فهرست مطالب

جغرافیا و مطالعات محیطی - پیاپی 32 (زمستان 1398)
  • پیاپی 32 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/03/19
  • تعداد عناوین: 7
|
  • فائقه سرحانی*، محمدحسن یزدانی، سعید امانپور صفحات 7-24

    در سال های اخیر توسعه پایدار و به تبع آن توسعه پایدار محله ای در مجامع علمی مطرح شده است. که ارتباط تنگاتنگی با آسیب های اجتماعی، زیست محیطی، امنیت، مشارکت، شکل بافت و مدیریت شهری دارد. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تطبیقی شاخص های پایداری اجتماعی مسکن در محلات اسکان غیررسمی اهواز می باشد. روش پژوهش به صورت توصیفی-تحلیل و پیمایشی می باشد. جامعه آماری خانوارهای ساکن محلات اسکان غیررسمی می باشد. حجم نمونه بر اساس مدل کوکران 381 نفر محاسبه شده است برای افزایش دقت کار تعداد 450 پرسشنامه توزیع گردید. در این پژوهش از میان 6 بافت مشخص در شهر، بافت حاشیه ای که شامل 18 محله می شد انتخاب شده و در هر محله با توزیع و تکمیل پرسشنامه و بهره گیری از مدل ویکور، تاپسیس، الکتر و مدل ادغامی کپلند اقدام به مقایسه تطبیقی محلات شهر و رتبه بندی آن ها بر اساس شاخص های پایداری اجتماعی مسکن گردید. بر اساس یافته های پژوهش میزان پایداری محلات بدین ترتیب اولویت بندی می شود: محلات زرگان، زویه 1، زویه 2 با امتیاز 5 دارای سطح پایدار، محلات منبع آب، علی آباد، حصیرآباد و کوی طاهر با امتیاز 4 دارای سطح نسبتا پایدار، محلات آل صافی، ملاشیه، نهضت آباد و کریشان داری سطح نیمه پایدار و محلات گلدشت، چنیبه علیا، کوی علوی دارای سطح نسبتا ناپایدار و محلات گلبهار، شهرک رزمندگان و کوی سیاحی دارای سطح ناپایدار می باشد.

    کلیدواژگان: شاخص های پایداری، پایداری اجتماعی، محلات اسکان غیررسمی، اهواز
  • نورمحمد منجزی، عامر نیک پور، مهناز حسینی سیاه گلی* صفحات 25-40

    امروزه گردشگری پزشکی پدیده ای مهم و رو به رشد در جهان به شمار می رود. ایران از گذشته یکی از مراکز فعال گردشگری پزشکی در منطقه خاور میانه بوده است. در عین حال همواره نگرانی های پیرامون چالش های و فرصت های پیش روی آن در خصوص جذب گردشگران پزشکی مواجه بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر توسعه گردشگری پزشکی در کلانشهر اهواز صورت گرفته است. نوع تحقیق کاربردی-توسعه ای و روش مطالعه اسنادی و پیمایشی است. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل گردشگران پزشکی وارده به کلانشهر اهواز 384 نفر برآورد گردید. نتایج به دست آمده نشان میدهد: 6 فاکتور مورد مطالعه نقش موثری بر توسعه گردشگری پزشکی دارند که میزان ضریب پیرسون (49/0-) در مورد قیمت خدمات پزشکی منفی و دارای جهت معکوس می باشد بدین معنی با افزایش قیمت خدمات درمانی میزان گردشگران پزشکی کاهش می-یابد ولی میزان ضریب پیرسون در مورد کیفیت خدمات درمانی (41/0)، فرهنگ (39/0)، امکانات و تسهیلات (38/0) و پزشکان حاذق و با تجربه (42/0)، تبلیغات و اطلاع رسانی (44/0) مثبت و دارای جهت مستقیم می باشد. همان گونه که ضریب استاندارد شده Beta نشان می دهد فاکتور قیمت با ضریب تاثیر 612/0 - دارای رتبه اول و فرهنگ با ضریب تاثیر 412/0 دارای کمترین اثر در توسعه گردشگری پزشکی داخلی کلانشهر اهواز می باشد. در خاتمه پیشنهاداتی برای توسعه گردشگری پزشکی در کلانشهر اهواز ارایه گردیده که نیازمند توجه جدی سیاستگذاران، برنامه ریزان، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و مدیران بخش بهداشت و درمان می باشد.

    کلیدواژگان: گردشگری، گردشگری پزشکی، خدمات بهداشت و درمان، کلانشهر اهواز
  • مهدی آذرمی، علی آذر*، اکبر عبدالله زاده طرف صفحات 41-54

    احساس امنیت به عنوان یکی از نیازهای پایه انسانی، اهمیت ویژه ای در ایجاد حس مکان و زیست پذیری شهری دارد. به طوریکه، داشتن امنیت از عوامل موثر در افزایش کیفیت زندگی و هویت مکان محسوب می گردد. هدف پژوهش حاضر، بررسی و ارزیابی تاثیر برنامه ریزی و طراحی شهری در احساس امنیت محلات حاشیه نشین می باشد. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و ماهیت تحقیق کاربردی است. در گرداوری اطلاعات از روش های اسنادی-کتابخانه ای و مشاهدات میدانی (پرسشنامه) استفاده گردیده است. میزان حجم نمونه آماری برطبق روش کوکران 322 نفر می باشد و از نمونه گیری احتمالی طبقه بندی شده برای تکمیل داده ها استفاده گردیده است. نتایج تحقیق نشان می دهد از نظر میزان احساس امنیت، تفاوت معناداری در مناطق حاشیه نشین تبریز در بین محلات طراحی شده و طراحی نشده وجود دارد. همچنین میزان احساس امنیت در مناطقی که طراحی محیطی و مداخلات کالبدی- فیزیکی در آنها از قبیل نورپردازی، تعریض و احداث معابر، مبلمان شهری، کاهش محصوریت، وجود کاربری های متنوع، جداره های فعال و وجود تراس های رو به دسترسی ها، صورت گرفته است بیشتر از مناطقی هستند که بصورت ارگانیک رشد و توسعه یافته اند و از نظر سیما، منظر و خوانایی شهری در وضعیت مناسبی قرار ندارند.

    کلیدواژگان: برنامه ریزی، احساس امنیت، مناطق حاشیه نشین، طراحی محیطی، تبریز
  • عباس مرادی، بهمن رمضانی* صفحات 55-66
    طرح های توسعه گردشگری نیاز به ارزیابی اثرات زیست محیطی دارند تا پایداری محیط حفظ گردد . از مدل لیوپولد و نظرات 30 نفربا تکمیل پرسشنامه ارزیابی استفاده گردید. نتایج نشان داد که میزان سودمندی این طرح ها در مقابل اثرات مخرب آن کمتر است اگر چه طرح های گردشگری منطقه آزاد انزلی موجب ایجاد اشتغال رونق اقتصادی را در منطقه فراهم نموده، اما در مقابل آثار زیان باری نیز به همراه داشته است که از جمله این آثار می توان به از بین رفتن زیستگاه جانوران و آلوده شدن آب و فرسایش خاک منطقه اشاره نمود. نتایج آزمایشهای انجام شده در دو بخش میکروبی و شیمیایی کیفیت آب نشان داد که کیفیت آب منطقه طالب آباد از نظر میکروبی نامناسب است که به احتمال زیاد به علت نزدیکی به دریا این میزان آلودگی مشاهده شده است. که با ازدیاد کلرید سدیم و مواد معدنی سدیم و پتاسیم همراه است . نتایج نمونه کیفیت آب منطقه چپررودزمان نشان داد که این آب ازنظر میکروبی مناسب بوده ولی برای شرب مناسب نیست.
    کلیدواژگان: اثرات زیست محیطی، طرح های گردشگری، منطقه آزاد، انزلی
  • غلامعلی احمدی، غلامرضا جانباز قبادی*، صدرالدین متولی، شهریار خالدی صفحات 67-80

    امروزه با توسعه مناطق شهری و روستایی خصوصا در مناطق کوهپایه ای و کوهستانی غرب استان مازندران، لزوم برق رسانی به این مناطق امری ضروری است، از طرفی با توجه به تغییرات اقلیمی گسترده در دهه های اخیر، که خود برف و یخبندانهای ناگهانی را در این مناطق به دنبال داشته، نقشه بار برف و یخ که در گذشته توسط وزارت نیرو تدوین گردیده، کارایی و نوآوری لازم را نداشته و یا اینکه برای بسیاری از مناطق توسعه یافته جدید شهری و روستایی بازنگری نشده است، لذا در این تحقیق سعی بر آن است که با استفاده از جدیدترین داده ها و آمارهای هواشناسی و روش های آماری-ریاضی به محاسبه بار برف و یخ، جهت طراحی خطوط نیرو پرداخته شود. بدین منظور با جمع آوری و اصلاحات بر روی داده های هواشناسی (سال 2005 تا 2018 میلادی) برای منطقه بلده و با استفاده از روش شبیه سازی ارایه شده توسط آزمایشگاه و پژوهشگاه مهندسی مناطق سردسیر1، برنامه مورد نظر جهت محاسبه مقدار ضخامت یخ در محیط اکسل2 در دو ارتفاع 10 و 35 متری (ارتفاع متوسط کابلها) نوشته شد و سپس با استفاده از نرم افزار اسمادا3، هیستوگرام های مربوطه رسم شده اند. در نهایت مقادیر اسمی جدید با دوره بازگشت های مختلف پیشنهاد گردیده است. نتایج نشان داد که برای طراحی خطوط انتقال نیرو با دوره بازگشت کمتر از 50 سال، منطقه بلده جزو مناطق سنگین و با دوره بازگشت بیشتر از 50 سال جزو مناطق فوق سنگین (مطابق با آیین نامه مشانیر) می باشد.

    کلیدواژگان: متغیرهای هواشناسی، بار برف و یخ، دکلهای انتقال نیرو، CCREL، بلده نور
  • بیژن رحمانی، مجید شمس، مهتاب ساکی* صفحات 81-96

    دستیابی به توسعه پایدار شهری به منظور بهره-برداری مناسب از منابع و ایجاد رابطه متعادل و متوازن میان انسان، اجتماع و طبیعت، هدف آرمانی برنامه ریزان و مدیران توسعه شهری می باشد. این پژوهش با هدف کارکرد بهینه شهری الشتر و توسعه پایدار با تاکید بر ارتقاء شاخص های انسانی است، این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی های میدانی است. شاخص های منتخب در دو مرحله از طریق مطالعه سوابق (طرح های تحقیقاتی، آمارنامه ها، کتب) و بهره گیری از آراء خبرگان (بهره گیری از تکنیک دلفی و استخراج نظر نظریه پردازان دانشگاهی و مدیران سازمان های مرتبط) گردآوری شده است با استفاده از روش دلفی ادغام گردیدند. پس از استخراج شاخص ها با استفاده از دو مدل TOPSIS و AHP- FUSSY وزن بخشی و تجزیه و تحلیل شدند، در انتها به وسیله نرم افزار GIS و استفاده از تحلیل semivariogram درون یابی گردیدند؛ نتایج تحقیق نشان می دهد؛ که شهر الشتر با داشتن توانایی نسبی در زمینه کشاورزی در توسعه منطقه ای خود می تواند نقش موثری را ایفا نماید همچنین نتایج بخشی برای بررسی وضعیت مناطق شهری الشتر از نظر دسترسی به شاخص های توسعه پایدار نشان می دهدکه در بین گزینه های تحقیق ارزش وزنی شاخص های توسعه پایدار نشان می دهد: منطقه 3 با ارزش وزنی 627/0 بالاترین رتبه را دارد، بعد از آن به ترتیب مناطق 2، 4 و 1 به ترتیب با ارزش وزنی 602/0، 578/0 و 541/0 اولویت های بعدی را به خود اختصاص داده اند

    کلیدواژگان: کارکرد بهینه، توسعه پایدار، شاخص های توسعه انسانی، الشتر
  • عبدالمجید محمدی، اکبر اعتباریان*، رضا ابراهیم زاده صفحات 97-112

    هدف از پژوهش حاضر تدوین نقشه راه گردشگری شهری استان اصفهان با رویکرد توسعه منابع انسانی است. در مرحله اول کلیه پژوهش های مرتبط با موضوع (48 تحقیق) با استفاده از روش فراترکیب تحلیل گردید که نتیجه آن شناسایی و دسته بندی 9 شاخص توسعه منابع انسانی بود. در مرحله دوم با بررسی ادبیات و مصاحبه با 21 خبره صنعت گردشگری استان 57 راهکار عملیاتی برای پیاده سازی شاخص ها شناسایی شد. در نهایت، در مرحله سوم با نظرخواهی از 10 خبره و تحلیل اطلاعات آن با استفاده از روش مدلسازی ساختاری- تفسیری، شاخص ها و راهکارهای عملیاتی سطح بندی و روابط بین آن ها تعیین و به عنوان نقشه راهی جهت توسعه منابع انسانی گردشگری شهری استان ارایه گردید. نتایج اینکه در پایین ترین سطح، شاخص های «طراحی مدل شایستگی های مشاغل صنعت گردشگری» و «طراحی نظام اطلاعات منابع انسانی» بیشترین تاثیر را بر دیگر شاخص ها داشته و مهمترین شاخصها محسوب می شوند و در بالاترین سطح شاخص «تعریف و اعطای جوایز تعالی مدیریت منابع انسانی صنعت گردشگری» است که دارای بیشترین وابستگی بود. در نهایت شاخص های «بکارگیری شبکه های اجتماعی»، «تخصیص یارانه ها و ارایه تخفیف دوره های آموزشی»، «ارایه آموزش های همگانی»، «طراحی مدل شایستگی های مشاغل صنعت» و «طراحی نظام اطلاعات منابع انسانی» بر کل شاخص ها تاثیر داشته و مسیولان بایستی با توجه ویژه به این شاخص ها تاثیر آنها را بر دیگر شاخص ها مورد پایش قرار داده و با اتخاذ مکانیزم های مناسب در دیگر شاخص ها بهبود ایجاد نمایند. در پژوهش حاضر، این مکانیزم ها در قالب راهکارهای عملیاتی به همراه نقشه راه پیاده سازی آن ها ارایه گردید.

    کلیدواژگان: گردشگری شهری، توسعه منابع انسانی، نقشه راه، فراترکیب، مدلسازی ساختاری تفسیری
|
  • Faeghe Sarhani *, MohammadHasan Yazdani, Saeed Amanpour Pages 7-24

    In recent years, sustainable development and therefor sustainable development for neighbourhoods have been proposed in scientific community. This is closely connected to socail damage, environmental issues, security, collaboration and urban management. For the development of sustainable housing in urban neighbouhoods, 10 indicators has been used in social dimension. The aim of this inverstigation was comparative study of sustainability indicators for housing in informal settlement areas of Ahvaz. Research population was families living in informal areas. 384 individuals were cochranʾs sample size. In order to increase the accuracy of research, 450 questionnaires were distributed. 18 neighbourhoods in city border were chosen out of 6 distinguished districts. Nonparametric tests such as Manu-Whitney, Kruskal-Wallis tests were used for analysis and comparison amany neighbours. The prioritization was bused on the results of sustainity of neighbourhoods: Zergan, zoviye 1 and zoviye 2 with a score of 5 had a stable level for their local identity, a sense of homeplace and residentʾs co-opration. Aliabad, Manbaʾ ab, Hasir abad and taher neighbourhoods with a score of 4 were known as relatione stable.Al-e-Safi, Mallashia, Nehzatabad and Krishan as semi stable and Goldasht, upper chenibeh and Allavi neighbourhoods were known as relatively unstable and Golbahar, Razmandeghan and sayyahi Alley were unstable.

    Keywords: Sustainability Indicators, social stability, Informal settlement neighborhoods, Ahvaz
  • Nourmohammad Monjezi, Amer Nikpour, Mahnaz Hosseinisiahgoli * Pages 25-40

    Medical tourism is nowadays an important and growing phenomenon in the world. Iran has long been one of the active centers of medical tourism in the Middle East. At the same time, there have always been concerns about the challenges and opportunities for attracting medical tourists. The purpose of this study was to investigate the factors affecting medical tourism development in Ahvaz metropolis. The type of applied research is developmental and the method of documentary and survey study. SPSS software was used for data analysis. The statistical population of this study included medical tourists coming to metropolis of Ahwaz 384 people. The results show that 6 factors have an important role in medical tourism development. Pearson coefficient (-0.49) has negative and inverse relationship with price of medical services. But the Pearson coefficient decreases with regard to the quality of medical services (0.41), culture (0.39), facilities (0.38) and experienced and experienced physicians (0.42), advertising and information. (0.44) is positive and has direct direction. As the standardized Beta coefficient shows, the price factor with an impact factor of - 0.612 has the first rank and culture with an effect factor of 0.412 has the least effect on the development of Ahwaz metropolitan internal tourism. At the end, some suggestions for medical tourism development in Ahwaz metropolis are presented which require serious attention of policy makers, planners, cultural heritage and tourism organizations and health sector managers.Keywords: Tourism, Medical Tourism, Health Services, Ahwaz Metropolis.

    Keywords: Tourism, Medical tourism, health services, Ahwaz Metropolis
  • Mahdi Azarmi, Ali Azar *, Akbar Abdolahzadetaraff Pages 41-54

    Feeling safe as one of the basic human needs is of particular importance in creating a sense of place and urban viability. So, having security is an effective factor in the identity of the place. The purpose of this study was to investigate and evaluate the impact of urban planning and design on the sense of security of marginalized neighborhoods. This study is descriptive-analytical and applied research. Documentary-library methods and field observations (questionnaires) were used for data collection. The sample size was 322 subjects according to the Cochran method and for sampling; a probabilistic stratified sampling was used. The results showed that there was a significant difference in the sense of security between designed and unplanned neighborhoods in Tabriz marginal areas. Also, feelings of security was high in areas with environmental design and physical interventions such as lighting, he expansion and construction of passages, urban furniture, reduced enclosure, diverse applications, active partitions and the presence of accessible terraces have been made in comparison with undeveloped and unplanned areas

    Keywords: Planning, Security, squatter areas, environmental design, Tabriz
  • Abbas Moradi, Bahman Ramezani * Pages 55-66
    Plans of tourism development has need to Environmental Impact Assessment for environment sastianable. Leopold model and the comments of 30 environmental, meteorological, agricultural and natural resources experts who worked in the Anzali Free Zone, in order to survey and complete the questionnaire,The results showed that the utility rate of these projects is less than its destructive effects. Tourism Plans have created employment in the region and provided economic prosperity in the region, water quality of the Talab Abad area was inappropriate for microbial purposes. It have sodium chloride and sodium and potassium minerals in this water. sample of water quality in the Chaperrodesman area showed that this water is suitable for microbial purposes, but its guidance is higher than the permitted limit, and salts and minerals (iron , Manganese, Nacl) is high in it. This sample is not suitable for drinking, but it is suitable for bathing.The amount of water TDS in this sample is 1016 mg / l.destruction of animal habitats and contamination of water and soil erosion. Also according to the experiments carried out in two sections of microbial and chemical water quality in the studied areas.
    Keywords: Environmental impacts, Tourism Projects, Free Zone, Anzali
  • Golamali Ahmadi, Golamreza Janbaz Ghobadi *, Sadrodin Motavali, Shahriar Khaledi Pages 67-80

    With the development of urban and rural areas, specifically in the foothills and mountainous areas of West Mazandaran province, electricity supply has become a necessity today. On the other hand, due to the massive climate changes in recent decades, which in turn has caused sudden snow and freezing in this region, the map of snow and ice loads that has been developed previously by the Ministry of Energy is not applicable anymore, or has not been reviewed for many newly developed urban and rural areas. Therefore, in this research, we try to calculate snow and ice loads by using the latest data, meteorological statistics and statistical methods for the design of electricity transmission lines. For this purpose, by using meteorological data (from 2005 to2018) for Baladeh area and using simulation method provided by laboratory and engineering institute of cold regions (CCREL), the program is applied to calculate the amount of ice thickness in Excel environment. They were written at two heights of 10 and 35 meter (average height of the cables) and then the histograms were plotted using the Smada software. In this research, the statistical parameter of ice load has been investigated in the multi-year return periods for the mountainous area of  Baladeh as one of the most important loadings on the transmission tower. Finally, nominal values with different return periods are proposed. The results showed that for the design of power transmission lines with a return period of less than 50 years, the region of  Baladeh is a heavy region, and with the return period of more than 50 years, it is a super-heavy region (in accordance with the code).In this research, the statistical parameter of ice load has been investigated in the multi-year return periods for the mountainous area of Baladeh as one of the most important loadings on the transmission tower. Finally, nominal values with different return periods are proposed. The results showed that for the design of power transmission lines with a return period of less than 50 years, the region of Baladeh is a heavy region, and with the return period of more than 50 years, it is a super-heavy region (in accordance with the code).

    Keywords: Meteorological parameters, snow, ice load, electricity transmission lines, CCREL, Baladeh Nur area
  • BIGHAN RAHMANI, MAJID SHAMS, MAHTAB SAKI * Pages 81-96

    S Achieving sustainable urban development in order to make the best use of resources and create a balanced and balanced relationship between human, community and nature is the ideal goal of urban development planners and managers. The main purpose of this research is to optimize the function of Alshar urban development and sustainable economic development with emphasis on the promotion of human characteristics. This research is an applied and descriptive-analytical research method based on library studies and field studies. Selected indices in two stages through the study of records (research projects, statistics, books) and the use of expert opinions (utilizing Delphi technique and extracting the opinion of academic theorists and managers of related organizations). ) Have been merged using the Delphi method. After extracting the indices, they were weighted and analyzed using TOPSIS and AHP-FUSSY models. Finally, they were interpolated using GIS software and semivariogram analysis; the results show that With its relative ability in agriculture, Alster can play an effective role in the development of its regions. Also, partial results to examine the status of Alster cities in terms of access to sustainable development indicators show that among the options available The weighted value of the Sustainability Indicators study shows that Area 3 has the highest value with a weighted value of 0.627, followed by Regions 2, 4 and 1, respectively. The weighting values 602/0, 578/0 and 541/0 allocated to special accident forms.The next priority.

    Keywords: Optimal Function, Sustainable Development, Human Development Indicators, altar
  • Abdulmajid Mohammadi, Akbar Etebarian *, Reza Ebrahimzadeh Pages 97-112

    The purpose of this study is to Formulation an urban tourism road map of Isfahan province with human resources development (HRD) approach. In the first phase, all related published research (48 research) was analyzed using Meta-synthesis method. The results were identified and categorized into 9 HRD indices. In the second, 57 operational strategies for implementation of indicators were identified by reviewing the literature and interviewing 21 experts in Industry. Finally, by surveying 10 experts and analyzing them using Structural-Interpretive Modeling Methodology, indicators and operational solutions of Leveling and relationships were determined and presented as a roadmap for HRD of urban tourism in Isfahan province. The results showed that at the lowest level, the indicators "Designing Competency Model of Tourism Industry Jobs" and "Designing Human Resources Information System (HRIS)" had the most impact on the other indicators and in fact the most important indicators of tourism HRD. Isfahan province is considered to be the highest index of "Definition and Award of Excellence in Human Resource Management Excellence in Tourism Industry", which was the most dependent. Finally, indicators such as "utilization of social networks", "allocation of subsidies and discounts in training", "provision of public education", "Designing Competency Model of Tourism Industry" and "Designing HRIS" affect all indicators, and authorities must pay special attention to them in order to monitor their impact on others and select mechanisms to improve on others. In the present study, these mechanisms were presented in the form of operational solutions along with a roadmap for their implementation.

    Keywords: Urban Tourism, Human Resource Development, Roadmap, Meta-synthesis, Interpretive Structural Modeling