods

    Based on the rangeland area and the number of livestock in the coastal strip, two rangelands of Bashi and Rostami were selected and their grassland forage was randomly sampled. Plants were sampled at three grazing stages (first, middle and end of grazing season). Samples were dried in shade, then mixed and milled and sent to the laboratory.

    Results

    The results showed that the average of lead, cobalt, cadmium and chromium were 0.30, 0.15, 0.017 and 3.73 mg/kg dry matter in total rangeland, respectively. Significant differences were observed in the amount of cobalt element in the two study areas and the amount of other elements was not significantly different. The amount of cadmium was significantly different in the various stages of grazing, with the highest concentration in the first stage of grazing.

    Conclusion

    In general, the concentrations of these elements in the fodder of coastal rangelands of Tangestan area of Bushehr province were at permissible level for grazing animals. No risk of shortage or poisoning for the animals was observed and hence no danger to human health.

    Keywords: Heavy metals, Rangeland forages, Animal nutrition, Poisoning, Coastal of Bushehr province
  • O. Nasri, M. Yunesian, M. Alimohammadi, N. Shalyari, S. Masoomi, M. Shamsipour* Pages 661-678
    Background and Objective

    Regular use of household cleaning products and cosmetics can result in adverse consequences for human health. Therefore, the knowledge of consumption pattern of these products can help to evaluate the effects and finally control the consequences of their inappropriate application. As there is not an appropriate tool for evaluating public use-pattern for these products in Iran, we studied the reliability and validity of a questionnaire designed for the use-patterns of these products.

    Materials and Methods

    In the present study, a questionnaire, which was previously applied in similar studies for this purpose, was first translated to Persian. Then, some changes were made in the questionnaire according to the studied population. In the next step, the assessment of both content validity and face validity of the instrument was performed. Finally, the questionnaire reliability was studied in two test-retest steps at a 14-day interval with 40 subjects older than 14 years old being resident in Tehran city.

    Results

    Total Content Validity Index (CVI) of this questionnaire ranged 0.66-1 for all question items. Cronbach's alpha coefficient was 0.814. The correlation assessment of each question item based on the total correlation score showed that all questionnaire items had a direct and strong correlation with the total instrument score.

    Conclusion

    Given the acceptable validity and reliability obtained for the questionnaire in Persian in this study, it can be used in those investigations that evaluate use patterns or asses the exposure risks to chemical pollutants from cosmetic products or detergents.

    Keywords: Validity, reliability, Use-pattern, Cleaning products, Cosmetics, Personal care products
  • A. Atamaleki, N. Naimi, Y. Fakhri, H. Sharifi Maleksari, H. Nosrati, S. Fallah* Pages 679-694
    Background and Objective

    Nowadays, water shortage crisis leads to wastewater reuse in agriculture sector. The presence of pollutants such as heavy metal in wastewater results in the accumulation of them in vegetables, and it will finally be transferred to consumers and will have irreversible effects on their health. Therefore, the present study was performed to do a systematic review along with meta-analysis on heavy metal accumulation in mint plant that is irrigated with wastewater.

    Materials and Methods

    Related articles were collected from databases like SID, Magiran, Iranmedex, IranDoc, Embase, Medline, PubMed, Web of Science, Scopus, and Google scholar between 1982 and 2019 and the required data were extracted. Then, due to the heterogeneity of studies entered in the research, a random effect model was applied to analyze them using STATA 14 software. Non-carcinogenic risk was assessed for children and adults.

    Results

    According to the search results, 1693 articles were entered in the review process until the beginning of 2019 and finally only 12 articles were included in the research. According to the results of the meta-analysis, the order of the metals based on concentration (mg/kg) were: Zn > Ni > Cr > Cu > Pb > Cd. Also, based on the non-carcinogenic risk assessment results, mint consumption showed a significant health effects on children age group compared to adults, especially in India and Pakistan. 

    Conclusion

    wastewater reuse in agriculture sector leads to increase concentration of metals in vegetables like mint. This increased the risk of non-carcinogenicity in the age groups, especially children. Therefore, it is recommended that continuous monitoring of irrigation sources, soils, and vegetables is done to prevent the transmission of these pollutants to the human food cycle.

    Keywords: Heavy metals, Mint, Wastewater, Meta-analysis, Systematic review
  • H. Niknejad, M. Farzadkia*, A. Esrafili, M. Kermani Pages 695-708
    Background and Objective

    2,4 dinitrophenol is observed in sewage produced from chemical and petrochemical industries. Contamination of drinking water with these pollutants causes toxicity, health problems and change in taste and odor. The present study was developed to evaluate the efficiency of removal 2,4-DNP through dried sludge adsorbent and modified calcium chloride sludge adsorbent.

    Materials and Methods

    At first, sludge was dried at temperature of 60 °C. Next, CaCl2 was used to improve adsorption capacity. The removal efficiency of 2,4 dinitrophenol were determined by HPLC at wavelength of 360 nm. The effects of influencing factors including pH, initial pollutant concentration, contact time, and adsorbent dose were examined.                            

    Results

    The optimum pH of adsorption for both adsorbents was found to be 7. The optimum concentration of 2,4-DNP was 10 ppm. The results obtained from the present research showed that the removal of the contaminant using dried and modified sludge sorbent was increased from 72.6% to 86% at a dosage of 1.5 g. The adsorption kinetics were fitted with the pseudo second order kinetics model for both adsorbents. The isotherm data also showed that the adsorption of this pollutant on both adsorbents is fitted with the Freundlich model.

    Conclusion

    Results obtained from the present study indicated that the efficiency of the modified sludge ash is more than the non-modified sludge in 2,4 dinitrophenol removal. This can reduce adsorbent consumption in industrial treatment plants.

    Keywords: Absorption, Dry sludge, 2, 4 denitrofenol, Adsorption isotherms