فهرست مطالب

نامه فرهنگستان - سال هجدهم شماره 1 (پاییز و زمستان 1398)
  • سال هجدهم شماره 1 (پاییز و زمستان 1398)
  • ویژه نامه ادبیات تطبیقی (18)
  • تاریخ انتشار: 1399/05/10
  • تعداد عناوین: 10
|
  • ﻣﺮﻳﻢ ﺟﻼﻟﻲ صفحات 3-21

    تعیین قدمت لالایی لالایی های ملل مختلف نامشخص است اما شکی نیست که ها از نخستین سازه های ادبی می به شمار آیند شده و به صورت شفاهی خلق و سینه به سینه انتقال داده . اند در لایه های زیرین این اشعار، حقایقی پنهان است که دریافت ژرف آن نیاز به . اندیشی در متن دارد ، در این پژوهش به بررسی تفکر زبانی در لالایی های فارسی و انگلیسی از منظر فرانقش اندیشگانی پرداخته شده است .با داشتن این پیش فرض که رویدادها در زبان انعکاس می ، یابند بر این باوریم که بررسی حاضر می حاک تواند تحلیلی از گفتمان لالایی م بر متن های فارسی و انگلیسی را به صورت تطبیقی در اختیار قرار دهد .یافته ها کاربرد همسان فرایندهای مادی، کلامی و ذهنی در لالایی می های دو کشور را نشان خوانش دهند .بر این اساس، هایی مرتبط با نقش اجتماعی زنان، سطوح کنشگری و کنش پذیری آنان و کیفیت ایجا د انتظار مثبت و منفی از متن لالایی . ها استخراج شده است

    کلیدواژگان: لالایی ها، انگلیسی، فرانقش اندیشگانی، فارسی
  • ابوالفضل حری صفحات 22-42

    این مقاله نقش ترجمه به مثابه نظام را در نهضت ادبی مشروطه در پرتو نظریه نظامگان پیشنهادی اون می زهر بررسی اس کند .بحث بر سر این ت که آثار ترجمه شده، و به ویژه ترجمه ادبیات داستانی شده، که از رهگذر تاسیس دارالترجمه، به ویژه در عصر ناصری، شکل نظام می مند به خود اسلوب گیرد، با خود الگوها، هنجارها، و های نگارشی تازه ای به همراه می سا آورد که تا پیش از آن در نظامگان ادبی فارسی مسبوق به ، بقه نبود .این الگوهای جدید از رهگذر ترجمه که عمدتا آثار تاریخی به سنت ادبی فرهنگ مقصد ورود پیدا شوندگی می ترجمه کنند، دو دستاورد مهم ممکن است در پی آورند .اول، برخی آثار شده منتخب را وارد گنجینه ادبی فرهنگ مقصد می گونه کنند، به ترج ای که آن آثار دیگر نه مه، بلکه تالیف تلقی می زمینه شوند .دیگر، ممکن است ترجمه ساز خلق آثاری تالیفی همردیف آثار شده شوند .این جستار تلاش می کند نشان بدهد چگونه ادبیات ترجمه شده، که گنجینه ثانویه محسوب می کم شود، حاشیه کم از جایگاه اقماری و ای حرکت و راه خود را به سوی جایگاه هسته ای و مرکزی نظامگان ادبی مقصد باز می در کند . بحران شرایطی، جامعه زده عصر مشروطه، که نیاز می خواسته بیند برای پاسخ به گونه های جدید جامعه برخی جدید را بپذیرد، با روی های ادبی باز از ادبیات ترجمه می شده استقبال کند و کتابی مانند سرگذشت حاجی بابای اصفهانی وق تی به قلم میرزاحبیب ترجمه می شود، مورد اقبال جامعه قرار می گیرد و طبق آنچه در نظریه نظامگان آمده است از جایگاه اقماری آثار ترجمه می شده حرکت کند و در گنجینه نظام ادبی فارسی، همتراز آثار معتبر ادبی، جایگاه والایی می . یابد

    کلیدواژگان: نهضت ادبی مشروطه، ترجمه به مثابه نظام، آثار معتبر، گنجینه ادبی، نظریه نظامگان
  • آسیه ذبیح نیا عمران*، ماندانا منگلی، سید اخترحسین کاظم صفحات 43-58

    کالیداس شاعر داستان ، سرا و افسانه پرداز هندی، 1500 که در حدود سال پیشدر هند می زیست، در افسانه  اوروش کر م و شی د ن ر قالب مایشنامه گفت ای وگو محور در پنج پرده به شرح و تفسیر حالات مختلف عشق می . پردازد مضمون افسانه از د استان های قدیم ی سانسکریت اقتباس شده استو قهرمانان شخدایان اسطوره. ای و پریان هستند وقایع داستان و کر م اوروش یبا دقت زیاد یمرتب شده و هر یک از این وقایع زاده طبیع یواقعه دیگر است و ساختار علی و معلولی خوبی دارد. درون و مایه مح توای اصلی داستان او روشی کر م و با چند اسطوره یونانی از جمله دمتر و پرسفونه، کوپیدو و پسوخه، پرومتیوس و.. .دارد شباهت همسانی . ها دال بر آن ا ست که اساطیر بن جهان از مایه های مشترکی برخوردارند .از سویی داد و ستد فرهنگی، جنگ... ها، تجارت و در شدن آمیخته مل اساطیر س ل . هیم هستند

    کلیدواژگان: اسطوره، الیاده، وکرم اوروشی، عشق، افسانه های هندی، اسطوره های یونانی
  • حسین شیخی*، فاطمه طاهری، مریم موسوی صفحات 59-79

    روسلان و لودمیلا منظومه ای عاشقانه حماسی است که آلکساندر پوشکین، شاعر بزرگ روس . پس از سرودن آن به شهرت رسید بهره ، پوشکین با دارای مندی از نبوغ خویش این اثر مضامین جدی و در عین حال آمیخته با مایه افسانه های طنز را بر مبنای های مردمی روسیه، به شیوه ای متفاوت از ادبیات قرن هجدهم روسیه، سرود .این منظومه تاکنون به فارسی ترجمه نشده است و تنها مطالب پراکنده ای درباره کلیات آن یافت می شود که مخاطب را در تبارشناسی داستان به تردید وامی چنان دارد، که برخی آن را متاثر از شاهنامه یا هزارویک شب  دانسته اند .این مقاله، ضمن مطالعه تطبیقی محتوای این منظومه روایی عاشقانه با چهار منظومه عاشقانه فارسی) بهرام و گل اندام ، جمشید و خور شید ، گل و نوروز ، سام و پری دخت (می میهن کوشد این نوع نگاه دوستانه اما غیرعلمی را نقد کند و به این سوال بنیادی پاسخی موثق دهد که آیا روسلان و لودمیلا از تبار شرقی برخوردار است یا نه؟ و اگر برخوردار است، پیشینه آن به کدام یک از داستان های شرقی) ایرانی یا عر بی (می رسد؟ ما بر آنیم که خویشکاری منظومه های مشترک این ها برآمده از ماهیت نوع ادبی قصه پریان است که محتوای این چهار منظومه بر مبنای آن بنا شده است و نشانه تاثیر و تاثر آنها بر یکدیگر یا از یکدیگر نیست.

    کلیدواژگان: روسلان و لودمیلا، تبارشناسی داستان، منظومه های عاشقانه فارسی، ریخت شناسی پراپ، قصه های پریان
  • جاناتان د .کالر ترجمه: فرزانه علوی سادات زاده صفحات 80-96
  • محمدرضا فارسیان ترجمه: سیده نجمه علوی صفحات 97-121

    مبحث مکتب های ادبی و تاثیر آنها بر نویسندگان ملل مختلف یکی از قلمروهای ادبیات تطبیقی است .بررسی مفهوم جبرگرایی از ارکان اصلی مکتب ناتورالیسم در رمان آسوموا ر اثر امیل زولا، بنیان گذار مکتب ناتورالیسم در فرانسه، و همچنین در رمان روزگارسپری شده مردم سالخورده، دولت اثر محمود نویسند آبادی، ه می ناتورالیست ایرانی، تواند زمینه مناسبی برای مطالعه تطبیقی باشد .بررسی ی ها نشان م دهد که زولا، براساس دیدگاه جبرگرایانه ، شخصیت های آسوموار را در بستر جبر وراثت و جبر محیط به تصویر می کشد .دولت آبادی نیز، تحت تاثیر فلسفه جبرگرایی ناتورالیستی، تقدیر شخصیت های روزگارسپری شده مردم سالخورده را، علاوه بر جبر وراثت و جبر محیط، تحت سیطره نوع سومی از جبر می داند که می دولت توان آن را جبر حادثه نامید .بدین ترتیب، شاید بتوان گفت که آبادی با این دیدگاه متفاوت، نشیت گرفته از مقتضیات فرهنگی اجتماعی ایران، ناتورالیسم نوینی را در ادبیات داستانی کشور خود به تصویرمی.

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، ناتورالیسم، جبرگرایی، امیل زولا، محمود دولت ابادی
  • روح الله هادی ترجمه: عادله رحمانی صفحات 122-144

    جمشید فرزند تهمورث در شاهنامه باشکوه، ی ایران است که ترین شاه در روایات مل شماری از مهم ترین حوادث به مربوط شکل گیری تمدن ایران در دوره وی به وقوع پیوسته . اند داستان جمشید ، ها و روایات پیرامون اسطوره از جمله ساختن ور جمکرد و عبور از اسطوره توفان، توان شفابخشی و حیات دوباره به عنوان خدای سرزمین مردگان، به آسمان رفتن و ارتباط با خورشید، شباهت داستان هایی با روایت ها و های دیگر ملل دور و نزدیک جهان دارد که تاکنون بررسی مستقل و جامعی درباره دلیل و ریشه این شباهت انجام ها نشده است .در این ،مقاله پس از مروری بر اسطوره هندوایرانی جمشید، به نقل روایات مشابه در میان سایر ملل و تاثیر آنها بر می یکدیگر پرداخته شود. نتیجه آن ،که ، در بسیاری از موارد اسطوره جمشید الگویی برای اسطوره سازی در دیگرتمدن باستان های ی در بوده است و مواردی نیز آرمان های مشترک بشر قهرمان یا وجود کهن الگوها به خلق شده های مشابه منجر شده است.

    کلیدواژگان: جمشید، اسطوره، تمدن باستان، کهن الگو
|
  • Maryam Jalali Pages 3-21

    The antiquity of the lullabies of the nations is unidentified, but undoubtedly lullabies have been transferred from the earliest literary constructs to oral creations. In the lower layers of these folklore poems, there are hidden facts that require deep thought to be understood. This study investigates Persian and English lullabies from the ideational metafunction point of view. Given the assumption that events are reflected in language, we believe this research can provide a comparative analysis of the discourse of the afore-mentioned lullabies’ texts. The findings indicate similarities in the use of physical, verbal, and mental processes in lullabies of the two countries. Accordingly, women's social roles, their levels of activism and responsiveness, and a measure of positive and negative expectations were extracted from the texts of the lullabies.

    Keywords: Lullabies, Ideational metafunction, Persian language, English language
  • Abolfazl Horri Pages 22-42

    This paper examines the role of translation as a system in Iran’s constitutional literary movement, in the light of the polysystem theory proposed by Even-Zohar. It is discussed that the translated texts, mostly, the narrative fiction shaped a systematic form, through the establishment of Dar at-tarjome (translation bureau) in the Nasser ad-Din Shah period. Therefore, new patterns, norms, and writing styles emerged, to which the Persian literary system had been unaccustomed. Chiefly, the translation of historical works resulted in two considerable achievements. First, some selected translated works were introduced into the literary repertoire of the Persian culture as if they had been written originally in Persian. Second, it stimulated the creation of the Persian works in the same manner as the translated texts. This paper seeks to indicate how the translated literature, as a secondary repertoire, gradually moved from the peripheral and marginal position to the nuclear and central place of the Persian literary polysystem. The in crisis society of Iran had to respond to the novel cultural demands after the Constitutional Revolution and consequently accepted new literary types including translated literature. Thus, the books such as The story of Haji Baba Isfahani, translated by Mirza Habib, attracted attention and moved from the position of the translated works to the central position of the Persian literary polysystem, along with the authentic literary works.

    Keywords: Constitutional literary movement, Translation as system, Canonized works, Literary repertoire, Poly-system theory
  • Asyeh Zabihnia*, Mandana Mangali, Seyed Akhtar Kazem Pages 43-58

    Kalidas, an Indian poet and dramatist who lived around 1500 years ago, describes the various states of love in a five-act dialogue-based drama called Vikram Urvashi. The theme of the drama is adapted from the ancient sources of Sanskrit literature, and its heroes are the mythical and fairy gods. The events in the story of Vikram Urvashi are carefully arranged by the play writer. They appear quite natural on the basis of a cause and effect structure. The main theme and content of the play are similar to that of several Greek myths such as Demeter and Persephone, Cupid and Psyche, and Prometheus. The similarities indicate the myths of the world share common themes. It also shows the cultural trades, wars, commerce, etc. contribute to the fusion of the myths of the nations.

    Keywords: Myth, Vikram Urvashi, M.Eliade, Indian mythology, Greek mythology
  • Hossein Sheikhi *, Fatemeh Taheri, Maryam Moosavi Jashoofani Pages 59-79

    Ruslan and Ludmila is an epic-romantic poem, written by Russia’s prominent poet, Alexander Pushkin. This poem brought Pushkin fame, as it was inspired by Russian folklore fairy tales and revealed his impeccable ability to combine a serious theme with humor. His writing style was remarkably different from the eighteenth-century Russian literature. This narrative poem has not been completely translated into Persian so far; however, there are some occasional references to its general ideas and events in Persian sources. Therefore, Persian readers find it hard to trace the genealogy of the poem. Some scholars believe it is inspired by Shahnameh or One Thousand and One Nights. This study aims to challenge these patriotic but unscientific approaches towards Pushkin’s masterpiece. The research proposed two questions: is Ruslan and Ludmila rooted in Eastern literary trends? If yes, to which (Persian or Arabic) story is it related? To answer the aforesaid questions, a comparative-analytic study was carried out on this narrative poem and four Persian romantic poems (Bahram o Golandam, Jamshid o Khorshid, Gol o Norouz, and Sam o Paridokht). The paper provides the similarities between these poems have to be justified by the literary essence of the fairytale genre and does not indicate their influence on each other.

    Keywords: Ruslan, Ludmila, Genealogy of Story, Persian Romantic Poem, Propp’s Theory of Morphology, Fairytale
  • MohammadReza Farsian Translator: Seyede Nadjme Alavi Pages 97-121

    The subject of literary schools and their impact on the writers of various nations is one of the domains of comparative literature. The study of the concept of determinism as the pillar of naturalism in L'Assommoir by Emil Zola, as well as The Past Time of Old men by Mahmoud Dowlatabadi, can be an appropriate case for comparative study. Studies indicate that Zola, the founder of the school of Naturalism in France, based on the deterministic view, depicts L'Assommoir characters in the context of genetic determinism and environmental determinism. Under the influence of the naturalistic determinism philosophy, Dowlatabadi considers the destiny of the characters of The Past Time of Old men under the control of genetic determinism and environmental determinism, as well as a third type of determinism that can be called “indeterminism”. Therefore, it can be concluded that Dowlatabadi, with a different view based on Iran's cultural and social circumstances, portrayed a new type of naturalism in fictional literature.

    Keywords: Comparative literature, Naturalism, Determinism, Émile Zola, Mahmoud Dowlatabadi
  • Rohollah Hadi Translator: Adeleh Rahmani Pages 122-144

    Jamshid, the son of Tahmuras in Shahnameh, is the most glorious king in the Iranian national narratives during whose era the major events happened for shaping the civilization of Iran. The stories and narratives about Jamshid myth (such as the construction of Var-e Jamkard, passing the myth of the storm, the healing power, rebirth as the god of the land of the dead, ascending to the sky, and communicating with the sun) have similarities to the stories and narratives of other nations. This paper, after reviewing the Indo-Iranian myth of Jamshid, narrates some similar narratives of other nations and their effect on each other. The result is that, in many cases, the myth of Jamshid has been a model for myths in other ancient civilizations, and in some cases, common human ideals or archetypes led to the creation of similar heroes.

    Keywords: Jamshid, Myth, Ancient civilization, Archetype