فهرست مطالب

پژوهش های دانش انتظامی - سال بیست و دوم شماره 2 (پیاپی 87، تابستان 1399)
  • سال بیست و دوم شماره 2 (پیاپی 87، تابستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/03/21
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حاجیه رجبی فرجاد*، یزدان چهری صفحات 1-36
    زمینه و هدف

    این پژوهش به شناسایی تحقیقات انجام شده در حوزه تعاملات پلیس در پیشگیری از جرایم با استفاده از رویکرد فراتحلیل پرداخته شده است.

    روش

    این پژوهش از نظر هدف کاربردی بوده است و به دلیل به کارگیری روش فراتحلیل در زمره پژوهش های کمی قرار گرفته است. جامعه آماری تحقیق، شامل چهار پایان نامه، بیست مقاله فارسی و دو مقاله لاتین بوده است که از سایت نشریات ناجا، ایران داک، مگ ایران، سیویلیکا، پرتال جامع علوم انسانی، پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، پایگاه های ساینس دایرکت و امرالد مورد نظر قرار گرفته است. از بین آن ها تعداد ده مطالعه که در آن ها آماره های ضریب همبستگی، ضریب معناداری یا ضریب همبستگی و مقدار خی دو محاسبه شده، بر اساس معیارهای درون گنجی انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش آمار توصیفی، روش مرور ساختار یافته و در بخش آمار استنباطی روش فراتحلیل بوده است. برای تجزیه وتحلیل داده های جمع آوری شده از نرم افزار CMA استفاده شده است.

    یافته ها

    در این ده پژوهش هم سی و شش متغیر بررسی شده است که یافته های پژوهش نشان داده است که متغیرهای مورد بررسی جهت پیشگیری از جرایم موثر بوده که بیشترین تاثیرگذاری متغیرهای فعالیت های اجتماعی 911/0، فرهنگی 908/0 و اقتصادی 894/0 سازمان های مردم نهاد در پیشگیری اجتماعی از جرایم می باشد که دارای اندازه اثر بزرگ بوده است و کمترین متغیر موثر در پیشگیری از جرایم عبارت است از ارایه اطلاعات پلیس به جامعه با اندازه اثر کوچک 190/0 بوده است.

    نتیجه گیری

    نتایج پژوهش نشان داد که بیشترین متغیر تاثیرگذار در پیشگیری از جرایم، فعالیت های اجتماعی سازمان های مردم نهاد بوده است و کمترین متغیر ارایه اطلاعات پلیس به جامعه بوده است.

    کلیدواژگان: فراتحلیل، تعاملات پلیس، پیشگیری از جرایم
  • محمود ملکی، علی جهانگیر پور* صفحات 37-64
    زمینه و هدف

    آدم رباییاز جمله مهم ترین جرایم جنایی است که علاوه بر احتمال بروز خطر جانی برای فرد ربوده شده و ایراد صدمه جدی به امنیت، آرامش ذهنی و سلامت روحی خانواده فرد ربوده شده، یکی از چالش های پلیس آگاهی نیز است. بر همین اساس هدف اصلی این تحقیق شناسایی و تبیین عوامل موثر بر افزایش اثربخشی اقدامات کارآگاهان در جرم یابی آدم ربایی در کلان شهر تهران از سال 1397 الی 1398 بوده است.

    روش 

    تحقیق حاضر یک پژوهش کیفی از نوع تحلیل محتوای جهت دار بوده که از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری آن 35 نفر از کارآگاهان و کمک کارآگاهان شاغل در معاونت مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی تهران بزرگ هستند که به روش هدفمند انتخاب شده اند. روش گردآوری داده ها به صورت میدانی و ابزار آن مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته است و برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار مکس کیو دا استفاده شده است.

    یافته ها

    با توجه به یافته های تحقیق می توان با 95 درصد اطمینان بیان کرد که متغیرهای یکپارچگی بانک های اطلاعاتی، تربیت حرفه‎ای کارآگاهان، وحدت فرماندهی، مقاوم سازی مردم به میزان بالا بر اثر بخشی اقدامات کارآگاهان در جرم یابی آدم ربایی موثر است.

    نتیجه گیری

    با توجه نتایج به دست آمده از تحقیق، طراحی الگوی جامع جرم یابی آدم ربایی، بررسی الزامات و چالش های پلیسی در جرم یابی آدم ربایی، مطالعه تطبیقی برخی کشورها در خصوص فرایند جرم یابی آدم ربایی ضروری به نظر می رسد.

    کلیدواژگان: کارآگاهان پلیس آگاهی، جرم یابی، آدم ربایی، اثربخشی، آموزش
  • نعمت الله ناروقه*، فرهاد الله وردی میگونی، مهدی کاظمی جویباری صفحات 65-98
    زمینه و هدف

    طرح رعد در کاهش جرم و احساس ناامنی برای مجرمان بسیار مورد توجه قرار گرفته و موفقیت بالایی برای ایجاد امنیت و اجرای دستورالعمل های انتظامی داشته است. لذا با توجه به این موضوع هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیر تدوین و اجرای طرح پلیسی رعد در افزایش امنیت اجتماعی شهر تهران بوده است.

    روش پژوهش

    پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، یک تحقیق توصیفی- پیمایشی می باشد. جامعه آماری مورد نظر کارکنان فاتب در منطقه 20 بوده است از طریق فرمول کوکران 110 نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. در این پژوهش داده ها از طریق پرسشنامه هایی که در بین جامعه آماری توزیع شده اند، جمع آوری گردید که روایی آن قبلا توسط خبرگان و کارشناسان انتظامی تهران بزرگ و پایایی آن از طریق آزمون آلفای کرونباخ با «801/0» درصد مورد تایید قرار گرفته است.

    یافته ها

    تاثیر طرح رعد به عنوان یک متغیر مستقل بر متغیر وابسته (افزایش امنیت اجتماعی) با سطح اطمینان 95/0 مورد تایید مورد تایید قرار گرفت. بیشترین تاثیر طرح رعد، با کاهش جرم به ویژه سرقت در افزایش امنیت نقش مهمی داشته است.

    نتیجه گیری

    طرح رعد احساس امنیت بیشتری را در مردم ایجاد می کند، سبب تقویت گزارش ها پلیس و ثبت جرم می شود و توانایی پلیس با بررسی و کشفیات و ایجاد نمایشگاه از طریق به کارگیری روش ها و فنون دقیق تر برای شناخت مکان های امن و غیر امن می تواند بهبود یابد

    کلیدواژگان: امنیت اجتماعی، طرح رعد، مکان های جرم خیز، تهران بزرگ
  • رضا بیرانوند*، حسین یاراحمدی، علیرضا میلانی صفحات 99-122
    زمینه و هدف

    پیشگیری رشدمدار یکی از زیرشاخه های پیشگیری اجتماعی است که متمرکز بر کودکان و نوجوانان در معرض خطر بوده و هدف از آن مداخله در دوره های مختلف رشد اطفال و نوجوانان بزهکار، منحرف یا در معرض بزهکاری به منظور پیشگیری از مزمن شدن و تکراری شدن بزهکاری آنها در آینده (دوران بزرگسالی) است. لذا این تحقیق با هدف شناخت ابعاد، جلوه ها و برنامه های پیشگیری رشدمدار با توجه به تحولات تقنینی ایران و  با تمرکز بر نقش محوری پلیس انجام شده است.

    روش شناسی

    این تحقیق از نظر نوع، کاربردی و به روش توصیفی- تحلیلی اطلاعات لازم با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و از طریق فیش برداری و رجوع به منابع غنی فقهی-حقوقی تبیین شده است.

    یافته ها

    سن ارتکاب جرم در جرایم گوناگون در حال کاهش است؛ به گونه ای که سن مرتکبان برخی از جرایم متاسفانه به 13 سال رسیده و کمیت آن نیز رو به گسترش است. در این راستا جلوه های پیشگیری رشدمدار شامل آموزه های دینی و سیاست تقنینی ایران بوده و همچنین برنامه های پیشگیری رشد مدار شامل برنامه های خانواده مدار، مدرسه مدار و کانون اصلاح و تربیت(آموزشی، فرهنگی، مذهبی، تفریحی-ورزشی، مددکاری-درمانی) بوده است.

    نتایج

    در سطح تقنینی قانون گذار ایران در ماده 88  قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، با تاسی از اصول حاکم بر نظام عدالت کیفری اطفال توجه به خانواده را در مرکز توجهات خویش قرار داده وآنچه در این میان بدان توجهی نشده است، عدم پیش بینی ضمانت اجرای مناسبی در موارد تخطی از اجرای دستورات دادگاه می باشد. بدیهی است با توجه به آثار بازپرورانه و رشدمدار دستورات برشمرده شده در تبصره ماده 88، وجود ضمانت اجرای متناسب، اجرای هر چه بهتر آن را از سوی خانواده تضمین می کند و در نتیجه اهداف پیشگیرانه و کودک مدار نظام دادرسی اطفال به نحو مطلوب تری تحقق می یابد.

    کلیدواژگان: پیشگیری، پیشگیری رشد مدار، پیشگیری وضعی، پیشگیری زودهنگام، کودکان و نوجوانان
  • لطفعلی بختیاری*، فریبا شایگان صفحات 143-172
    زمینه و هدف

    معاونت پژوهش دانشگاه علوم انتظامی امین در راستای تولید و نشر دانش پلیسی و توانمندسازی پژوهشگران متخصص برای پاسخگویی به نیازهای سازمانی و ارتقای جایگاه علمی دانشگاه در عرصه های ملی و بین المللی، فعالیت های متنوعی انجام می دهد که یکی از ذینفعان این فعالیت ها، اساتید دانشگاه علوم انتظامی امین بوده و هدف این پژوهش بررسی انتظارات و سنجش رضایت آنان از فعالیت پژوهشی دانشگاه بوده است.

    روش پژوهش

    این تحقیق از روش آمیخته کیفی (تحلیل محتوای مصاحبه ها) و کمی (پیمایشی) استفاده کرد. جامعه آماری در بخش کیفی مصاحبه ساختاریافته با 8 نفر از اساتید مرتبط با موضوع و در بخش کمی، تکمیل پرسشنامه محقق ساخته توسط 126 نفر از اساتید دانشگاه علوم انتظامی امین که به روش نمونه گیری هدفمند از گروه های علمی متعدد دانشگاه انتخاب شدند، بود. برای سنجش روایی ابزار در بخش کمی ابتدا اعتبار صوری پرسشنامه با مصاحبه با خبرگان صاحب نظر در بخش کیفی تحقیق و بهره گیری از سند راهبردی پژوهش انجام شد و بخشی هم از پرسشنامه استاندارد کیفیت خدمات سروکوال استفاده شد. پایاییهم از طریق آلفای کرونباخ برای خدمات پژوهشی 931/0 دستاوردهای پژوهشی 853/0 امور اجرایی پژوهشی 931/0 و برای کیفیت خدمات 969/0 شد.

    یافته ها

    انتظارات اساتید از معاونت پژوهش دانشگاه در 4 محور مورد مطالعه 35 خواسته بود و در بخش رضایت سنجی، 66% اساتید پاسخگو به پرسشنامه از امور اجرایی پژوهشی، 60 درصد از خدمات پژوهشی و 55.6 درصد از دستاوردهای پژوهشی دانشگاه رضایت زیاد داشتند. در کل میزان رضایت 57.7 اساتید از کیفیت خدمات معاونت پژوهش دانشگاه زیاد و میانگین پاسخ ها در این متغیر 2.64 از 4 بود.

    نتیجه گیری

    بیشتر انتظارات اساتید از پژوهش دانشگاه در راستای افزایش اعتبار علمی دانشگاه و اساتید آن بود و این نشانگر پیوند منافع فرد و سازمان با یکدیگر است. همچنین نتایج تحقیق نشان داد که رفتار محترمانه با ذینفعان بویژه افراد تحصیل کرده ای چون اساتید، نقش بسیار مهمی در رضایت آن ها دارد.

    کلیدواژگان: دانشگاه علوم انتظامی امین، معاونت پژوهش، ذینفعان، رضایت سنجی، فعالیت پژوهشی، اساتید
  • صدیقه طوطیان*، حرمت اصغری، مهدی رستمی صفحات 173-200
    زمینه و هدف

    شناسایی مدیران شایسته یکی از چالش های پیش روی سازمان ها است. با توجه به این چالش هدف پژوهش ارایه مدل و شناسایی موانع جانشین پروری با رویکرد آمیخته در ستاد فرماندهی ناجا بوده است.

    روش پژوهش

    در این تحقیق از روش آمیخته در بخش کیفی روش مضمون و کمی از روش توصیفی-پیمایشی استفاده شد. بدین منظور در بخش کیفی 32 نفر از خبرگان و کارشناسان بازرسی ستاد ناجا به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند در قسمت کمی به روش نمونه گیری تصادفی ساده 250 نفر از کارشناسان ستادی و یگان های تابعه مستقل انتخاب و پرسشنامه محقق ساخته بین آن ها توزیع شد. روایی محتوی، سازه و پایایی ترکیبی و ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. از روش سلسله مراتبی برای رتبه بندی متغیرها استفاده شده است.

    یافته ها

    یافته ها تحقیق نشان داد موانع جانشین پروری در ناجا به ترتیب اولویت آن ها عبارت اند از: مولفه مدیریت با ضریب 5748./، ساختار سازمان با ضریب 3461./، ارزیابی عملکرد با ضریب 0557/. گزینش و استخدام با ضریب 0123/. آموزش با ضریب 0046/. و انتصاب و ارتقا با ضریب 0035/. که در بخش های مدیریت: ترس از مدیر از برنامه جانشین پروری، ساختار: تاکید برقابلیت اجرایی برنامه جانشین پروری، ارزیابی عملکرد: ارزش گذاری نامناسب عملکرد در چارچوب حکومت اسلامی، گزینش: ابهام در نقش و در بخش آموزش: تاکید برانتقال آموزه های دینی بیشترین اولویت را داشتند.

    نتیجه گیری

    سازمان ناجا برای داشتن مجموعه ای از افراد که بتوانند جانشین های مناسبی برای مدیران کنونی داشته باشند باید موانع مهم را در نظر داشته و مدیران ارشد با حمایت خود از مقوله جانشین پروری نقش مهمی را در رسیدن به اهداف سازمان ایفا نمایند.

    کلیدواژگان: جانشین پروری، ساختار، مدیریت، گزینش و استخدام، انتصاب، ارزیابی عملکرد، ستاد فرماندهی ناجا
  • محمدعلی مهدی ثابت*، مرجان دادرسان، صالح عبدی نژاد صفحات 201-225
    زمینه و هدف

    در نظام های کیفری جهان برای پلیس، جایگاه و اختیارات خاص و معینی پیش بینی شده که ملهم از اصول و آموزه های هر نظام عدالت کیفری بوده و به طور طبیعی تفاوت هایی بین آن ها مشهود و قابل سنجش و ارزیابی بوده و شناسایی آن ها می تواند به رفع نقاط ضعف و قوت نظام کیفری کمک کند.

    روش پژوهش

    با توجه به موضوع نظری تحقیق، ماهیت آن کاربردی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و مطالعات اسنادی و ترجمه ای قوانین کیفری بوده و ارایه مطالب نیز توصیفی تحلیلی بوده است

    یافته ها

    در نظام کیفری کامن لا به دلیل تبعیت از نظام اتهامی و ارتباط شبکه ای، پلیس اختیارات گسترده تری در تحقیقات مقدماتی دارد اما در نظام کیفری سیویل لا (نظام رومی ژرمنی) این اختیارات وجود نداشته و پلیس در فرآیند دادرسی ملزم به تبعیت و جلب نظر مقامات دادسرا در چارچوب ارتباط سلسله مراتبی می باشد؛ که این جایگاه سلسله مراتبی و تبعیت از دادسرا در نظام کیفری ایران نیز با تغییرات اندکی وجود دارد.

    نتیجه گیری

    جایگاه پلیس در نظام کیفری ایران و نحوه ارتباط آن با دستگاه قضایی از نظر نوع ارتباط آن ها با یکدیگر که در قانون تعریف شده (ارتباط سلسله مراتبی) نیازمند بازنگری بوده و اعطای برخی از اختیارات در راستای برخورد با جرایم خرد به پلیس، ضمن حفظ تعامل بین پلیس و دستگاه قضایی و تمرکززدایی از ماموریت های پیشگیری پلیس، به تقویت جایگاه پلیس در تحقیقات مقدماتی منتهی می شود.

    کلیدواژگان: کلیدواژه ها: پلیس، نظام کیفری کامن لا، نظام کیفری سیویل لا، نظام کیفری ایران، فرآیند دادرسی