فهرست مطالب

مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات - سال سی و یکم شماره 1 (پیاپی 121، بهار 1399)
  • سال سی و یکم شماره 1 (پیاپی 121، بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/03/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • خدیجه برقی طرقبه، حسن بهزادی*، اعظم صنعت جو صفحات 8-17
    هدف

    بررسی دیدگاه دانشجویان بین المللی و کتابداران دانشگاه فردوسی مشهد درباره خدمات کتابخانه ای به دانشجویان بین المللی.

    روش شناسی

    36 کتابدار و 295 دانشجو برگزیده طبق فرمول کوکران و با روش نمونه گیری تصافی ساده به یکی از دو پرسشنامه پژوهشگرساخته پاسخ دادند. روایی دو پرسشنامه را متخصصان تایید کردند و پایایی آنها با آلفای کرونباخ سنجیده و تایید شد.

    یافته ها

    رضایت دانشجویان خارجی، زیاد یافته شد. فقط درباره منابع دیداری و شنیداری رضایت آنها پایین تر از متوسط بود. کتابداران نیز خدمات کتابخانه های دانشگاه را متناسب با نیازهای دانشجویان دانستند. بین شناخت کتابداران و دانشجویان بین الملل نسبت به تفاوت های دانشجویان بین المللی و بومی تفاوت معناداری وجود داشت.

    نتیجه گیری

    براساس یافته های پژوهش، کتابخانه های دانشگاه فردوسی باید خدمات متفاوت تری برای دانشجویان بین الملل خود فراهم کنند و کتابداران نیز باید به تفاوت های دانشجویان بین الملل نسبت به دانشجویان بومی توجه داشته باشند.

    کلیدواژگان: دانشجویان بین المللی، خدمات کتابخانه ای، کتابداران، دانشگاه فردوسی مشهد
  • حمیده جعفری پاورسی، نجلا حریری*، مهدی علیپورحافظی، فهیمه باب الحوائجی، مریم خادمی صفحات 18-38
    هدف

    بهینه سازی بازیابی معنایی اطلاعات با استفاده از روش های برچسب گذاری و هستان شناسی.

    روش شناسی

    این پژوهش کاربردی با رویکرد تحلیل محتوا انجام شده است. 313 مقاله فارسی در موضوع بازیابی اطلاعات در یک پایگاه اطلاعاتی با قابلیت های جستجوی موضوعی برای دو گروه پیش آزمون و پس آزمون گردآوری شد. پس از برچسب گذاری 5700 واژه به کمک نرم افزار پردازش زبان طبیعی دانشگاه فردوسی مشهد، هستان شناسی مفاهیم و روابط معنایی آنها در محیط پروتژ طراحی و پیاده سازی شد. دقت نتایج بازیابی شده در دو مرحله پیش و پس آزمون سنجیده شد.

    یافته ها

    سطح معنا داری آزمون Z ، به لحاظ آماری و اطمینان 99/0 ، تفاوت معنا داری را میان میزان دقت نتایج مرتبط بازیابی شده در دو گروه پیش آزمون و پس آزمون نشان داد. بنابراین، این ابزارها کارایی پذیرفتنی دارند.

    نتیجه گیری

    دو روش پردازش زبان طبیعی و هستان شناسی به ارتقای بازیابی معنایی اطلاعات منجر می شود.

    کلیدواژگان: بازیابی معنایی اطلاعات، برچسب گذاری، هستان شناسی، پروتژ، پردازش زبان طبیعی
  • الهه حسن زاده*، فریده عصاره، فریبرز خسروی صفحات 40-51
    هدف

    مقایسه شاخص های عملکرد کتابخانه های کنگره، بریتانیا، کتابخانه های ملی استرالیا، اسپانیا، سوییس، کانادا، و ژاپن با استاندارد ایزو 28118.

    روش شناسی

    داده ها از شاخص های عملکرد 7 کتابخانه ملی گردآوری و مولفه های آنها طبق استاندارد ایزو 28118 دسته بندی و با این استاندارد مطابقت داده شد.

    یافته ها

    کتابخانه های ملی در بعدهای دسترس پذیری منابع: کاربرد، دسترس پذیری خدمات: دیجیتالی کردن، دسترس پذیری خدمات: دسترسی سریع و آسان، و ایجاد مجموعه ملی بیشترین شاخص ها را تعریف کرده اند دسترس پذیری در شرایط حاضر برای آنها بیش از واسپاری اهمیت دارد. همچنین در بعدهای ارایه خدمات مرجع، حفظ و نگهداری مجموعه، توسعه، مدیریت کارآمد، و دسترس پذیری خدمات: فهرست نویسی، شاخص های کمتری تعریف کرده اند.

    نتیجه گیری

    ایزو 28118 با مقتضیات کتابخانه های ملی تناسب دارد.

    کلیدواژگان: کتابخانه های ملی، شاخص های عملکرد، ایزو 28118
  • مریم سادات پرسته زاد، عاطفه شریف*، محمد حسن زاده صفحات 52-64
    هدف

    تعیین کمیت حضور عناصر مرتبط با خواندن در ادبیات داستانی تالیفی در مقایسه با عناوین ترجمه شده طی سال های 1390-1395.

    روش شناسی

    پژوهش کاربردی حاضر با روش تحلیل محتوا روی پرشمارگان ترین کتاب های حوزه ادبیات در گروه سنی بزرگسال انجام شده است. 34 عنوان کتاب با نمونه گیری هدفمند مطالعه و تحلیل شده است. کدها، واژگان، جملات، یا بخش هایی از داستان هستند که به نحوی درباره خواندن، مطالعه، و مضامین مرتبط با کتابداری است. از سیاهه وارسی برای گردآوری داده استفاده شد.

    یافته ها

    درمجموع، 791 کد شناسایی شد. شش کتاب تالیفی و یک کتاب ترجمه شده هیچ گونه کدی نداشتند. پرتکرارترین کد در هر دو گروه آثار مربوط به واژه کتاب (شیء)، و کمترین میزان فراوانی در گروه آثار تالیفی به استفاده از شخصیت کتابفروش و در گروه آثار ترجمه شده به حضور واژه کتابخانه (شی) بازمی گردد.

    نتیجه گیری

    با اینکه میزان رخداد عناصر مربوط به خواندن در هر دو گروه آثار مطالعه شده ضعیف است، نویسندگان آثار ترجمه شده توجه بیشتری برای کاربست این مضامین در آثار خود داشته اند.

    کلیدواژگان: خواندن، داستان فارسی، داستان ترجمه شده، تحلیل محتوا
  • فرشاد پرهام نیا*، مجید فرهیان صفحات 66-78
    هدف

    بررسی رفتار اطلاع جویی دانشجویان تحصیلات تکمیلی علوم انسانی در تدوین پایان نامه .

    روش شناسی

    این پیمایش با استفاده از سه پرسشنامه مهارت حل مسیله، خودکارآمدی عمومی، و پرسشنامه پژوهشگر ساخته رفتار اطلاع جویی روی 328 دانشجوی دانشگاه رازی و دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه انجام شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، و آزمون t دونمونه ای مستقل به کمک نرم افزار SPSS 23 انجام شد.

    یافته ها

    بین خرده مقیاس های «اعتماد در حل مسیله»، «سبک گرایش-اجتناب»، و «کنترل شخصی» به عنوان خرده مقیاس های مهارت حل مسیله و متغیر خودکارآمدی به عنوان متغیر مستقل با رفتار اطلاع جویی رابطه معنا دار یافته شد. نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد متغیرهای پیش بین خرده مقیاس های مهارت حل مسیله و همچنین متغیر خودکارآمدی توانستند واریانس رفتار اطلاع جویی را به طور معناداری تبیین کنند. بین میانگین های دو گروه پسر و دختر تفاوت معناداری به دست آمد؛ اما میان مهارت حل مسیله و مقطع تحصیلی و خودکارآمدی با جنسیت و مقطع تحصیلی تفاوت معنادار نبود.

    نتیجه گیری

    دانشجویانی که از مهارت حل مسیله استفاده می کنند خودکارآمدی بالاتری دارند و بهتر رفتار می کنند. نتیجه این پژوهش از بعد نظری و عملی نقش مهارت حل مسیله و خودکارآمدی را بر رفتار اطلاع جویی روشن کرد.

    کلیدواژگان: مهارت حل مسئله، خودکارآمدی، رفتار اطلاع جویی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی، علوم انسانی
  • اعظم نجفقلی نژاد*، علی صادق زاده وایقان، فرناز محمدی صفحات 80-92
    هدف

    ارایه پیشنهاد برای آسان کردن دسترسی مراجعان به میزهای خدمت در کتابخانه ملی ایران.

    روش شناسی

    داده ها از راه مشاهده و هم اندیشی به دست آمده است. ابتدا، راهنماهای محیطی و وضعیت کنونی دسترس پذیری میزهای خدمت به صورت میدانی بررسی شد. سپس با 21 نفر از کتابداران شاغل در میزهای خدمت رسانی کتابخانه و 29 نفر از اعضا (در دو گروه)، نشست هم اندیشی برگزار شد. ایده های مطرح شده با ملاک امکان پذیربودن به لحاظ اجرایی و نیز عملیاتی بودن غربال و ارزیابی شد.

    یافته ها

    تحلیل نشست ها، 241 گزاره را در 11 مقوله به دست داد. مفاهیمی نظیر نشانه های راهنما (با بسامد 38)، بی نیازبودن از کمک کتابدار در استفاده از امکانات (35)، و آموزش کاربران (30) بیشترین توجه را می طلبید.

    نتیجه گیری

    در بسیاری از مواقع، با تغییرات جزیی در محل، نام، و آرایش میزهای خدمت می توان اثربخشی آن را برای کاربران افزایش داد.

    کلیدواژگان: نقاط خدمت، خدمات عمومی، کتابخانه ملی ایران، دسترس پذیری
  • میترا صمیعی*، سمیه فرزادی صفحات 94-106
    هدف

    شناسایی و رتبه بندی ریسک های تامین منابع در کتابخانه های دیجیتالی.

    روش شناسی

    این پیمایش با بهره گیری از فن آنتروپی شانون و تاپسیس فازی و با استفاده از دو پرسشنامه پژوهشگرساخته روی 15 نفر از خبرگان دانشگاهی و مدیران کتابخانه های دیجیتالی شهر تهران انجام شد.

    یافته ها

    ریسک های «میزان توانایی مالی کتابخانه در تامین منابع دیجیتالی» با ضریب نزدیکی (7315/0)، «توانایی جذب حمایت مالی نظیر (وقف، اهدا و...)» با ضریب نزدیکی (6835/0)، «تغییرات و بی ثباتی در نرخ های ارزی» با ضریب نزدیکی (6812/0)، و «سیاست های حق مولف از طرف دولت» با ضریب نزدیکی (6811/0) در بالاترین رتبه و اولویت نسبت به سایر ریسک های تامین زنجیره تامین کتابخانه های دیجیتالی قرار داشتند.

    نتیجه گیری

    24 ریسک تامین کنندگان شناسایی و ریسک «میزان توانایی مالی کتابخانه در تامین منابع دیجیتالی» جزو ریسک های قرمز تامین کنندگان در کتابخانه های دیجیتالی است.

    کلیدواژگان: ریسک، تامین کنندگان، زنجیره تامین، کتابخانه های دیجیتالی، رتبه بندی، تاپسیس فازی، آنتروپی شانون
|
  • K. Barghi Torghebeh, H. Behzadi *, A. Sanatjoo Pages 8-17
    Purpose

    Academic library services are important to all students. However, research shows that international students face some barriers in utilizing library resources and facilities. This study seeks the viewpoints of international students and librarians at Ferdowsi University of Mashhad in this regard

    Methodology

    The Cochran formula using simple random sampling method was employed to determine. Each the two groups of 36 library staff and 295 students filled one of the two researcher developed questionnaires,. Validity was assessed by experts and its reliability was measured by Cronbach's alpha.

    Findings

    The international students' satisfaction with the services was high, except with regard to the audio- visual materials (CDs, etc.). Librarians also viewed the services in line with the needs of international students. There is also a significant difference between the librarians and international students' perception of the differences between international and native students.

    Conclusion

    The Libraries of Ferdowsi University should provide different services to their international students, and librarians should pay attention to the differences between international students and native students.

    Keywords: International students, Library services, Librarians, Ferdowsi University of Mashhad
  • H. Jafari Pavarsi, N. Hariri *, M. Alipour Hafezi, F. Babalhavaeji, M. Khademi Pages 18-38
    Purpose

    To optimize the semantic information retrieval by labeling and ontology methods.

    Methodology

    This applied research has been done with the approach of content analysis. 313 Persian articles on the subject of information retrieval were collected in a database with subject search capabilities for both pre-test and post-test groups. After labeling 5700 words with the help of Ferdowsi University of Mashhad's software for natural language processing software, the ontology of concepts and their semantic relations were designed and implemented in protégé software. The accuracy of the retrieved results was measured in two stages before and after the test.

    Findings

    The significance level of Z test, in terms of statistical and reliability of 0.99, showed a significant difference between the accuracy of the retrieved related results in the two groups of pre-test and post-test. Therefore, these tools are acceptable.

    Conclusion

    Tow methods of natural language processing and ontology optimize semantic information retrieval.

    Keywords: Semantic Information Retrieval, Labeling, Natural Language Processing, protégé, ontology
  • E. Hassanzadeh *, F. Osareh, F. Khosravi Pages 40-51
    Purpose

    Examines compatibility of seven national libraries’ performance indicators (PIs) against ISO 28118 standard.

    Methodology

    The PIs of Library of Congress, National Library of Australia, National Diet Library, Library and Archives Canada, British Library, National Library of France, Swiss National Library, National Library of Spain were obtained by e-mail and grouped according to ISO 28118.

    Findings

    The national libraries have developed more PIs with regard to accessibility to resources and services, digitalization, developing a national collection, accordingly. It seems that accessibility is even more important for them than their depository mandate. Conclustion: ISO 28118 standard is compatible with requirements of national libraries.

    Keywords: National libraries, performance indicators, ISO28118
  • M. S. Parastezad, A. Sharif *, M. Hassanzadeh Pages 52-64
    Purpose

    Exploring reading related elements in fictions published in Iran between 2011 and 2016.

    Methodology

    Descriptive content analysis carried out for thirty-four of the highest print run titles, both original or translated into Persian. Reading related included reading elements included words such as reading, book, bookcase, library, librarian, bookshop, and bookseller. Data is gathered using a checklist.

    Findings

    791 codes were identified 234 of which belonged to the Persian and the rest (557 codes) the translated titles. The words "book" and "bookseller" found to have the highest and the lowest frequency in Persian fictions accordingly. The word "bookcase" had the lowest frequency among the translated fictions.

    Conclusion

    The presence of the reading elements in both groups of works is not acceptable. Overall, the translated titles contained more reading related elements.

    Keywords: Reading, Persian fiction, Translated Fiction, Content Analysis
  • F. Parhamnia *, M. Farahian Pages 66-78
    Purpose

    To examine the information-seeking behavior of graduate students in compiling their dissertation.

    Methodology

    328 students completed three questionnaires; namely, problem solving, self-efficacy and information seeking behavior questionnaire. Data was analyzed using Pearson correlation, multiple regression, and independent t-test using SPSS version 23.

    Findings

    A relationship was found between the subscales of self-assurance, avoidance, self-control and self-efficacy as independent variable with information seeking behavior. The results of multiple regression showed that the predictor variable of self-assurance, avoidance style and self-control explained the variance of information seeking behavior. The self-efficacy variable also explained the information seeking behavior. There was also a significant difference between male and female students. No significant difference was found between problem solving and academic degree.

    Conclusion

    Students with problem solving skills have higher degrees of self-efficacy and a better performance with regard to information seeking behavior. As such, the study sheds light on the process of information retrieval and gives more insight to future researchers.

    Keywords: problem solving, self-efficacy, information seeking behavior, Humanities
  • A. Najafqolinejad *, A. Sadeghzadeh, F. Mohammadi Pages 80-92
    Purpose

    To provide suggestions to facilitate access to service desks in the National Library of Iran.

    Methodology

    Data were obtained through observation and group decision making. First, guide signs and the current status of service desks availability were examined. Then, some meetings with 21 librarians working in the library's service desks and 29 members (in two groups), were held. The ideas were evaluated with the criteria of being executable and operational.

    Findings

    The session analysis yielded 241 statements in 11 categories. Concepts like guide signs (with a frequency of 38), need for librarian assistance in using facilities (35), and education (30) get the most attention.

    Conclusion

    In many cases, with minor changes in location, name and arrangement of service desks can increase the effectiveness of the desks for users.

    Keywords: National library of Iran, Change, Service desks, Public services
  • M. Samiei *, S. Farzadi Pages 94-106
    Purpose

    To identify and rank supply chain risks in digital libraries

    Methodology

    This survey was carried out using Shannon Entropy and Fuzzy Topsis techniques. Two questionnaires were designed for data collection. Fifteen LIS academics and managers of digital libraries in Tehran filled the questionnaires..

    Findings

    Risks of "Library Capacity to Provide Digital Resources" with Proximity Factor (0. 7315), "Ability to Attract Social Capital with Proximity Factor (0. 6835) "Changes and volatility in exchange rates" with the proximity factor (0. 6812) and "Government copyright policies" with the proximity factor (0. 6811) are the highest priority.

    Conclusion

    24 Identity Supplier Risks and the Risk of "Library Capacity to Supply Digital Resources" are among the Red Risks of Supply Chain Suppliers in Digital Libraries.

    Keywords: Evaluation, Risk of suppliers, Supply Chain, Digital libraries, Shannon entropy, Fuzzy TOPSIS