فهرست مطالب

پژوهش نامه قرآن و حدیث - پیاپی 25 (پاییز و زمستان 1398)
  • پیاپی 25 (پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/11/12
  • تعداد عناوین: 14
|
  • فاطمه انصاری*، رضا نیکخواه، سید مهدی قریشی صفحات 7-31

    واضع دین، خداست و اوست که دین واحد إلی یوم القیامه را از طریق وحی به رسولانش و سپس به خلق ابلاغ کرده است. این دین واحد نزد انبیای الهی به ودیعه گذاشته شده و آنان مکلف به ابلاغ آن به اهل زمان خویش بوده اند، تا اینکه وجه اتم و اکمل این دین واحد در زمان حضرت ختمی مرتبت (ص) به منصه ظهور می رسد. تدقق در آیات قرآن کریم افاده این مطلب را می کند که دین واحد نزد خداوند همان اسلام است، و حقیقت اسلام، ولایت حضرت امیرالمومنین (ع) است. فقه مساوق فهم عمیق در دین؛ و تفقه، نوعی تفهم و تعقل در ولایت و تحصیل معرفت امام هر زمان است. لذا مستفاد از نصوص و مثبتات ادله ، مقصود از تفقه در دین در آیه شریفه لیتفقهوا فی الدین، تعمق در ولایت و معرفت امام در هر عصر است که در این عصر وجود نازنین حضرت بقیه الله (عج) می باشد. براین اساس، حکم تفقه در دین، واجب نفسی، عینی و مولوی است. یعنی نفس تفقه در دین یا نیل به معرفت امام هر زمان، مطلوب مولی و بر ذمه همه مکلفین بقدر تعقل ایشان است و ترک این واجب مولوی ملازم با عقاب و عدم پذیرش سایر اعمال است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی و با نگاهی نو به بررسی حقیقت تفقه در دین و حکم آن می پردازد.

    کلیدواژگان: تفقه، تفقه در دین، معرفت امام، واجب نفسی، واجب عینی، آیه نفر
  • محمدحسین برومند*، امیر جودوی، سامیه شهبازی صفحات 33-57

    عبارت «وما من دابه فی الارض ولا طایر یطیر بجناحیه إلا امم امثالکم» در آیه ی 38 سوره ی انعام، یکی از مواضع مورد اختلاف مفسران است که گروهی، این عبارت را با توجه به ارتباط با آیات قبل تفسیر کرده و آن را دلیلی بر قدرت خداوند در نزول آیه ی خواسته شده از طرف کفار دانسته اند. گروهی دیگر، به تفسیر مستقل این بخش پرداخته و وجوهی چون شباهت انسان و سایر موجودات در مخلوق بودن، شناخت و عبادت خدا، ضبط اعمال برای روز حشر، امت بودن و زندگی اجتماعی داشتن، هدایت و... را میان انسان و حیوان مشترک دانسته اند. توجه به ارتباط میان این آیه با آیات قبل و همچنین توجه به مفهوم واژه ی «امم»، بحث اعجاز علمی را در این آیه برجسته ساخته و نشان می دهد که امت بودن حیوانات و تعاملات اجتماعی آن ها، می تواند همان آیه ای باشد که کفار خواسته اند؛ اما همان طور که در آیه ی 37 آورده شده، «ولکن اکثرهم لا یعلمون».

    کلیدواژگان: آیه ی 38 سوره ی انعام، امم امثالکم، اعجاز علمی، تفسیر تطبیقی
  • سید محمد خاتمی نژاد*، یدالله ملکی صفحات 59-89

    آدمی، «آزاد» آفریده شده تا در بزنگاه های سرنوشت ساز رها از زنجیرهای خرافه و کج فهمی از نعمت «اختیار»، بهره گرفته و «رستگار» شود. سنت های الهی رایج در تاریخ که در آیات قرآن نیز بازتابی ویژه دارند، ابزاری کارآمد برای آزمایش بندگان و نمایاندن فرجام روشن یا تاریک آنان است. در این راستا، پس از واژه شناسی «سنت» در قرآن کریم و پرداختن به نگاه پیشوایان معصوم b و دانشوران فریقین، سه ویژگی برجسته «فراگیر» و «خدایی» بودن سنت های تاریخی و پیوند آن ها با آزادی و اختیار را شناسانده و در پایان نیز سنت هایی همچون «زمامداری شایستگان»، «پیروزی پیامبران و باورمندان» و «بیداد؛ نابودگر امت ها» را بررسی کرده ایم. دستاورد پژوهش پیش رو نیز آن است که شناخت سنت های رایج در تاریخ پیشینیان، همچون شمعی روشن، فراروی راه آیندگان است تا دنیا و آخرت خویش را آباد سازند.

    کلیدواژگان: کاوش، سنت ها، الهی، تاریخ
  • فاطمه دسترنج، علیرضا طبیبی*، منصوره عرب صفحات 91-114

    یکی از کارکردهای نظریه پیوستگی سوره، پاسخ به شبهات پراکنده نمایی و گسستگی آیات است. از آنجا که سوره احزاب به دلیل بحث های کلامی و دربرداشتن موضوعات متعدد، در خوانش قرآنی در برخی فرازها با شبهه عدم پیوستگی و انسجام، مواجه است؛ لذا بهره گیری از مطالعات زبان شناسی در حوزه تحلیل گفتمان و کاربست آن در اثبات پیوستگی سوره و رفع شبهه پراکنده نمایی گفتمان های مطرح شده در آن بسیار کارگشاست. از آنجا که علامه طباطبایی و سید قطب از قایلان انسجام و پیوند معنایی آیات یک سوره هستند لذا در این پژوهش با روش تحلیلی و با کاربست تحلیل گفتمان با استناد به آرای تفسیری سید قطب و علامه طباطبایی، سوره احزاب، بررسی و این نتیجه حاصل آمد که سید قطب، بیش از علامه درصدد برقراری ارتباط آیات و فرازهای مختلف سوره با گفتمان محوری سوره است، هرچند دقت علامه در تحلیل ریزگفتمان ها نمود بیشتری دارد. نحوه پردازش مطالب و خوانش آیات در توسط سید قطب و علامه، منطبق بر گفتمان هوشمند از نوع القایی است، در این میان آراء علامه با نظام گفتمانی هوشمند از نوع برنامه مدار  و نیز نظام گفتمانی رخدادی از نوع مشیت الهی تناسب دارد و در آرای سید قطب علاوه بر این نظام ها، نظام گفتمانی هوشمند از نوع مرام مدار نیز دیده می شود. او می کوشد گفتمان مبتنی بر مشیت الهی را چون محوری کلیدی حفظ نماید و به خاطر سابقه هنری در تصویرسازی های قرآن، در سوره احزاب نیز این نگاه خود را امتداد داده لذا در مواردی، گفتمان احساسی از نوع تنشی عاطفی، نمود دارد.

    کلیدواژگان: پیوستگی سوره، المیزان، فی ظلال القرآن، سوره احزاب، تحلیل گفتمان
  • مریم سادات زبرجد، نهله غروی نائینی* صفحات 115-136

    ورود احادیث موضوعه به مجموعه نقل های معصومان علیهم السلام و صحابه کبار از زمان پیامبر اسلام (ص) شروع شد. معصومان علیهم السلام و به تبع آنها دانشمندان اسلامی در صدد تنقیح و پاک سازی احادیث نبوی از این احادیث بر آمدند و تالیفات و تحقیقات بسیاری در شناخت احادیث جعلی و جاعلان و عوامل و انگیزه های جعل انجام شد. در میان تالیفات شیعه، علامه مجلسی در کتاب گراسنگ بحار الانوار به فراخور جامعیت اثر به بررسی احادیث موضوعه پرداخته و با معرفی ملاک های سنجش احادیث موضوع و شناساندن انگیزه های جعل و بحث های علمی دامنه دار، موفقیت چشمگیری در این زمینه کسب کرده است. پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوایی روش ها و ملاک های تشخیص احادیث جعلی در کتاب بحارالانوار را استخراج کرده و موضع گیری و شیوه علامه مجلسی در مواجهه با احادیث موضوعه را بررسی نموده و نمونه هایی از روش ایشان در معرفی روایات موضوع مانند: عرضه بر قرآن کریم، تعارض با احادیث متواتر، عرضه بر سنت، عرضه بر عقل، اتهام به غلو در معرفی سند، توجه به تقیه و داشتن عداوت به اهل بیت عرضه کرده است.

    کلیدواژگان: معیارهای نقد، حدیث موضوع، مجلسی، بحارالانوار
  • حسن سراج زاده* صفحات 137-163

    مفاهیم اخلاقی در فلسفه اخلاق، به مفاهیم ارزشی و مفاهیم الزامی تقسیم می شوند. مراد از مفاهیم الزام اخلاقی در این تحقیق، مفهوم «باید» و مفهوم «نباید» اخلاقی می باشد. این پژوهش در صدد است تا با روش توصیفی تحلیلی، مشخص نماید، چگونه و با چه اسلوبی می توان این دو مفهوم اخلاقی را از میان آیات قرآن استنباط و استخراج کرد. از آنجا که مفاهیم الزام اخلاقی پرکاربردترین مفاهیم اخلاقی در قرآن است و از سوی دیگر، بدون شناخت اسلوب های بیان مفاهیم اخلاقی، شناخت و بهره مندی از آموزه های اخلاقی قرآن به شیوه علمی میسور نیست و از سوی سوم، با توجه به کمبود پژوهش های ناظر به روش، ضروری است این مفاهیم بررسی شوند. در این کوشش، نشان داده شد، بایدهای اخلاقی قرآن را با چهار اسلوب «اوامر و طلب ها»، «تکالیف و مسیولیت ها»، «توصیه ها و سفارش ها» و «تشویق ها و ترغیب ها» و نبایدهای اخلاقی قرآن را نیز با چهار شیوه «نواهی و منع ها»، «تهدیدها و هشدارها»، «توبیخ ها و سرزنش ها»، و «اظهار تعجب ها و اظهار پشیمانی ها» می توان به دست آورد.

    کلیدواژگان: مفاهیم اخلاقی، الزام اخلاقی، باید اخلاقی، نباید اخلاقی، اخلاق در قرآن
  • سید محمدرضا علاءالدین، محمدرضا ستوده نیا* صفحات 165-193

    بررسی تحلیلی سوره های مکی به ترتیب نزول نشان می دهد که صبر از جمله رفتارهای مهم بنیادی قرآن است که ارتباط تنگاتنگی با حوزه تربیت اعتقادی دارد. بررسی هندسه شکل گیری این رفتار اعتقادی و سیر تطور صبر به ترتیب نزول و طرح اقتضایات خاصی که موجب نزول آیات صبر شده و اینکه در چه بازه زمانی استعمال شده و تا چه زمانی این معنا ادامه یافته است و تاثیرات این رفتار اعتقادی در پیشبرد تربیت اعتقادی و تثبیت آن به چه میزان بوده مسیله ای است که مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. دست آورد این پژوهش ترسیم کاربست های رفتار صبر در شکل دهی، استمرار، پایداری و تثبیت تربیت اعتقادی به ترتیب نزول می باشد.

    کلیدواژگان: آیات صبر، رفتار صبر، سوره های مکی، ترتیب نزول، تربیت اعتقادی
  • عسگر مالک، محسن سیفی*، علی بشیری صفحات 195-216

    دستور نظام مند یکی از زیر مجموعه های زبان شناسی نقش گرا است که مایکل هلیدی و رقیه حسن این دستور را رشد و توسعه دادند و با هدف کاربردی کردن آن "نظریه دستور زبان نقش گرای نظام بنیاد" را مطرح نمودند. در این پژوهش عامل انسجام متنی حذف براساس نظریه انسجام مایکل هلیدی، در شش دعای صحیفه سجادیه (2، 21، 25، 37، 50، 52) به صورت تحلیلی، توصیفی و آماری مورد بررسی قرار گرفته است. از آنجا که حذف قراین لفظی و معنایی در  ساختار متن دارد که از طریق بخش ها و عناصر دیگر متن بازیابی می شود می تواند به عنوان یکی از عوامل انسجام متنی در صحیفه سجادیه لحاظ گردد. با توجه به ارتباط نزدیکتر امام سجاد (ع) به خداوند متعال و اصل اقتصاد زبانی، امام (ع) زبان خود را موجز و فشرده بیان کرده اند تا ارتباط و انتقال پیام و اجابت سریع و در کوتاه ترین زمان صورت گیرد. بنابراین جمله ها در صحیفه سجادیه بیشترکوتاه و موجز است و این به خاطر تعجیل در ایجاد پیوند با خالق هستی و درخواست حاجت است.

    کلیدواژگان: زبان شناسی نقش گرا، حذف، انسجام متنی، صحیفه سجادیه
  • قاسم محسنی مری*، اکبر توحیدلو، علیرضا دل افکار صفحات 217-240

    اسطوره فرآورده هایی از فرآیندهای تعاملات انسانی در نظام های گفتمانی متعدد است که در پیوند با رهیافت های مختلف شناختی هستی شناسی، معرفت شناسی و روش شناسی در دگرگونی نظریه ها قرار دارد. تنوع نظریه های مدرن، اسطوره را از حالت شناختی بسیط به همراه ارزش داوری افسانه و اباطیل خارج ساخته است. اسطوره طوفان به مثابه کهن الگوی بشری دارای بن مایه های جهانی و مضمون های تکرار شونده است. این پدیده روایی در نظام های فرهنگی متفاوت در پیوند با پارادایم های مختلف فکری و نظام حاکم گفتمانی در توالی خطی زمانی و مکانی، دارای روایت های مختلفی است. این تفاوت های روایی در روایت قرآنی طوفان هم ظهوری برجسته دارد. این جستار کوشش می کند به چیستی اسطوره در دوران پساسنتی و پویایی آن در معناشناختی و خویشکاریش در قرآن به منظور دریافت تبار کهن الگوی روایت طوفان در نسبت با روایات پیشینی بپردازد. بنابراین تبارشناسی روایت قرآنی طوفان، از یک سو به بازخوانی نگره قرآن به اسطوره با رویکرد متن محورانه به انضمام حاشیه بر متن و صورت بندی نظام گفتمانی آن می پردازد، و از سوی دیگر ظهورات متنوع و دگردیس های روایت طوفان در متون پیشینی از جمله روایات میان رودان بازخوانی و تفاوت های حداقلی ساختاری و درون مایه ای آن را بازشناسی می کند.

    کلیدواژگان: اسطوره، طوفان نوح، کهن الگو، روایت، اوتناپیشتیم، زیو سودرا
  • فخرالدین مرتضوی فر، عباس همامی*، سید مهدی سید خاموشی صفحات 241-266

    از میان مباحث کلامی بعد از مساله جانشینی و خلافت، بحث از توحید و مباحث آن میان مسلمانان از نمود بیشتری برخوردار است. به طوری که در قرن اول هجری اهتمام ایمه شیعه به این مساله قابل توجه است. امام علی (ع) به دلیل فراهم بودن شرایط سیاسی و اجتماعی در دوران خودش و نیز همراهی فوق العاده ایشان در کنار پیامبر (ص) نسبت به سایر امامان در قرن اول دارای روایات توحیدی بیشتری می باشد که به لحاظ محتوا می توان گفت ایشان بنای اعتقادی شیعه را بنیان کرده است. با توجه به بررسی های انجام شده می توان گفت که سیر بیان روایات توحیدی در قرن اول با پرداختن به موضوعاتی همچون تفسیر آیات توحیدی و تبیین مباحثی مانند اثبات الصانع، نفی الرویه و الجسم و الصوره، قضا و قدر، علم و قدرت الاهی همراه بوده است.

    کلیدواژگان: سیر بیان، روایات توحیدی، قرن اول، نهج البلاغه، اثبات صانع، نفی رویت، قضا و قدر
  • ریحانه ملازاده*، نفیسه فیاض بخش صفحات 267-289

    این پژوهش درنگی بر بافت افتتاحیه های خطبه های موجود و قابل دسترس امام حسن (ع) است، تا ضمن تحلیل عناصر گفتار، چگونگی تاثیر متکلم از طریق کاربرد اسلوب براعت استهلال بر مخاطب روشن شود. بدین منظور این جستار ابتدا به تعریف آرایه براعت استهلال و مفهوم آن در ادبیات پرداخته و سپس با تحلیل سبک و ساختار آغازین خطب موجود، تلاش نموده تا به توصیف آرایه براعت استهلال بپردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد خطبه ها علیرغم کوتاهی و بلندی که متناسب با شرایط مخاطب ایراد شده است برخوردار از اسلوب های متنوع تاکید، ندا، شرط می باشد. این تنوع در کلام به منظور تحریک احساسات و بیدارسازی فطرت خفته مردم انجام گرفته است.

    کلیدواژگان: براعت استهلال، بلاغت، حسن بن علی (ع)، سبک و ساختار خطبه
  • سید رضا مودب، سید سعید مهدوی* صفحات 291-318

    از شاخصه های حکیمانه بودن آیات قرآن، تکیه بر حق گرایی و حق مداری آیات قرآن است، متن حکیمانه مخاطبینش را به حق و حقیقت راهنمایی می کند. قرآن به جهت حکیمانه بودن آیاتش غیر از حق نمی گوید و جز به راه حق دعوت نمی کند؛ اراده الهی در متن قرآن بر تحقق حق است و دین اسلام و قرآن و پیامبرk همه به حق توصیف گشته اند.  قرآن به حق گرایی کاربردی در قضاوت ها و شهادت ها، حق طلبی، حق دهی، حق گویی، اظهار حق و دعوت به حق تاکید فراوان نموده است و از اعراض و کتمان و التباس حق به عنوان موانع حق گرایی، بر حذر داشته است. از وجوه حق گرایی قرآن، توجه به واقعیت هایی است که می تواند با نگاه به گذشته و پیگیری وقایع پیشین به خصوص قصص انبیاء و همینطور توجه به واقعیت های موجود در انسان و اغماض و مدارا و آسان گیری برای رساندن افراد به حق ،موثر باشد. از دیگر وجوه حکیمانه بودن قرآن، تکیه بر فطرت حقیقت جوی انسان به عنوان ظرف تحقق حق گرایی در آیات قرآن است که با شیوه های حکیمانه ای همچون پرسش گری و گفت و گو، موعظه حسنه، ذکر (بیداری) زمینه های شکوفایی آن را فراهم می سازد.

    کلیدواژگان: حکیمانه بودن قرآن، حق گرایی، تساهل، موعظه، ذکر، حکمت
  • عبدالله میراحمدی*، سیده زینب حسینی صفحات 319-345

    پژوهش در طرح فکری ابن بادیس روشن می سازد که وی اندیشه و دیدگاه خویش را تا حد امکان به قرآن و سنت نبوی مستند می کرده است. او ضمن باور به ناتوانی عقل در درک کنه امور غیبی، شروطی منطقی برای نظر صحیح عقلی برمی شمارد. به طور کلی، ابن بادیس به تفسیر قرآن اهتمام ویژه ای داشته و مسایل تربیتی، اصلاحی و فرهنگی را در این قالب بیان کرده است؛ حتی در جریان سیطره استعمار فرانسه بر الجزایر، برای مبارزه با تسلط استعمارگران و برانگیختن هویت اسلامی عربی الجزایری ها، عقیده شان را بر اساس این دو نص، پابرجا می ساخت. از این رو روش روشنگرانه وی در تفسیر آیات، ابتدا بر اساس قرآن و سنت نبوی است و در ادامه در صورت نبود شاهد از این دو، به احادیث صحابه و تابعان روی آورده است. در مراحل بعد نیز معنا را به کمک لغت و ریشه کلمه یا با بهره گیری از تناسبت میان آیات و یا با تکیه بر سبب نزول، استفاده از سیاق آیات و اشعار و ادبیات عرب و غیره روشن می ساخته است. به طور کلی وی در «تفسیر مجالس التذکیر من کلام الحکیم الخبیر» گرایشی اجتماعی دارد. در پژوهش حاضر به شیوه تحلیل محتوا، روش تفسیری ابن بادیس با تبیین هریک از موارد فوق بررسی می شود.

    کلیدواژگان: تفسیر مجالس التذکیر، ابن بادیس، روش تفسیری، منابع تفسیری، رویکرد عقلانی
  • اسماعیل یارمحمدی، سید ابوالفضل سجادی*، ابراهیم اناری بزچلوئی، محمود شهبازی صفحات 347-366

    یکی از بنیادی ترین نظریه های بلاغت، نظریه نظم عبدالقاهر جرجانی است. این نظریه مولود تفکر در اعجاز قرآن کریم بوده که چارچوب آن به دست عبدالقاهر جرجانی کامل، و تبدیل به علمی شد که از مهمترین علوم در کشف اسرار اعجاز قرآنی محسوب می شود، عبدالقاهر معتقد است علم بلاغت علم واحدی است که مباحث آن شاخه شاخه می شود لذا در دلایل الاعجاز علم معانی را «نظم» نامید، این نظریه در برگیرنده مباحث بلاغت، نحو، و نقد می باشد وی به یک اثر به عنوان یک کل می نگرد که تا زمانی که اجزای کلام در کنار هم قرار نگرفته باشند نمی توان برای آن ارزشی قایل شد. عبدالقاهر توانست با نظریه اش معیار ،وپایه ای را بنا نهد که ناقدان بتوانند به واسطه آن زیبایی یک اثر را ارزیابی کنند، که بر این اساس  سوره مبارکه «مریم» (ع) با روش توصیفی و تحلیلی مورد واکاوی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان از ساختار منظم نحوی و بلاغی سوره مبارکه با استفاده از تکنیک تکرار، حذف، تقدیم و تاخیر، داشته، و تمامی واژگان در این سوره در جایگاه مناسب خود و بر اساس فضای کلی سوره دقیق به کار رفته است.

    کلیدواژگان: قرآن کریم، نظریه نظم جرجانی، سوره مریم، عناصر زیبایی شناسی
|
  • Fatemeh Ansari*, Reza Nik Khah, Sayyid Mehdi Qorayshi Pages 7-31

    God is the one who is the origin of the religion, and He is the one who has communicated the one religion, first, to His messengers and then to people through the revelation till the Day of Resurrection. This single religion was passed on to the divine prophets, and they were responsible to communicate it to their own people until the perfect and complete version of it was revealed during the time of Prophet Mohammad (p.b.u.h.). A careful reflection upon the verses of the holy Quran reveals that Islam is the only religion approved by God, and the truth of Islam is Hazrat-e Amir al-Mo’menin’s (a.s.) welayat. Fiqh-e mosaveq (concurrent) refers to a deep understanding of religion, and tafaqqoh (gaining sound knowledge) denotes a form of understanding of and reasoning about welayat and acquisition of true knowledge of the Imam of every age. Therefore, it is revealed from the Quran and other religious texts that ‘tafaqqoh in religion’ in the 122nd verse of Surah al-Tobah refers to reflection upon welayat and acquisition of a sound knowledge of the Imam in every age and of Imam Mahdi (aj.) at present. Accordingly, the ruling of tafaqqoh in religion is wajib-e nafsi, wajib-e eini and wajib-e molavi (an act that God has made it obligatory due to its common good). That is, the essence of tafaqqoh in religion or attainment of the knowledge of the Imam of every age is desirable to the mowla (God), and it is obligatory for all the religiously accountable people, and the abandonment of this wajib-e molavi will result in punishment and the rejection of other acts. This study has been conducted using the analytical approach and with a new look at the truth of tafaqqoh in religion and its ruling.

    Keywords: tafaqqog (gaining sound knowledge)_tafaqqoh in religion_true knowledge of Imam_wajib-e nafsi (an act that is obligatory due to itself_not as a prerequisite of another obligatory act)_wajib-e eini (an obligatory act that every individual Muslim mus
  • MohammadHussein Boroumand*, Amir Joudavi, Samieh Shahbazi Pages 33-57

    The clause “… and there is no animal that walks upon the earth nor a bird that flies with its two wings but (they are) genera like yourselves.” in the 38th verse of Surah al-Ana’m is one of the controversial issues among the commentators of the Quran. Some of them have interpreted it considering the preceding verses and have taken it as a proof of the power of God in the revelation of the verse requested by the infidels. Some others have interpreted it independently and have considered such features as similarity between man and other beings in being creatures, knowing God and worshiping Him, the recording of deeds for the day of Resurrection, being an ummah and having social life, guidance, etc. which are common to man and animals. Paying attention to the relationship between this verse and the preceding verses and also considering the meaning of the word ‘omam’ (communities) highlights the issue of scientific miracle in this verse and demonstrates that animals’ being omam and their social interactions can be the same verse requested by the infidels. However, as the 37th verse says, “But most of them do not know”.

    Keywords: the 38th verse of Surah al-Ana’m, omamon amsalakom (genera like yourselves), scientific miracle, comparative commentary
  • Sayyid Mohammad Khataminejhad*, Yadollah Maleki Pages 59-89

    Man has been created “free” to take advantage of the blessing of “free will” to achieve "salvation" in crucial moments while being free from chains of superstitions and misunderstanding. The common divine traditions in history, which are also reflected in the verses of the Quran, are an effective tool for testing the servants of God and displaying their light or dark end. In this regard, following a lexicological analysis of the word “sunnah” in the holy Quran and surveying the views of the infallible leaders and the Sunni  and Shiite scholars, the three prominent features “pervasiveness” and “divinity” of historical traditions and their connection with freedom and free will  are introduced in this article, and finally traditions such as “the rule of the elite”, “the victory of the prophets and the believers” and “injustice, the demolisher of nations” are examined. The present research work concludes that taking cognizance of the common traditions in the history of the ancients acts like a lighted candle to show the way ahead and make man prosperous in the world and in the Hereafter.

    Keywords: course of wording, monotheistic narrations, the first century, Nahj al-Balaghah, proving the existence of the Creator, predestination
  • Fatemeh Dastranj, AliReza Tabibi*, Mansureh Arab Pages 91-114

    One of the functions of the surah cohesion theory is to respond to the doubts related to disparity and discoherence of the Quranic verses. Since some doubts have been raised about lack of coherence and cohesion in some parts of Surah al-Ahzab due to theological arguments and its inclusion of numerous topics, the use of linguistic studies in the field of discourse analysis and its application in proving the coherence of this surah and eradication of doubts about its lack of coherence are very instrumental. Since Allameh Tabatabaei and Sayyid  Qotb are among those who believe in the semantic coherence and cohesion of the verses of the Quranic surahs, this study was conducted to examine Surah al-Ahzab using the analytical method and discourse analysis and relying on the interpretational opinions of Sayyid  Qotb and Allameh Tabatabaei, and it was concluded that Sayyid  Qotb seeks to relate the various verses and parts of the surah to its central discourse more than Allameh although Allameh is more accurate in the analysis of micro-discourses. The manner in which the verses are processed and read by Sayyid  Qotb and Allameh corresponds to the inductive type of intelligent discourse while Allameh’s opinions correspond to the programmatic intelligence discourse system as well as the accidental discourse system of the divine will, and in the opinions of Sayyid  Qotb, in addition to these systems, the belief-oriented intelligent discourse system is seen. He attempts to maintain a discourse based on divine will as a key axis, and due to his artistic experience in illustrating the Quran, he maintains this view in Surah al-Ahzab, and hence, in some cases, demonstrates an sentimental discourse of a tense-emotional type.

    Keywords: surah coherence, al-Mizan, fi-Zalal al-Quran, Surah al-Ahzab, discourse analysis
  • Maryam Sadat Zabarjad, Nehleh Gharavi Naeini* Pages 115-136

    The entry of fabricated hadiths into the collection of narrations from the Infallibles (a.s.) and the eminent Companions began from the time of the Prophet of Islam (p.b.u.h.). The Infallibles (a.s.) and subsequently the Islamic scholars sought to refine and purify the prophetic hadiths from these hadiths, and many books were written and various researches were conducted in recognizing false hadiths, forgers and the factors and motives of their forgery. Among the Shiite authors, Allameh Majlisi in his meritorious book, Bihar al-Anwar, has examined fabricated hadiths, considering the volume of the book, and has achieved remarkable success in this field by introducing the criteria for evaluating fabricated hadiths and the motives of fabrication and presenting extensive scientific discussions. Using the content analysis method, the present study has extracted the methods and criteria for distinguishing fabricated hadiths from sound hadiths in Bihar al-Anwar. It has further examined the position and method of Allameh Majlisi in dealing with fabricated hadiths and has presented some examples of his techniques in identifying fabricated hadiths like the holy Quran, finding contradictions between them and the frequently narrated hadiths, sunnah, checking them against intellect, accusing the narrator of exaggeration in introducing documents and paying attention to taqiyyah (a precautionary dissimulation or denial of religious belief and practice in the face of persecution) and having enmity with Ahl al-Bayt.

    Keywords: criticism criteria, fabricated hadith, Majlisi, Bihar al-Anwar
  • Hassan Serajzadeh* Pages 137-163

    Ethical concepts are divided into value concepts and obligation concepts in the philosophy of ethics. Ethical obligation concepts refer to the concepts of ethical “dos” and “don’ts” in this research work. This study seeks to find out how and with which method these two ethical concepts can be inferred and extracted from the verses of the Quran using the descriptive-analytical method. Since ethical obligation concepts are among the most widely used ethical concepts in the Quran, and , on the other hand, without knowing the ways of expressing ethical concepts, it is not possible to know and benefit from the moral teachings of the Quran in a scientific way, and since there is a lack of method-oriented research in this field, these concepts need to be examined. The findings of this endeavor revealed that the ethical “dos” of the Quran are expressed in the four styles of “orders and demands”, “duties and responsibilities”, “advice and recommendations” and “encouragements and persuasions”, and the ethical “don’ts” of the Quran are expressed in the four styles of “restraints and prohibitions”, “threats and warnings”, “reprimands and rebukes” and “expressions of surprise and remorse”.

    Keywords: ethical concepts, ethical obligation, ethical “dos”, ethical “don’ts”, ethics in the Quran
  • Sayyid MohammadReza Ala’Eddin, MohammadReza Sotoudehnia* Pages 165-193

    An analytical study of the Meccan surahs according to their order of revelation shows that ‘patience’ is one of the most important and fundamental types of behavior in the Quran that is closely related to the field of ideological training. In the present research work, we have examined and analyzed the geometry of the formation of this ideological behavior, the evolution process of ‘patience’ according to the order of revelation, the specific issues which led to the revelation of patience verses, the time interval during which they were used, until when this meaning sustained and the impacts of this ideological behavior on the advancement and consolidation of ideological training. Illustration of the applications of patience behavior in shaping, sustaining, stabilizing and consolidating ideological training according the order of revelation is the outcome of this study.

    Keywords: patience verses, patience behavior, Meccan surahs, order of revelation, ideological training
  • Asgar Malek, Mohsen Seifi*, Ali Bashiri Pages 195-216

    Systemic grammar is one of the subcategories of functional linguistics developed by Michael Halliday and Ruqaiya Hasan, and the "systemic functional grammar theory" was developed to make it practical. In this study, ellipsis as a textual cohesion element based on Michael Holiday's coherence theory has been studied analytically, descriptively and statistically in six prayers (2, 21, 25, 37, 50, 52) of Sahifah Sajjadiyyah. Since ellipsis leaves some literal and semantic clues in the structure of the text, which are retrieved using other parts and elements of the text, it can be considered as one of the textual coherence factors in Sahifah Sajjadiyyah. Taking into account his close relationship with God, Almighty and his linguistic economy principle, Imam Sajjad's (a.s.) has stated his messages in a brief and concise manner, so that communication, transmission of message and quick response to request can be fulfilled in the shortest possible time. Therefore, most sentences in Sahifah Sajjadiyyah are short and concise, and this is due to Imam Sajjad's haste to make a connection with the Creator of the universe and make a request.

    Keywords: functional linguistics, ellipsis, textual cohesion, Sahifah Sajjadiyyah
  • Qasim Mohseni Mary*, Akbar Tohidloo, Alireza Delafkar Pages 217-240

    Myth is a product of the processes of human interactions in multiple discourse systems that in connection with numerous cognitive approaches – ontology, epistemology and methodology – and evolution of theories can be interpreted. The diversity of modern theories has transformed the simple, cognitive and judgmental state of myth – untrue stories. The Flood Myth, as an ancient human archetype, has universal themes and recurring implications. As time has passed, this narrative phenomenon, in conjunction with different intellectual paradigms and the ruling discourse systems, has been narrated in different forms in different cultural systems. These narrative differences are also prominent in the Quranic story of the Flood. This paper seeks to address the ‘what’ of myth in the post-traditional era with a synchronous and functional semantic approach in the Quran in order to obtain the archetype of the Flood Narrative in relation to earlier narratives Thus, the genealogy of the Quranic narrative of the Flood, on the one hand, reviews the Quranic outlook on myth using a text-oriented approach and considering the contextual accounts in the Quran as well as the formulation of its discourse system, and, on the other hand, it identifies the various manifestations and developments of the Flood Narrative in earlier texts – including those of Mesopotamia – and pinpoints its minimal, structural and thematic differences.

    Keywords: myth, Noah's Flood, archetype, narrative, Utnapishtim, Ziusudra
  • Fakhroddin Mortazavifar, Abbas Hemami*, Sayyid Mehdi Sayyid Khamushi Pages 241-266

    Among the theological debates after the question of succession and caliphate, the discussion of monotheism and the debates related to it among Muslims are more prominent. In the first century (AH), the Shi'ite Imams’ move to effectively deal with it is indicative of this issue. Imam Ali (a.s.) has more monotheistic narrations than other Imams in the first century due to the existence of favorable political and social conditions in his age and his extraordinary companionship with the Prophet (p.b.u.h.), and it can be said that he has founded the Shiite belief system in terms of content. Considering the findings of the present study, it can be concluded that the development of monotheistic narrations in the first century was accompanied by such issues as the interpretation of monotheistic verses and the explanation of such topics as proving the existence of the Creator; the denial of the sight, corporal body and form; predestination and divine knowledge and power.

    Keywords: course of wording, monotheistic narrations, the first century, Nahj al-Balaghah, proving the existence of the Creator, predestination
  • Reyhaneh Mollazadeh*, Nafiseh Fayyazbakhsh Pages 267-289

    This research focuses on the opening context of the existing and available sermons of Imam Hassan (a.s.), so that while analyzing the elements of the speech, it can be clarified how the speaker influences the audience by making use of the style of pleasant beginning. To this end, the present article first defines the ‘pleasant-beginning’ stylistic device and examines its meaning in literature. Then analyzing the style and structure of the beginning of the existing sermons, it attempts to explicate the ‘pleasant-beginning’ stylistic device. The findings indicate that the sermons, in spite of their varying degrees of length depending on the conditions of the audience, have various forms of emphasis, calling and conditions. This variety of language use has been employed to stimulate emotions and awaken the latent innate nature of people.

    Keywords: ‘pleasant beginning’, rhetoric, Hassan ibn Ali (a.s.), sermon style, structure
  • Sayyid Reza Mo’Addab, Sayyid Sa’Eed Mahdavi* Pages 291-318

    One of the signs of the wisdom of the Quranic verses is their reliance on truth-orientedness and truthfulness. A wise text leads its addressee to the truth, and the Quran, due to the wisdom of its verses, does not say anything except the truth and does not invite people to anything except the way of the truth. The divine will in the context of the Quran is the fulfillment of the truth, and the religion of Islam, the Quran and the Prophet (p.b.u.h.) are all described as truthful. The Quran emphasizes practical truth-orientedness in judgments and testimonies, truth-seeking, telling the truth and inviting to the truth, and invites people to keep away from ignoring the truth, concealing the truth and obscuring the truth as barriers to truth-orientedness. One of the features of the truth-orientedness of the Quran is its focus on the facts that can be instrumental in leading people to the truth by studying the past and following past events, especially the prophets' stories, as well as by considering the realities of human beings, forbearance, tolerance and lenience. Another aspect of the wisdom of the Quran is its reliance on the truth-seeking nature of man as the background of the realization of truth-orientedness in the verses of the Quran, which, through wise practices such as questioning, dialogue, good preaching and zikr (awakening), paves the way for its flourishment.

    Keywords: wisdom of the Quran, truth-orientedness, tolerance, preaching, zikr (mention of divine names), wisdom
  • Abdullah MirAhmadi*, Sayyideh Zeinab Hosseini Pages 319-345

    Research into ibn Badis's intellectual plan illuminates that, as much as possible, he based his thoughts and views on the Quran and the Prophetic tradition. Believing in the inability of the human mind to comprehend the unseen, he enumerates logical conditions for sound rational reasoning. In general, ibn Badis paid special attention to the interpretation of the Quran and dealt with educational, corrective, and cultural issues in this context. Even during the time Algeria was occupied by French colonialists, relying on the Quran and the Prophetic tradition, he solidified the Algerians’ ideas to make them fight against the domination of the colonialists and to stimulate their Islamic-Arab identity. Therefore, his enlightening method in interpreting the verses of the Quran is first based on the Quran and the Prophetic tradition, and then, in the absence of evidence from these two, he turns to the hadiths of the Companions and the Successors. In still later stages, he clarifies the meaning by using the words and their roots, taking advantage of the proportions among the verses, relying on the cause of Revelation or using the context of the verses and the Arabic poems and literature, etc. In general, he has a social orientation in “Majalis al-Tazkir min Kalam al-Hakim al-Khabir” commentary. Using the content analysis method, the present study examines ibn Badis's interpretation method by explaining each of the above-mentioned issues.

    Keywords: Majalis al-Tazkir commentary, ibn Badis, interpretation method, interpretation sources, rational approach
  • Ismail Yarmohammadi, Sayyid Abolfazl Sajjadi*, Ebrahim Anari Bozchelui, Mahmoud Shahbazi Pages 347-366

    One of the most fundamental theories of rhetorics is Abd al-Qaher Jurjani's theory of nazm. This theory originated from the idea of the e’jaz (inimitability) of the holy Quran. It was developed by Abd al-Qaher Jurjani and became one of the most important disciplines in discovering the secrets of the inimitability of the Quran. Abd al-Qaher believes that rhetorics is a single discipline the subjects of which are categorized into different branches; hence, he called semantics nazm in Dala’el al-E’jaz. Abd al-Qaher’s theory involves rhetorics, syntax and criticism. He views a written work as a whole that cannot be valued unless the parts of speech are juxtaposed. With his theory, Abd al-Qaher managed to establish a basis and a criterion through which critics can evaluate the beauty of a work. On the basis of the same criterion, the holy Surah al-Maryam (a.s.) was analyzed using the descriptive-analytical method in the present study. The results revealed that the systematic syntactic and rhetorical structure of the holy surah has been established using the repetition, ellipsis, submission and postponement techniques, and all the words in this surah have been used in their proper positions and according to the general atmosphere of the surah.

    Keywords: the holy Quran, Abd al-Qaher Jurjani's theory of nazm (construction), Surah al-Maryam, aesthetic elements