فهرست مطالب

  • پیاپی 60 (بهار 1399)
  • 142 صفحه، بهای روی جلد: 290,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1398/12/11
  • تعداد عناوین: 10
|
  • محمدرضا کریمی والا*، جمال مومنی زاده صفحات 7-18

    از دیدگاه حکمت متعالیه، خداوند منشا فیض دایم و قدیم است. واکاوی مقصود از این فیض و نسبت آن با خلق سایر موجودات، مساله اصلی این نوشتار در راستای وضوح مواضع فلاسفه در مبحث قدم و حدوث عالم است. مراد از این فیض، صادر نخستینی است که عنوان مخلوق بر آن صدق نمی کند؛ هرچند با توسع در مفهوم «مخلوق» می توان آن را نیز تحت اطلاق جای داد. این موارد و نیز این که بحث پیش رو، روشنگر این حقیقت است که ذهنیت اندیشوران از مفاهیم کلیدی در مبحث حدوث یا  قدم «مخلوق»، «عالم» و «فیض» یکسان نیست و نیز طرح شواهدی بر تعدد اصطلاح ها در متون، یافته هایی است که این مقاله با شیوه تحلیلی اسنادی بدان ها پرداخته و با ابهام زدایی از مفاهیم واژه های «خلق»، «فیض» و «عالم» زمینه ساز وضوح بیشتر مساله پیچیده و چالش برانگیز حدوث و قدم عالم شده است.

    کلیدواژگان: آموزه های دینی، فیض الهی، مخلوق، عالم، صادر اول، حدوث و قدم
  • محمد اسعدی* صفحات 19-30

    مفهوم راسخان در علم در آیه 7 آل عمران و نسبت آنان با علم تاویل در میان عالمان اسلامی با دیدگاه های مختلفی همراه بوده و بطور خاص متکلمان مسلمان در تاویل کلامی متشابهات قرآن، رویکردهای متفاوتی داشته اند. در این مقاله به روش تحلیل کیفی گفتمان، پس از طرح مساله، با تکیه بر دیدگاهی تشکیکی در معناشناسی راسخان به لحاظ سلبی و ایجابی در آیه 7 فوق که در رویکردهای گذشته به ندرت مطرح شده، روش تاویل کلامی متشابهات جستجو شده و فتح بابی در اصول کلی تاویل آنها صورت گرفته است. بر این اساس از بعد سلبی سه اصل: تنزیه الهی از توهمات انسانی و تنزیه ساحت الهی در ذات و فعل از قبایح عقلی و نفی تشبیه عوالم غیبی و فرامادی به عوالم حسی و مادی مورد اشاره قرار گرفته و از بعد ایجابی نیز پنج اصل: فهم پذیری متشابهات، نقش راه گشای دلالت های قرآنی به مثابه محکمات، نقش روش گذارانه روایات، تاکید بر اصول عقلی برهانی و نهایتا توجه به نکات اصیل ادبی و لغوی مطرح شده است.

    کلیدواژگان: تاویل کلامی، آیه 7 آل عمران، محکم، متشابه، راسخان در علم
  • مروه دولت آبادی*، عین الله خادمی صفحات 31-42

    در تبیین مساله دعا از نظر  فخررازی، نباید مبانی انسان شناسی وی را نادیده گرفت. جبر و اختیار ، تجرد نفس و کمال انسان  اهم مبانی انسان شناسی هستند که تبیین مساله دعا را تحت تاثیر قرار می دهند. بنا بر اینکه فخر را در این مسایل مهم انسان شناسی صاحب چه اندیشه ای بدانیم، تحلیل مساله دعا متفاوت خواهد شد. این پژوهش با روش تحلیلی و استنادی در پی تبیین مساله دعا از نظر فخررازی مبتنی بر  اهم مبانی انسان شناسی ایشان است. یافته های تحقیق نشان می دهد؛ علی رغم تشتت آراء فخر در این مسایل، قول به اختیار و تجرد نفس ارجح است و می بایست بر اساس آن مساله دعا  تبیین گردد. هم چنین نگرش جامع فخر به کمال انسان و بررسی  از زوایای مختلف نیز تاثیر بسزایی در تفسیر دعا دارد. در این نوشتار با توجه به این مبانی انسان شناسی فخر رازی،  مساله دعا تبیین  شده است.

    کلیدواژگان: فخر رازی، انسان شناسی، دعا، جبر، اختیار، کمال، تجرد نفس
  • حسن رضایی هفتادر*، صفر نصیریان صفحات 43-56

    با آن که پیامبر(ص) تفکر قرآن بسندگی را قبل از نهادینه شدن آن توسط حاکمان پس از خود، با حدیث اریکه، پیش گویی و رد کرده بود، در سده اخیر، این تفکر، پس از فراز و نشیب های بسیار، توسط دو تن از اندیشه وران تاثیرگذار شبه قاره هند، به نام های عبدالله چکرالوی و خواجه احمد دین امریتساری توسعه یافته است. از این رو، تحقیق پیش رو بر آن شده، آرای قرآن بسندانه این دو اندیشه ور شبه قاره را به روش توصیفی-انتقادی مورد ارزیابی قرار دهد.  در این راستا، یافته های تحقیق به این نحو است: ادله ی سه گانه ای که این دو اندیشه ور، در توجیه  قرآن بسندگی، ارایه کرده اند عبارتند از: قرآن وحی الهی است، برخلاف سنت؛ نقش پیامبر(ص) تنها ابلاغ قرآن است و ابلاغ سنت واجب نیست؛ تمام جزییات احکام دینی، از قرآن قابل دریافت است و سنت امر زایدی است. 

    کلیدواژگان: قرآن بسندگی، سنت گریزی، امریتساری، چکرالوی، شبه قاره هند
  • بهنام عباسی اول*، حسین صابری، سید محمود میر نور بخش صفحات 57-68

    تبیین «ضروری» و سیرتحولات آن در مذهب امامیه از اهمیت فراوانی برخوردار است. با این توصیف لازم است این مسیله واکاوی شود که اصطلاح ضروریات مذهب  از چه عصری وارد مذهب  شده و سیر تطورات و تحولات آن چگونه بوده است؟ این مقاله با روش تحلیلی - توصیفی و بر اساس این مبنا که جایگاه ضروریات در مذهب از مسلمات کلامی و فقهی(متسالم علیه)، و از اجماعیات بالاتر  است و  به  مصادیقی اطلاق شده که اثبات آن، احتیاج به نظر و استدلال ندارد، به این نتیجه دست پیدا کرده که، ضروری مذهب اصطلاحی مستحدث و نو است که قبل از ابن ادریس حلی کاربرد کلامی و فقهی نداشته و اولین مرتبه ایشان آن را استعمال کرده و بعد از محقق حلی و علامه حلی در بین متاخران گسترش یافته و صاحب جواهر بیشترین کاربرد را داشته است. علمای معاصر برای جلوگیری از پیامدهای گسترش تکفیر و محدودیت باب اجتهاد، به تنقیح، تضییق و تحدید دایره کاربرد آن پرداخته اند.

    کلیدواژگان: ضروری، فقه، انکار ضروری، ضروری مذهب، ضروری دین
  • روح الله قربانی*، سید حمید حسینی، علی طاهری، محمدرضا فریدونی صفحات 69-80

    صحیفه سجادیه از مهم ترین میراث مکتب اهل بیت(ع) است. امام سجاد(ع) با استفاده از تعابیرکنایی و ظرفیت آن، مباحث کلامی از جمله صفات خداوند را در دعاهای این صحیفه ارجمند عرضه نموده اند. این مقاله تاثیر مفاهیم کنایی در تبیین صفات خداوند در صحیفه سجادیه را می کاود و نشان دهد که کدام یک از اغراض آن کاربرد بیشتری دارند. داده ها برای دستیابی به لایه های درونی و عمیق مفاهیم، با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی، مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. یافته های تحقیق نشان می دهد که استفاده از مفهوم کنایه در صحیفه سجادیه سبب مجسم نمودن مفاهیم انتراعی صفات، ایجاد تکاپوی ذهنی برای درک حقیقت و سهولت دستیابی مخاطبان به لایه های زیرین معنا می گردد و از مجموع 123 کنایه در صحیفه سجادیه، 12 مورد آن  درباره صفات ثبوتیه ذاتی و فعلی و خبری خداوند است.

    کلیدواژگان: تحلیل کنایه، صحیفه سجادیه، معرفت دینی، صفات خدا، معنایی
  • بهزاد محمدی*، میثم امانی صفحات 81-92

    دیدگاه های رفیعی قزوینی و شاه آبادی در مساله رجعت، فلسفی و مستند به آرای حکمت متعالیه ملاصدرا است. این مقاله با روش پژ‍وهش توصیفی- تحلیلی به این مساله پرداخته که کیفیت رجعت با کدام بدن و به چه نحوی صورت می گیرد؟ یافته های تحقیق نشان می دهد بر اساس نظر مشهور که رفیعی قزوینی باور دارد کیفیت رجعت با رجعت بدن عنصری تحقق می یابد. بنا به نظر رفیعی قزوینی تحقق آثار وجودی معصومین در استکمال نفوس اگر با بدن عنصری صورت نگیرد لازمه اش قسر خواهد بود اما شاه آبادی بر این باور است که رجعت با بدن مادی صورت نمی گیرد بلکه با بدن بزرخی است و انسان ها با حواس مطلق نه مقید خود ، قادر به رویت این ابدان برزخی هستند. شاه ابادی با مبناقرار دادن دو گزاره عینیت قرآن علمی و عترت و نیز تکیه بر سه صفت فیض، قدرت و هدایت می کوشد به اثبات برزخی بودن رجعت بپردازد.

    کلیدواژگان: رجعت، کیفیت رجعت، شاه آبادی، رفیعی قزوینی، رشحات البحار
  • محمدتقی سهرابی فر* صفحات 93-102

    طبق برخی آیات و روایات، سرنوشت لایتغیر درباره انسان  منتفی است وآنچه بنامهای قضا و قدر و... مطرح میشود سرنوشت غیر قطعی است. خداوند همگام با زندگی انسان سرنوشت ها را قطعیت می بخشد. به تعبیر دیگر اینگونه نیست که خداوند از ازل سرنوشت همه چیز را بطور قطعی تعیین کرده باشد و فارغ از همه امور گشته و تنها کار او در رابطه با این عالم ، تطبیق حوادث روز مره با مکتوب قطعی پیشین باشد. تدبیر و ربوبیت الهی همگام با لحظه لحظه زندگی انسان ها جاریست و از ذات لایتناهی و ید باسطه او هر آن گمان فیض و تفضلی جدید می رود. این یافته با روش نقلی قابل اثبات است به عنوان مثال آموزه تقدیر در شب قدر، دوام ربوبیت الهی، مراحل شکل گیری افعال الهی از مرحله علم تا مرحله امضا، نفی قضا و قدر محتوم در برخی احادیث و اقتضای لطف الهی ادله این یافته هستند.

    کلیدواژگان: سرنوشت محتوم، قضا و قدر، بداء، قطعیت، فیاضیت
  • محسن موسی وند*، علی نصیری، حامد دژآباد صفحات 103-112

    دگراندیشان دینی و نقدهای آنان بر سنت اسلامی، یکی از موضوعات بسیار مهم در مطالعات اندیشه اسلامی معاصر است. از آنجا که این گروه، داعیه مبارزه با خرافات را دارند لذا بسیاری از باورهای شیعی را به دلیل تعارض با قرآن، باطل و مردود معرفی کرده اند. مساله این مقاله این است که این جریان با تمسک به آیات متعددی از قرآن تلاش دارند که تیوری امامت شیعی را به چالش بکشند و آنرا باوری مخالف قرآن معرفی نمایند. در این مقاله تلاش می شود با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد قرآنی- کلامی، سه اشکال اساسی این دگراندیشان بر امامت، بررسی و نقد شوند. یافته این مقاله این است که استنادات دگراندیشان به قرآن، در نقد امامت منصوص، اثبات کننده ادعای آنان و نافی عقیده امامیه به امامت نیست. روش ما در پاسخگویی، استفاده از مقبولات مستشکل و بهره برداری از اقرارهای آنان در نقد و بررسی اشکال است که چنین روشی تاکنون در نقد شبهات این عده، سابقه نداشته است.

    کلیدواژگان: دگراندیشان دینی، امامت منصوص، ابوالفضل برقعی، حیدرعلی قلمداران قلمداران، مصطفی حسینی طباطبایی
  • زهره بهاری*، محمدتقی یوسفی، مجتبی رستمی کیا صفحات 113-128

    در روش شناسی بنیادین، مبادی هستی شناختی،روش شناختی، معرفت شناختی،ارزش شناختی و... مورد بررسی قرار می گیرند. در این مقاله ابتدا، پاسخ دوازده تن از متکلمین اسلامی به نظریه داروین بررسی شده،  سپس مسیله اصلی این مقاله، که ظرفیت و مزایای روش شناسی بنیادین است، با دو روش شناسی عمده دیگر یعنی « روش شناسی ایان باربور» و « روش شناسی احد فرامرز قراملکی» با روش کتابخانه ای و تحلیلی، مقایسه شده اند. یافته مهم این روش شناسی نسبت به دو روش شناسی دیگر « جامعیت»، «شفافیت»، « دوری از تاویل گرایی»، « دوری از تقلیل گرایی» و زمینه سازی برای ایجاد یک « سیستم شناخت» و « پیش بینی جهت شناخت و تولید علم» است که می تواند در جای گذاری مبانی الهی به جای الحادی در نظریه تحول انواع داروین به کار آید.

    کلیدواژگان: روش شناسی، بنیادین، کاربردی، سیستمالوژی، تحول انواع، متکلمان مسلمان
|
  • Mohammadreza Karimi*, Jamal Mo`Menizadeh Pages 7-18

    From the perspective of the transcendent wisdom, God is the source of eternal and everlasting grace. The purpose of this essay is to examine the meaning of this grace and its relation to the creation of other beings in order to clarify the philosophers’ positions on the subject of the universe. By this grace is meant the first thing that the title of the creature does not apply to, though it can also be applied to the development of the concept of the "creature". These cases, as well as the discussion that follows, illustrate the fact that scholars’ minds do not share the same key concepts in the subject matter of the creation or the step of "creature", "world" and "grace" and provide evidence of the multiplicity of terms in the texts. This paper deals with the analytical-documentary method and by disambiguating the notions of the words "creature", "grace" and "the universe", it makes the clarity of the complex and challenging issue of the universe and step more clear.

    Keywords: Religious Teachings, Divine Grace, Creature, World, First Issue, Hadith- Qadim
  • Mohammad As`Adi* Pages 19-30

    The concept of Rasikhuni fi ‘l Ilm in verse 7 of Ale Imran and their relation to hermeneutics among Islamic scholars has been followed by different views, and in particular Muslim theologians have taken different approaches to the hermeneutics of the Qur’anic allegorical. In this paper, with the qualitative discourse analysis, having proposed the problem, relying on a gradational perspective of Rasikhan’s semantics, being regarded negatively and affirmatively, in the verse mentioned above, which has rarely been discussed in previous approaches, the theological hermeneutic method of allegorical has been searched and a new opening in general principles. On this basis, negatively regarded, the three principles of purifying God from human imaginaries, purifying God from indecent actions and negating likening the unseen worlds to sensible one; regarding it positively, the five principles including understandability of allegorical verses, the guidance role of Quranic indications as those clearly understandable, passage method of traditions, emphasis on reasonable proofs and, finally, paying attention to literature points.

    Keywords: Theological Hermeneutics_Verse 7 of Ale Imran_Clearly Understandable_Allegory_Those Firmly Grounded in Knowledge
  • Morvah Dowlatabadi*, Einollah Khademi Pages 31-42

    When explaining the issue of prayer in Fakhr Razi‘s view, one must not overlook his anthropological foundations. Determinism and free will, immateriality of human soul and human perfection are most notable foundation that affect the problem of prayer. What has Fakhr viewed in these anthropological issues, would direct the analysis of the problem of prayer typically. The findings of the study show that, despite the orderless ruling Fakhr votes in these matters, human free wiil and immateriality of human soul may be supported and on the basis of them the issue of prayer should be explained . Also, Fakhr’s comprehensive view of human perfection and studying it from different angles has a great impact on the interpretation of prayer. In this article, in light of these anthropological foundations of Fakhr Razi, the question of prayer is explained.

    Keywords: Fakhr Razi, Anthropology, Prayer, Determinism, Free Will, Perfection, Immateriality of Human Soul
  • Hasan Rezaei Haftador*, Safar Nasirian Pages 43-56

    Although the Prophet (S) had prophesied and rejected the Quranic sufficiency from tradition before it was institutionalized by his successors of rule, with the hadith of Erika, in the last century, after many ups and downs, it was developed by two influential thinkers of the Indian subcontinent, Abdullah Chakaralvi and Khwajeh Ahmad Amritsari. Therefore, the present study has intended to evaluate the Quranic views of these two meta-continental thinkers in a descriptive-critical manner. In this regard, the findings of the study are as follows: The three arguments presented by these two thinkers in justifying their view are as follows: The Qur’an is a divine revelation, contrary to the tradition; the Prophet‘s part lies in communicating the Divine revelation only not in communicating the tradition. All religious rules ma be understood by the holy Quran and there is no need to the tradition.

    Keywords: Qur’anic Sufficiency, Being against Tradition, Amritsari, Chakraralvi, Indian Subcontinent
  • Behnam Abbasi*, Hosein Saberi, Seyyed Mahmood Mir Noorbakhsh Pages 57-68

    A survey of historical changes of the phrase "necessary" in Imamiyyah denomination is of great importance. Such being the case, it is necessary to analyze how the term ’ religious necessaries’ has appeared and taken various meanings. This paper is an analytic-descriptive one, based on the fact that the place of necessaries in religion is higher than theological and jurisprudential arguments, and above consensus, and is applied to such facts needless of any proof. It has been concluded that the phrase is a new one not being used before Ibn Idris in the field of theology and jurisprudence. It was first applied by Muhaqqiqi Helli; after Muhqqiqi Helli and Allameh Helli it became a current phrase mong the later faqihs with its most usage by the author of Al-Jawahir. Intending to prevent currency of takfir and limitedness of ijtihad, contemporary scholars have limited the field of its usage.

    Keywords: Necessary, Jurisprudence, Denial of Necessary, Necessary in Denomination, Necessary in Religion
  • Roohollah Qorbani*, Seyyed Hamid Hoseini, Ali Taheri, Mohammadreza Fereidooni Pages 69-80

    Sahifah Sajjadiyeh is one of the most important heritage of the Ahlul Bayt school. Imam Sajjad (a.s.), using his interpretations and capacity, has offered theological topics including the attributes of God in the prayers of this magnificent Sahifah. This article explores the impact of the concepts of God in explaining the attributes of God in the Sahifeh Sajadiyyah and demonstrates which of its implications are most applicable. The data are analyzed using descriptive-analytical method to achieve deeper layers of concepts. Research findings show that using the concept of oblique remark in Sahifiyyah Sajjadiyah leads to imagine abstrac meanings of the Attributes, to a mental strive to understand the truth and facilitates the reach of the audience to the lower layers of meaning. Out of 123 oblique remarks in Sahifeh, 12 cases are about the Divine essential Attributes, action Attributes and statement Attributes.

    Keywords: Analysis of Oblique Remark, Sahifeh Sajjadiyyah, Religious Knowledge, Attributes of God, Semantic
  • Behzad Mohammadi*, Meisam Amani Pages 81-92

    Qazvini’s and Shah Abadi’s views on the issue of rij‘at are philosophical and documented by Mulla Sadra’s transcendent wisdom. In this descriptiveanalytical research method, this paper addresses the question how of rij‘at? Research findings show that Rafiee Qazvini believes that the quality of rij‘at is achieved by the return of the unsure, elemental, body. According to Qazvini, the realization of the existential effects of the infallible in perfecting and cultivating human souls would be necessary if it were not done with an elemental body, but Shahabadi believes that rij‘at is not with a material body but with a purgatory body and humans see the bodies with absolute senses other than limited ones. They are bound to be able to see this eternal hell. Shah Abadi, relying on the two teachings of the scientific Quran and Prophet‘s household and three attributes of grace, power and guidance, seeks to prove the purgatory state of rij‘at.

    Keywords: Rij‘at, Rij‘at Quality, Shahabadi, Rafiei Qazvini, Rashahat al-Bihar
  • Mohammadtaqi Sohrabifar* Pages 93-102

    According to some verses and traditions, human fixed fate may not be agreed with, and what under the titles of fate and destiny may not be taken as something fixed and unchangeable. God actualizes destinies gradually during human life. In other words, one may not imagine that God has eternally determined the destiny of all things and became free from all things, and His only work has lied in matching daily events with the definitive written text. Divine Direction and Divinity include all human life go and He bestows His gifts upon creatures. The finding can be proved by the narrative method. For example, the doctrine of taqdir at the night of Qadr, the durability of Divine Direction, the stages in which the Divine actions occur, and some hadiths support the finding.

    Keywords: Inevitable Destiny, Fate, Bada‘a, Certainty, Bing of Much Grace
  • Mohsen Moosavand*, Ali Nasiri, Hamed Dejabad Pages 103-112

    Religious alternative thinkers and their critiques of the Islamic tradition is one of the most important issues in the study of contemporary Islamic thought. As they claim to fight against superstitions, they have viewed against Shiite beliefs as being in conflict with the Qur’an. The problem opposed with this article is that the current movement, relying on numerous verses of the holy Quran tries to challenge Shiite theory of Imamate as being opposed to the Qur’an. This paper attempts to study and critique the three basic forms of dissent in Imamate by using a descriptiveanalytical approach and a Quranic-theological approach. The finding of the study is that their Quranic cases of the Qur’an do not substantiate their claim in the criticism of the Imamate and do not disprove the Imamiyyah belief in Imamate. Our method of study relies on their clear beliefs; such a method has not been used in the field.

    Keywords: Religious Alternative Thinkers, Clearl Text-Based Imamate, AbolfazlBorqe‘i, Heidar Ali Ghalamdaran, Mostafa Hosseini Tabataba‘i
  • Zohreh Bahari*, Mohammadtaqi Yousofi, Mojtaba Rostami Kia Pages 113-128

    In fundamental methodology, ontological, methodological, epistemological and ethical principles are examined. This article first examines the response of twelve Islamic theologians to Darwin’s theory; then main issue of this paper, which is the capacity and benefits of fundamental methodology, with two other main methodologies, namely Ian Barbour and Ahad Faramarz Qaramaleki‘s methodologis and methodology have been studiec comparatively with the library and analytical method. The important finding of this methodology in comparison with the other two mentioned lies in "comprehensiveness", "transparency", "Avoidance of Interpretation", "Avoidance of Reductionism" and forming the basis for establishing a "cognitive system" and "Forecasting for Recognition and knowledge Production". Such being the case, it can be used to place Divine foundations in place of atheists in Darwin’s theory of evolution.

    Keywords: Methodology, Fundamental, Practical, Systematics, Evolution of Types, Muslim Theologians